A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/4612/

А.Билгүүн: Урт хугацаандаа зэсийн үнэ буурч магадгүй

А.Билгүүн: Урт хугацаандаа зэсийн үнэ буурч магадгүй
 0 сэтгэгдэл

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/4612/
  • Манай бондын өгөөж харьцангуй өндөр тогтоно. Гэхдээ бид олон улсын хөрөнгийн зах зээлд бонд нэмж гаргах байдлаар санхүүжилт татах нөхцөл бүрдэх магадлал бий
  • Хятад хэр хэмжээний мөнгө хэвлэж зах зээлд нийлүүлэхээс хамаараад манай эрдсийн ирээдүй тодорхойлогдоно 

“Эдийн засаг хүндэрч, зайнаас ажиллах шаардлага тулгарч, үйлчилгээний газрууд зогсонги байдалд орсон энэ үед компани, ААН-үүдийг НДШ-ээс гурван сар ч болтугай чөлөөлж өгвөл том дэмжлэг болно” гэж MIBG компанийн гүйцэтгэх захирал А.Билгүүн ярилаа. 

-Зах зээлд арилжаа хийдэг хүмүүс үнээ алдахгүйн тулд хошуурч байна. Зарим нь зах зээлийг орхиж байна. Монгол Улсын хэмжээнд үнэт цаасны зах зээлийг харахад “Мазаалай”, “Хуралдай” бондын хүү хэзээ ч байгаагүйгээр өсжээ. Яагаад ийм зүйл болоод байна вэ? 

-Хөрөнгө оруулагчид гэлтгүй дэлхий дахинаараа сэтгэл зүйн шоконд ороод байна. Сэтгэл зүйн шок хүмүүсийг сонин үйлдэл хийхэд хүргэдэг юм байна. Жишээлбэл, баруунд ариун цэврийн цаас хомсдлоо. Хэрвээ ариун цэврийн цаасыг америкчууд Хятадаас импортолж хэрэглэдэг байсан бол хомсдоно гэж бодож нөөцлөх нь зөв. Дундаж америк иргэн жилд 100 ширхэг ариун цэврийн цаас хэрэглэдэг гэж байгаа. Гэтэл тэр 100 ширхэг ариун цэврийн цаасных нь ердөө 10 хувийг л импортолдог. Хөрөнгө оруулагчдад ч гэсэн сэтгэл зүйн шок үүсээд байна. Хөрөнгө оруулалтын шийдвэрийг энгийн хүмүүс гаргаж байгаа. Харин хөрөнгө оруулагчид эрсдэлээс айж байна. Аль болохоор эрсдэлгүй байх, өсөх хөрөнгө рүү өнөөдөр шуурч эхэллээ. Зах зээлд зарим хөрөнгийн үнэ савлагаатай байгаа. Үүнийг эдийн засгийн суурь ухагдахууны талаас нь тайлбарлах боломжгүй болсон. 

-Монголын Засгийн газар ойрын хугацаанд бондоо эргүүлж төлөх ёстой. Үүнтэй холбоотойгоор дахиад бонд гаргах болов уу гэсэн хүлээлт байгаа байх. Гэтэл санхүүгийн зардал өслөө. Ингэснээр шинэ жишиг тогтох болов уу, эсвэл өмнөх түвшин рүүгээ буух уу? 

-Аливаа нэг тусгаар улсын бонд хоёр оронтой тооны өгөөжтэй байх тохиолдол урьд нь гарч байгаагүй. Магадгүй дампуурлын ирмэгт ирсэн улс орнуудад л харагддаг байсан үйл явдал байх. Манай бондын өгөөж харьцангуй өндөр тогтоно. Гэхдээ бид олон улсын хөрөнгийн зах зээлд бонд нэмж гаргах байдлаар санхүүжилт татах нөхцөл бүрдэх магадлал бий. Хөгжилтэй орнуудын төв банк дандаа мөнгө хэвлэж, дотоодын эдийн засгаа сэргээж байгаа. Манай улс бондын өгөөжийг илүү өндөр болгохын тулд хөгжсөн орнуудынхтай холих арга хэрэглэх нь зөв. 

-Уул уурхай Монголын эдийн засгийн гол салбар. Тэгэхээр богино хугацаанд нүүрсний орлогоо нөхөж чадах болов уу? 

