A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/4260/

А.Гантулга: Н.Төгсцогт маань улам хүчтэй болоод эргэж ирэх байх аа

А.Гантулга: Н.Төгсцогт маань улам хүчтэй болоод эргэж ирэх байх аа
 0 сэтгэгдэл

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/4260/
  • Олон ялалтын хажуугаар ганц нэг ялагдах нь тамирчин хүнд их зүйл өгдөг юм. Одоо алдаанаасаа суралцах нь хамгийн чухал байна
  • Одоо хүүхдүүд маань "Багшаа, бэлтгэл хэзээ орох вэ" гэж байнга асуугаастай. Хорио тавигдах үеийг л хүлээж байна даа. Хүүхдүүд байхгүй болчихоор эл хуль оргиод эвгүй юм
  • Мэдээж энэ олон хүүхэд бүгдээрээ улсын аварга болж, олимп, дэлхийгээс медаль авахгүй. Гэхдээ тэднийг зөв хүн болгож хүмүүжүүлэх юмсан гэж боддог юм

Гавьяат дасгалжуулагч А.Гантулга “Алдар” спорт хороотой амьдралаа холбоод 30 шахам жилийг үджээ. Анх цэргээс халагдаад боксын тамирчнаар ирж байсан бол хожим дасгалжуулагчийн албанд шилжиж, олон шилдэг тамирчныг төрүүлэн гаргасан юм. Түүнийг Н.Төгсцогт гавьяатын багш гэдгээр нь хүмүүс андахгүй. Саяхан болсон Н.Төгсцогтын тулаан болон “Алдар”-ын тамирчдын амжилтын талаар ярилцахаар А.Гантулга дасгалжуулагчийг сониныхоо зочноор урилаа.

-Таны унаган шавь Н.Төгсцогт мэргэжлийн боксын WBC холбооны дэлхийн аваргын төлөөх тулаанд ялагдлаа. Тулааны талаар ямар сэтгэгдэлтэй үлдэв?­

Яах вэ дээ, тоглолт болдгоороо л боллоо. Манай хүн сайн ажилласангүй. Нөгөөх нь аргагүй сайн тамирчин юм. Олон тоглолт хийсэн гэдэг утгаараа туршлага яах аргагүй илүү байна лээ. 20 тоглолт илүү хийнэ гэдэг том зөрүү шүү.

-Тулааны өмнө өөртэй нь холбогдож, зөвлөгөө өгсөн үү?

­Хэлэх юмаа хэлэлгүй яахав. “Миний хүү сандралгүй тайван тоглоорой. Аль болох олон ажиллаарай. Хүний темпэнд орж болохгүй шүү” гэж захисан. Би уг нь хожчих байх гэж бодож байсан ч тоглолт нь сайн гарч өгсөнгүй дээ. Миний бодлоор сэтгэл зүй тал дээр дутуу байх шиг байна лээ. Нөгөөдөх нь арга туршлага, хурд гээд юм зүйлээрээ илүү байсныг хүлээн зөвшөөрөхөөс аргагүй. Хойд талын солгой гарт нь оногдоод байсан. Уг нь тоглолтын өмнө “Бэлтгэл сургуулилт дажгүй, бэртэл гэмтэлгүй сайхан байна” гэж байсан юм.

-Өөрийнх нь дайчин, гялалзсан тоглолт харагдаагүй. Бэлтгэл таараагүйгээс тийм байдалд орох уу?­

Бэлтгэл гэхээсээ илүү тоглолтын арга барил, тактикийн тал дээр алдаа гаргачихав уу гэж бодсон. Уг нь гоё гоё цохилтууд байсан. Энэ дээрээ давтаад явчихмаар л санагдаж байлаа. Дараа дараагийн тоглолтуудад алдаагаа засах байлгүй дээ.

-Зурагтаар үзээд суухад ямар мэдрэмж төрөх юм. Гүйж очоод зөвлөгөө өгчихмөөр санагдаж байв уу?­

Тэгэлгүй яахав (инээв). Хойд гар нь хүрч байгаа үедээ гэдэстэй холбосон цохилт хийчихээч гэж хэлмээр л санагдаж байлаа. Их л догдолсон доо. Бас хажуугаар нь айдас төрнө. Н.Төгсцогт маань ямар ч байсан хоёр удаа 12 раунд тоглочихлоо. Одоо бэлтгэлээ сайн хийж, алдаа дутагдлаа засаж, өөрт байхгүй чадвараа байлгахын төлөө ажиллах хэрэгтэй. Ингэж чадвал дараа дараагийнхаа тэмцээнд амжилт гаргана аа. Хамгийн гол нь шат ахих тусам өрсөлдөгчид чангарна гэдгийг бодолцох ёстой. 

-Телевизийн тайлбарын үеэр Ч.Цэвээнпүрэв гавьяат “Төгсцогт гадаад дасгалжуулагчаа солих хэрэгтэй. Монгол дасгалжуулагчийнхаа удирдлагад тогловол илүү амжилт гаргана” гэж хэлсэн. Та үүнтэй санал нийлэх үү?­

Багш нарыг тэгж буруутгаж болохгүй л дээ. Өөрөөс нь л бүх зүйл шалтгаална. Манай хүн өөрийнхөө тоглолтыг чөлөөтэй гаргаж чадаагүй. Ер нь олон ялалтын хажуугаар ганц нэг ялагдах нь тамирчин хүнд их зүйл өгдөг юм. Н.Төгсцогт дараа дараагийн тэмцээн дээр илүү хүчтэй болоод эргэж ирэх байх аа.

-Н.Төгсцогтыг анх секцэнд ирэхэд та аваагүй гэдэг байх аа? 

