A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/4486/

Ахуйн хэрэглээний зүйлсээ тусдаа байлгах нь эрсдэлийг бууруулна

Ахуйн хэрэглээний зүйлсээ тусдаа байлгах нь эрсдэлийг бууруулна

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/4486/
  • Аяга халбага, хувцас хунараа хольж солихгүй байх нь таны болоод хайртай хүмүүсийн тань эрүүл мэндийг хамгаалах чухал ач холбогдолтой

Бид үр хүүхдэдээ хүнээс юмаа битгий харамла, хувааж хэрэглэж сур гэж заадаг ч бусадтай хуваалцаж болохгүй зүйлс гэж бий. Хэдийгээр гэр бүлийн гишүүд, нэг гэрт өсөж төрсөн ах дүүс, бие биедээ хайртай хань ижил ч гэлээ эрүүл мэнд, хувийн ариун цэвэр сахих үүднээс бусдаас юугаа “харамлах” ёстой вэ гэдгээ мэддэг байх хэрэгтэй. Учир нь бид бүгд тусдаа хувь хүн, бие махбод, хэрэглээтэй тул ахуйн хэрэглээний зүйлс, аяга халбага, хувцас хунараа хольж солихгүй байх нь таны болоод хайртай хүмүүсийн тань эрүүл мэндийг хамгаалах чухал ач холбогдолтой юм. Энэ нь өдгөө дэгдээд байгаа коронавирус болоод бусад халдварт өвчнөөс таныг болон хайртай хүмүүсийг тань хамгаалах эхний алхам болно. 

Шүдний сойз

Амны хөндий эрүүл бол бие эрүүл гэдэг. Гэвч зарим хос дундаа нэг сойзоор угаадаг гэвэл та итгэх үү. Цөөнгүй хос жилээс ч урт хугацаанд дундаа нэг сойз хэрэглэсэн гэдгээ хүлээн зөвшөөрсөн тухай Их Британид хийсэн нэгэн судалгаанд дурджээ. Хосууд үүнийгээ ариун цэвэрт тийм ч харш зүйл гэж үздэггүй байна. Гэтэл Америкийн шүдний холбооноос шүдний сойзоор олон төрлийн нян, халдварт өвчин дамждаг болохыг анхааруулж, амны хөндийн болон хоол боловсруулах эрхтний эмчилгээ хийлгэснийхээ дараа шүдний сойзоо солихыг зөвлөжээ.

Сахлын татуурга

Сахлын татуургыг арьсны гадна талд (эмэгтэйчүүдийн татуурга мөн багтана) хэрэглэдэг учраас заавал тусдаа байх албагүй гэж та бодож магадгүй. Гэвч татуургууд арьс зүсэгдэж гэмтээгүй байсан ч үү, үсний уутанцарт үүссэн үрэвсэл, мөөгөнцрийн халдвар зэрэг арьс болон зөөлөн эдийн халдвар тараадаг байна. Тиймээс хэдий нэг гэрт амьдарч байгаа ч тусдаа татуургатай байх нь чухал. Түүнчлэн 5-10 удаа хэрэглэснийхээ дараа хутгыг нь солих шаардлагатай гэдгийг арьсны эмч нар зөвлөжээ.

 Гарын болон биеийн алчуур

Гэр бүлийн гишүүд нүүр гарын алчуураа дундаа хэрэглэж огтхон ч болохгүй. Тэр ч байтугай биеийн алчуур нь ч тусдаа байх хэрэгтэй. Алчууранд стафилококкийн халдвар хэдэн цаг, хоног, сараар ч амьдрах чадвартай байдаг аж. Тиймээс хамгийн багадаа долоо хоног болгон угааж, чийгтэй алчуураа дэлгэж хатаан, хэн нэгэнтэй хуваалцахгүй байхыг хичээгээрэй.

Саван

Саван (хатуу саван) нь цэвэрлэгээний бодис ч гэлээ нян үржих таатай нөхцөл болдог. АНУ-ын Өвчний хяналт, урьдчилан сэргийлэх төвөөс шингэн саван хэрэглэхийг зөвлөж байна. Хэрвээ та хатуу савангаар угаах дуртай бол бусадтай хуваалцахгүй байхыг зөвлөжээ. Учир нь саван чийгтэй байх үед нян, мөөгөнцөр үрждэг бөгөөд дараа дараагийн хүн гараа угаахад хатаж амжилгүй дамждаг байна.