-Богино хугацаанд нөхөх хэцүү. Нэгдүгээр сарын сүүлээс гуравдугаар сарыг дуустал хаачихлаа шүү дээ. Хоёр сарын экспортын орлогыг гүйцэж нөхнө гэдэг маш хэцүү асуудал. Гэхдээ урд хөршийн зах зээлд нүүрсний эрэлт байгаа болохоор экспорт гайгүй байх нь. Гэтэл 2020 оны дунд хугацааг харахаар зэсийн ханш унаад эхэллээ. Мөн кокосжих нүүрсний ханш унах вий гэсэн айдас байна. Дэлхийн эдийн засаг хоорондоо уялдаатай. БНХАУ-ын гаргаж буй бүтээгдэхүүнүүдийг Европын холбоо, Хойд Америкийн улсууд гээд хөгжингүй зах зээлтэй хэрэглэгчид авч байна. Гэвч хэрэглэгч улсуудад вирусийн тархалт нэмэгдэж, магадгүй 2-3 сараар сул зогсох нөхцөл байдал үүслээ. Энэ нь Хятадын компаниудад сөргөөр нөлөөлнө. Тиймээс урт хугацаандаа манай экспортын бүтээгдэхүүний үнэлгээ буурах магадлалтай. 

-Цаг үе хүндрэлтэй байгаа нөхцөлд нэг цонхны бодлого хэрэгтэй юу? 

-Мэдээж хэрэгтэй. Дотоодоосоо гарч байгаа хэмжээгээ ихэсгэхийн тулд нэг цонхны бодлого барих нь зөв. Энэ ч харагдаж байна. Хямралын үед нэг цул болж ажиллаж чадаж байгаа. Төр засаг нь үнэн зөв мэдээллийг цаг тухайд өгч байна. Иргэд төртэй хамтарч ажиллаж чадаж байгаа нь эндээс харагдлаа. Эрүүл мэндийн салбарт учрах эрсдэлийг тодорхой хэмжээгээр амжилттай давж байгаа туршлагыг аж үйлдвэрийн салбарт нэвтрүүлэх боломжтой юм байна гэж харлаа. 

-Аж үйлдвэрийн салбар руу барууны гэлтгүй дэлхийн чадварлаг институттэй орнууд төсвийн болон хавсарсан бодлого хэрэгжүүлж байна. Мөнгөний бодлогоо зөөллөх, хэцүү байгаа салбараа зээлийн баталгаагаар дэмжиж байна. Харин манай төсвийн бодлого хэр оновчтой байна вэ? 

-Хэсэг эдийн засагч төсвийн зардлыг танах хэрэгтэй гэж үзэж байна. Нөгөө хэсэг нь төсвийн зардлыг нэмэх ёстой гэсэн байр суурьтай байдаг. Миний хувьд богино хугацаанд төсвийг тэлэх шаардлагатай. Ингэхдээ урт хугацаанд өгөөжөө өгөх төслүүдэд хөрөнгө оруулах замаар тэлэх хэрэгтэй. Манай улсад нэг дутагдалтай зүйл бий. 2012 онд эдийн засгийн байдал хүндэрч эхлэх үед төсвийн бодлогоороо эдийн засгаа сэргээх гэж оролдсон. Ингэхдээ улс төрийн зорилт тавьж, импортыг орлох, эдийн засгийг төрөлжүүлэх салбар руу хөрөнгө оруулахаар “Чингис” бондоос санхүүжүүлсэн. Энэ буруу шийдвэр том өр авчирсан. Эдийн засагт ээлтэй зүйл болоогүй. 

-Төсвийг тэлэх бодлогыг аль салбар руу онилбол илүү үр дүнтэй вэ? 

-Мэдээж уул уурхай. Уул уурхай манай улсын тэргүүлэх салбар бөгөөд олон улсын тавцанд өрсөлдөх чадвартай болгож буй шүү дээ. Тэгэхээр уул уурхайн салбарынхаа олборлогч компаниудыг дэмжихийн зэрэгцээ ханган нийлүүлэгчдийг нь мөн харж үзэх хэрэгтэй. Ингэснээр тэр ажлын байрыг хамгаалж үлдэнэ. 

-Уул уурхайн салбарын ажил лах хүчин одоогоор 50 мянга гаруй байна. Энэ нь бусад салбарынхаас бага тоо. Тэгэхээр бусад салбартаа нөлөөлж чадах болов уу? 

