A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/1608/

Боловсролын системдээ юуг анхаарахыг хиймэл оюун хэлээд өгч байна

Бодлогоо өндөр бүтээмжтэй хэрэгжүүлэхэд компаниуд анхаарч эхэлсэн нь зөв хандлага

 0 сэтгэгдэл

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/1608/


Хүн төрөлхтний хөгжил хиймэл оюун ухааны тусламжтайгаар улам хурдасч байна. Харин Монголд энэ боломжийг ашиглах эрэлт хэрэгцээ, одоогийн чадавх ямар байгаа талаар МИУС-ийн Математикийн хүрээлэнгийн захирал, доктор Ү.Отгонбаяртай ярилцлаа. Тэрбээр хиймэл оюун, статистик тооцооллыг бодлогын судалгаанд ашиглах нь чухлыг онцоллоо.
-Олон ажлын байранд хиймэл оюун ухаан хүнийг орлож байна. Хиймэл оюун ухааны хүнээс илүү гүйцэтгэдэг чадвар нь юу вэ?

-Хиймэл оюун бол өргөн ойлголт. Гэхдээ хүний тархийг орлох хэмжээнд хүрэх болоогүй. Хүрч чадах эсэх нь ч эргэлзээтэй. Одоогоор хиймэл оюун маш тодорхой зүйлүүдийг л хамгийн сайн гүйцэтгэж байна. Тухайлбал, хүмүүс өөрийн таньдаг, дотно хүнээ хаанаас нь ч хараад таньдаг атлаа бусад хүнийг иргэний үнэмлэхийн зургаар нь шууд таньж чаддаггүй. Харин хиймэл оюун үүнийг маш сайн хийдэг. Мөн эрүүл мэндийн салбарт ч хиймэл оюуны чадварыг маш нарийн үйлчилгээнд ашиглаж байна. Тухайлбал, чихрийн шижингийн хавсарга өвчин болох хараагүй болох эрсдэлийг эрт оношилж байна. ингэснээр уг өвчнийг бүрэн гүйцэд эдгээхгүй ч явцыг нь удаашруулж болдог. Хиймэл оюун тухайн өвчтөний нүдний зургийг хараад мэргэжлийн эмчээс дутахааргүй, зарим тохиолдолд өндөр түвшинд оношилж байна. Хуулийн салбарт ч ялгаагүй, гэрээний аль заалтуудыг нягталж, өөрчлөх шаардлагатайг шалгахад хуульч бүтэн хоёр цаг суух шаардлагагүй. Хиймэл оюун 10 секундэд л илрүүлдэг. Харин хиймэл оюуны илрүүлсэн мэдээллийн тусламжтай хуульч гэрээгээ сайжруулахад л хангалттай. Тиймээс хүнийг орлохоос илүүтэй хөдөлмөрийг нь хөнгөвчилж, цаг хугацааг нь хэмнэхэд хиймэл оюун тусалж байна. Харин автоматжуулалт яалт ч үгүй хүнийг орлож байна. Автомашины дугаар танихын тулд заавал нэг хүн өдөржин сууж, ажил олгогч түүнийг цалинжуулах шаардлагагүй.
-Та тархи судлалын олон улсын хуралд оролцохдоо яг энэ чиглэлээр илтгэл тавьж байсан. Монголд хиймэл оюуны хөгжил ямар түвшинд байгаа вэ?

-Энэ чиглэлээр гадаадад ажиллаж байгаа хэд хэдэн мэргэжилтэн бий. Миний мэдэхээр герман, Японоос гадна АНУ-ын Нью-Йоркийн их сургууль, Массачуссетсийн технологийн их сургуульд эрдмийн зэрэг хамгаалсан залуучууд байна. Миний мэдэхгүй өөр хүмүүс байгаа байх. Хиймэл оюуны салбарт хамгийн урд нь алхаж, судалгаа хийе гэвэл АНУ, Японд л суралцаж, ажилласан нь үр дүнтэй л дээ. Харин хэрэглээг нь хаана ч хөгжүүлж болно.
-Хамгийн их хөрөнгө татаж, моданд орж байгаа энэ чиглэлээр манай улс мэргэжилтэн бэлтгэж эхэлсэн үү?

