A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/4588/

Амлалтыг аудит биш ард түмэн хазаарлана

Амлалтыг аудит биш ард түмэн хазаарлана
 0 сэтгэгдэл

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/4588/
  • Өнгөрсөн хугацаанд жилд ердөө гурван ам.доллараар дөнгөн данган өсгөсөн дундаж цалинг таван саяд хүргэх шидтэн байх уу
  • Эрх баригч, сөрөг хүчин, парламентад суудалтай намуудын аппарат биднийг судлаад санаанд нь багтамгүй цалин хөлс, үнэгүй байр өгнө гэчихэд “тас” гэж ойлгожээ
  • Нийгэм өөрчлөгдөж, хүн хөгждөгийг мэдрээгүй дээрх амлалтуудаараа зэвсэглээд сонгуульд оролцохоор шийдссэн улстөрчдийн амыг одоо үндэсний аудитын газар хазаарлана гэх хүлээлт байна

Популизмаар бялуурсан мөрийн хөтөлбөрийн амлалт энэ өдрүүдийн трэнд болж байна. Дөрөвдүгээр сарын нэгэн гэхэд сонгуульд өрсөлдөх намууд мөрийн хөтөлбөрөө аудитаар хянуулж, Сонгуулийн ерөнхий хороонд өгсөн байх учиртай. Тэгвэл энэ өдөр нь бие биенээ хуурч, дөнгөдөг “инээдмийн баяр”-тай давхцаж тохиох нь хувь заяаны шоглоом гэлтэй. Учир нь намууд энэ жилийн мөрийн хөтөлбөртөө урд урдынхаас илүүтэй тохуурхал агуулжээ. Нийгмийн даатгал төлдөг хүн орон сууц авахад цемент арматурын өртгийг тэглэхээс эхэлсэн амлалт өрх бүрийг үнэгүй байраар хангах хүртлээ өндрөө авч, гурван саяас эхлэн дуудсан цалингийн хэмжээ таван сая болж, 30 тэрбум ам.долларын улсын өрийг хамгийн баян 30 гэр бүлээр төлүүлэн, стратегийн ордуудыг иргэдэд өмчлүүлнэ гэх мэтээр хөврөв. Үүгээрээ сонгогчдын саналыг авч чадна гэж тооцоо судалгаа хийсэн гэнэ. Эрх баригч, сөрөг хүчин, парламентад суудалтай намуудын аппарат биднийг судлаад санаанд нь багтамгүй цалин хөлс, үнэгүй байр өгнө гэчихэд “тас” гэж ойлгожээ. Зүүний чиглэлийн МАН, түүнээс салбарласан МАХН-ын поп амлалтууд дүүрч гэхэд баруун төвийн үзэлтэй Ардчилсан нам даанч яав даа. Өнөөдрийн цалингийн доод хэмжээ 420 мянган төгрөг. Гэтэл үүнийг ирэх дөрвөн жилд гурван сая төгрөгт хүргэнэ гэдгээ нэр цэвэр үлдсэн ганц гишүүнээрээ хэлүүлэхэд нь ой гутах багадав. 2008 онд уул уурхайн орлогоос “Эрдэнийн хувь” болгож иргэн бүрт нэг сая төгрөг өгнө гэх амлалтыг мөн л Ардчилсан нам түрүүлж донгодсон. Эхний дуу намжаагүй байхад МАХН (одоогийн МАН) “Эх орны хишиг” 1.5 сая төгрөг болгон ханш өсгөснөөр олонхын дэмжлэгийг авч чадсан юм. Тухайн үед дөнгөж сургуульд орж байсан хүүхэд өнөөдөр бүрэн дунд боловсрол эзэмшээд, бие хүн болж төлөвшөөд төгсөх болчихсон бүхэл бүтэн 12 жилийн дараа энэ аргаа дахин хэрэглэхээр санаархаж буй нь даанч инээдтэй. 2016 онд дундаж цалин 861 мянган төгрөг буюу тухайн үеийн ханшаар 420 ам.доллартай тэнцдэг байв. Харин өнөөдрийн 1.2 сая төгрөгт хүрсэн хөдөлмөрийн хөлсийг шилжүүлвэл 432 ам.доллар болно. Хэдийгээр дөрвөн жилийн хугацаанд 339 мянган төгрөгөөр нэмэгдсэн ч валютаар тооцоход 12-хон ам.