Анх 2005 онд эмээтэйгээ хамт манайд ирж байлаа. Тухайн үед секцний бүртгэл дуусчихсан байсан болохоор авахгүй гээд буцаасан юм. Гэтэл эмээ нь гуйсаар байгаад оруулсан. Өөрөө их ухаантай, хурдан сэтгэдэг, юмыг сурахдаа амархан хүүхэд байсан. Боксоор хичээллээд жилийн дараа л өсвөрийн улсын аварга болсон. Дараа нь Сахад болсон Азийн хүүхдийн наадмаас хүрэл медаль авчихаад “Гадаадынхан бид нараас илүү юм байдаггүй л юм байна” гэж байсан. 2009 онд насанд хүрэгчдийн улсын аварга болж, тэр жилдээ Азийн аваргаас хүрэл, дэлхийгээс мөнгөн медаль хүртсэн дээ. Өөрийнх нь гол онцлог гэвэл сийрэг ухаантай, авьяастай. Боксыг их хурдан сурсан шүү дээ. Тэр чанар нь миний хүүг олимп, дэлхийн медальтай болгосон юм.

-2009 онд 17-той хүүхэд дэлхийгээс медаль аваад ирнэ гэж та төсөөлж байв уу?­

Мэдээж багш хүн шавийгаа медаль аваад ирээсэй гэж л хүснэ. Азийн аваргад ороход нь би хамт явсан юм. Тэр үед “Миний шавь том тэмцээнээс медаль авчих боломжтой юм байна даа” гэж бодсон. Үүнийгээ ч дэлхийн аварга дээр харуулсан.

-Н.Төгсцогт 2015 оноос мэргэжлийн бокст шилжсэн. Та тухайн үед мэргэжилд орох шийдвэрийг нь хэрхэн хүлээж авсан бэ?­

Би уг нь шавийгаа Риогийн олимпоос аваагүй алтан медалиа авчихаасай гэж бодож байсан. Хэрэв орсон бол түрүүлэх бүрэн боломжтой шүү дээ. Өөрөө шийдээд л мэргэжил рүү орсон. Гэхдээ буруудсан юм байхгүй ээ.

-Дараагийн Төгсцогтууд тан дээр бэлтгэгдэж байна уу?­

Зөндөө зөндөө. Хүүхдүүд бужигнаж л байна. Энэ дундаас л олимп, дэлхийн медальтнууд төрнө шүү дээ. Одоо олимпын эрхийн тэмцээнд хэдэн шавь маань явах гээд бэлтгэлээ базааж байна. Х.Энхмандах, Б.Чинзориг, Н.Шинэбаяр, Т.Болортуул нар явна. Х.Энх-Амар маань уг нь 57 кг-д улсын аварга болсон ч оронд нь Э.Цэндбаатарыг явуулах шийдвэрийг холбоо гаргачихлаа. Улсын аваргад түрүүлчихээд эрхийн тэмцээнд явахгүй гэхээр харамсалтай байхгүй юу. Хэрэв Э.Цэндбаатарыг 57-д тоглуулах байсан юм бол улсын аваргаар энэ жинд нь оруулахгүй яасан юм. Миний хувьд гомдолтой л байна. Ядаж хооронд нь сорилт тоглолт ч хийсэнгүй. Өнгөрсөн жил Х.Энх-Амар бас л улсын аварга болсон ч дэлхийн аваргад оруулаагүй шүү дээ. Улсын аварга шалгаруулах тэмцээн гэдэг үнэ цэнгүй болж гүйцлээ. Ингэх байсан юм бол улсын аварга зохиох хэрэг байна уу.

-“Алдар” спорт хорооны баг өсвөр, залуучууд, насанд хүрэгчдийн улсын аваргад тогтмол дээгүүр өрсөлддөг. Үүнээс үүдээд А.Гантулгыг шигшээ багийн дасгалжуулагч болгох ёстой гэж үзэх хүн бий. Та өөрөө ямар бодолтой явдаг вэ?­

Ах нь тийм юм ерөөсөө бодож байгаагүй. Би анх тамирчны замналаа “Алдар”­-аас эхэлсэн хүн. Х.Магван багш дээр бэлтгэл хийдэг байлаа. Багш маань намайг дасгалжуулагч болгох гол үүргийг гүйцэтгэсэн юм. Манайхан одоо нас насанд амжилттай тоглож байна. Хүүхдүүдээ өсвөрөөс нь эхлээд нас насанд бэлддэг болохоор сайн тамирчид ар араасаа гарч ирсээр байдаг. 10, 11­-тэйгээсээ хичээллэсэн хүүхэд 16, 17 хүрэхээрээ насанд хүрэгчидтэй үзэх арвин туршлагатай болсон байдаг юм. Одоо шигшээ багт очих тухай биш, “Алдар”-­ын хэдэн хүүхдээ амжилтад хүргэчих юмсан гэж л бодож явна.

-Таныг “Алдар”-ын дасгалжуулагч болсноос хойш хэчнээн хүүхэд гараар чинь дамжсан бол. Багцаа тоо гаргаж үзсэн үү?

-Мянга гаруй хүүхэд лав байгаа. Би анх 1994 оноос хүүхдүүдтэй ажиллаж эхэлсэн. Багш маань намайг тамирчин байхад дасгалжуулагч болох замыг нээж өгсөн. Би бэлтгэлээ хийхийн хажуугаар секцэнд ирсэн хүүхдүүдтэй ажилладаг байлаа. Ер нь “Алдар” спорт хороо боксын мундаг уламжлалтай. Олимп, дэлхийн медальгүй л болохоос бүх тэмцээнд манай үе үеийн тамирчид амжилт гаргаж байсан. Одоо “Алдар”­-ын ах нар надад “Миний дүү “Алдар”­-ыг сайхан авч явж байна. Олимп, дэлхийн медальтантай болчихлоо шүү дээ” гэж урам өгнө. Би үүнд нь их баярладаг юм.

-Бужигнасан олон хүүхэдтэй ажиллах сайхан биз?

­Хүүхдүүдтэй ажиллана гэдэг хамгийн сайхан байхгүй юу. Хүүхэд гэдэг гэгээлэг, сайхан энергитэй болохоор элдэв юм бодогдохгүй, стресс багатай ажил. Нөгөө хэдтэйгээ хэрэлдэж уралцаад өдрийг өнгөрөөнө. Хамгийн сайхан баяр баясгалан энэ заалан дотроос гарна шүү дээ. Мэдээж энэ олон хүүхэд бүгдээрээ улсын аварга болж, олимп, дэлхийгээс медаль авахгүй. Гэхдээ тэднийг зөв хүн болгож хүмүүжүүлэх юмсан гэж боддог юм. Хамгийн гол нь хооронд нь эвтэй найртай байлгахыг хичээдэг. Сахилга баттай, ёс суртахуунтай, биеэ зөв авч явдаг болгож хүмүүжүүлээд өгвөл эд нар аяндаа өөрсдийгөө аваад явчихна. Ер нь секц дугуйланд явсан хүүхэд хамт олны уур амьсгалыг мэддэг, хамт олонтойгоо байж сурдаг юм. Одоо манайхан нэг нь өвдвөл эргэж очно. Нэгнийх нь төрсөн өдөр болвол тэрүүхэн тэндээ хөөрхөн баярлуулчихна.