-“Шинэ Монгол” коллежид хиймэл оюуны хичээл орж байна. “Сант” сургууль зуны сургалтдаа энэ чиглэлээр элсэлт авч эхэлсэн. 2-3 жилийн дараа анхны мэргэжилтнүүд төгсөнө. Харин манай хүрээлэн 2016 оноос багш, статистикийн ажилчдад зориулан статистик тоо баримтыг хэрхэн ашиглах талаар сургалт явуулсан. Статистик мэдээллийн хэрэглээ бага зэрэг ахихад л хиймэл оюуны нэг салбар болдог. Ийм төрлийн сургалтын хэрэгцээ их, хүмүүсийн хандлага ч төлөвшиж байгаа нь анзаарагдсан. Мөн өнгөрсөн зун дэлхийд статистикийн хамгийн шилдэг мэргэжилтнүүд бэлтгэдэг английн Батын их сургуулийн эрдэмтнийг урьж, зуны сургалт явуулахад хүүхэд залуучууд маш их хамрагдсан. Сургалтад хамрагдсан хүүхдүүд эхнээсээ хиймэл оюуныг хэрэглээд эхэлсэн.
-Тухайлбал?

-Өнгөрсөн сард болсон “Шинжлэх ухаан, технологи, инновац”-ын үзэсгэлэнд манай төгсөгчид хиймэл оюуны тусламжтай шагайг таних дэмо буюу үзүүлэн хийсэн. Нэг л сарын сургалтад хамрагдангуутаа ингэж хэрэглээд эхэлнэ гэдэг ахиц. Мөн төрийн шагналт зохиолч Ч.Лодойдамбын “Тунгалаг тамир” романыг хэв маягаар өгүүлбэр зохиодог дэмо хийсэн байсан. Үүнтэй яг адилаар Монгол улсын хуулиудыг уншуулаад мөн өгүүлбэр зохиож байна.
-Цаашдаа үүнийг юунд ашиглаж болох вэ?

-Хамгийн энгийнээр бодоход л Японы мэдээлэл зүйн хүрээлэнд хөгжүүлж байгаа тода робот болох боломжтой. Тода бол түүхийн асуултад эсээгээр хариулж, дундаж хүүхдээс өндөр оноо авах чадвартай робот. тода бол хэдэн онд, юу болсон бэ гэсэн цээжлэх асуултад хариулдаггүй. Харин түүхэн үйл явдлын ач холбогдол, нөлөө юу вэ гэсэн асуултад богино хэмжээний эсээ бичиж хариулдаг. Өөрөөр хэлбэл, бид цаашдаа боловсролын системийн юуг илүү анхаарах вэ гэдгийг хэлээд өгч байна. Өнөө цагт тоо баримт цээжлэх ямар ч шаардлагагүй болсон нь харагдаж байна. Интернэтээс хайгаад л мэдэх боломжтой мэдээллийг цээжлээд яах юм бэ. Оронд нь гүнзгий ойлгох, ойлгосноо илэрхийлэх чадвар чухал болж байна гэсэн үг.
-Тэгэхээр хиймэл оюуны хийж чаддаггүй зүйл нь ойлгох болж таарч байна уу?

-Тийм. Ойлгоно гэдэг нь юу вэ гэдгийг илэрхийлэх бүтэц онолын хувьд байдаггүй. Математикт  бичсэн зүйл, түүний утга нь тодорхой байдаг. Алдаатай л биш бол математикийн нэг өгүүлбэр,  бодлогыг үнэн, эсвэл худал гэдгийг нь хэлэх боломжтой. Хиймэл оюун одоогоор ойлгож байгаа мэт хариу бичээд байгаа ч түүний цаана өгүүлбэрийн бүтцийг нь ойлгодог, маш сайн хайлтын систем ажиллаж байгаа хэрэг. Түүнээс биш робот юу бичиж буйгаа ойлгож байгаа гэсэн үг биш. Робот үүнийг одоохондоо хийж чадахгүй.
-Монголд эмнэлэг, санхүүгийн салбарт хиймэл оюуны чиглэлээр ажиллах орон зай эрчимтэй тэлж байна. Математикийн сургууль төгссөн оюутнуудын хувьд яг энэ чиглэлээр ажиллах орон зай хаана байгаа вэ?