доллараар өссөн байна. Жилд гурван ам.доллараар нэмэгдсэн цалинтай иргэд ирэх дөрвөн жилд ямар ид шидээр сард таван сая төгрөг аваад хэвтэж байхаа төсөөлж ч чадахгүй байна. Өнгөрсөн сонгуулиудын амлалтад орон сууцны асуудлыг байнга хөндөж ирсэн. “Байранд орох дараагийн айл нь танайх” гэх бичигтэй нэр дэвшигчдийн зурагт хуудас одоо ч “чанараа алдаагүй” хадгалагдсаар байна. 2008 онд Баянзүрх дүүрэгт нэр дэвшиж ялалт байгуулсан Ц.Батбаяр иргэн бүрт олгох 1.5 сая төгрөгөө барьцаалж, урьдчилгаа болгоод байранд орох боломжийг амласан бол, 2012 онд нийслэлд өрсөлдөн, хотын мэр болсон Э.Бат-Үүл газраа байраар солих, эсвэл төвийн шугамд холбуулж хауст амьдрах сонголтыг бидэнд тулгасан. Гэвч өнөөдрийг хүртэл бахь байдгаараа... 2019 оны байдлаар Монгол Улс нийт 897 мянган өрхтэй, үүнээс 382 мянган айл нь байранд амьдардаг гэсэн судалгаа бий. Үлдсэн 500 гаруй мянган өрхийн эмзэг цэг нь орон сууцны асуудал гэдэг нь ойлгомжтой. Гэхдээ тэд МАХН-ыг сонгосноор үнэгүй байранд орох буюу МАН-ыг сонгоод нийгмийн даатгалаа үзүүлж, байрныхаа ихэнх өртгийг тэглүүлчихнэ гэдэгт итгэхгүй. Харин ажилтай орлоготой, эрүүл мэндийн үйлчилгээгээ чирэгдэлгүй авдаг, үр хүүхдэдээ чанартай боловсрол олгодог нийгмийг хүсэж байгаа. Иргэн бүр тэгш боломж эдэлж, шударга орчинд жижиг дунд бизнес эрхлээд ирээдүйгээ өөрийн гараар бүтээхэд тушаа болдоггүй тогтолцоог эрэлхийлж суугаа. Нийгэм өөрчлөгдөж, хүн хөгждөгийг мэдрээгүй дээрх амлалтуудаар зэвсэглээд сонгуульд оролцохоор шийдсэн улстөрчдийн амыг одоо Үндэсний аудитын газар хазаарлана гэх хүлээлт байна. Гэвч эрх баригчдын томилсон дарга, албан тушаалтнууд эзнийхээ өөдөөс эсэргүүцэл үзүүлж, мөрийн хөтөлбөрийг нь тамгалахаас татгалзаж чадахгүй. Харин сөрөг хүчин хийгээд жижиг намуудын мөрийн хөтөлбөрийн “бөөсийг түүж”, санхүүгийн тооцоо нь амьдралаас хальсан, Төсвийн тогтвортой байдлын тухай хуулийг “эвдсэн” зарим хэсэгт хатуурхсан болоод өнгөрөх биз. Харин ард түмэн, сонгогч та бид амаа авч дахидаг морь шиг хадуурсан эдгээр амлалтыг хазаарлаж чадна. Өнгөрсөн долоон сонгуульд танин мэдэж, суралцаж, хашир суусан олон нийтийг одоо утоп амлалтаар хуурч дөнгөхгүй. Технологийн хөгжлийг дагаад малчны хотоос ч мэдээллийг олон талаас авч чаддаг болсон, гэр хорооллын захын нэг дэлгүүрийн худалдагч ч төсөв, мөнгөний бодлогыг гадарладаг болчихсон үед арай л доромжилсон амлалт зарласнаа улстөрчид өөрсдөө ч мэдэж байгаа. Ямар ч хамаагүй үнээр, хэний ч өмнө гутамшгаа дэлгээд, амаа үмхийртэл худлаа ярьсаар төр барих эрхийг атгалцахын төлөө уралдахаар улайран зэхэж байна. Тэдэнд тохирсон хариуг нь өгөхөө сонгогчид мэднэ. Харин утопчидын оронд дугуйлчих эрүүл сэтгэхүйтэй, эвдрээгүй эх орончид хаана байна...