Сам 

Самаар бөөс, хамуу, заримдаа бүр стафилококкийн халдвар дамждаг аж. Тиймээс хүн болгон хувьдаа самтай байх хэрэгтэй бөгөөд үсчинд орохдоо ч самаа ариутгасан эсэхэд анхаарч, шаардлага тавьж байх нь чухал. Мөн та өөрөө ч самаа хоёр долоо хоног болгон цэвэрлэж, бактерийн эсрэг савантай усанд цаг орчим ариутгахыг зөвлөжээ. 

Аяга, халбага

Зарим эцэг, эхчүүд халуун хүйтнийг нь мэдэхийн тулд хүүхдийнхээ хоолноос амссан халбагаа буцаагаад хоол руу нь хийдэг. Мөн өөрийн идсэн аяганаас хоол өгөх, хүүхдэдээ амандаа зажилж өгөх нь ч бий. Аяга халбагаар амны хөндийн бүхий л төрлийн өвчлөл, тэр дундаа хоолой, шүд, хоол боловсруулах эрхтний өвчлөл үүсгэдэг олон төрлийн нян дамждаг. Тухайлбал, гэрт нэг л хүн хеликобактерийн халдвартай, хоолойн ангинатай бол гэр бүлийн бусад гишүүнд маш амархан халдварлах эрсдэлтэй. Тиймээс нэг савнаас ус, ундаа дамжуулж уух, хүнсний зүйлээ дамжуулан хазаж, хувааж идэх зэргийг хязгаарлах шаардлагатай. 

Дотуур хувцас, ор хөнжлийн даавуу

“Юу гэж дотуур хувцсаа солих вэ дээ” гэж та гайхаж магадгүй. Гэвч том болсон хүү нь аавынхаа дотоожийг, ах дүүс бие биеийнхийгээ, эгч дүүс хөхний даруулгаа сольж өмсөх тохиолдол зарим гэр бүлд байдаг. Гэвч хувь хүний наад захын соёл дотуур хувцаснаас эхэлнэ. Дотуур хувцсыг өдөр бүр сольж байх хэрэгтэй ба халуун усаар нянгийн эсрэг савангаар угааж индүүдэн өмсөхөөс гадна хамгийн гол нь бусадтай сольж болохгүй. Ор дэрний даавуу ч мөн адил тусдаа байх хэрэгтэй. Боломжтой бол та хүүхдүүдээ тусад нь оронд унтуулах нь чухал. Мөн даавуугаа долоо хоног бүр сольж, халуун усаар угаан, индүүдэж ариутгаснаар арьсны халдвар, мөөгөнцөр халдварлахаас сэргийлнэ.

Хумсны хутга

Хумсны хутга, хайчийг ч мөн гэр бүлийн гишүүд дундаа хэрэглэж болохгүй. Хумсны хутга, мах авагч болон бусад хэрэгслээр олон төрлийн нян, вирус дамжих эрсдэлтэй гэж үздэг. Тухайлбал, хумсны мах авагчийг цэвэрлэж ариутгаагүй үед хепатит С вирус халдварлах аюултай. Мөн гарт байгаа нянгийн ихэнх хувь нь хумсны завсар байдаг тул хумсны хутгаа дундаа хэрэглэснээр бие биедээ халдвар тараах орчин бүрддэг байна.

Амны хаалт

Үхлийн аюултай халдварт өвчин тархаад буй энэ цаг үед хүн бүр тус тусдаа амны хаалттай байх хэрэгтэй. Амны хаалтыг удаан зүүснээр нян үржих таатай нөхцөл бүрддэг тул хувь хүн хоёр цаг тутам солихыг зөвлөж буй. Гэвч амны хаалтын хомсдолоос үүдэн өрх гэрийн гишүүд орж гарахдаа нэгнийхээ хэрэглэсэн амны хаалтыг зүүгээд гарах нь түгээмэл үзэгдэл болжээ. Тиймээс та эрүүл ахуйн үүднээс нэг удаагийн маск хэрэглэж хэвшээрэй.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Охидын аялал дурсамж өнгөлдөг