-Арваадхан настай хүүхдээ бокст оруулахаар багаасаа толгой руугаа цохиулаад өвчин эмгэгтэй болчих вий гэсэн болгоомжлол эцэг эхчүүдэд бий. Та үүнд ямар тайлбар өгөх вэ?

­Боксоор яваад тархи толгойны өвчтэй болно гэж юу байх вэ дээ. Тэд чинь байнга зодолдоод байхгүй. Багаас нь суурийг нь зөв тавьж, техникийг нь сургаад өгвөл бэртэл гэмтэл аваад байхгүй ээ. Манай эцэг эхчүүд сүүлийн үед үүнийг маш сайн ойлгодог болсон. Одоо хүмүүс сахилгагүй, хөдөлгөөнтэй хүүхдээ боксчин болгох гэж авчирч өгөөд байгаа. Ер нь тиймэрхүү хүүхдүүд сайн тамирчин болох магадлалтай байдаг юм. Н.Төгсцогт л гэхэд их сахилгагүй хүүхэд байсан шүү дээ. Одоо энэ хүүхэд маань дэлхийн хэмжээнд амжилт гаргаж, Монголын нэг бахархал болчихоод байгааг харах сайхан байдаг юм. Залгаад гарч ирэх олон хүүхэд бий. Одоо хүүхдүүд маань “Багшаа, бэлтгэл хэзээ орох вэ” гэж байнга асуугаастай. Хорио тавигдах үеийг л хүлээж байна даа. Хүүхдүүд байхгүй болчихоор эл хуль оргиод эвгүй юм. Өглөө ирээд л бужигнасаар байгаад бүр сурчихаж. Эд нар маань л баяр баясгалан авчирдаг юм байна гэдгийг улам бүр ойлгож сууна. 

-Ярилцсанд баярлалаа.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Э.Оюунболд аварга цолтойгоо үлдэж, барилдах эрхээ хасуулах зорилготой байна

 0 сэтгэгдэл
  • Шүүх хурлыг хойшлуулах хүсэлт нь хугацаа хожих гэсэн л арга ажээ

Монгол Улсын отгон аварга Э.Оюун болдоос допингийн төрлийн бодис илэрсэн ч өнөөдрийг хүртэл асуудлыг шийдэж чадалгүй бүтэн жил тойрлоо. Ардын засгийн наадамд түрүү бөхөөс допинг илэрсэн анхны тохиолдол нь олныг шуугиулав. Илрэхдээ нэг биш бүр гурван өөр төрлийн бодис байсан нь хачирхалтай. Гэтэл аварга Э.Оюунболд үүнийгээ хүлээн зөвшөөрөөгүй төдийгүй шүүхэд хандсан байдаг. Гэвч тэрбээр өөрийн биеэр шүүх танхимд очсон нь нэгээхэн ч үгүй. Итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч гэх этгээдээр халхавч хийж, өөрөө үйл явцыг алсаас ажиглаж байгаад бөх сонирхогчид дургүйцэж байна. Урьдчилсан шатны хэлэлцүүлэгт төлөөлөгчөө явуулсан тэрбээр нийслэлийн Захиргааны хэргийн анхан шатны шүүх дээр ч өөрийн биеэр байсангүй. Хамгийн гол нь тэрбээр шүүх хурал болохоос ердөө ганцхан хоногийн өмнө өмгөөлөгчөө сольжээ. Ингээд Э.Оюун болдын шинэ өмгөөлөгч шүүх хуралд ирэхдээ “Материалтай танилцаж огт амжаагүй. Тиймээс хугацаа олгооч” гэсэн хүсэлт тавьсныг нь ёсоор болгов. Ийнхүү Э.Оюунболдын нэхэмжлэлтэй шүүх хурал ирэх сарын 3-ныг хүртэл хойшилсон юм. Дэлхийн спортын түүхэнд допинг илэрлээ гээд шүүхээр явсан тохиолдол үгүй. Олон улсын итгэмжлэгдсэн лабораторийн шинжилгээний хариуг эсэргүүцсэн Э.Оюунболд хугацаа хожиж баяр наадмын комиссын гаргасан шийдвэрийг цуцлуулах л зорилготой бололтой. Шүүхэд ялагдлаа гэхэд аварга цолтойгоо үлдэж, барилдах эрхээ хоёр жилээр хасуулах башир арга хэрэглэж байна. Уг нь бол баяр наадмын комиссоос түүний цолыг хурааж, давхар барилдах эрхийг нь хасах шийдвэр гаргасан ч өнөөдрийг хүртэл асуудлыг шийдэж чадаагүй хэвээр.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Европын хөлбөмбөг эргэн ирлээ

 0 сэтгэгдэл
  • Хөлбөмбөгчид гоолын баяраа тэмдэглэхдээ хүртэл хоёр метр зай барих дүрмийг баримталжээ

Коронавирусийн цар тахлын улмаас сар гаруй зогссон Европын хөлбөмбөг эхнээсээ эргэн ирж байна. Өмнө нь БНСУ болон Беларусь, Никарагуа зэрэг хэдхэн улс хөлбөмбөгийн лигээ үргэлжлүүлж байсан. Харин энэ удаа Европын ТОП таван лигийн нэг Германы Бундеслиг эрсдэлийг үл хайхран тоглолтуудаа үргэлжлүүлэхээр шийдсэн нь спортын хорхойтнуудад барьсан том бэлэг байв. Нөгөөтэйгүүр бусад улсын лигүүдэд ч итгэл найдвар төрүүлсэн гэж болно. Гэхдээ Бундеслиг асар их бартаа саад туулан байж тоглолтоо явуулж байна. Нэг дор олон хүн бөөгнөрөхгүй байх дүрмийн дагуу тамирчид хэд хэдэн автобусанд хуваагдан цэнгэлдэхэд ирснээс гадна вирусийн шинжилгээ өгч, халуунаа үзүүлсний эцэст тоглолтод оролцох эрхтэй болсон. 