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

УИХ өөр шийдвэр гаргаагүй тохиолдолд сонгуулийг зохион байгуулна

 0 сэтгэгдэл
  • Болзошгүй ажлын зардлыг Улсын онцгой комиссоос гаргана

Ерөнхийлөгч Х.Баттулга 2020 оны УИХ-ын сонгуулийн бэлтгэл ажлын талаар СЕХ-ны гишүүдтэй ярилцаж үүссэн нөхцөл байдалтай холбогдуулж зарим үүрэг, даалгавар өгчээ. Тухайлбал, Болзошгүй ажлын төлөвлөгөөг яаралтай батлах, эрсдэлтэй нөхцөлд иргэдийн саналыг авахад ямар нэмэлт тоног төхөөрөмж шаардлагатай болох, нэмж гарах нийт зардлыг тооцон УИХ-д саналаа хүргүүлэхийг СЕХ-нд үүрэг болгосон байна. Харин СЕХ-ны гишүүд Ерөнхийлөгчид сонгууль зохион байгуулах бэлтгэл ажлын явцыг танилцуулсны зэрэгцээ амаргүй нөхцөл байдалд сонгууль зохион байгуулах болж байгаагаа хэлжээ. СЕХ-ны дарга Ц.Содномцэрэн Ерөнхийлөгчтэй хийсэн уулзалт болон сонгууль хойшлуулах боломжийн талаар сэтгүүлчдэд мэдээлэл хийсэн. Тэрбээр “СЕХ бол хуулийн хэрэгжилтийг хангаж, сонгуулийг хуулийн дагуу зохион байгуулах үүрэг бүхий байгууллага. УИХ-аас сонгуулийн үйл ажиллагааг зогсоох шийдвэр гаргавал хуулийн хэрэгжилт, шийдвэрийг хангаж ажиллахад бид бэлэн” гэв. 

Мэдээллийн дараа СЕХ-ны даргаас зарим зүйлийг тодрууллаа. 

-Ерөнхийлөгчийн өгсөн үүрэг чиглэлийн дагуу нэн түрүүнд ямар ажил хийх вэ. Ер нь сонгууль хойшлуулах боломж бий юу?

-Ирэх долоо хоногт СЕХ хуралдаж Болзошгүй ажлын төлөвлөгөө, нэмэлт зардлын тооцоог Ерөнхийлөгчид танилцуулна. Мөн УИХ, Улсын Онцгой комисс, Засгийн газарт хүргүүлэх саналууд ч бий. Сонгууль хойшлуулахын тухайд сонгууль товлон зарлахаас өмнө хойшлуулах ёстой. Харин одоо зогсоох боломжтой. Эрх нь УИХ-д бий. 

-Сонгуулийн төсвийг УИХ-аас нэмж батлах уу. Хэр хэмжээний нэмэлт зардал гарах вэ? 

-Сонгуулийн төсөв нэмэгдэхгүй. Харин ариутгал халдваргүйжүүлэлтийн хэрэгсэл, амны хаалт, бээлий, халат зэрэг олон зүйл нэмэлтээр шаардлагатай болох учраас зардлыг тооцон Улсын онцгой комисст хүргүүлнэ. Болзошгүй ажлын зардлыг Улсын онцгой комиссоос гаргана.

-Сонгуулийг цахимаар явуулах боломж бий юу? 

-Цахимаар сонгууль явуулахын тулд цахим сонгуулийн хуультай байх хэрэгтэй. Мөн цахим сонгуулийн хороо байгуулах, сонгогчийн санал алдагдахаас сэргийлэх, аюулгүй байдлыг хангах ёстой. Тиймээс энэ удаад сонгуулийг цахимаар явуулах боломжгүй. 