-Хэрэглээний математикаар төгсөгчдийн нэлээд хэсэг нь математикийн багш болж байгаа. Банк санхүүгийн салбарт нэлээд байна. Актуар тооцоолол сурсан бол даатгалд, мөн компаниудад оптимизаци буюу оновчлолыг хариуцсан мэргэжилтнүүд эрэлт хэрэгцээтэй байна. Өөрөөр хэлбэл, бодлого, төлөвлөгөөгөө хамгийн өндөр бүтээмжтэй хэрэгжүүлэхэд компаниуд анхаарч эхэлсэн нь маш зөв хандлага гэж би хардаг. Мөн компаниуд дата анализ төрлийн хэлтсүүдтэй болж байна. Тиймээс бидний хувьд илүү сайн боловсон хүчин бэлдэх шаардлага тулгарч байгаа. Бид энэ тал дээр английн Батын их сургуультай ойр хамтарч ажиллаж байна.
-Үүрэн холбооны оператор, банк, төрд иргэдийн маш их дата байгаа. Энэ бол хиймэл оюуныг ашиглах хамгийн том бааз. Үүнийг Монголд эргэлтэд оруулахад хэр зэрэг бэлэн байна вэ?

-Лояалти карттай худалдаа, үйлчилгээний төвүүд гэхэд маш их дата мэдээлэлтэй учир анализ хийгээд үйл ажиллагаагаа сайжруулах боломж өндөр байна. Мөн ложистикийн салбарт үйл ажиллагаа явуулдаг бол бүтээмжээ сайжруулахад шаардлагатай бүхий л статистик мэдээлэл нь бэлэн бий. Ер нь жагсаагаад байвал бүхий л салбарт болно. Тухайн компани хэдэн төгрөг зарвал хамгийн ашигтай байхыг тооцох боломж бүрдсэн. Гэхдээ бодлогын судалгаатайгаа уялдуулж эхлээд удаагүй байгаа. Энэ чиглэлээр дагнан ажилладаг Үндэсний хөгжлийн газар цаашид бодлогын судалгаандаа илүү их математикчдыг оруулаад явах хэрэгтэй гэдэгт санал нэгдэж байгаа. Хөгжингүй орнуудад бодлого, шийдвэр нь тоо баримт дээр үндэслэж гардаг жишиг аль хэдийн тогтсон. Манайд бол статистик, дата анализ, хиймэл оюун гээд бүхий л чиглэлээр хүмүүсээ хөгжүүлэх шаардлагатай байна. Хэрэгцээ нь ч маш их, хүүхдүүдэд суралцах хүсэл сонирхол ч их болсныг би сайнаар харж байгаа. 
• Хиймэл оюуны салбарт хамгийн урд нь алхаж, судалгаа хийе гэвэл АНУ, Японд л суралцаж, ажилласан нь үр дүнтэй.

• Ойлгоно гэдэг нь юу вэ гэдгийг илэрхийлэх бүтэц онолын хувьд байхгүй учраас хиймэл оюун одоохондоо ойлгож чадахгүй. 

• Хиймэл оюуныг хөгжүүлэх боломж их байна, заавал 100 сая ам.долларын лаборатори байгуулах шаардлагагүй.
-Ойрын 5-10 жилд хамгийн эрэлттэй байх мэргэжил, ажлын байруудын жагсаалтад дата аналист яалт ч үгүй дээгүүрт ордог. Боловсролын салбарт зөвхөн дата аналист гэлтгүй хиймэл оюуны чиглэлээр мэргэжилтэн бэлтгэх хөтөлбөр бий юу?

-МУИС-д сургалтын хөтөлбөр байхгүй ч энэ талын судалгаа хийж байгаа эрдэмтэд бий. Хэл ярианы хиймэл оюун, автомат-жуулалтын тал дээр судалгаа хийж эхэлсэн. Хиймэл оюуны судалгаанд математик, статистик, программчлалын суурь шаардагддаг. Энэ бүгдийг Монголд хөгжүүлэх боломж маш их байгаа, заавал 100 сая ам.долларын лаборатори байгуулах шаардлагагүй. Оронд нь гадаадад энэ чиглэлээр суралцаж, ажиллаж байгаа боловсон хүчнийг олноор нь татаж, өөрсдөө ч гэсэн мэргэжилтнүүдээ илгээх хэрэгтэй гээд хийх ажил маш их байна. Монгол бол цөөн хүн амтай гэлтгүйгээр хиймэл оюуныг хөгжүүлэх маш их боломж бий. Дээрээс нь олон улсын датаг ч ашиглаж болно. Гол нь чадаж л байвал ажлаа хаанаас ч хийх боломж бүрдсэн. Япон, Европоос ийм ажлын захиалга аваад хийдэг мэргэжилтэн олон.
-Хэрэглэгчийн дата мэдээллийн эзэмшигч нь хэн байх вэ гэдэгт өндөр хөгжилтэй орнууд зохицуулалт хийх гээд их үзэж байна л даа. Дататай идэвхтэй харьцдаг хүний хувьд та ямар бодолтой явдаг вэ?