Дэлхий нийтээр цар тахал дэгдэж онц байдал зарласан учир хүмүүс хагас жилийн турш гэртээ байж, хөл хорионы дэглэм мөрдсөн. Гэхдээ урин цаг ирсэн учир удаан хугацаанд уйдсан иргэд аялалд гарахаар зэхэж эхэлжээ. Аялал бол амьдралын хэв маягийг өөрчилж, дурсамжийг өнгөлдөг шидтэй. Тийм ч учир жирэмсний, соло, хосуудын зэрэг төрөл бүрийн аяллын чиг хандлага дэлгэрэх болсон бөгөөд сүүлийн үед эмэгтэй найзуудын аялал эрэлттэй болжээ. Түүнчлэн Харвардын их сургуулийн эрдэмтэд найз охидоороо аялах нь эрүүл мэндэд эерэг нөлөө үзүүлдэг болохыг мэдэгдсэн байна. Ажлын хамт олон, гэр бүлийн гишүүдтэйгээ бус зөвхөн эмэгтэй найзуудаараа аялах шалтгааны талаар хүргэж байна.

Нөхөрлөл илүү бат бөх болно

Эмэгтэйчүүд найзуудтайгаа уулзаж, ярилцахад стрессээс ангижирдаг болохыг судлаачид тогтоожээ. Гэхдээ бид нас ахих тусам ажил, гэр бүлдээ илүү анхаарч, найз нөхдөдөө зарцуулах цаг багасдаг учир харилцаа хөндийрдөг. Тиймээс нөхөрлөлөө бэхжүүлэх шилдэг арга бол зөвхөн найзуудынхаа хамтаар аялалд гарах юм. Аяллын үеэр та найзуудтайгаа улам дотно болж, он удаан жил хадгалагдан үлдэх цоо шинэ дурсамжуудыг бүтээнэ. Найзуудтайгаа аялахдаа нөхөр, хүүхэд, найз залуугийн алийг ч бүү авч яваарай.

Эрх чөлөөг мэдэрнэ

Өдөр тутмын ажил, нэгэн хэвийн амьдралаас түр хугацаанд завсарлага авч, орчноо солих нь танд эрх чөлөө мэдрүүлнэ. Мөн найзуудтайгаа хамт сахилгагүй үйлдэл хийж, төөрч, бүтэлгүйтэх ч хэзээ ч мартагдахааргүй дурсамж үлдээн, эрх чөлөөг мэдрүүлж, эрч хүч сэлбэнэ.

Шинэ хүмүүстэй танилцана

Найзуудтайгаа хамт байхдаа шинэ хүмүүстэй танилцах магадлал хамгийн өндөр. Гэр бүлээрээ эсвэл ажлын хамт олонтойгоо аялах үед шинэ хүнтэй танилцах, ганц бие бол хайр дурлалын шинэ романс үүсгэх боломж бага. Найз нөхөдтэйгөө хамт байхдаа эмэгтэйчүүд өөрсдийгөө илүү чөлөөтэй, нээлттэй мэдэрдэг байна.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Бага насны хүүхэдтэй гэр бүл тайван, хөдөлгөөн багатай нохой тэжээвэл тохиромжтой

  • Гэр бүлдээ дахин нэг гишүүн нэмэх сонирхолтой хүмүүс өрхийн төсөв, цагийн хуваарь зэргийг мөн тооцоолох шаардлагатай