Мэдээж үзэгчгүй цэнгэлдэхэд тоглолтууд явагдсан бөгөөд ердөө 213 хүн дотогш нэвтрэх эрхтэй байв. Үүнд хоёр багийн тамирчин, дасгалжуулагч, бөмбөг зөөгч нийлсэн 98 хүн, шүүгч, харуул хамгаалалт, эмнэлэг, хэвлэл мэдээллийн 113 хүн багтсан. Харин видео шүүлтэн дээр ажиллах 119 хүн цэнгэлдэхийн гадна байршжээ. Багийн албаныхан болон сэлгээнийхэн хоорондоо зайтай сууснаас гадна бүгд маск зүүх ёстой. Мөн бөмбөгийг тоглолт эхлэхийн өмнө болон завсарлагаанаар тогтмол ариутгаж байв. Сэтгүүлчид ярилцлага авахын тулд тухайн хүнээсээ зайтай зогсож, сунадаг урт микрофон ашигласан бол хөлбөмбөгчид гоолын баяраа тэмдэглэхдээ хүртэл хоёр метр зай барих дүрмийг баримталжээ. Өмнө нь гоол оруулсан нэгэн дээрээ гүйлдэн очиж, дээрээс нь бүчин авдаг байсан дүр зураг өөрчлөгдөж, хоёр метрийн зайнаас нэгэндээ баяр хүргэх нь их л содон харагдаж байв. 

Үзэгчгүй тоглолт давсгүй хоол мэт санагдаж байсныг хөлбөмбөгийн экспертүүд энэ үеэр ярьж байв. Тухайлбал, Английн шигшээд тоглож явсан, өдгөө телевизийн аналистаар ажиллаж буй О.Харгривз “Фэнүүдгүй тоглолт үзнэ гэдэг хүндхэн юм байна” гэсэн бол BBC-гийн тоймч Ж.Чиверс “Дунд сургуулийн хүүхдүүд зааланд сагс тоглож байгаа юм шиг л санагдсан” гэжээ. Гэхдээ ямар ч байсан хөлбөмбөг цар тахлыг ялан дийлж, эргэн ирсэнд хүн бүр баярлаж байна. Ирэх зургадугаар сард Англи, Итали улс лигээ эхлүүлэхээр төлөвлөж, судалгаа хийсээр байгаа юм. Түүнчлэн сагсан бөмбөгийн хамгийн хүчирхэг лиг NBA улирлаа эргэн сэргээх арга замыг эрэлхийлсээр байна. Лигийн зүгээс багуудыг нэг хотод цугларуулж, тоглолтуудаа үзэгчгүй явуулахаар төлөвлөж буй. Одоогоор Орландо болон коронавирус хамгийн бага бүртгэгдсэн Лас Вегас хотууд лигийн тоглолтуудыг хүлээн авах хүсэлтээ илэрхийлжээ.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Б.Хосбаяр: Спортын салбарт менежмент хийдэг, боддог хүн нь олон болмоор байна

 0 сэтгэгдэл
  • Залуу хүн нэг ажилдаа удаан суух шаардлагагүй, үргэлж шинэчлэгдэж байх хэрэгтэй
  • Нэг төсөл дээр л гэхэд 10 гаруй орны 30 орчим шилдэг мэргэжилтнүүдтэй харьцаж, тэднээс туршлага судалж байна. Ингээд бодохоор зөвхөн цалин мөнгө гэхээсээ илүүтэй мэдлэг, чадвараа ахиулахад өөртөө том хөрөнгө оруулалт хийсэн гэж бодож байна
  • Би маш том бүтцийн нэг жижиг хэсэг нь болж ажилласан. Одоо гэрээ маань дуусаж, Монгол руугаа буцах гээд хүлээж байна даа. Гэрээний хугацаанд 5-6 төсөл дээр ажиллажээ
  • Нийт 14 сэдэв жагсаасан. Хэлэлцүүлэгт маш чанартай хүмүүс оролцлоо. Ойлголтоо нэгтгэж, нэг чиг рүү харах зорилготой. Бүгд нэг зүг рүү хардаг болоход бага ч болтугай тус болох үүднээс хэлэлцүүлэг зохион байгуулсан. Хүмүүс ч идэвхтэй оролцсон

Монголын спортын зүтгэлтнүүдээс олон улс, тив, дэлхийн холбоо, үндэсний холбоодод ажилладаг, ажилласан мэргэжилтэн хуруу дарам цөөн. Шатрын их мастер А.Энхтуул Азийн шатрын холбоонд ажиллаж, монгол хүний чадварыг харуулсан. Тэгвэл монгол залуусын чадварыг таниулж яваа өөр нэг спортын зүтгэлтэн бол Б.Хосбаяр юм. Тэрбээр Саудын Арабын Үндэсний олимпын хороонд зөвлөхөөр ажилладаг бөгөөд энэ хугацаанд спорт, олимпизмыг хөгжүүлэх хэд хэдэн төсөл дээр ажиллажээ. Түүнтэй онлайнаар ярилцлаа. 

-Урилга хүлээн авсанд баярлалаа. Саудын Арабын олимпын хороотой хэрхэн холбогдов. Тус улсаас санал тавихад хэрхэн хүлээж авсан бэ? 

