A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/3565/

Ач санаж үл чадах аваас ядаж атаархаж жөтөөрхөх хэрэггүй

Ач санаж үл чадах аваас ядаж атаархаж жөтөөрхөх хэрэггүй
 0 сэтгэгдэл

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/3565/
  • Монгол хүн оюун санаа, сэтгэл зүрх, тархи толгой доторх энэ муухай хог, хир буртагнаасаа үтэр түргэн салах цаг болсон байна
  • Эдний амжилт, ашиг нь улстөрчдийн балайр ашиг сонирхол, шуналыг хөдөлгөчихөөд байна. Ц.Элбэгдорж нь ямар ч хамаагүй гэдгээ хэлчихсэн атал хамаатай болгох гэж дайрцгаагаад л...
  • Өнөөдөр 20 тэрбум төгрөг гаргаад Монголд анх удаа өвлийн спортын ордон барьчих хамт олон хэд байдаг юм бол!
  • Эрдэнэтэд ийм нэг биш хоёр биш, бүр 12 байдаг юм билээ. тэгээд атаархаж хонзогнож, адлаж байхаар тэр овоолгуудыг "ачит ихт"-ийнхэн шиг ашиглаач дээ
  • 190 гаруй тэрбум төгрөг төсөвт оруулж, 200 гаруй ажлын байр бий болгон мянга гаруй хүний амьдралд гэрэл гэгээ татуулан авч явж байгаа нь монгол хүн бүрт БАХАРХАЛ яагаад биш гэж