-Нөлөөлнө. Уул уурхайн салбар зогслоо гэхэд банк санхүүгийн салбар зогсох эрсдэлтэй. Бусад үйлчилгээний салбарт ч сөргөөр нөлөөлнө. Орлогын эх үүсвэр хаана байна гэдгийг онилох нь чухал. Хямралын үед манай бодлого баригчид прагматик байдлаар нөхцөл байдалд хандах хэрэгтэй. 

-Өнгөрсөн хоёр сарын хугацаанд эрдэс баялгийн салбараас улсын нэгдсэн төсөвт төвлөрүүлсэн дүнг харахад 2019 оны мөн үеийнхээс 10.6 хувиар буурсан байна. Төсвийн орлогын алдагдлыг нөхөх боломж бий юу? 

-Тийм боломж байхгүй. Мега төслүүдийг хийгээд гаднын хөрөнгө оруулагчид орж ирэх нөхцөл боломжоор хангаж өгвөл давуу тал үүсэж магадгүй. Хөрөнгө оруулалтын чиглэлийн хэлцлүүд боломж авчирна. 

-Өвчнөөс үүдсэн эдийн засгийн хямрал үүслээ. Манай Засгийн газар юу хийвэл оновчтой бол? 

-Хөрвөх чадварын хямрал нүүрлээд байна. Манай улсын аж ахуйн нэгжүүдэд, санхүүгийн үйлчилгээ үзүүлэгчдэд ч тулгарч байгаа. Энэ эрсдэлээс гарахын тулд төв банк валют хэвлэж, зах зээлд гаргах, хөнгөлөлттэй зээл олгох хөтөлбөр хэрэгжүүлэх арга хэмжээ авч байна. Гэхдээ экспортын бүтээгдэхүүний үнэлгээ унана гэдэг хамгийн том эрсдэл. 

-Эрсдэлийг давах, бизнесийг дэмжихэд хэрэгжүүлж буй арга хэмжээнээс иргэд рүү юү, бизнесийнхэн рүү чиглэсэн нь оновчтой байна уу? 

-Манай бодлого баригчид, ялангуяа мөнгөний бодлого хэрэгжүүлэгчдээс иргэд рүүгээ ч, аж ахуйн нэгж рүүгээ ч чиглэсэн хөтөлбөрүүдийг ярьж байгаа. Гэхдээ асар ойлгомжгүй, иргэд, ААН яаж хөтөлбөрт хамрагдах нь тодорхойгүй байна. 

-Уул уурхайн салбарт гаднын хөрөнгө оруулалт татах боломж хэр харагдаж байна? 

-Хөрөнгийн зах зээл дээр бүх хувьцаа хэрхэн унаж байгааг бид харлаа. Дийлэнх хөрөнгө оруулагч тухайн салбар ямар байгаагаас нь хамаарч хамтарч ажилладаг. 2009-2012 он хүртэл Монгол руу хөрөнгө оруулбал өсдөг гэсэн ойлголттой байлаа. Хөрөнгө оруулагчдын сэтгэл зүй ингэж ажилладаг л даа. Шинжээчийн нүдээр харахад аль ч IPO, шинээр үнэт цаас гаргах асуудал өнөөгийн зах зээлд хүндрэлтэй. 

-Оюутолгой нэмэлт хөрөнгө оруулалт татах шаардлагатай гэж мэдэгдсэн. Гүний уурхай, Тавантолгойн цахилгаан станцад нэмэлт санхүүжилт шаардлагатай гэсэн. Энэ талаар мэдээлэл өгнө үү? 

-Нийлээд 4.5 тэрбум орчим төгрөг нэмж татах шаардлагатай гэхээр нь Rio Tinto-гийн хувьцааны ханшийг харлаа. Гэтэл ханш нь унаад 36 орчим ам.доллар болсон байна. Өнгөрсөн жилийнх нь ногдол ашигтай харьцуулаад үзэхээр өгөөж нь 10 хувь л байсан. Ингэж хоёр оронтой тоо руу орсон нөхцөлд ямар ч том компани хөрөнгийн зах зээлд хөрөнгө оруулна гэдэг асар хүндрэлтэй. Нөгөө талаасаа манай улсад тулгарах бэрхшээлийг харж үзээд донор байгууллагууд санхүүжилтийг эрчимжүүлэх бодлого барьж болох юм. 