-Өвчнөөс сэргийлэх үүднээс сонгогчдын идэвх буурч, ирц хүрэхгүй байх магадлалтай. Ийм үед сонгууль явуулах нь зардал үрсэн хэрэг биш үү? 

-УИХ-аас сонгууль зогсоох шийдвэр гаргахгүй бол халдвар хамгааллын аюулгүй байдлыг сайтар сахиулж, зохион байгуулалтаа чамбайруулж сонгуулиа хийхээс өөр аргагүй. 

-Өнгөрсөн хугацаанд сонгууль зохион байгуулсан орнууд өвчний тархалтыг нэмэгдүүлж, эрсдэлд орсон. Тэднээс туршлага судалсан уу? 

-Бид Дэлхийн сонгуулийн байгууллагаас мэдээлэл авч байгаа. Сири улс парламентын сонгуулиа нэг сараар хойшлуулсан. Дөрвөн улс орон нутгийн сонгуулиа хойшлуулсан мэдээ байна. 

-Удахгүй болох БНСУ-ын парламентын сонгуулийг ажиглах, тэдний зохион байгуулалтаас туршлага судлах уу? 

-Энэ жил СЕХ гадагшаа ажиглагч, туршлага судлах төлөөлөгч илгээхгүй. Мөн УИХ-ын сонгуулийн үеэр гадаадаас ажиглагч авахгүй гэж ярилцаж байна. Коронавирустэй үед гаднаас туршлага судлах боломжгүй. Улсын онцгой комиссын зөвлөмжөө биелүүлээд, сонгуулиа хийхээс өөр аргагүй.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Орлого буурсан иргэдийн ₮200 мянгыг компаниар нь дамжуулж олгоно

 0 сэтгэгдэл
  • Төрөөс тендер авдаг 17 мянга гаруй ААН байна
  • НДШ төлөгч иргэн 910 мянга орчим бий. 640 мянга орчим иргэн хөнгөлөлт, чөлөөлөлтөд хамрагдахаар байгаа юм 

Засгийн газраас коронавирусийн цар тахлын үед иргэдийн эрүүл мэнд, орлогыг хамгаалах, ажлын байр хадгалах, эдийн засгийг идэвхжүүлэх багц арга хэмжээний төслийг УИХ-д өргөн барьсан. 

Нийт 5.1 их наяд төгрөгтэй тэнцэхүйц арга хэмжээний төслийг холбогдох байнгын хороод хэлэлцэж эхэллээ. Засгийн газраас иргэд, аж ахуйн нэгжүүдийг дэмжихээр гаргасан зарим шийдвэрийг хэрхэн хэрэгжүүлэх нь тодорхойгүй байгаа бөгөөд гишүүд үүнтэй холбогдуулан зарим зүйлийг тодруулсан юм. 

УИХ-ын гишүүн Б.Дэлгэрсайхан: ­-Ажлын байраа хадгалсан аж ахуйн нэгжүүдийн ажилтанд 200 мянган төгрөг олгоно гэж байна. Энэ нь компаниар дамжих уу, ажилтны дансанд шууд орох уу. Аж ахуйн нэгжид өгөх нь илүү зөв болов уу. Хувь хүнд өгвөл давхардал үүсэх вий гэсэн болгоомжлол байна. Мөн НДШ­-ийг өөрөө төлдөг иргэдэд 200 мянган төгрөг хамаарах уу?

Сангийн сайд Ч.Хүрэлбаатар: -Төрийн шийдвэрээр үйл ажиллагааг нь зогсоосон ч ажлын байраа хадгалж байгаа аж ахуйн нэгжүүдийн ажилчдад 200 мянган төгрөг олгоно. Гэхдээ энэ мөнгийг шууд хувь хүнд нь олгоно гэдэг агуулгаар тогтоолын төслийг боловсруулсан. Хэлэлцүүлгийн явцад аж ахуйн нэгжүүдэд өгөх санал гарсан тул одоо ажлын хэсэг хэлэлцэж байна. Хувиараа хөдөлмөр эрхэлж байгаа иргэдийг сайн дураараа төлж буй НДШ-­ийг төр даах бөгөөд 200 мянган төгрөгт хамаарахгүй. 