-Хувь хүний мэдээллийг хэрхэн хадгалах, хэрэглэх нь маш чухал сэдэв. Нийтэд ил тавьсан датаг хэн ч ашиглаж болно. Яг хувь хүний датаг цуглуулах, түүнийг хэн, хэрхэн хандаж ашиглах тал дээр манай “хур”, “дан” системүүд зөв чиглэлд явж байгаа. Төрийн үйлчилгээнд дата ашиглах дани улсын туршлага маш мундаг. Тухайлбал, иргэн гэрийн хаягаа сольсон бол тэр даруй хотын захиргааны цахим хуудаст хандаж мэдээллээ шинэчилдэг. Ингэснээр банк, оператор болон бусад газар бүртгүүлсэн хаяг нь автоматаар шинэчлэгддэг. Манайд бол хувь хүний мэдээллээ хангалттай сайн нэгтгэж чадаагүй. Нэг эмнэлэгт өгсөн шинжилгээгээ нөгөө  эмнэлэгт яг давтаад өгдөг. Уг нь нэгдсэн системтэй бол нөгөө эмнэлгийн бүртгэл дээр ч ямар  шинжилгээ өгсөн нь харагдана гэх мэтээр үйлчилгээг хялбарчлах боломж их л дээ.
-Нийгэмд хамаатай зүйл асууя. 100 айлын үйлдвэрүүд, их, дээд сургуулиудыг хотоос нүүлгэвэл түгжрэл, бохирдол гээд олон асуудлыг шийдэх боломжтой гэж үзээд байгаа. Гэтэл эдгээр шийдвэр таны өмнө хэлсэнчлэн бодит тоон мэдээлэл, судалгаанд тулгуурлаж гарах ёстой. Танай хүрээлэн ийм чиглэлээр ер нь судалгаа хийдэг үү?

-Ганц нэг хувь судлаачид бий. Манай Математикийн хүрээлэн академик эрх чөлөө маш сайтай. Өөрөөр хэлбэл, ийм судалгаа хий гэхээс илүү өөрсдөө сэдвээ сонгоод хийдэг. Гэхдээ математикийг бодлогын судалгаатай хослуулах нь их чухал. Батын их сургуулийн Бодлогын судалгааны хүрээлэнд гэхэд ямар нэг бодлого хэрэгжүүлэхэд ямар зардал, үр дүн гарахыг тооцоолдог. Амьдралд ойрхон жишээ авъя. Англид хөхөөр хооллох нь чухал гэдгийг хүн бүр мэддэг. Үүнийг хүн бүрт хүргэхийн тулд эмнэлгийн хананд зурагт хуудас байрлуулсан байдаг. Гэхдээ маш их судалгаа хийсний үндсэн дээр ийм шийдвэр гаргасан. Зурагт хуудсанд, хүүхдээ нэг, гурав, зургаан сар, хоёр ой хүртэл нь таны хүүхдийн ийм төрлийн өвчин тусах магадлал тэдэн хувиар буурч, таны хөхний хавдраар өвчлөх эрсдэл мөн ингэж багасдаг гэдгийг тайлбарласан байгаа юм. Энэ мэдээллийг авсан эмнэлгийн үйлчлүүлэгчид шийдвэр гаргаж, улмаар хүүхдээ хоёр нас хүртэл нь хөхөөр хооллох ёстойг мэддэг. Үүнээс гадна үнэхээр хананд зурагт хуудас байрлуулах шаардлагатай эсэхийг мөн зурагт хуудасны хэвлэлийн зардал, үр дүнг тооцож байж шийдсэн. Мөн хүүхдээ хөхөөр хооллосноор өвчлөл багасаж, иргэд нь эрүүл байх нь улсад хэрэгтэй. Харин эдийн засгийн утгаар нь харвал тэр хэрээр эрүүл мэндийн зардал буурч, хэмнэлт үүснэ. Эцсийн дүндээ энэ хэмнэлтийг үүсгэх нэг арга нь эмнэлгийн ханан дээр зурагт хуудас наах шийдвэр байж.
-Хиймэл оюуныг хөгжүүлэх эрэлт хэрэгцээ манайд их байгаа юм байна. Харин их сургуульд элсэгчдийн математикийн суурь түвшинд та хэр зэрэг сэтгэл хангалуун байна вэ?