Эгдүү хүрээд ерөөсөө болдоггүй ээ. Нэг танил минь саяхан над руу утасдаад “Ачит Ихт” компанийн тухай бичсэн тэмдэглэлийг чинь уншлаа. Монгол Улсад маш мундаг компани мэндэлжээ хэмээн талархан баясаж байсан юм. Гэтэл новш гэж. Энэ чинь Ц.Элбэгдорж, П.Цагаан хоёрын компани байсан байна ш дээ” хэмээн агсарч байна. Цааш нь сонстол баахан улстөржиж бухимдаад, эцэст нь энэ баяжаад байгаа “п”-нууд үхвэл таарна гэж ирээд хараалыг ч ёстой нэг урсгаж байна аа. Би түүнд тайлбарлалаа. Тэгээд ойлгох ямар ч хүсэлгүй шинжтэй болохоор нь “Хэнийх нь ч байсан ер нь чи бид хоёрт ямар хамаа байна. Монгол Улсад, монголчуудад илт ашигтай нэг компани байгуулагдаад, төсөвт 160 гаруй тэрбум төгрөгийн орлого оруулаад, 200 гаруй хүнийг ажлын байртай болгон, мянга гаруй хүний ар амьдралыг дааж яваа нь үнэн байхад бусад нь тийм чухал уу! Тэр компанийн өндөр үр ашигтай ажиллаж байгаа нь чи бид хоёрт тэгээд гай болоод байгаа юм уу. Чи юундаа үхчих гээд бархираад байгаа юм бэ” гэж хариу чангарч, түүнээсээ болоод баахан бухимдчихдаг юм. Түүнийг ингэтлээ тавгүйтэн, өөрийнх нь хэлснээр цус харвачих шахаад байгааг нь бодлоо. Өөрийнхөө бухимдсаныг ч бодлоо. Надад ингэж бухимдах шалтгаан ер нь өдөр болгон шахуу гарч ирээд байдаг болж. Манай энэ улс оронд болж бүтэж байгаа юм ерөөсөө нэг ч алга болохоор тэр үү! Өнөөдөр Монголын нийгэм, хүмүүсийн амьдралыг өөлөх өөгүй, харлах сүүдэргүй гэж хэлэхгүй ч, бид өөрсдөө амьсгалах амьсгалынхаа тоогоор шахам тэр хар сүүдэр, өө сэвийг тодотгон харж, сэтгэлдээ ургуулан бодож, улмаар томруулан, тэрхүү “бүтээсэн” хиймэл бухимдалдаа бухимдсаар сүүлдээ бүр зовлонт дүрдээ итгэх болоо юу! Эрхгүй ингэж бодон эргэцүүллээ. Надтай бодол санал нийлж байна уу, үгүй юү гэдгээ эрхэм уншигч абугай та ч тунгаагаад нэг үзээрэй. Монголчууд бид язгуурын ийм шинжтэй эсэхийг сайн мэдэхгүй байна. Ямар ч байсан миний мэддэг монгол хүний зан араншин, сэтгэл зүйд өнөөдөр маш том өөрчлөлт оржээ. Би өөрийгөө ч хамааруулж байна. Илт ажиглагдаж байгаагаар бид бүр адгийн гэмээр атаач жөтөөч ард түмэн болжээ. Өөрсдөө хийж бүтээхгүй мөртлөө бусдыг хийж бүтээсэнгүй гэж хараана. Хийсэн бүтээсэн, өнгөтэй өөдтэй яваа нэгнээ бол бүр нэг нүдээр үзэхгүй шүү. Өөдөө нар харуулнаа гонж! Баян чинээлэг амьдарч байх юм бол бүр дуусаа! Байнгын доромжлол, хараал зүхэл, заналхийлэл, хардалтыг мэдэрч, дарамт дор амьдрах болно. Тэгсэн атлаа бүгд баян чинээлэг болохыг хүсэн мөрөөднө. Энэ шинж байдал, эмгэг хот, хөдөө гэлтгүй хил хязгаараа тэлж, эр, эм хар, шар гэлтгүйгээр монгол хүн бүрээс илэрдэг юм. Хараад ажаад байгаарай. Өөрт чинь байгаа эмгэгийн эл шинж эргэн тойрныхноос чинь бараг л бүгдээс нь анзаарагдана. Бидний улс орон өөдөлж, өндийдөггүйн хамгийн том шалт гаан энд байгаад байх шиг байна. Бүхнийг муугаар бодож, харж, үнэлж, үгүйсгэсээр байгаад даслаа шүү дээ, бид! Болж бүтэхгүй байгаа бүхний шалтгааныг өөрөөсөө биш бус даас хайна. Магадгүй энэ дэлхий дээрх хамгийн ухаан муутай амьдарч байгаа үндэстэн байж мэдэх ч, бидний өөрсдийн онгирч байдгаар бол энэ орчлон дээр бид шиг УХААНТАЙ хүмүүс алга бололтой байдаг. Амьдралыг аймаар мэддэг, бөөн туршлага, цэцэн мэргэн ухааны туйлууд, баахан л бусдыг сургасан, өөрөөсөө бусдыг муулсан ард түмэн. Ажил хийж, амьдралаа додомдохын оронд эр, эмийн ямар ч ялгаагүй хов базаж, бусдад ямагт жөтөөрхөнө. Ийм байгаад байхаар чинь яаж бидний сэтгэлд гэрэл гэгээ тусах юм бэ? Дээр дурдсан танил маань Ц.Элбэгдорж, П.Цагаан хэмээх хоёр хүний тухай нарьгүй дээрээ юу мэдэх юм. Мэдэхгүй шүү дээ. Мэдэхгүй атлаа бухимдаж хараахын учир байна уу? Зүгээр л бидний нөгөө “би чадна”, “бид хамгийн ухаантай” хэмээх эмгэгийнхээ нөлөөнөөс болж аймаар мэдэмхийрч над руу утасдсан байна. Нөгөөтэйгээр түүний эргэн тойронд энэ хүмүүсийг хараадаг муулдаг, атаархдаг, жөтөөрхдөг, харлуулдаг атмосфер байна. Надад тохиолдсон жишээг энд татан тодотгож байна л даа. Миний тэр танил Монгол Улсын Ерөнхий сайд асан Норовын Алтанхуягийн Ц.Элбэгдорж гэдэг хүнд атаархсан, хонзогносон үгэнд зүгээр л итгэж. Би ч Ерөнхий сайд асны хэлж ярьж байгааг нь сонссон. Цэвэр атаархал гэхээсээ хувь хүмүүсийн хонзогнол түүний хэлж ярьж байгаагаас нь мэдрэгдэж, мэдэгдэж байсан. Нэг нь Монгол Улсын Ерөнхийлөгч, нөгөө нь Монгол Улсын Ерөнхий сайд байсан хоёр эрхэм. Тэгээд хоорондоо ямагт зөрчилдөх болсон хоёр. “Шударга бусын хонгил” гэдэг нэр томъёо энэ хоёрын зөрчилдөөн дундаас л анх гарч ирсэн. Улстөрчид угаасаа увай муутай хэдий ч нэгэн цагт энэ улсын хувь заяаг атгаж явсан эрхмүүд ингэж эрээ цээрээ алдах үнэхээр муухай харагдсан. Хамгийн гол нь энэ хоёр хүний хоорондын харилцаанаас болж улс орноороо улам муухай харагдаад байгаа нь хэцүү байна л даа. Бусдыг хохироож, гомдоож бүр хэлмэгдүүлэх шахаж байна ш дээ. Н.Алтанхуягийн үеэл дүү нь “Ачит Ихт” компанийг байгуулалцаж яваад замаасаа гарч. Хожим энэ компани аймаар ашигтай ажиллаад эхэлмэгц эргэж очоод их мөнгө нэхсэн гэдэг. Улмаар Н.