ХНХ-ын сайд С.Чинзориг: ­-Ажилгүйдлийн даатгалын шимтгэлийг хувиараа хөдөлмөр эрхэлдэг хүмүүс төлдөггүй учраас 200 мянган төгрөгийн санхүүгийн дэмжлэг олгохгүй. 

УИХ-ын гишүүн Я.Содбаатар: -­ЖДҮХС, жижиг дунд бизнес эрхлэгчдэд зориулж тусгайлсан заалт оруулах нь зөв гэж бодож байна. Сангуудын мөнгийг олгохдоо төсөл хэлбэрээр шалгаруулахгүйгээр татаас байдлаар олговол сайн. Төрийн болон орон нутгийн төсвийн хөрөнгө оруулалтын үйл ажиллагаа эрхэлж байгаа хэдэн компани байдаг вэ. Цөөн тооны аж ахуйн нэгж байдаг гэж бодохгүй байна. Мөн элит үрийн улаан буудайг гааль, НӨАТ зэрэг татвараас чөлөөлж байгаа. Холбогдох байгууллагаас ирүүлсэн мэдээллээр 28 мянган тонн шаардлагатай байна. Харин төсөл дээрээ 15 мянган тонн гэж буй. Тиймээс шаардлагатай хэмжээгээр нь оруулж ирэх боломж байна уу?

Сангийн сайд Ч.Хүрэлбаатар: ­-ЖДҮ-­ийг дэмжих чиглэлээр Засгийн газар ажиллаж байна. Бүх эх үүсвэрийг ХХААХҮЯ руу шилжүүлсэн. Тэнд бүх зохицуулалтыг хийх бүрэн боломжтой. Ч.Улаан сайд хөнгөлөлт олгож байгаа. Мөн 2019 оны тооллогоор 17 мянга гаруй аж ахуйн нэгж тендерийн ажил гүйцэтгэсэн. Эдгээр аж ахуйн нэгжүүдэд 170 мянга гаруй иргэн байна гэж тооцсон. Тиймээс Засгийн газар хөрөнгө оруулалтыг танахгүй гэдэг байр сууриа удаа дараа илэрхийлж байгаа. Хүмүүст зүгээр мөнгө өгөхөөс илүү ажил хийлгээд хөлс нь өгөх зөв. 

УИХ-ын гишүүн Ж.Ганбаатар: ­-Гаалийн албан татвараас хүнсний гол хэрэглээ, улаан буудай, элсэн чихрийг гуравдугаар сарын 1-­нээс чөлөөлсөн. ОХУ гэсэн үг тусгаснаас болж Вьетнамаас ирсэн будаанаас татвар авсан. Одоо тэдний мөнгийг буцааж олгож болох уу. 

Сангийн сайд Ч.Хүрэлбаатар: ­-Тухайн үед Засгийн газрын шийдвэр гарч байхад Хятадад коронавирус өндөр тархалттай байсан. Тиймээс ОХУ гэсэн үг оруулсан. Одоо хуульд бүх боомтоор гэдэг үг оруулчихвал төлсөн татварыг нь буцааж олгох боломжтой. 

УИХ-ын гишүүн Ц.Гарамжав: ­-НДШ төлөгч иргэн 910 мянга орчим байдаг. 640 мянга орчим иргэн хөнгөлөлт, чөлөөлөлтөд хамрагдахаар байгаа. Гэтэл үлдсэн хувиараа хөдөлмөр эрхэлдэг, үйлчилгээ явуулдаг, хувиараа НДШ төлдөг аж ахуйн нэгжүүдийн судалгааг гаргасан уу? 

Сангийн сайд Ч.Хүрэлбаатар: -­Татвараа, НДШ-­ээ төлж хариуцлагаа биелүүлж байгаа аж ахуйн нэгж, иргэдэд дэмжлэг үзүүлэх нь шударга гэж бодож байна. Сайн дураараа НДШ төлдөг 186 мянган иргэн бий. Өнөөдрийн нөхцөлд эдгээр хүний өмнөөс НДШ-­ийг нь төр төлөх шийдвэр гаргах гэж байна. Энэ хүнд үед сайн дураараа хөдөлмөр хийж, чармайж байгаа иргэдэд тодорхой хэмжээний дэмжлэг болно гэж бодож байна. Гишүүд асуулт асууж, тодруулга авсны дараа зарчмын зөрүүтэй саналын томъёоллоор санал ху­рааж, хуулийн төслийг дэмжлээ. 