-Спортын менежментийн ажилд сүлжээ, холбоо их чухал. Яг энэ дагуу Саудын Арабын олимпын хорооны алба тушаалтантай танилцах хувь тохиож, хамтдаа нэг ажлын ард гарсан юм. Дараа нь “Саудын Араб маш олон төсөл хэрэгжүүлж байгаа. Чи бидэнтэй хамтарч ажиллаач” гэсэн санал тавьсан. Тухайн үед Монголын туялзуур сэлэмний холбооны ерөнхий нарийн бичгийн даргын ажлаа өгсөн байсан тул саналыг нь дуртай хүлээж авсан. Хамгийн гол нь Саудын Арабын олимпын хорооны зүгээс тавьсан нөхцөлүүд нь таалагдсан учраас зөвшөөрсөн. Ирж, очих нь нээлттэй, заавал гэр бүлээрээ нүүж очих шаардлагагүй, бусад нөхцөлүүд нь боломжийн. Энэ бүхнийг харгалзаж үзээд шийдвэрээ гаргасан. Мөн өөрийгөө сорих маш том боломж нээгдсэн. Токиогийн олимпын бэлтгэл дуустал шинэчлэх нэлээд их ажил байлаа. Гэхдээ би маш том бүтцийн нэг жижиг хэсэг нь болоод л ажилласан. Одоо гэрээ маань дуусч, Монгол руугаа буцах гээд хүлээж байна даа. Гэрээний хугацаанд 5-6 төсөл дээр ажиллажээ. 

-Гэрээнд хэдэн жил ажиллана гэж заасан юм бол. Ер нь Монголоос гадаадын спорт холбоо, олимпын хороонд ажиллаж байсан мэргэжилтэн хэр олон байдаг вэ? 

-Би дөрвөн жилийн гэрээтэй. Спортын систем өөрөө маш том шүү дээ. Дасгалжуулагч, шинжлэх ухаан, анагаах ухаан, захиргаа гээд олон салбар бий. Энэ бүх чиглэлээр гадаадад мэргэжил эзэмшсэн хүн олон байдаг. Харин ажилласан нь цөөн байх. Дасгалжуулагч бол хэд хэд байна. Миний хувьд жилийн 365 хоногийн 300-г нь Саудын Арабад өнгөрүүлсэн. Бусад цагт нь Монголдоо очиж, салбарынхаа ах, эгч, найз нартайгаа уулзаж, зөвлөлддөг байлаа. 

-Дөрвөн жилийн хугацаанд хийж, хэрэгжүүлсэн ажлаасаа товч яриач. Үр дүн нь ямар гарсан бэ? 

-Гурван төслийг онцолмоор байна. Нэгдүгээрт, Саудын Арабын 2030 он хүртэлх зорилготой уялдуулж спорт холбоодын ерөнхий стратегийг нь шинэчлэх цогц хөтөлбөрийг олимпын хорооноос нь хэрэгжүүлж эхэлсэн. Энэ ажилд гар бие оролцлоо. Хоёрдугаарт, Саудын Арабын спортын анхдугаар наадмын зохицуулагчаар ажилласан. Гуравдугаарт, тус улсын хамгийн том спортын нэг тэмээн уралдаанаар дамжуулж араб соёлыг дэлхийд түгээж болох юм байна гэсэн хөтөлбөр гаргаад, би тэр төслийг нь удирдаж ажилласан. Ямар ч улс өөрийн үндэсний спортыг илүү хөгжүүлж, түүгээр дамжуулан эх орноо сурталчлах зөөлөн хүчний бодлоготой байдаг шүү дээ. Япон жүдогоор, Солонгост таеквондогоор, АНУ-д сагсан бөмбөг, бэйсбол гэх мэт. Яг үүнтэй адил Саудын Арабад тэмээн уралдааны олон улсын холбоог байгуулж, 40 гаруй орныг эгнээндээ элсүүлсэн байна. Тэмээн уралдаан нь зөвхөн Арабын спорт бус дэлхийд хэрхэн хөгжүүлэх төлөвлөгөө боловсруулж, хоёр удаагийн хурлыг гардан зохион байгууллаа. Товчхондоо бол тэмээн уралдааныг дэлхийд сурталчлах төслийг нь удирдаад явж байна. Харин наадмууд, бусад хурал гэх мэт гэрийн даалгавар их бий. 2018 оны Азийн наадам, Буэнос Айрес хотноо болсон залуучуудын спортын наадмын ажилд зохих хэмжээгээр оролцсон. Нэгэнт гэрээ байгуулаад ажиллаж байгаа учраас оролцоод явдаг гэсэн үг. 

-Саудын Арабын спортын хөгжил ямар түвшинд байна вэ. Монголчууд 5-6 төрлөөр дэлхийд топ өрсөлдөгчийн тоонд багтдаг. Тэгвэл таны ажиллаж байгаа улсад ямар төрлийн спорт илүү хөгжсөн байна вэ? 

-Товчхондоо Монгол, Саудын Арабын огтолцлол бага. Энд морин уралдаан, хөлбөмбөг, тэмээн уралдаан хамгийн их хөгжсөн. Дээрх гурван спортыг үздэг хүн маш их. Хөл бөмбөг нь хамгийн том спорт. Саудын Араб өөрөө том улс шүү дээ. Бүс нутгийнхаа бодлого тодорхойлогч. Их гүрэн гэж яригдаж байгаа учраас аливаад зангарагтай ханддаг. Манайхантай огтлолцож болох спортын төрлүүдээ одоо эхлүүлж байна. Дээр миний ярьсан төслүүдэд Монголд өндөр түвшинд хөгжсөн спортууд нь багтсан. 2030 оноос үр дүнгээ харах зорилготой. Олимпоос хөнгөн атлетик, морин спортоор медаль авсан байдаг. Маш том улс учраас спортын эвент зохион байгуулах тал дээр анхаарал их хандуулдаг. Дэлхийн спортын төв болно гэсэн амбийцтай. Нийт спортын төсвөөрөө Хятадын дараа хоёрдугаар эрэмбэлэгдэхүйц шүү. Итали, Испанийн супер цом, Парис Дакар, Формула-1 гэх мэт олон тэмцээн зохион байгуулж байна. Бүх төсөл, хөтөлбөрийнхөө үр дүнг үзэхийн тулд 2030 оны Азийн наадмыг зохион байгуулах эрхийн төлөө өрсөлдөхөөр нэр дэвшсэн. 

-Баян орны хувьд спортоо хөгжүүлэхийн тулд хөрөнгө их хаяна биз? 