Алтанхуягийн нэр барьж хувьцаа эзэмших ёстой гэж хэрүүл хийгээд явдаг болсон тэр хүний нэрийг энд дурдсангүй. Ерөнхий сайд асан маань ч зүгээр байсангүй, “...Жилд Ц.Элбэгдорж энэ компаниас 400 тэрбум төгрөгийн ашиг авдаг” гээд хэлчихсэн. Хэдийгээр “Задгай цагаан” хэмээн ард түмэндээ алдаршсан нөхөр хэдий ч энэ удаагийнх үнэхээр задгай байсан төдийгүй хүмүүсийн асар атаа жөтөө, хон зогнол, дургүйцлийг хөдөл гөсөн гэдгээрээ хортой туслаа. Монголчуудын эмгэгийг хөдөлгөхийг хүсэж. Энэ нь “Ачит Ихт” компанийн хамт олон, түүнийг үүсгэн байгуулагч П.Цагаан гэдэг нөхөрт хортойгоор чиглэх болсон. Зүгээр л нэгэн цагт Ц.Элбэгдоржийн багт ажиллаж байснаасаа болж П.Цагаан гэдэг хүн болон “Ачит Ихт”-ийн хамт олон бизнесээрээ, хөдөлмөрөөрөө, амьдралаараа, нэр төрөөрөө хохирч болохгүй шүү дээ. Эдний амжилт, ашиг нь улстөрчдийн балиар ашиг сонирхол, шуналыг хөдөлгөчихөөд байна. Ц.Элбэгдорж нь ямар ч хамаагүй гэдгээ хэлчихсэн атал хамаатай болгох гэж дайрцгаагаад л... Улс төрийн шалгарсан арга барил энэ мөн л дөө. Надтай утсаар ярьдаг нөхрийн уншсан “Ачит Ихт”-ийн тухай тэмдэглэлээ бичихийн тулд би эл компанийн үйл ажиллагааг очиж үзэж, олон зуун ажилтантай уулзаж, Эрдэнэтийн иргэд, удирдлагуудын үгийг сонссон билээ. Би ганцаараа биш надтай хамт төвийн бүхий л хэвлэл мэдээллийнхэн очсон. Очиж нүдээрээ харж, мэдэрсэн хэний ч бахархал эрхгүй төрөхөөр хамт олон, үйлдвэр, технологи тэнд жигдэрсэн байдаг юм. Эл үйлдвэрийн талаар энд дахин дурдаад баймааргүй байгаа ч, яагаад бүтээж босгож байгаа болгоныг үзэн ядаж, үгүйсгэн дарж, устгаж, унтрааж байж бидний бах ханах ёстойн учрыг ерөөсөө ойлгохгүй байгаа болохоор бичихээс өөр арга алга. Монголчууд 1974 оноос хойш ашиглах боломжгүй гэж овоолсон овоолгыг “Ачит Ихт” гэдэг компани маш сайн менежмент, маркетинг, хамгийн шилдэг технологи нэвтрүүлэн ашиглаж жилд 190 гаруй тэрбум төгрөг төсөвт оруулж, 200 гаруй ажлын байр бий болгон мянга гаруй хүний амьдралд гэрэл гэгээ татуулан авч явж байгаа нь монгол хүн бүрт БАХАРХАЛ яагаад биш гэж. Ийм боломж бусдад байна уу гэвэл байна. Эрдэнэтэд ийм овоолго нэг биш хоёр биш, бүр 12 байдаг юм билээ. Тэгээд атаархаж, хонзогнож, адлаж байхаар тэр овоолгуудыг “Ачит Ихт”-ийнхэн шиг ашиглаач дээ. Оролдож үзсэн нэг нь бусдыг хулхидаад, луйвардаад алга болцгоосон байдаг шүү дээ. “Ачит Ихт”-ийн талаар бичсэний дараа энэ “хулгайч” нарыг ингэж баяжаад байхаар атаа хөдлөөд байх юм байна ш дээ гэж олон хүн хэлэхийг сонслоо. Ийм юм сонсохоор хийж бүтээж байгаа нь бүү хэл гутдаг юм байна. Бид нээрээ ямар муухай болчихсон ард түмэн бэ гэж бодох. Ганц “Ачит Ихт” ч биш, ер нь амжилттай яваа компани, хамт олон, хувь хүн бүр ямар эрсдэл туулж, ямар бэрхшээлийг давж өнөөгийн амжилтад хүрч байгааг бид яагаад эргэцүүлдэггүй юм бол. Хов жив хөөцөлддөг хүн болгоны цаана атаа жөтөө дагалддаг нь хууль. Өнөөдөр 20 тэрбум төгрөг гаргаад Монголд анх удаа өвлийн спортын ордон барьчих хамт олон хэд байдаг юм бол! “Ачит Ихт” гэдэг компани ингэж чадаж байгаад нь яагаад бид баярлахгүй байна вэ? Баярлахгүй байх шалтгааныг би л лав олж харахгүй байна. Атаархал уг нь тийм ч муу зүйл биш л дээ. Сайхан өрсөлдөж, бусдын гаргасан шиг, бүр түүнээс давж гарсан амжилт гаргана. Илүү сайн сайхныг бүтээнэ, цогцлооно гэж атаархан хөдөлмөрлөдөг бол гайхамшигтай хөдөлгөгч хүч нөлөө үзүүлдэг тийм үү! Бусдынхаа сайн сайханд ингэж л хандах хэрэгтэй байна шүү дээ. Бид бие биедээ дургүй бол бусад улс үндэстэн бидэнд тэгж л хандана. Бид бие биеэ хайрлахгүй бол өөр ямар ч улс үндэстэн хайрлахгүй. Монгол хүн оюун санаа, сэтгэл зүрх, тархи толгой доторх энэ муухай хог, хир буртагнаасаа үтэр түргэн салах цаг болсон байна. Энэ их хуримтлагдсан хог, новшноосоо салж, цэлийж цэлмэтэл нь цэвэрлэх цаг одоо болсон байх аа. Цэвэр өөрсдөөс маань хамаарах зүйл шүү дээ. Хэн ч биш гэдгээ мэддэг хүн л бусдад атаархаж, сайн сайханд хорсож, шаналсаар тамыг бүтээдэг гэдэгт эргэлзэх хэрэггүй. Бусдын сайн сайхан яваа нь бодолд оруулж, толгойд тань өвчин болон зовоогоод байна уу. Тэгвэл тэдний сайн, өөрийн тань өөдгүй яваагийн шалтгаан бол өөрөө л байдаг юм байна гэдэгт би хувьдаа итгэдэг болсон. Атаа жөтөө, хонзогнол хувь хүнд төдийгүй улс оронд цэцэглэн хөгжих боломж бололцоог олгож өгөхгүй байна шүү дээ. Бид дотоод үнэт зүйлсээ тэлэхийг, хүчирхэг байлгахыг хүсвэл энэ муухай эмгэг, зуршлаасаа зоригтойгоор салах л хэрэгтэй болж байна. Тэгсэн цагт шал өөр зам биднийг тосох буй за. Мэдээж хамгийн хүчирхэг улс үндэстэн болох зам. Тиймээс над руу утасдаж бухимдаад байгаа танилдаа болон бүгдэд хамаатуулан хэлмээр байна. “Ачит Ихт” шиг компани Монголд мянга, түмээрээ бий болоосой гэж чин сэтгэлээсээ хүсцгээе! Бусдад ач санаж чаддаггүй юм бол атаа жөтөө үүсгэн шаналж тарчлахаа больцгооё! Би л лав хувьдаа ач тусын чухлыг ямагт эрхэмлэн бичих болно. Бүр дахин дахин шүү.