Нохой бол хүүхдэд хариуцлагатай байх, бусдыг хайрлах, хамтран ажиллах чадваруудыг суулгаж өгдөг багш юм. Хэрэв та бага насны хүүхдэдээ нохой авч өгөх хүсэлтэй байгаа бол өөрийн амьдралын хэв маягт хамгийн сайн тохирох үүлдрийг судлахыг зөвлөж байна. Зарим үүлдрийн нохой маш хөдөлгөөнтэй, эрч хүчтэй, тоглох дуртай байдаг. Ийм төрлийн нохойг өсвөр насныхан, эсвэл залуучууд тэжээхэд тохиромжтой. Харин бага насны хүүхэдтэй гэр бүл илүү тайван, хөдөлгөөн багатай нохой тэжээх хэрэгтэй. Өөрөөр хэлбэл, нас бие гүйцсэн хөгшин нохой гэсэн үг. Гэр бүлдээ дахин нэг гишүүн нэмэх сонирхолтой хүмүүс өрхийн төсөв, цагийн хуваарь зэргийг мөн тооцоолох шаардлагатай. Тухайн үүлдрээс нь шалтгаалан нохойн ааш авир янз бүр байдаг. Тиймээс анх удаа нохой тэжээх гэж буй хүмүүст зориулан хамгийн нөхөрсөг, хайр татам нохойнуудыг танилцуулж байна.

Кавальерын хаан Чарльз спаниэль

Кавальер бол Их Британиас гаралтай спаниелийн жижиг үүлдэр юм. 2000 оноос хойш АНУ-д алдартай болж, тус улсын хамгийн цэвэр цустай үүлдрийн 19 дүгээр байрт жагсчээ. Жижиг биетэй, нөхөрсөг, тайван, дөлгөөн зан авиртай уг нохой нь гэр бүлийн аль ч гишүүний хайрыг татаж чадна гэдэгт итгэж болно. Түүнчлэн торгомсог зөөлөн үс, сэтгэл булаам ухаалаг чанар нь Кавальерын хаан Чарльз спаниэльтай дагалдан ирж буй бонус юм.

Бернесийн уулын нохой

Уг үүлдрийн нохойг илүү шинэлэг зүйлд дуртай, том нохой тэжээх хүсэлтэй хүмүүст санал болгож байна. Швейцараас гаралтай уг нохой нь зөөлөн дөлгөөн зангаараа бусдаас ялгараад зогсохгүй хамгийн тайван нохойны нэгд тооцогддог. Эзэндээ үнэнч, байгалиасаа номхон дөлгөөн зан авиртай. Хүүхэдтэй маш зөөлөн харьцдагаас гадна хурдан нийгэмшдэг давуу талтай.

Аласкан Маламют

Спитц төрлийн маш хүчтэй, 38 кг хүртэлх жинтэй ажилчин Аласкан Маламют нь сайхан сэтгэлтэй, үнэнч, зальтай боловч нэр хүндтэй нохой. Үслэг сүүл, соотон чихээрээ бусдаас ялгардаг. Эрч хүчтэй, хөдөлгөөн ихтэй, өөрийгөө бусдын анхаарлын төвд байлгах дуртай энэ төрлийн нохдод сургуулилт хамгийн чухал байдаг.

Бостон терьер

Бостон терьер үүлдрийн нохой нь АНУ-аас гаралтай бөгөөд маш ухаалаг гэдгээрээ алдаршсан. 2019 онд хамгийн алдартай цэвэр цустай үүлдрийн нохдын 21 дүгээрт жагсаж байв. Бостон терьер нь биеэр жижиг, хөдөлгөөн багатай тул орон сууцанд амьдардаг хүмүүс тэжээхэд тохиромжтой. Энэ үүлдрийн нохой бага насны хүүхэдтэй тоглох, өрөө хооронд хэсүүчлэн алхах зэрэгт хамгийн дуртай.

Лабрадор ретривер

Хамгийн нэртэй үүлдрийн нэг. Үнэнч зан болон ажиллах чадвараараа алдаршсан тайван нохой. Бие нь өтгөн, богино үстэй. Түгээмэл өнгө нь шар, шаргал, хар хүрэн. Лабрадор ретриверүүд идэвхтэй байдлыг илүүд үздэг, цэвэр агаарт зугаалах, тоглох дуртай, усанд сайн сэлдэг. Тэд сайхан сэтгэлтэй, уяхан, хүүхдүүдтэй маш эелдэг тоглодог. Танихгүй хүн болон бусад нохойнд сайн ханддаг. Эзэнд нь аюул тохиолдоход зайлшгүй аварна. Лабрадорууд шинэ дадлыг хурдан хүлээж авдаг бөгөөд сургахад хүндрэл багатай. Залуудаа үсчсэн зантай байдаг ч нас ахих тусмаа тайван болдог.