-Тэр мэдээж. Гэхдээ санхүүг хэрхэн, яаж зарцуулж байна вэ гэдгээс шалтгаалж байна. Саудын Араб том улс учраас юун түрүүнд дэд бүтцээ бүрдүүлж байгаа. Хоёрдугаарт, хүний нөөц. Үүнд нэлээд ач холбогдол өгч ажиллаж байна лээ. Дотоодын ажиллах хүчээ бэлтгэхийн тулд гадаадын шилдэг мэргэжилтнүүдийг урьж ажиллуулж байна. Ингэхдээ зүгээр урихгүй, дотоодын мэргэжилтнээ дагалдуулж сургадаг. Одоо хэрэгжүүлж буй бүх арга хэмжээн дээр гадаад мэргэжилтэн ажиллаж байна. Хажууд нь дотоодын нэг ажилтан бүх зүйлээс суралцаж, бүртгээд, тэмдэглээд явж байх жишээний. Үүний үр дүнд 2-3 жилийн дараа өөрсдөө арга хэмжээгээ гардан зохион байгуулж, үүнээсээ орлого олох зорилготой юм билээ. Тэгэхээр мөнгийг зүгээр л цацах бус хөрөнгө оруулалт хэлбэрээр санхүүжүүлж байна. Өөрөөр хэлбэл, мөнгөөр хүний нөөц, дэд бүтэц, мэдлэгийн нөөцөө бэлдэж байна гэсэн үг. 

-Монголын спортын зүтгэлтэн том гүрэнд зөвлөхөөр ажиллаж байгаа нь бахархалтай санагдлаа. Анх очоод хоёр орныг харьцуулж үзэв үү. Ажиллах орчин, зохион байгуулалт гээд л...? 

-Байнга л харьцуулж, суралцаж байдаг гэж хэлж болно. Монгол, Саудын Арабыг хооронд нь харьцуулшгүй шүү дээ. Энд нүсэр бүтэц, том систем ажиллаж байна. Энгийнээр ойлгуулбал корпорацийн түвшинд ажилладаг гэсэн үг. Салбарын онцлог байгаа ч бизнесийн байгууллагатай яг адилхан.

-Нууц биш бол гэрээнд заасан цалин хэд орчим байв? 

-Мэдээж боломжийн. Заавал тоо хэлэх шаардлагагүй байх. Хамгийн гол нь би өөрөө хөгжих ёстой, шинэ зүйлд суралцаж, хүрээллээ тэлэх хэрэгтэй. Энэ бүхнийг бодолцож шийдвэрээ гаргасан. Энд ирснээрээ би бүх зүйлд суралцаж байна шүү дээ. Спортын арга хэмжээ зохион байгуулах, дэлхийн олон орны шилдэг экспертүүдтэй харьцаж, тэднээс их зүйл сурч байна. Бүртгэл яаж хөтлөх, протокол хэрхэн тэмдэглэх гэх мэт бүхнийг шинээр мэдсээр байгаа. Нэг төсөл дээр л гэхэд 10 гаруй орны 30 орчим шилдэг мэргэжилтнүүдтэй харьцаж, тэднээс туршлага судалж байна. Ингээд бодохоор зөвхөн цалин мөнгө гэхээсээ илүүтэй мэдлэг, чадвараа ахиулахад өөртөө том хөрөнгө оруулалт хийсэн гэж бодож байна. Монголын хөгжил хаана явж байгааг байнга харьцуулах боломж гарсан шүү. 

(FIFA-гийн ерөнхийлөгч Жианни Инфантиногийн хамт)

-Олон орны шилдэг экспертүүдтэй хамтарч ажилласан гэлээ. Магадгүй танд Монголын спортын хөгжлийг ахиулж ажиллаарай гээд эрхийг нь өгвөл хамгийн түрүүнд юу хиймээр санагдаж байна вэ? 

-Юун түрүүнд хүний нөөцөө л сайн бэлдэж, анхаарах хэрэгтэй юм болов уу. Бид олуулаа болох хэрэгтэй. Ялангуяа менежмент хийдэг, боддог хүн нь олон баймаар. Гэхдээ автоматаар олон болж болохгүй. Олуулаа 100 хувь нэг зүгт харж, эв нэгдэлтэй байх нь илүү чухал юм шиг санагдсан. Хоёрдугаарт, бид гэрийн даалгавраа сайн хиймээр байна. Том зорилго, стратеги ярихаасаа өмнө гэрийн даалгавар яаж хийхийг сурмаар юм шиг. Үүнийг хийж чадвал дараагийн ахисан түвшний зорилтоо ярина шүү дээ. Гэрийн даалгавар хийж чадахгүй бол дараагийн ажлаа яриад хэрэггүй. Ингэхийн тулд бүгд нэг чиг рүү харах ёстой, ойлголтоо нэгтгэх хэрэгтэй гэж бодож байна даа. 

-Таныг математикч мэргэжилтэй гэж сонссон. Яаж яваад спортын салбартай холбогдов. Хэн нэгэн уруу татав уу? 

-Анх бусад хүүхдийн адил спортын тэмцээн урадаан үздэг байлаа, дуртай болсон, донтсон. “Таван цагариг” сонины дугаарыг алгасалгүй бүх нүүрийг нь уншина, цуглуулна, жижиг мэдээг ч алгасахгүй. Гадаадын сэтгүүл, зурагт хуудас их цуглуулна. Бүгдийг нь архивлаж, цэгцлэн хадгалдаг байсан. Спортын мэдээ, мэдээлэл цуглуулах нь миний хобби байсан гэх үү дээ. Улмаар 2003 онд ТВ9 телевизэд ажиллах боломж гарсан. Өөрийн мэдсэнээ, мэддэгээ бусадтай хуваалцахын тулд телевизэд орсон хэрэг. Энэ хугацаанд Европын аварга, олимпын наадам дээр ажилласан. Дараа нь 2005 онд ТВ9-д хамт ажиллаж байсан найзуудтайгаа нийлж “Спортын цонх” сэтгүүл, 2008 онд sportnews.mn сайт байгуулсан. Мундаг биш ч өөрийнхөө хэмжээнд NBA тайлбарлаж байлаа. Хэдийгээр математикч байсан ч өөрийн хоббигоо мэргэжил болгосон юм. Туялзуур сэлэм, МҮОХ-той холбогдож, судлаач, байгууллага тал руугаа явсан. Хоббигоо спортын менежмент чиглэл рүү улам гүнзгийрүүлж суралцсан. Швейцарт магистр хамгаалснаар хоббигоо жинхэнэ утгаар нь өөрийн мэргэжил болгосон. 