 




















A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Б.Түмэнцэнгэл: Монголбанкны хуримтлуулсан нөөц $4 тэрбум ам.долларт хүрсэн

 0 сэтгэгдэл
  • Өнгөрсөн 12 дугаар сарын байдлаар инфляц жилийн дүнгээрээ улсын хэмжээнд 5.2 хувь, Улаанбаатарт таван хувьд хүрсэн
  • Хөгжингүй орнуудад инфляц нам дор байдаг. Хөгжиж байгаа орнууд эдийн засаг нь тогтворгүй гэх утгаараа инфляц өндөр байдаг. Монгол Улсын хувьд 2006-2016 оны арван жилийн дундаж инфляц 10 хувь байсан

Монголбанкны мөнгөний бодлогын газрын эдийн засгийн шинжилгээ бодлогын хэлтсийн захирал Б.Түмэнцэнгэлтэй инфляцын төлөвийн талаар ярилцлаа. Тэрбээр Монгол Улсын эдийн засаг төрөлжөөгүй ч 900 мянган өрхийг харвал бодит орлого өссөн үзүүлэлттэй байгааг онцлов.

-Оны төгсгөлийн хоёр сард инфляцын түвшин 5.2 хувь болж буурсан. Энэ нь юутай холбоотой вэ? 

-Өнгөрсөн 12 дугаар сарын байдлаар инфляц жилийн дүнгээрээ улсын хэмжээнд 5.2 хувь, Улаанбаатарт таван хувьд хүрсэн. Төв банкны зорилтот түвшнээс инфляц доогуур орж ирсэн нь үндсэн хоёр шалтгаантай. Нэгдүгээрт, үнэ бол зах зээлийн идэвхжлийг харуулдаг чухал үзүүлэлт. Өнгөрсөн оны гуравдугаар улирлаас хойш Монголын эдийн засгийн идэвхжил саарсан нь бараа бүтээгдэхүүний үнээр илэрхийлэгдэж байна. Тухайлбал, зээлийн жилийн өсөлт нь 7.6 хувь хүрсэн. Төсвийн хөрөнгө оруулалтын гүйцэтгэлийг 3.2 их наяд төгрөг гэж төлөвлөсөн ч 2.8 их наяд дутуу буюу 83 хувьтай гарсан. Үүнд эрэлт нөлөөлсөн байх. Сүүлийн хоёр жилийн хугацаанд суурь инфляц тогтвортой байна. Харин инфляцын савлагааг үүсгэж буй нийлүүлэлтийн шинж чанартай цөөхөн бараа бүтээгдэхүүн байна. Энэ нь махны үнэ, хатуу түлш , бензиний үнэ юм. Эдгээр бүтээгдэхүүний савлагаа инфляцыг бууруулахад чиглэсэн байна. 

-2020 онд БНХАУ-ын махны эрэлт өснө гэх таамаглал бий. Энэ нь Монгол Улсын инфляцад нөлөөлөх болов уу? 

-Үүнийг Засгийн газар хэрхэн зохицуулахаас хамаарна. БНХАУ бол дэлхийн махны зах зээлийн 50 хувийг дангаараа эзэлдэг. Өнгөрсөн хоёр жилийн хугацаанд 400 орчим сая гахайн тоо толгойноос 30 гаруй хувь нь хорогдсон. Энэ их дутагдлыг гаднаас импортлох замаар нөхнө. Харин манайд дулааны аргаар боловсруулсан махны экспорт огцом өссөн. 

-Энэ оны төсөв алдаатай болсон тухай эдийн засагчид хэлсэн. Үүнд төв банк ямар бодлого баримтлах вэ? 

-Төв банкны бодлогыг Төв банкны тухай хуулиар тодорхой зааж өгсөн. Бид үнийн болон санхүүгийн тогтвортой байдлыг хангахад чиглэж ажиллана. Тэгэхээр төсвийн бодлого ямар байхаас үл хамааран төв банк хуулиар ногдсон зорилгоо биелүүлж ажиллана. Төсвийн хувьд орлого тал дээрээ эрсдэл бий. Төсвийн тогтвортой байдлын хуулийн дагуу алдагдлаа нийцүүлж барих шаардлагатай. 