Беагле

Өхөөрдөм, найзархаг, хайр татам гээд олон сайн чанар агуулсан беаглийн уг гарал нь тодорхойгүй байдаг ч Их Британид XI зууны үед нэгдүгээр Уильям авч ирснээр нь сайн мэднэ. Тус нохой нь нөхөрсөг байдлыг илүүд үздэг бөгөөд урт хугацаанд ганцааранг нь байлгахад тохиромжгүй.

Бишон фриз

Францаас гаралтай Бишон фризийн хувьд гаднын хүн гэх ойлголт байхгүй, бүгдэд найзархаг ханддаг. Өмнө нь хэзээ ч уулзаж байгаагүй хүнтэй хүртэл эелдэг ханддаг хэмээн АНУ-ын нохой судлалын клуб тодорхойлжээ. Энэ төрлийн нохой нь хөгжилтэй, сониуч байдлаараа гэр бүлд илүү аз жаргал, баяр баясал авчирна.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

“Ялалтад тэмүүлсэн морьд” марк гарчээ

Аугаа их эх орны дайны ялалтын 75 жилийн ойд зориулан “Монгол шуудан” компаниас “Ялалтад тэмүүлсэн морьд” хөшөөний зураг бүхий маркийг анх удаа худалдаанд гаргав. Маркны нэг тус бүрийн үнэ нь 800 төгрөг бөгөөд өнөөдрөөс марк цуглуулагчдын цуглуулгад зориулан худалдаалах гэнэ. Эх орны дайны ялалтын 70 жилийн ойд зориулан 2015 онд Монголын ард түмнээс бэлэглэсэн “Ялалтад тэмүүлсэн морьд” хөшөө нь Москва дахь Монголын Элчин сайдын яамны хашаанд хоёр жил болсон байдаг. Улмаар хоёр жилийн дараа дээрх хөшөөг Москвагийн ариун газар болох Хүндэтгэлийн дэнж дэх Ялалтын цэцэрлэгт хүрээлэнд байрлуулсан билээ.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

1001 шөнийн үлгэрийн нисдэг хивс бодит зүйл үү

  • Түүхэнд бичсэнээр ордны алхимичид газраас хэдэн тохой өндөрт хөөрөх хивс бүтээсэн аж. Тэд онцгой бүтээлээ МЭӨ 977 онд Савын хатан хааныг ширээнд суухад өргөн барьсан гэдэг
  • Монголын эзлэн түрэмгийллийн дараа шидэт хивсний үйлдвэрлэл зогсож, ул мөр нь алдарчээ