-Туялзуур сэлэмний спортыг Монголд мэддэг, сонирхдог хүн цөөн байлаа. Гэтэл таны санаачилгаар энэ спорт манай улсад хөгжих болсон. Өнөөдөр шинэ тутамд хамгийн хурдтай хөгжиж буй спортын төрлийн нэг болжээ. Туялзуур сэлмийг Монголд хөгжүүлэх санаа хэрхэн төрж байв? 

-Санамсаргүй болсон хэрэг. МҮОХ-ны ерөнхий нарийн бичгийн дарга асан Ж.Отгонцагаан ах санал тавьсан юм. Улмаар Ж.Отгонцагаан, Ч.Отгонбаатар, Б.Нармандах ах нартай нийлж байгуулах боломж гарсан. Ингээд миний бие хөгжүүлэх бүх ажлыг хийсэн. Тамирчин, дасгалжуулагч бүрдүүлэх гээд л бүгдийг нь тэгээс эхэлж байлаа. Найман жил ажиллаад, хүлээлгэж өгсөн. Энэ хугацаанд чамгүй олон зүйл хийсэн, хөгжлийг боломжийн түвшинд авчирсан гэж боддог. Ер нь спортын байгууллагын удирдлага дээд тал нь найман жил ажиллаад, дараагийн хүндээ шилжүүлбэл дээр юм болов уу гэсэн бодолтой явдаг. Хоёр шалтгааны улмаас ажлаа өгсөн. Эхнийх нь, байгууллагын хувьд үргэлж хүнээ сэлгэж, шинэчлэгдэж байх ёстой. Хоёрдугаарт, хувь хүний хувьд энэ ажилдаа хэт дасаад, өөрөө хөгжиж чадахгүй болох вий гэдгээс эмээсэн. Би залуу хүн учраас байнга хөгжих хэрэгтэй шүү дээ. Нэг газраа удах биш байнга өөрийгөө шинэчилж, шинийг туршиж явах ёстой гэж боддог. Залуу хүн нэг газраа удаан шигдэх шаардлагагүй. Боломж гарвал өөрийгөө хөгжүүлж, шинэ зүйлд хүчээ сорьж байх хэрэгтэй. Унаж, боссон ч түүнээс эмээх хэрэггүй. 

-Таныг спортын хүрээнийхэн сайн менежер гэж үнэлдэг. Тэгвэл таны бодлоор сайн менежер гэж хэн бэ, ямар байх ёстой юм бол? 

-Спорт бүр өөр өөрийн ертөнцтэй олон төвөгтэй оролцогч талуудтай. Тамирчид, эмч, шинжлэх ухааны баг, дасгалжуулагч, эрдэмтэд, олон улсын харилцаа, санхүү, маркетинг гэх мэт олон оролцогч талыг холбож өгөх гол хүн нь менежер юм. Энэ холбоосыг маш сайн хийдэг, зохион байгуулдаг, мэдээллийг зөв уламжилж, мэдээллээр хангаж, зөв шийдвэр гаргахад тусалж чадаж байгаа хүнийг л сайн менежер гэх болов уу. Менежер бол шийдвэр гаргагч бус гүйцэтгэгч учраас дээр дурдсан хүчин зүйлүүдийг сайн хийдэг байх хэрэгтэй. 

-Коронавирусийн цар тахлын улмаас спорт тэр чигээрээ зогсонги байдалд орсон. Одооноос л тэмцээн уралдаан дахин сэргэж байх шиг. Тэгвэл та өнгөрсөн хугацаанд таван цуврал онлайн хэлэлцүүлэг зохион байгууллаа. Үүний гол зорилго юу байв, ямар үр дүн гарав? 

-Нийт 14 сэдэв жагсаасан. Хэлэлцүүлэгт маш чанартай хүмүүс оролцлоо. Ойлголтоо нэгтгэж, нэг чиг рүү харах зорилготой. Бүгд нэг зүг рүү хардаг болоход бага ч болтугай тус болох үүднээс хэлэлцүүлэг зохион байгуулсан. Хүмүүс ч идэвхтэй оролцсон. Сэдэв болгон дээр асуудлаа жагсааж байна. Асуудал хэзээд, ямар ч үед гарч ирэх нь тодорхой. Тиймээс алдаа, асуудал, бэрхшээлээ бүгд нэг зүгт харж чадвал үүнээс гарах гарц нь олдож л таарна. Тэр утгаараа зорилгоо нэгтгэж, нэг чигт хараасай гэж хүссэн юм. Түүнээс биш тулгамдсан асуудлыг шийдэх гээгүй. Түүнийг шийддэг нь ч би, бид биш. Мөн энийг би ганцаараа хийгээгүй, сайн дураараа тусалсан залуу байгаа. Гадаадад энэ чиглэлээр суралцаж байгаа, ажиллах сонирхолтой олон залуустай танилцаж, ярилцах боломж гарлаа. 

-Гэрээ дуусч байгаа гэж хэллээ. Цаашид юу хийх төлөвлөгөөтэй байна вэ? 

-Нэн тэргүүнд гэр бүлтэйгээ ойрхон байх нь чухал учраас Монголдоо ажиллана. Байнга шинийг эхлүүлэх дуртай, сонирхолтой учраас дахин нэг шинэ зүйлийг эрэлхийлнэ, хөгжүүлнэ. Залуу, зоригтой байгаа дээрээ эрсдэл үүрээд ч болтугай шинэ зүйлийг эхлүүлэх хэрэгтэй. Бид байнга зоригтой, залуу байхгүй. Тиймээс шинийн эрэлд гарна аа. 

-Олимп нэг жилээр хойшиллоо. Таны бодлоор энэ нь манай баг тамирчдад хэр ашигтай вэ? 

-Зарим тамирчинд боломж өгч байгаа бол нэг хэсгийг нь хохироож байна. Мэдээж спортын оролцогч тал бүрийг төлөөлж үг хэлж чадахгүй. Гэхдээ миний бодлоор бүх тамирчин, дасгажуулагч, эрдэмтэн судлаач, арын албаныханд боломж олгож байна. Хүмүүсийг тэр талаас нь илүү хараасай гэж хүсч байгаа. 