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Зөвхөн цахимаар хуралдахын тулд хууль батлах нь утгагүй гэв

 0 сэтгэгдэл
  • Гишүүд онцгой нөхцөлд УИХ-ын шийдвэр шуурхай гардаг болгох саналыг дэмжив
  • АН-ын зөвлөлөөс гаргасан "Намын бүлэг хууль санаачилж, яаралтай хэлэлцүүлэх" саналыг МАН дэмжихгүй гэдгээ илэрхийлэв

УИХ-ын хаврын чуулган онцгой нөхцөлд хуралдаж буйтай холбогдуулан УИХ-ын чуулганы хуралдааны Дэгийн тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах хуулийн төсөл болон хамт өргөн мэдүүлсэн Хууль тогтоомжийн тухай хуульд өөрчлөлт оруулах хуулийн төслийг нэн яаралтай горимоор хэлэлцлээ. Тус хуулийн төслийг хоёр зүйлтэй байхаар боловсруулсан бөгөөд эхнийх нь онц байдалд зарласан, дайны болон дайн бүхий байдалд, олон улсын хөл хориот өвчин гарсан онцгой нөхцөлд УИХ-ын чуулганы нэгдсэн болон байнгын, дэд, түр хорооны хуралдааныг цахим хурлын программ ашиглан зохион байгуулах зохицуулалтыг тусгажээ. Ингэхдээ тус программ нь гишүүд болон ажлын хэсгийнхэн байршлаас үл хамааран нэгэн зэрэг дүрсээ харан харилцан ярилцах боломжоор хангагдсан байх шаардлагатай гэж үзсэн байна. Түүнчлэн хуралдааны зарыг албан ёсны цахим шуудан болон холбооны хэрэгслээр гишүүдэд мэдэгдэх, хэлэлцэх асуудлыг албан ёсны цахим хуудаст илгээх, УИХ-ын вэб сайтад байршуулах, УИХ-ын гишүүдийг албан өрөө болон бусад газраас хуралд оролцох, УИХ-ын Тамгын газрын ажилтнууд, ажлын хэсгийнхэн хуралдааны танхимд биечлэн оролцуулах боломжоор хангах зэргийг тусгажээ. Мөн даргалагчийн зөвшөөрөлгүй цахим хурлыг орхиж гарсан гишүүнийг санал хураалтад эсрэг санал өгсөнд тооцох, цахим хурлын программын мэдээлэл солилцох хэсэгт хэлэлцэж байгаа асуудлаас өөр зүйл бичсэн, хурал үймүүлсэн бол сануулга өгөх, сануулга аваад зөрчил гаргавал үг хэлэх, асуулт асуух эрхийг хасах, цахим программын мэдээлэл солилцох хэсгийг ашиглах эрхийг гурван цагаар хасах зэрэг гишүүдийн сахилга баттай холбоотой заалт оржээ. Харин хоёр дахь зүйлд эл хуулийг зөвхөн онц байдал зарласан, дайны болон олон улсад хөл хорио тогтоосон үед хэрэглэхэд дагаж мөрдөх хугацааны зохицуулалт, онцгой тохиолдолд чуулганыг төрийн ордноос өөр газар зохион байгуулах боломжийг бүрдүүлжээ. Харин АН-ын зөвлөлийн дарга Д.Эрдэнэбат “Зөвхөн цахимаар хуралдахын төлөө Дэгийн хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах нь утгагүй. Энэ хуулийн төслийг тусдаа хууль болгон батлах ёстой. Түүндээ цахимаар хуралдахаас гадна онцгой болон өндөржүүлсэн бэлэн байдлын үед УИХ-ын шийдвэр шуурхай гарах боломжийг бүрдүүлэх ёстой. Мөн намын бүлэг, зөвлөл хууль санаачилж яаралтай горимоор хэлэлцүүлэх, түүнийг нь долоо хоногт багтаан хэлэлцэн батлах зохицуулалт оруулах ёстой” гэсэн юм. Хууль санаачлагч Д.Лүндээжанцан “Нам хууль батлах нь Үндсэн хуультай зөрчилдөнө. УИХ шуурхай шийдвэр гаргах саналыг тусгаж болно” гэв. Харин олон гишүүн онцгой нөхцөлд УИХ-ын шийдвэр шуурхай гардаг болгох түүний саналыг дэмжсэн юм. Гишүүд УИХ-ын чуулганы хуралдааны Дэгийн тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах хуулийн төслийг хэлэлцэх эсэхийг дэмжиж буйн зэрэгцээ яаралтай батлахаар шамдаж байна.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Х.Баттулга: Улс төрийн эрх ашгаа дээгүүрт тавих нь эх орноосоо урвасантай адил