Шүүр унан нисдэг шуламсын тухай үлгэр Европт дундад зууны үед дэлгэрсэн бол дорнын эртний домог, хууч ярианд нисдэг хивсний тухай дүрслэл бий. Шидэт ертөнцийн бэлгэдэл болох нисдэг хивсний тухай өгүүлэмж анх “1001 шөнийн үлгэр”-т Шахеразада султанд ярьж байгаагаар дүрслэгддэг. Түүхэн эх сурвалжууд уг домгийг үгүйсгэсээр ирсэн. Гэвч эртний алдагдсан гар бичмэлүүдэд шидэт тээврийн хэрэгслийн нууцыг тайлсан тухай бичиж эхэлжээ. Юунаас үүдэж ийм өгүүлэмж бий болсон бэ? Охайо дахь Америкийн их сургуулийн араб судлаач Шон Энтони твиттертээ дорнын үлгэрт хивс-онгоц хэрхэн үүссэн талаар дурджээ. Түүний ярьснаар “1001 шөнийн үлгэр”-ийн анхны хувилбарт шидэт хивс байгаагүй агаад үлгэрийг арабаас анх хөрвүүлсэн Францын орчуулагч Антуан Галлан нэмсэн байж магадгүй аж. Үлгэрийн цомогт багтдаг “Али-Баба дөчин дээрэмчин”, “Аладдины шидэт дэнлүү” зэрэг үлгэрүүд эртний гар бичмэлээр олдоогүй. Иймээс доктор Галлан эзэнгүй үлгэрийн зохиогч болсон байж болзошгүй. Уг өгүүлэмжийг нэмэхэд Сирийн Алеппо хотын маронит угсааны Ханна Диаб гэгч нэлээд алдартай аялагч, зохиолч тусалсан байх боломжтой гэж эрдэмтэд үздэг. Түүхч Азхар Абиди “Хивс-онгоцны нууц түүх” судалгааны номдоо “Дундад зууны Европт шидэт нисдэг шүүр тээврийн хэрэгсэл болохоос өмнө дорно дахинд хулгайч, адал явдал хайгчид хивс-онгоцыг ашигладаг байсан” хэмээн бичжээ. Тэрбээр XIII зууны гар бичмэлд шидэт хивсний тухай дурдсан байдаг гэж нотолж буй. Уг гар бичмэлийг зохиогч нь еврей эрдэмтэн Исаак ибн Шарира гэх боловч уг баримт өөрөө сураггүй алга болсон гэдэг. Гэвч ийм бичмэл үнэхээр байсан гэдэгт эргэлздэг хүн олон. Шарирагийн бичсэнээр бол XIII зууны эцсээр сүүлийн нисдэг хивсийг нэхэж худалдсан байна. Улмаар Монголын эзлэн түрэмгийллийн дараа шидэт хивсний үйлдвэрлэл зогсож, ул мөр нь алдарчээ. Шидэт хивсний талаар хамгийн эртний хоёр эх сурвалжийн нэг нь МЭӨ I зуунд амьдарч байсан еврейн түүхч Иосиф ибн Матитяхугийн үлдээсэн гар бичмэл гэдэг боловч хоёулаа бас л олдоогүй. Энд бичсэнээр ордны алхимичид газраас хэдэн тохой өндөрт хөөрөх хивс бүтээсэн аж. Тэд онцгой бүтээлээ МЭӨ 977 онд Савын хатан хааныг ширээнд суухад өргөн барьсан гэдэг. Хожим хатан хаан хайр сэтгэлийн бэлгэдэл болгож, алт эрдэнээр чимсэн ногоон өнгийн асар гоёмсог хивсээ Соломон хаанд илгээжээ. Харамсалтай нь зав зайгүй хаантан хивсийг биеэр хүлээн авч чадаагүй тул бараа бологчдын нэгэнд өгсөн байна. Үүнд уурссан Савын хатан хаан гар урлалчдын хөөсөн учир тэд хэрэн хэсэж явсаар МЭӨ 934 онд Багдадад суурьшсан гэдэг домог бий. Нисдэг хивсийг хэрхэн бүтээсэн тухайд гэвэл нэхмэлийн машин дээр энгийн хивсний адилаар нэхэж, онцгой будгаар будсан гэж бичсэн боловч яаж удирдан нисгэдэг талаар өгүүлсэн хэсгийг тайлж уншихад бэрх байв. Үүнд уулын тусгай шавар зуурч, грек тостой холин халааснаар соронзон таталцлын эсрэг чанартай болдог байсан гэнэ. Гар урлаачид уг зуурмагаар хивсийг будаж, тодорхой орцыг ашигласнаар хивс газраас хэдэн тохой хөндийрдөг байсан аж. Дэлхийг хойноос урагш хэрсэн соронзон шугамыг ашиглан хивсээ хөдөлгөдөг байсан бололтой. Шарирагийн бичсэнээр Александри хотын номын санд уншигчид тавиуруудын хооронд хивс хөлөглөдөг байсан аж. Хожим нь мусульманы нэг цэргийн жанжин бүгдийг шатаасан гэдэг. Арабын баян гэр бүлүүд хурдан удмын морины наймаанд ихээхэн хөрөнгө зардаг бөгөөд нисдэг хивс тэдний ажилд сөрөг нөлөө үзүүлэх тул дорд гаралтай хэдэн гар урлалч тээврийн хэрэгслийн зах зээлийг эзлэхээс болгоомжлон шахан зайлуулсан байж болох юм. Нисдэг хивсний талаар олон үлгэр домогт өгүүлдэг авч уран сэтгэмжийн дүрслэл үү эсвэл бодит зүйл үү гэдгийг ялган салгаж, баримтаар нотолж чадалгүй өдийг хүрсэн юм.