-Инфляцыг бууруулахад Монголбанк болон Засгийн газрын үйл ажиллагааны уялдаа хэр байна вэ? 

-Аль аль нь зохицуулагч байгууллага болохынхоо хувьд дунд, урт хугацааны эдийн засгийн тогтвортой байдлыг хангахад чиглэсэн бодлого хэрэгжүүлэх ёстой. Засгийн газрын хувьд татварын бодлого, төсвийн зарлагын бодлогоороо дамжуулан хэрэгжүүлж байна. Нийлүүлэлтийн гаралтай бараа бүтээгдэхүүний үнийн огцом өсөлт дээр Засгийн газрын үйл ажиллагаа чухал байдаг. Энэ удаагийн зохицуулалтыг төв банкны зүгээс оновчтой боллоо гэж харж байна. 

-Инфляцын зорилтот түвшнийг хэр удаан хугацаанд найман хувь байлгах вэ? 

-Хөгжингүй орнуудад инфляц нам дор байдаг. Хөгжиж байгаа орнууд эдийн засаг нь тогтворгүй гэх утгаараа инфляц өндөр байдаг. Монгол Улсын хувьд 2006-2016 оны арван жилийн дундаж инфляц 10 хувь байсан. Энэ 10 хувийг цаашид нам дор түвшинд хэрхэн барих вэ гэдэг нь мөнгөний бодлогын чухал зорилт гэсэн үг. Бид дунд хугацааны бодлогодоо зургаан хувьд хүргэнэ гэж тус гасан. 

-2020 он бол сонгуулийн жил. Улс төрийн зорилгоор гаргасан шийдвэрүүд эдийн засгийн хүндрэл үүсгэж байна уу?

-Өрхийн бодит орлого 2017 оны нэгдүгээр улирлаас хойш 12 улирал дараалан өссөн. Монгол Улсын эдийн засаг төрөлжөөгүй, үр ашиггүй гэдэг ч нийт 900 мянган өрхийг харвал бодит орлого нь өсөлттэй байна. 

-Нэгдүгээр сарын байдлаар Монголбанк 214 сая орчим ам.долларын валют дуудлага худалдаанд оруулсан. Өнгөрсөн жилтэй харьцуулахад 35 орчим хувиар өсжээ. Өсөлтийн үндсэн шалтгаан юу байв? 

-Монголбанк ханшийн харилцаанд эдийн засгийн суурь нөхцөлтэй нийцэхгүй огцом савлагааг зөөлрүүлэх зорилгоор оролцдог. Мөнгөний бодлогын бусад хэлбэрээр оролцож болно. Эдийн засгийн суурь нөхцөл төлбөрийн тэнцлийн шинэ тоо гарахаар орох, гарах урсгал нь хэр байсан нь харагдана. Суурь эдийн засаг эрүүл, идэвхтэй байна. Монголбанк өнгөрсөн гурав, дөрвөн жилд хуримтлуулсан мөнгөний нөөц дөрвөн тэрбум ам.доллар болоод байна. 

-Инфляц, орлого зэргийг харьцуулаад үзвэл монгол хүний амьдрал хэр сайжирсан бэ? 

-Орлогыг урт хугацаанд авч үзэх хэрэгтэй. Нэг хүнд ногдох эдийн засгийн хэмжээ нэрлэсэн дүнгээрээ 10 дахин томорсон. Бодит дүнгээрээ гурав дахин томорсон байгаа.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Дундаж давхарга дөнгөж 12 хувийг эзэлдэг гэж үү

 0 сэтгэгдэл
  • Иргэд нь ядуу байх тусам эрх баригчид завшдаг
  • 2012 онд Ардчилсан нам чинээлэг дундаж давхарга бий болгоно гэж тунхагласан бол 2016 онд Ардын нам мөн л ажилтай, орлоготой дундаж давхаргыг тэтгэж, дэмжихээ онцолсон