 0 сэтгэгдэл
  • Төсөвт тодотгол хийхээс татгалзах ямар ч боломж сэтгэл зүйн хувьд ч, хууль эрх зүйн хувьд ч байхгүй. Улсын төсвийн 50 хувьтай тэнцэх хэмжээний хөрөнгө гаргах, зарцуулах тухай ярьж байгаа бол төсвийг тодотгохоос өөр зам байхгүй
  • Монголын Засгийн газар сонгуулийн циклээр данхайлгаж баталдаг “өндөр жил”-ийн төсвөө өнөөдрийг хүртэл тодотгохгүй гэж тас гүрийсээр байна
  • ЖДҮХС-гийн хэрэгтэй нэр холбогдсон гишүүдийг сайд асан Б.Батзоригийн жишгээр иргэний болон улс төрийн зориг гаргах шаардлага тавив

Өвчин гэж хэлэхэд ч багадах халдварт цар тахал хүн төрөлхтний амьдралын хэмнэлийг өөрчилж, улс орны Засгийн газрууд тулгарсан аюул, хямралын “цунами”-г хохирол багатай давж гарахын тулд бүхий л аргыг хэрэглэж байна. Гэвч Монголын Засгийн газар сонгуулийн циклээр данхайлгаж баталдаг “өндөр жил”-ийн төсвөө өнөөдрийг хүртэл тодотгохгүй гэж тас гүрийсээр. Үүнийг нь Монголын үндэсний худалдаа аж үйлдвэрийн танхим, “Гадаад худалдааны танхимуудын хамтын санаачилга” зэрэг бизнесийн холбоод шүүмжилж буй. Төсвийн “шар сүү” болоод буй шаардлагагүй, үр ашиггүй зардлууд болох контор, соёлын төв, хөшөө, хаалга, музей, усан оргилуураа танаж, тэндээс суларсан хөрөнгийг үйл ажиллагаа нь доголдож буй, тэсч үлдэх гэж дэнжигнэж байгаа хэсэгтээ амь тариа болгож өгөхийг тэд гуйж байна. Харамсалтай нь, гурван сарын дараах сонгуульд зориулсан “баяр”-ын шахуу төсвөө Ерөнхий сайд, Сангийн сайдын хамт яс хамгаалж, гуйх шаардахын дунд байгаа бизнесийнхний горьдлого талаар болох шинжтэй. Яг ийм үед төсвөө тодотго, улсын мөнгө санхүүг иргэдийнхээ орлогыг хамгаалах, ажлын байрыг хадгалах, өвчний тархалтыг хязгаарлах, эрүүл мэндийн тогтолцоог нураачихгүй байлгахын төлөөх арга хэмжээнүүдэд чиглүүлэх, зарцуулахыг санал болгож буй Ерөнхийлөгч Х.Баттулгын үг ээлжит чуулганы нээлтийн албан ёсны протоколын арга хэмжээнүүдээс хамгийн олзуурхууштай сонсогдов. Тэрбээр хаврын чуулганы нээлтэд хэлсэн үгэндээ “Монголын үндэсний худалдаа, аж үйлдвэрийн танхимын судалгаанд хамрагдсан аж ахуйн нэгжүүдийн мэдээлснээс үзэхэд манай улсад одоогоор 10 мянган хүн ажлын байраа алдаад байна. Энэ бол 10 мянган өрх, 40 орчим мянган хүн орлогогүй боллоо гэсэн том дохио. Энэ цар тахал, даяар хямрал Монголыг тойрохгүй, дайрах нь маш тодорхой болж байна. Тийм учраас Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн хувьд төрөөс хямралыг сөрөх, эрсдэл багатайгаар даван туулах цогц арга хэмжээг яаралтай урьдчилан төлөвлөж, хэрэгжүүлэхийг уриалж байна” гэв. Баттай эх сурвалжууд 1-2 жил хүртэл үргэлжлэх эрсдэлт төлөв үүсэж байгааг анхааруулж байна. Тийм ч учраас бодит байдлыг үнэлж чаддаг улс гүрнүүд цар тахлыг “Давагдашгүй хүчин зүйл бус дайны байдал авчирлаа” хэмээн үзэж, тулгарах хүндрэлд эдийн засгаа, нийгмийн амьдралаа тохируулахаар цаг алдалгүй бэлтгэж эхэлсэн.