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Гэтжи ялсан ч камерын өмнө бүсээ тайлав

 0 сэтгэгдэл
  • Сехудо аваргын бүсээ хамгаалж, зодог тайллаа

Цар тахлын улмаас дэлхийн бүхий л мэргэжлийн спортын уралдаан, тэмцээнүүд зогсолтод орсон ч бага багаар эргэн ирж буй сайхан мэдээтэйгээр шинэ долоо хоног эхэлж байна. Германы бундеслиг энэ амралтын өдүүдэд эхлэхээр албан ёсоор товоо зарласан бол Испанийн лиг яг нэг сарын дараа эхэлнэ. Үүнээс гадна NBA ирэх сард тоглолтоо үргэлжлэхээр бэлтгэлээ хангаж эхэлжээ. Харин премьер лигийн клубын удирдлагууд тохиролцоонд хүрч чадаагүй хэвээр. Лигийг 10 цэнгэлдэх хүрээлэнд явуулах саналыг тааруу амжилттай багийн удирдлагууд эрс эсэргүүцсэн бөгөөд премьер лигийн энэ улирлын тоглолтыг бүр мөсөн цуцалж магадгүйг Английн хэвлэлүүд мэдээлжээ. Үүнийг эс тооцвол мэргэжлийн лигүүд аюулгүй байдлыг өндөр түвшинд ханган, тэмцээнээ эхлүүлсэн сайхан мэдээтэй. Мэргэжлийн тэмцээний салхийг холимог тулааны UFC холбооны бүсийн төлөөх тулаанууд хагалсан. Удаан хугацаанд хүлээлгэсэн UFC-249 өдөрлөгийг АНУ-ын Флорида мужийн Жексонвилла хотод үзэгчгүйгээр зохион байгууллаа. Хабиб оролцож чадахгүйгээ мэдэгдсэн бол түүний Тони Фергюсон орлов. Өдөрлөгийн өмнө тамирчдаас шинжилгээ авахад нэг хүний хариу эерэг гарсан нь зохион байгуулагчдыгерөнхийлөгч Дана Уайт тэмцээнээ үргэлжлүүлэх шийдвэр гаргасан. Түүний энэ шийдвэр үзэгч, хөгжөөн дэмжигчдийг гонсойлгосонгүй. Өдөрлөгийн хүрээнд 11 тулаан болсноос дөрөв нь хугацаанаасаа өмнө хүнд цохилтоор дуусав. Ингээд онцлох тулаануудыг тоймлон хүргэе. 

Эхний тулаан: Грег Хардигийн эсрэг Йорган де Кастро рингэнд гарлаа. Энэ тулаанд хоёр тулаанч гурван үеийн турш ширүүн өрсөл дөж, эцэст нь шүүгчдийн шийдвэрээр Грег Хардиг ялагчаар зарлав.

Хоёр дахь тулаан: Жереми Стефенсийн эсрэг Калвин Каттар тулалдав. Стефенс тулааны өмнө жиндээ орж чадаахгүй ч хоёр тулаанчийн тохиролцсоноор үргэлжилсэн. Гэвч Стефенс хоёр дугаар үед хүнд цохилтоор ялагдлаа. 

Гурав дахь тулаан: Францис Нганнуг ээлжит өрсөлдөгч болох Жаирзиньо Розенструйкийг буулган авахдаа ердөө 20 секунд зарцуулсан. 

Дунд жингийн аваргын төлөөх тулаан: Хенри Сехудо аваргын бүсээ хамгаалахаар рингэнд гарсан ба түүний өрсөлдөгч нь Доминик Груз байлаа. Тулаан үзэгчдийн таамаглалын дагуу Сехудогийн ялалтаар дууслаа. Тэрбээр өрсөлдөгчөө хоёрдугаар үед хүнд цохилтоор буулган авсан юм. Уг ялалтаа авсны дараа тэрбээр холимог тулаанаас зодог тайлж буйгаа албан ёсоор зарлахдаа “Нэр төртэйгээр зодог тайлж байгаадаа баяртай байна” гэв. Ийнхүү тэр 33 насандаа рингээ орхиж байна. 

Оргил тулаан: Холимог тулаан сонирхогчдын хүсэн хүлээсэн тулаан Тони Фергюсон, Жастин Гэтжи нарын хооронд болсон юм. Тулааны өмнө сонирхогчдын олонх нь Тони дээр бооцоогоо тавьсан. Учир нь Гэтжи бол төлөвлөөгүй өрсөлдөгч байв. 

Гэвч тулаан санаснаар болсонгүй. Гэтжи рингэнд гармагцаа л бүх талаараа илүүрхэж байсан бөгөөд тавдугаар үед Фергюсоныг хүнд цохилтоор яллаа. Энэ нь үзэгчдийг шоконд оруулсан ба тэрбээр тулааны дараа ялагчийн бүсээ шууд тайлсан. Учир нь, түүний бүс нь жинхэнэ бус түр зуурынх байв. Тэрбээр тулааны дараа “Надад ийм бүс хэрэггүй. Аваргын жинхэнэ бүс хэрэгтэй. Би Хабибтай тулалдахыг тэсэн ядан хүлээж байна. Ялах, ялагдах нь надад хамаагүй. Энэ бол миний хүсэж байгаа цорын ганц тулаан” хэмээн ярьсан. Тэгвэл ялагдсан Фергюсон “Би Хабиб гэдэг бөхтэй тулалдах гэж удаан хугацаанд бэлтгэл хийсэн. Тактикаа ч боловсруулсан. Гэтжи бол өөр стильтэй тамирчин. Түүнд ялагдсан нь надад цохилт өгөхгүй” гэжээ. Харин UFC хол бооны тэргүүн Дана Уайт “Хөнгөн жингийн аваргын бүсийн төлөөх Хабиб, Гэтжи нарын тулааны талаар бид Лас-Вегаст буцаж очоод хэлэлцэж эхэлнэ. Хабиб энэ зун тулалдахад бэлэн гэж хэлсэн. Аль болох хурдан зохион байгуулах болно” гэжээ.