-Ер нь түвшин сул байна. Нөгөө талаар, сул байхаас аргагүй. Суурь боловсролоо гаргуунд нь гаргачихаад 20 жил болж байхад яаж сайн байх вэ. Олимпиадад идэвхтэй оролцдог сургуулиудын сурагчид арай гайгүй. Тиймээс үүнийг засахын тулд сууриас нь хөрөнгө оруулалт хийхээс аргагүй. Энэ бол төрийн үндсэн гурван үүргийн нэг. Батлан хамгаалах, эрүүл мэнд, нийгмийн халамжаас гадна хүмүүсээ бэлдэх нь төрийн гол ажил ч үүнд хангалттай мөнгө зарж чадахгүй л байна. Хэрэв одооноос анхаарч эхэлбэл нэг жилийн дараа үр дүн нь харагдахгүй ч 10 жилийн дараа гэхэд маш том нөлөө үзүүлнэ. Тэгж байж боловсрол, шинжлэх ухааны салбарт хэрэгтэй, чадалтай хүмүүс нь орж ирнэ, дэлхийн түвшинд ойртоно. Ядаж л багш цалингаараа санаа зовохгүй амьдрах нөхцөлийг бүрдүүлбэл ЕБС-д сайн нь багшилдаг болно. Улсын хөгжилд боловсролын зөв бодлого эерэг нөлөө үзүүлдэг нь Сингапур, Финландын жишээгээр батлагдсан.

Хиймэл оюуныг хөгжүүлэхэд мэргэжилтэн идэвхтэй солилцвол үр дүнтэй

-Саяхан БСШУС-ын сайд хувийн сургуулиудад математикийн олимпиад зохион байгуулахыг хориглолоо. Оролцогчдоос авдаг 5000 төгрөгийн хураамжийн орлого яаж зарцуулдаг нь тодорхойгүй, нэр хүнд хөөсөн хэдэн сургуулийн бизнес болсон гээд их шүүмжлэлд өртдөг. Энэ үнэхээр эрүүл биш үзэгдэл үү?
-Яг үнэндээ хүүхдэд математикийн суурь үнэхээр сайн тавигддаг байсан бол олимпиадад ингэж их хошуурахгүй байсан. Тухайлбал, Япон гэхэд математикийн олимпиадад огт анхаарал тавьдаггүй ч хангалттай сайн математикчидтай. Дани ч ялгаагүй. Олимпиадын багийг нь оюутнууд л ахлаад явдаг. Харин Монголд сургалт нь хангалтгүй учраас олимпиадаар явж байж л гайгүй суурьтай болдог. Олимпиадад ордог сурагчид, ордоггүй сурагчдын зааг ялгаа маш их болсон. Маш өндөр түвшний боловсон хүчин бэлтгэе гэвэл олимпиад мэдээж хэрэгтэй. Гэхдээ нийт түвшинг нь сайжруулахгүйгээр улсын хөгжлийн тухай ярина гэдэг боломжгүй шүү дээ.
-Тэгэхээр боловсролын салбарын доголдлыг дагаад гарч ирсэн үзэгдэл байх нь?

-Тийм. Гэхдээ сайн тал олон. Математикийн чадвар нь сайжрахаас гадна хүүхэд ялж, ялагдаж  сурна, зорилгынхоо төлөө тууштай сууж сурна. Олимпиадад бэлдэхэд маш их хөдөлмөрлөдөг.  Өнөөдөр Монголд байгаа хэлбэр нь туйлын зөв үү гэдэг дээр би эргэлздэг. Ялангуяа бага ангийн сурагчдын дунд олимпиад зохион явуулах нь утгагүй санагддаг. Бага ангид насны ялгаа маш их шүү дээ. Нөгөөтэйгүүр, таны хэлдгээр хураамжийн орлогоо юунд зарцуулж байгаа нь асуудал. Монголын олимпиадын хороо бол энэ олон сургуулийн олимпиадад огт оролцдоггүй. Олимпиадын зорилго бол математикийн авьяастай хүүхдүүдийг тодруулж, дэмжих явдал. Тиймээс ч манай зохион байгуулж байгаа олимпиад нээлттэй, ил тод, өндөр зохион байгуулалттай болдог. Ер нь математикаар явахаар зорьсон хүүхэд залуучууд олон улсын олимпиадад амжилттай оролцох нь сайн сургуульд орох дөт зам болж чаддаг.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Монгол ухааныг Энэтхэгийн боловсролоор усална