-Хятадаас хамаарал багатай өөр зах зээл рүү хуваарилах боломжтой юу? 

-Томоохон хөрөнгө оруулагчид Хятадтай ойрхон болохоор л Монгол руу хөрөнгө оруулдаг. Хүнд үйлдвэрлэлд ашигладаг эрдсийн бүтээгдэхүүнүүдийг БНХАУ руу зардаг. Дэлхийн хамгийн том хэрэглэгч урд хөрш хэвээрээ л байна. Цар тахлын хямралаас үүдээд шинэ хандлага гарч ирж болох юм. Урд хөрш өвчний тархалтыг харьцангуй хохирол багатай давж байна. Мөн Азийн улсууд нэг цул болж чаддагийг харууллаа. Энэ бол хямрал дууссаны дараа давуу тал болно. Хятад хэр хэмжээний мөнгө хэвлэж зах зээлд нийлүүлэхээс хамаараад манай эрдсийн ирээдүй тодорхойлогдоно. Хятад эдийн засгаа аврахын тулд шийдэмгий алхам хийдгийг хөрөнгө оруулагчид мэдэх учраас Монголд илүү найдлага тавьж магадгүй гэсэн хүлээлт байна.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

"Оюутолгой"-н хөрөнгө оруулалт зогсвол монголын эдийн засаг зогсоно

 0 сэтгэгдэл
  • Хөрөнгө оруулалт гэрлийн хурдаар буурахад Засгийн газар голлох үүрэг гүйцэтгэжээ
  • 2019 онд гадаадын шууд хөрөнгө оруулалт дөнгөж нэг тэрбум ам.доллар ялимгүй давсан. Эдийн засаг сэргэж байсан 2011, 2012 онтой харьцуулахад энэ нь тав дахин буурсан дүн юм. Үүний 80 хувийг “Оюутолгой” дангаар бүрдүүлжээ
  • Монгол Улс олон улсад нээлттэй болж, эдийн засгийн чөлөөт нийгэмд шилжсэнээс хойших 28 жилийн хугацаанд дэлхийн 118 орноос нийтдээ 22.4 тэрбум ам.долларын гадаадын шууд хөрөнгө оруулалт орж ирсэн байна
  • Төв банк валютын нөөцөө шавхаж, дэлхийн эдийн засгаас улсаараа “шанаа” хүртэх нөхцөл ингэж бүрдсэн. Үүнд улстөрчдийн үүрэг, оролцоо хамгийн их байлаа
  • Хамгийн сүүлд Европын холбооны хар жагсаалт руу унах болсон нь ердөө л мөнгө угаах гэмт хэрэгтэй тэмцэж чаддаггүй, шүүх засаглал нь булингартсан гэх үндэслэлээр дэлхийн доог тохуу боллоо