Эрх баригчдын сонгууль угтсан их хайр, халамж нийгмийн зүтгүүр болдог дундаж давхаргыг үндсэндээ хорлож байна. Энэ байдлаараа ажилгүй, орлогогүй, ядуу байх нь тэдэнд илүү ашигтай болж мэдэх нь. Ийм байвал төр ивээлдээ багтааж, хувь хишиг харамгүй тараах юм байна гэсэн ойлголт хүмүүсийн тархинд эс хүссэн ч сууж байна, үүнийг бүр зориудаар суулгаж байна. Зээл авахаар төр өмнөөс нь төлчихдөг, гурил, будааг уут уутаар нь тарааж, ажилгүй байсан ч амьдарч болох залхуу сэтгэлгээг нийгэмд бойжуулсаар. Ийм байхад хэн хүч хөлсөө урсган, нойр, хоолоо хасан байж ажиллая гэж бодох билээ. Ажилласан нь илүү торгуулж, татвар, хураамж тэр хэрээр нэмж байна. Өөрөөр хэлбэл, зүтгэсэн нь ад үзэгдэж, зүгээр суугаа нь завших хандлага сонгуулиас сонгуулийн хооронд даамжирлаа. Иргэд нь ядуу байх тусам эрх баригчид завшдаг аж. Баялагтай ч баларсан орнуудын жишээ баримтаас ч үүнийг харж болно. Саналаа бэлэн мөнгөөр худалдаад байдаггүй хэсэг бол дундаж давхарга. Гэтэл энэхүү тулхтай давхарга хумигдсаар. Нийгэмд хэт бага орлоготой, хэт өндөр орлоготой гэсэн тэгш бус хоёр туйл бий болоход улам ойртжээ. Улс орны нийгэм, эдийн засгийн хөгжлийн тулгуур нь дундаж давхарга гэж үздэг. Нийт хүн амынх нь хэчнээн хувь энэхүү давхаргад багтаж байгаагаас тухайн улс орны хөгжлийг тодорхойлдог. Тэгвэл Монгол Улс жилээс жилд дундаж давхаргынхаа эсрэг бодлого хэрэгжүүлж байна гэхэд хилсдэхгүй. Сүүлийн дөрвөн жилийг авч үзье. Татвар, хураамж нэмэгдэж, өр зээлийн дарамт нэмэгдсэн байна. Өрхийн орлого энэ хугацаанд дорвитой нэмэгдээгүй. Гэтэл инфляц өсөж, гадаад валюттай харьцах төгрөгийн ханш түүхэнд байгаагүй суларч эхэллээ. Төсвийн зарлага 13.9 их наяд төгрөг болж, татвар төлөгчдийн үүрэх ачаа улам хүнд болов. Харин энэ шуурганд дундаж давхарга хэлмэгдэж, өрхийн амьжиргаа доройтсоор. Ажлын байр тогтвортой бий болгох томоохон хэмжээний мега төсөл урагшилсангүй. Газрын тос боловсруулах үйлдвэрийг эс тооцвол байгаа хэдээ л нэрлэхэд хүрч байна. Монгол Улсын дундаж давхарга нийгмийн хэдэн хувийг эзэлж байна вэ. Энэхүү асуултад бүрэн дүүрэн нийцсэн эцсийн хариулт алга. Эдийн засгийн судалгаа, эрдэм шинжилгээний хүрээлэнгийн хийсэн судалгаагаар, 2018 оны байдлаар манай улсын дундаж давхарга 58 хувь гэсэн бол Засгийн газрын хэрэг эрхлэх газрын дарга Л.Оюун-Эрдэнэ дундаж давхарга 16 хувь байгааг 2050 он гэхэд 80 хувьд хүргэнэ гэлээ. Харилцан адилгүй дүн дундаж давхарга чухам байна вэ гэж эргэлзэхэд хүргэж байна. Үндэсний статистикийн хорооны мэдээлснээр, өнөөдөр өрхийн дундаж орлого 1.2 сая төгрөг. Орлогын бүтцийг нь аваад үзвэл, 70 гаруй хувь цалин, тэтгэвэр, тэтгэмж. 1.2 сая төгрөгийн орлоготой өрх болгоныг энэхүү давхаргад хамруулах уу. Дэлхийн банкны судалгаагаар, өдрийн орлого нь 5.5-15 ам.доллар бол эдийн засгийн баталгаат түвшин, 15 ам.доллараас дээш хэрэглээтэй бол дундаж түвшин гэж үздэг. Энэхүү аргачлалаар дундаж түвшнийг бүрдүүлж байгаа хэсэг нь нийт хүн амын 12 хувийг эзэлж байна. Боловсрол, эрүүл мэндийг үйлчилгээ, орчин үеийн шаардлага хангасан орон сууцны хүртээмж, хүнсний аюулгүй байдлаа авч үзвэл нийгмийн өчүүхэн хэсэг нь дундаж давхаргад хамрагдахаар байна. Дундаж давхаргыг бэхжүүлэх нь үе үеийн Засгийн газрын зорилт байлаа. 2012 онд Ардчилсан нам чинээлэг дундаж давхарга бий болгоно гэж тунхагласан бол 2016 онд Ардын нам мөн л ажилтай, орлоготой дундаж давхаргыг тэтгэж, дэмжихээ онцолсон. Бэлэн мөнгөний амлалт дундаж давхаргыг ядуу давхарга руу хөтөлдөг болохыг 2008 оноос хойших үйл явдал гэрчилнэ. Хүмүүс нийгмийн халамж хүртэхийн тулд сайн дураар орлогоо нууж, зарим нь ажилгүй гэж мэдүүлэх нь хүртэл хэвийн үзэгдэл болжээ. Дундаж давхаргагүй улсууд урагшлах бус ухардгийг Африкийн орнуудаас харж болно. БНХАУ хүн амаа ядуурлаас гаргаж, дундаж давхаргаа улам чинээлэг болгоход ихээхэн анхаарч байна. Ази, Номхон далайн бүс нутагт дундаж давхаргын тоо 2030 он гэхэд 3.2 тэрбумд хүрч, 2009 оныхоос 6.2 дахин өсөхөөр байгаа. Үүний цөм хэсэг нь Хятад, Энэтхэгийн дундаж давхарга байхаар байна. Харин 10 жилийн дараа Монголын дундаж давхарга хэдэн хувьд хүрэхийг тоймолж, багцаалсан судалгаа алга. Энэ янзаараа бол дундаж давхарга улам нимгэрч, ядуусын эгнээ улам өргөжих харамсалтай дүр зураг л харагдаад байна.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Дэлхийн эдийн засгийн өсөлт үргэлжлэн удааширч болзошгүй байна