Гэтэл Монголын эрх баригчид эсрэгээр, сонгуульд илүү ач холбогдол өгч байгаа нь даанч өөдгүй. Ерөнхийлөгч Х.Баттулга “... Төсөвт тодотгол хийхээс татгалзах ямар ч боломж сэтгэл зүйн хувьд ч, хууль эрх зүйн хувьд ч байхгүй. Улсын төсвийн 50 хувьтай тэнцэх хэмжээний хөрөнгө гаргах, зарцуулах тухай ярьж байгаа бол төсвийг тодотгохоос өөр зам байхгүй. Цар тахлыг түр зуурын зүйл хэмээн санаж, улс төрийн эрх мэдэл, сонгууль зэргийг улс үндэстэн, ард нийтийг хамарсан аюул заналаас дээгүүр тавьж, чухалчлан үзэх нь хатуухан хэлэхэд Үндэсний эрх ашгаас урвасан хэрэг юм. Сонгуулийн санхүүжилтээ босгох өчүүхэн эрх ашгийг ард түмний эрүүл мэнд, бүтэн амьдралаас дээгүүр тавьж хэрхэвч болохгүйг анхааруулж байна” хэмээсэн юм. Өөрөөр хэлбэл, хямралын үед хамаг хүндрэл бэрхшээлийг үүрэн гарах үйлдвэр, аж ахуйн нэгж, хувиараа хөдөлмөр эрхлэгчдийг дэмжих “Хямралын эсрэг” тусгай сан бүрдүүлэхийг Ерөнхийлөгч уриалав. Түүнчлэн 5.1 их наядын дүнтэй Засгийн газрын зарласан арга хэмжээ одоогоор амьдрал дээр үл ойлголцол үүсгэж, бухимдлыг өдөөж байгааг анхааралдаа авахыг тэрбээр бас сануулсан юм. Ингэхийн оронд компаниуд, бизнес эрхлэгчид орлого, ашиг олохгүй нь нэгэнт тодорхой байгаа тул тэдэнд дарамт болж байгаа НӨАТ-ын хэмжээг бууруулах, эсвэл тодорхой хугацаанд царцаах зэрэг бодитой нөлөөлөл үзүүлэхүйц шийдлүүдийг гаргах хэрэгтэй болоод буйг мөн онцолсон. Эцэст нь энэ Засгийн газрын хар толбо болоод буй ЖДҮХС-гийн хэрэгтэй нэр холбогдсон гишүүдийг сайд асан Б.Батзоригийн жишгээр иргэний болон улс төрийн зориг гаргаж, УИХ-ын гишүүний бүрэн эрх, халдашгүй байдлаасаа татгалзан шалгуулахыг шаардаад, шударга ёсыг сахиулах хууль баталдаг танхимд хууль сахих тангараг өргөсөн гишүүд шударга ёсыг өөрсдөөсөө хожимдсон ч гэсэн хэрэгжүүлэхийг санал болголоо.