Төгрөгтэй харьцах ам.долларын ханш огцом өсөж байгааг үнэндээ гайхах хэрэггүй. Гадаадын шууд хөрөнгө оруулалт буурч эхэлсэн цагаас хойш төгрөгийн ханш суларч, Монголын “зовлон” эхэлсэн. Төв банк валютын нөөцөө шавхаж, дэлхийн эдийн засгаас улсаараа “шанаа” хүртэх нөхцөл ингэж бүрдсэн. Үүнд улстөрчдийн үүрэг, оролцоо хамгийн их байлаа. Тэд эх оронч дүр бүтээх тусам монгол төгрөгийн ханш түүхэнд байгаагүйгээр унаж байв. Нүүрсний экспорт тасалдаж, “Оюутолгой”-н төслийн хөрөнгө оруулалт удаашрахтай зэрэгцэн эдийн засгийн өсөлт уруудсан. Энэ хэрээр төсвийн орлого хамт тасрав. Цалин, тэтгэвэр тэтгэмж нэмэх боломжоо манай улс давхар алдлаа. Хөрөнгө оруулагчдыг гадуурхаж, тэднийг хараан зүхэх тусам эдийн засаг дордож, ам.долларын ханшийн савлагаа нэмэгдсэн билээ. Эдгээр нь бидний араншин болжээ. Монголд хөрөнгө оруулалт орж ирэх ганц найдвар нь өнөөдөр “Оюутолгой” л болоод байна. 2019 онд гадаадын шууд хөрөнгө оруулалт дөнгөж нэг тэрбум ам.доллар ялимгүй давсан. Эдийн засаг сэргэж байсан 2011, 2012 онтой харьцуулахад энэ нь тав дахин буурсан дүн юм. Үүний 80 хувийг “Оюутолгой” дангаар бүрдүүлжээ. Өөрсдөө үйлдвэрлэгч бус хэрэглэгч орон байж хөрөнгө оруулалтыг үргээх тусгай “ажиллагаа”-г төр засаг нь энэ дөрвөн жилийн хугацаанд сурамгай хэрэгжүүлжээ. Үр дүнд нь гадаадын шууд хөрөнгө оруулалт сэргэсэнгүй, улам уруудав. “Оюутолгой”-н хөрөнгө оруулалт 1.2 тэрбум байснаа 970 сая ам.доллар болгон танасан. Өөрөөр хэлбэл, гадаадын шууд хөрөнгө оруулалт энэ онд тэрбум ам.долларт хүрэхгүй байх эрсдэл үүсжээ. Тус компани хөрөнгө оруулалтын хэмжээгээ 200-300 орчим сая ам.доллараар танахаар байгаа талаар төв банк мэдээлсэн. Монголоо хорлосон эрх баригчдын сүржин үйлдэл эцсийн дүндээ эдийн засагт өнөөдөр сүйрэл авчраад байна. Тэдний балгаар ам.долларын ханш 2806 төгрөгтэй тэнцэж, импортын бараа, бүтээгдэхүүний үнэ тэр хэрээр нэмэгдлээ. Өрхийн амьжиргаа буурлаа. Ядуурал тэллээ. Ажилгүйдэл нэмэгдэж байна. Хэтийдсэн эх оронч үзэл, агуулга бус хэлбэр хөөсөн шийдвэрүүд эдийн засгийг хангалттай доош нь татлаа. Төлөвлөж байсан мега төслүүд цөм гацлаа. Ам.доллар авчрах хөрөнгө оруулалт ганцхан “Оюутолгой” төслийн гүний уурхай л болж байна. Ойрын 3-5 жилийн хугацаанд олон улсын зах зээлээс манай улс хямд эх үүсвэртэй хөрөнгө оруулалт татах боломж үндсэндээ бүрэн хаагдлаа. Тухайлбал, хөрөнгө оруулагчдын чухалчлан хардаг зээлжих зэрэглэл урагшлах бус ухарч, Саарал болон Хар жагсаалт дотор улсаараа эрэмбэлэгдлээ. Ийм байхад хэн биднийг тоох билээ. Ирэх оноос төлөх гадаад өр, авлигын индекс, бизнесийн орчны тогтворгүй байдал хөрөнгө оруулагчдыг цааш нь улам түлхсээр. Энэ байдал хэдий болтол үргэлжлэх эсэх нь тодорхойгүй байна. 2020 он гарснаас хойш хөрөнгө оруулалт тасралтгүй буурсаар. “Оюутолгой” төслийг эс тооцвол гаднын капитал Монголд орж ирэхээс хэдийн татгалзаж эхэлжээ. Өнөөдрийн улстөрчдийн байгаа байдал чухамдаа шинэ хөрөнгө оруулагчдад итгэл төрүүлэхгүй байна. Монгол уул уурхайн баялагтай боловч засаглал нь баларсан орны тоонд толгой цохидог. Хамгийн сүүлд л гэхэд Европын холбооны хар жагсаалт руу унах болсон нь ердөө л мөнгө угаах гэмт хэрэгтэй тэмцэж чаддаггүй, шүүх засаглал нь булингартсан гэх үндэслэлээр дэлхийн доог тохуу боллоо. Хөрөнгө оруулагчдыг эрх мэдэл бүхий улстөрчид, хууль шүүхийн байгууллага нь заналхийлж, сүрдүүлж, дарамталсаар хамаг хөрөнгийг нь өөрийн болгосон чих сортойх түүхүүд ч бий. Энэ болгон Монголыг сонирхож байсан, бидэнтэй хамтрах бизнесийн түнш, хөрөнгө оруулагчдыг нуруугаа харуулахад хүргэсээр байна. 