 0 сэтгэгдэл
  • Худалдааны дайн өөр олон бэрхшээлийг товойлгон гаргаж мэдэх нь
  • Ойрх Дорнодын үймээн самуун, Ази тив дэх Хонконгийн нөхцөл байдал нь эдийн засгийн өсөлтөд сөргөөр нөлөөлж, санхүүгийн эмзэг байдлыг үүсгэж болзошгүй байна. Америк, Хятадын худалдааны түншлэлд үүссэн удаан хугацааны тасалдал ямар нөлөө авчрах нь бүрхэг

Дэлхийн эдийн засгийн өсөлтийн өрнүүн үе ард хоцорч, энэ онд дахин өсөлт удаашрах төлөвтэй байна. Хөгжингүй орнуудын эрэлт хумигдсан хэвээр, худалдааны хурцадмал байдал үл ялиг намжих шинжтэй. Хэдий тийм боловч нөхцөл байдал сайнгүй хэвээр байгааг ОУВС анхаарууллаа. АНУ, БНХАУ тэргүүтэй орнуудын эдийн засгийн өсөлт 2019 онд төсөөлж байснаас саарч, энэ нь 2020 оны төлөвт ч нөлөөлж болзошгүй байна. Тодруулбал, өнгөрсөн оны үр дагавар үргэлжлэхээр байгаа нь голлох эрсдэлд тооцогдох аж. 2018 оноос эхэлсэн дэлхийн тэргүүлэх эдийн засгуудын худалдааны маргаан эрсдэлийн эхэнд хэвээр байна. Өөрөөр хэлбэл, санаа амрах болоогүй гэсэн үг. Мөнгөний бодлогоор дамжуулан эдийн засгаа дэмжих оролдлогууд цаашид ч үргэлжлэх нь. Хэдийгээр дэлхий нийтийн эдийн засгийн өсөлт буурч байгаа боловч санхүүгийн дэмжлэгээс улбаалан өсөлт тогтворжиж магадгүй гэсэн хүлээлт хүчтэй хэвээр байгаа юм. ОУВС дэлхийн эдийн засгийн төлөвийг шинэчилж, энэ онд 3.3 хувиар өсөхөөр байгааг онцоллоо. Харин 2019 оны дэлхийн эдийн засгийн өсөлтийг 2.9 хувиар зураглажээ. Үүнээс илүү хурдаар өсөх байсан боловч Энэтхэгийн их өр дээрх өсөлтийн эрчийг сулруулахад нөлөөлсөн байна. Дэлхийн эдийн засагт тодорхой бус нөхцөл байдал давамгайлсаар. Урьдчилсан байдлаар үйлдвэрлэл, худалдааны салбарын өсөлт доод шатандаа хүрсэн байна. Хэрэглээний өсөлт тааруу байсны илрэл энэ болжээ. Америк, Хятадын худалдааны ээдрээтэй байдлаас үүдсэн сөрөг үр дагавар буурсан ч дэлхийн ДНБ-д уршиг нь хадгалагдсан хэвээр байна. Хөгжиж буй орнуудад ханшийн уналт сорилт дагуулсаар. Дийлэнх нь үйлчилгээний салбараа дэмжих замаар өсөлт рүү тэмүүлж байна. Гэвч инфляцын аюул тулгарч буй. Хэрэглээг хэт дэмжих нь инфляцыг өдөөх аж. Мөнгөний бодлогоор дамжуулан эрэлтээ нэмэгдүүлэх нь дэлхийн эдийн засгийн өсөлтөд ялимгүй дэм болохоор байгааг ОУВС ээлжит тайландаа дурджээ. Ядуурлыг бүрмөсөн устгахаар хамаг нөөц боломжоо зориулж буй БНХАУ дэлхийн эдийн засгийн чигийг тодорхойлох хүчтэй тоглогчийн байр сууриа 2020 онд улам бэхжүүлэх нь. Урьдчилсан байдлаар дэлхийн эдийн засгийн бууралт 2019 онд 1.7 хувь байсан бол 2020-2021 онд 1.6 хувь болж буурахаар байна. Герман шиг экспортод чиглэсэн эдийн засагтай орнуудын гадаад эрэлт сайжрах бол Америкийн санхүүгийн үзүүлэлт буурах магадлал өндөр байна. Үүний нэг шалтгаан нь тус улсын Ерөнхийлөгчийн сонгууль энэ онд тохиож буйтай холбоотой. Хөгжиж буй зах зээл болон дэвшилтэт эдийн засагтай орнуудын хувьд өсөлт 2019 онд 3.7 хувь байх бол 2020 онд 4.4 хувь, 2021 онд 4.6 хувь гэж таамаглажээ. Үүнээс илүү өсөлт байх боломжтой ч Энэтхэг саад тээг болж байгааг дурдсан байна. Иран, Аргентин болон Турк, Бразил, Энэтхэг, Мексик зэрэг эдийг засгийн уналттай улсууд 2020 оны өсөлтийн бүрэлдэхүүнд багтаж чадах эсэх нь тодорхойгүй хэвээр. Дэлхийн эдийн засагт асуудал багассан ч аюул байсаар. Хэдийгээр худалдааны салбарт ахиц гарч байгаа нааштай мэдээ дуулдах боловч дэлхийн эдийн засгийн асуудал хараахан шийдэгдээгүй байна. Худалдааны хурцадмал байдал тогтворжсон боловч Америк болон Европын холбоог хэрэн Хятад, Америкийн хооронд асуудал үүсэж магадгүй. Энэхүү үйл явдал нь геополитикийн асуудлыг хөндөх талтай. Ойрх Дорнодын үймээн самуун, Ази тив дэх Хонконгийн нөхцөл байдал нь эдийн засгийн өсөлтөд сөргөөр нөлөөлж, санхүүгийн эмзэг байдлыг үүсгэж болзошгүй байна. Америк, Хятадын худалдааны түншлэлд үүссэн удаан хугацааны тасалдал ямар нөлөө авчрах нь бүрхэг. Худалдааны дайн өөр олон бэрхшээлийг товойлгон гаргаж болзошгүй байгааг ОУВС давхар анхааруулжээ. 