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Дэлхийн эдийн засаг яг Nike-ийн лого шиг сэргэнэ

 0 сэтгэгдэл
  • Nike-ийн лого шиг муруй дэлхийн эдийн засагт зурагдвал ирэх оны дунд үе хүртэл бид өсөлт хүлээх хэрэггүй
  • Хэзээ мөдгүй амьсгал хураахад бэлэн байгаа дэлхийн эдийн засгийг аврах хүндхэн бөгөөд хугацаа шаардсан сорилт хүн төрөлхтнийг хүлээж байна. Талцал маргаан гаарч, хоёр том гүрэн худалдаа, мөнгө валют, технологи, өгөгдөл, хөрөнгө оруулалт гээд хоорондоо мөчөөрхөж болох бүх салбараар дайтаж эхлээд байсан нь дэлхийн эдийн засагт давхар цохиол болж байгаа юм

Энэ бүхэн хэзээ дуусах бол. COVID-19 вирус хэзээ арилж, бид хэвийн амьдралдаа хэдий хугацааны дараа орох вэ. Вирусийн эсрэг вакцин бүтээчихвэл дур зоргоороо тархаж буй титэмт COVID-19-ийг хүн төрөлхтөн эрхшээлдээ оруулна хэмээн эрдэмтэд амлаж буй. Чигчийн чинээ шилтэй, шидэт вакцинаар хүн төрөлхтөн эрүүл мэнд, амь насаа хамгаалж чадах нь. Харин коронавирусээр өвчилсөн дэлхийн эдийн засгийг эмчлэх вакцин бий юу. Энэ вирус нүд ирмэхийн зуур дэлхийн эдийн засгийг сүйрлийн ирмэгт авчирлаа. Сая, сая хүн ажлын байраа алдаж сая, сая өрх амьжиргааны эх үүсвэрээсээ саллаа. Өнгөрсөн хэдэн сар амь тавьсан аж ахуйн нэгжүүдийн тоо хэдэн мянгаар тоологдож, вирусийн бараан сүүдэр агаарын тээврээс эхлээд аж үйлдвэр, хөдөө аж ахуй гээд эдийн засгийн бүх салбарыг нөмөрсөн. Хэвтрийн орон дээр хэзээ мөдгүй амьсгал хураахад бэлэн байгаа дэлхийн эдийн засгийг аврах хүндхэн бөгөөд хугацаа шаардсан сорилт хүн төрөлхтнийг хүлээж байна. 

Тоон дотор үсэг цохиж явна

Хугацаа нь яг таг тодорхойгүй ч дэлхийн эдийн засаг сэхээнээс өндийнө гэдэгт шинжээчид санал нэгдэж байгаа. Харин хэрхэн сэргэх бол. U, W-ийн аль нь вэ. Эсвэл V юү. Шинэ төрлийн коронавирус тархсанаас хойш тооцоо боддог шинжээчид эдийн засгийг тоогоор бус үсгээр илэрхийлэхийг илүүд үзэж эхлэв. Тухайлбал, 

V үсэг: Өсөлтөөс ёроол руу уруудаад, эргээд огцом сэргэх буюу “V” хэлбэрийг дүрс дэлхийн эдийн засгийн муруйд зурагдана хэмээн шинжээчид хэдэн сарын өмнө таамаглаж байв. Гэвч цар тахлын хор дэлхийд нэвчсэн тул алга урвуулахын адил унаад өсөх V хэлбэртэй таамаглал бараг замхраад байна. 

U үсэг: Нүд ирмэхийн зуур биш юм аа гэхэд тодорхой хугацааны дараа дэлхийн эдийн засаг дээшлэх U хэлбэрийн өөрчлөлтийг ч мэргэжилтнүүд дэвшүүлж байгаа. Гэхдээ вирусийн эсрэг вакцинийг 2021 онд гаргах хүртэл U хэлбэрийн сэргэлтийг эдийн засгаас хүлээгээд хэрэггүй гэдгийг тэд сануулсан юм. 

W үсэг: Хэрэв вакцин гаргах явц ирэх оноос хойшилж, халдварын давлагаа дахин эхэлбэл дэлхийн эдийн засагт уналт, өсөлт ээлжилсэн уул шиг буюу W хэлбэрийн өөрчлөлт ажиглагдаж болзошгүй. 

Ийнхүү тоо бодож, тооцоо хийдэг байсан шинжээчид сүүлийн үед үсгээр эдийн засгийн төсөөллийг зураглаж эхэллээ. Тэр бүү хэл, эдийн засгийн төлөвийг тайлбарлахдаа алдартай брэндийн логог хүртэл ашиглаж байна. Дэлхийн эдийн засаг ирэх жилүүдэд спорт хувцасны алдарт брэнд Nike-ийн лого шиг сэргэх таамаг сүүлийн үед хүчтэй яригдах болов. Ирэх жилүүдэд та, бидний амьжиргаа яг Nike- ийн лого шиг сэргэж, “Зөв” тэмдэглэгээг санагдуулам энэ тэмдэг хүн төрөлхтний эдийн засгийн чадавхыг илэрхийлэх амин зураас болж магадгүй байна. Өөрөөр хэлбэл, дэлхийн эдийн засаг тэнхэрч, эргэн сэргэхэд тодорхой цаг хугацаа хэрэгтэй бөгөөд алгуур өндийнө гэж үзэж байна. Brookings институтийн танилцуулснаар Nike-ийн лого шиг эдийн засгийн муруй зурагдвал ирэх оны дунд хүртэл бид дэлхийгээс өсөлт хүлээх хэрэггүй аж. 

2008 оны хямралыг зөгнөсөн "Ванга" юу хэлэв

Дэлхийн эдийн засаг яг хэзээ сэргэх вэ гэдэг асуултад шинжээчид янз бүрийн таамаг дэвшүүлж байгаа. Тухайлбал, ирэх он хүртэл өсөлтийн тухай мартах хэрэгтэйг ОУВС-гаас сануулсан. Дэлхийн эдийн засаг сэргэлээ гэхэд наанадаж 1-3 жил шаардлагатай. Цаашилбал 10 жил зарцуулах төлөвтэй байна. 2008 оны хямралыг бараг Ванга шиг зөгнөснөөрөө нэрд гарсан эдийн засагч Ноурель Рубини вируст сүйрсэн дэлхийн эдийн засаг бүрэн тэнхрэхэд 10 жил хэрэгтэй гэж мэдэгдсэн нь олон улсын анхаарлыг татаад буй. Мөн тэрбээр дэлхий даяар эрүүл мэндийн салбарын хүндрэл эцэс болох ч эдийн засгийн их хямрал ирэх жилүүдэд эхэлнэ хэмээн анхааруулсан. Тиймээс ирэх 10 жилийн турш бид шинэ төрлийн коронавирусээс үүссэн шарх, сорвийг эдгээж анагаахад зарцуулж болзошгүй байна. Түүнчлэн COVID-19 вирусээс өмнө дэлхийн эдийн засаг сайнгүй байсан. Талцал маргаан гаарч, хоёр том гүрэн худалдаа, мөнгө валют, технологи, өгөгдөл, хөрөнгө оруулалт гээд хоорондоо мөчөөрхөж болох бүх салбараар дайтаж эхлээд байсан нь дэлхийн эдийн засагт давхар цохилт болж байгаа юм.  

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Монгол Улсын нэг иргэн 28.3 сая төгрөгийн өртэй болжээ

 0 сэтгэгдэл
  • Өнгөрсөн дөрвөн жилийн хугацаанд нэг хүнд ногдох өр хоёр дахин нэмэгджээ

Өр зээлийн дарамт өнгөрсөн дөрвөн жилийн хугацаанд хумигдах бус эсрэгээрээ тэлжээ. 2016 онд нэг хүнд 15 сая төгрөгийн өр ногдож байсан бол өнөөдөр энэ хэмжээ хоёр дахин нэмэгдсэн байна. Тодруулбал, нийт гадаад өрийн хэмжээг өнөөдрийн ханшаар тооцвол, нэг иргэн 28.3 сая төгрөгийн өртэй болжээ. Төв банкны мэдээлснээр, 2019 оны жилийн эцсийн гадаад өрийн статистик үзүүлэлтээс харахад Монгол Улсын нийт гадаад өрийн хэмжээ 30.6 тэрбум ам.долларт хүрчээ. Үүнийг 2016 онтой харьцуулахад нийт өрийн хэмжээ 1.9 тэрбум ам.доллараар өссөн байна. Өрийн хэмжээ ийнхүү өсөхөд Засгийн газар болон хувийн хэвшлийн өр нэмэгдсэн нь нөлөөлсөн. Эрх баригч нам өнгөрч буй дөрвөн жилийн хугацаанд юу хийчих вэ. Гадаад өрийн хэмжээг задалж үзвэл, Засгийн газрын зээл 7.7 тэрбум ам.доллар, төв банкны зээл 1.9 тэрбум ам.доллар байгаа юм. Энэ оны төсвийн алдагдал хоёр их наяд төгрөг бөгөөд улсын гадаад болон дотоодын өрийн хэмжээ улам нэмэгдсээр. Манай улсын гадаад өр сүүлийн таван жилд 35 хувиар огцом өссөн ба Засгийн газрын нийт өрийн хэмжээ хамгийн өндөр дүнг эзэлж байна. Гэтэл Монгол Улс ирэх онд 2.9 тэрбум ам.долларын гадаад өр төлбөр барагдуулах ёстой. Энэ нь одоогийн байгаа улсын гадаад валютын албан нөөцийн 70 орчим хувьтай тэнцэх хэмжээний мөнгө.