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

С.Эрдэнэ: МАН нийслэлийн сонгогчдоос айсандаа орон нутагт мандат шилжүүлэх гэж байна

 0 сэтгэгдэл
  • Нийслэлийн мандатаас аймагт шилжүүлбэл улс төрийн арга хэмжээ авна гэв
  • МАН-ын рейтинг нийслэлд муу байгаа тул орон нутагт мандат шилжүүлэх аргыг хэрэглэх гэж байна

Ардчилсан намын дарга С.Эрдэнэ УИХ-ын дарга Г.Занданшатарт хандан тойргийн мандатыг шударгаар тогтоох санал хүргүүллээ. Тэрбээр албан бичигтээ “Хүн амын тоон үзүүлэлтээр авч үзвэл нийт хүн амын 46 хувь нь амьдардаг нийслэл хотод 35 мандат ногдох ёстой. Тиймээс нийслэлийн 28 мандатын тоог нэмэхгүй юм гэхэд бууруулахгүйгээр шийдэх ёстой. Харин нэг мандаттай аймгуудын мандатыг нэмэхийг зорьж байгаа бол хамгийн цөөн хүн амтай аймгаас эхлэн аймгууд хооронд нь шилжүүлэх замаар шийдвэл шударга ёсонд нийцнэ. Хэрэв энэ саналыг тусгалгүй олонхоороо хүч түрэн шийдвэр гаргавал улс төрийн шат дараалсан арга хэмжээ авахаа мэдэгдэж байна” гэжээ. Мөн тэрбээр энэ талаар болон бусад цаг үеийн асуудлаар сэтгүүлчдэд мэдээлэл өгөв. 

-Мандат хуваарилалтыг хүч түрэн шийдвэл улс төрийн арга хэмжээ авна гэсэн. Үүнийгээ тодруулна уу? 

-УИХ-ын гишүүн газар нутгийг төлөөлдөггүй, иргэдийг төлөөлдөг. Тиймээс хүн амын хаа тоог харгалзан мандат хуваарилах нь зүйд нийцнэ. Нийслэлийн иргэдийн эрх ашиг эрх баригчдад хамаагүй гэж үзвэл улс төрийн акц зохион байгуулна. Шулуухан хэлэхэд МАН-ынхан нийслэлийн сонгогчдоос айж байна. Нийслэлийн сонгогчид мэдээлэлд ойр, аливаа хэрэг явдлын бодит байдлыг дүгнэж чаддаг учраас эрх баригчид аймагт тойрог шилжүүлж, орон нутгийн иргэдийг хууран мэхлэх замаар санал авна гэж тооцоолж байна. Нөгөөтэйгүүр, улс төрийн бүх судалгаагаар МАН-ын рейтинг нийслэлд муу байгааг тооцоолж, орон нутагт мандат шилжүүлэх арга хэрэглэх гэж байгаа юм. 

-УИХ дахь танай намын зөвлөлийн дарга Д.Эрдэнэбат Австралид казинод байгаа баримт ил боллоо. Үүнд намын даргын хувьд ямар тайлбар хийх вэ? 

-Д.Эрдэнэбат даргатай утсаар холбогдоход “Хувь хүнийхээ үүднээс сонирхож казинод орсон нь үнэн. Гэхдээ ямар нэгэн тоглох үйлдэл хийгээгүй” гэсэн тайлбарыг надад өгсөн. Ямар ч хүн сонирхох, мэдээлэл авах үүднээс аливаа газар, байгууллага, дэлгүүрт ороод гардагтай адил үйлдэл гэж би дүгнэж байна. Хэрэв бооцоо тавьж, казино тоглосон нь нотлогдвол намын хяналтын байгууллагад өгнө. Тэнд ёс зүйн хариуцлага тооцох эсэх нь яригдах байх. 

-УИХ-ын гишүүн О.Баасанхүү танай намд элсэх хүсэлтээ өгсөн үү? 

-Одоогоор О.Баасанхүү гишүүн АН-д хандаж санал, хүсэлт илэрхийлээгүй.