Өр зээлийн дарамтаас иргэдээ гаргана гэж амласан эрх баригчид өнгөрсөн дөрвөн жилийн хугацаанд хоёр дахин их өр “үйлдвэрлчихээд” дахин эрх барихаар улайрч байгаа нь харамсалтай. Монгол Улсын эдийн засаг оны эхний улиралд 10.7 хувиар агшиж, төгрөгтэй харьцах ам.долларын ханш түүхэн дээд түвшинд хүрээд зогсохгүй ам.долларын ханш чангарч, төгрөгийн ханш суларсаар байвал гадаад өрийн хэмжээ тэлсээр байна гэсэн үг. Монгол Улс төсвийн орлогынхоо 50 хувийг зээл, зээлийн хүүд төлж байсан бол энэ хэмжээ 70 хувь руу дөхлөө. Хөрөнгө оруулалт шинээр гаднаас татах бус харин ч эсрэгээрээ байсан хөрөнгө оруулагчдыг үргээсэн. Гадаад өрийн эргэн төлөлт ойртсоор байгаа нь өр зээл улам нэмэгдэх томоохон эрсдэлд тооцогдож байна. Манай улс ирэх 4-5 жилд нийт 15 тэрбум ам.долларын гадаад өр болон түүний хүү төлөх ёстой. Энэ нь гадаад валютын албан нөөцийн одоогийн хэмжээнээс гурав дахин давсан өндөр үзүүлэлт. Өөрөөр хэлбэл, бидний байгаа нөөц боломж энэ их өрийн хаана нь ч хүрэхээргүй бага. Сангийн сайд гадаад өрийн дарамт буурсан гэх боловч эцсийн дүндээ дээрх байдлаар огцом өсжээ. ОУВС-тай хамтран хэрэгжүүлсэн “Өргөтгөсөн санхүүжилтийн хөтөлбөр” энэ сараар дуусгавар болж байгаа тул шинээр хөрөнгө оруулалт орж ирэх магадлал улам буурч байна. Үүнээс гадна цар тахлын эдийн засагт үзүүлэх нөлөөнөөс болж хөгжиж буй орнуудаас хөрөнгө гадагшлах үзэгдэл түгээмэл байгаа нь гадаад өрийн эрсдэлийг нэмэгдүүлсээр. 

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Apple Япон дахь дэлгүүрүүдээ нээнэ

 0 сэтгэгдэл

Apple Inc өөрийн хамгийн чухал зах зээлийн нэг – Японд COVID-19-ийн улмаас олон сар хаалттай байсан жижиглэнгийн дэлгүүрүүдээ энэ долоо хоногт эргүүлэн нээх гэж байна. Японы Фүкүока болон Нагоя Сакаэ дэх дэлгүүрүүдийг тавдугаар сарын 27-нд эргүүлэн нээхээ тус компани вэб сайтаараа зарлав. Япон дахь бусад Apple дэлгүүрийг нээх тов хараахан тодроогүй хэвээр. Apple компани өнгөрсөн оны есдүгээр сард Токиогийн галт тэрэгний төв өртөө, Эзэн хааны ордноос холгүй орших Маруноүчи бизнесийн дүүрэгт хамгийн шинэ бөгөөд том дэлгүүрээ нээсэн. Токиогийн хөл хориог анхны товоос бүтэн долоо хоногоор эрт буюу даваа гарагаас зогсоох гэж байгааг Японы Эдийн засгийн сайд Ясүтоши Нишимүра мэдэгдлээ. Apple Inc одоогоор Австрали, ХБНГУ, Австри, Өмнөд Солонгос, Швейцар дахь бүх дэлгүүрээ, Итали, АНУ-д заримыг нь нээгээд байна.