Мэдээллийн технологийн салбарт дэлхийд өрсөлдөхүйц боловсролыг эх орондоо эзэмшинэ

 0 сэтгэгдэл


Монгол Улсын төрийн байгууллагууд цахим шилжилт хийж, дэлхийн мэдээллийн технологийн дэвшилтэй хөл нийлүүлэхээр эрмэлзэж буй энэ үед Энэтхэгийн технологийн томоохон сургуулиудын бакалаврын зэргийн сургалтыг эх орондоо эзэмшиж болох таатай мэдээлэл дуулдлаа. Тодруулбал, Bangalore Institute of Technology болон SRM шинжлэх ухаан, технологийн институттэй хамтран ажиллах гэрээгээ өнгөрсөн онд үзэглэж, энэ хичээлийн жилээс элсэлтээ авахаар зэхэж буй индра сургуулийн талаар зарим мэдээллийг цуглуулснаа хүргэе.

Энэхтэгийн мэдээллийн технологийн салбар дэлхийд гайхагддаг. Түүнчлэн монгол хүний оюуны чадамж олон улсын эрдэмтдийн судлагдахуун болтлоо шагшигдаж байна. Энэ хоёрыг нийлүүлж эрдэнийн шигтгээтэй бөгж хийнэ гэдэг шиг Энэтхэгийн IT салбарын боловсролын программыг монголчуудад заах хүсэл SRM-ийнханд эртнээс төржээ. Ингээд цахим ертөнцөд судалгаа хийж, EQ чадвар өндөртэй монголчуудтай холбоо тогтоох оролдлого нь “Том амжилт” ХХК-ийн захирал Ж.Шижирийн онлайн боловсрол хөгжүүлэлтээр гадныхантай хамтрах хүсэлтэй огтлолцсон гэлтэй.

Ж.Шижир Мэдээллийн технологийн академидаа түшиглэн Энэтхэгийн технологийн хоёр том сургуультай хамтарч, “Индра” их сургуулиа байгуулсан аж. БНЭУ-ын боловсролын системээр дөрвөн жилийн хугацаатай программ хангамж, график дизайн, маркетинг, менежментийн бакалаврын сургалтыг Монголдоо эзэмших боломж олгосон уг сургуульд ЕБС-ийн 12 дугаар анги төгсөгчид элсэн орох боломжтой. Англи хэл дээр бичсэн эсээ элсэлтийн гол шалгалт бөгөөд энэтхэг багш нар IT-д сонирхолтой, ур чадвартай хүүхдүүдийг сонгож авах аж. Төлбөрийн хувьд жилийн гурван мянган ам.доллар. Энэ нь Энэтхэг дэх сургуулийн төлбөрөөс хямд ажээ. Мөн тэднийх тэтгэлэгт хөтөлбөртэй.

SRM шинжлэх ухаан, технологийн институт зөвхөн бакалавр, магистр, докторын зэргийн боловсрол олгох биш, дэлхий даяар “инженерийн хэлээр” ярьдаг сонирхогчдыг хөгжүүлэхэд төсөл, хөтөлбөрөө чиглүүлдэг онцлогтой. Бусад орнуудын мэдээллийн технологи болон анагаах ухаан, барилга архитектур, уул уурхай гээд салбар бүрийн инженерийн мэдлэгт нэмэр болох зорилготой бүлгүүдийг санаачлан байгуулдаг. 2018 оны хичээлийн жилд олон улсын оюутны бүлгүүдийн гуравны нэг нь буюу 353 оюутан сурагчдын бүлэг үйл ажиллагаагаа явуулжээ. Тус сургуулийн оюутны хороонд ирүүлсэн илтгэлүүд мэргэжлийн өндөр ур чадвартай хэмээн АНУ-д үнэлэгдэж, 2019 онд Америкийн иргэний инженерийн нийгэмлэгийн /ASCE/ шагналыг хүртсэн байна. Тэрхүү бүлгэмүүдийн үйл ажиллагааны хүрээнд Монголд IT инженерийн бакалавр олгох хамтарсан сургалтын агуулга хамрагдана.

Энэтхэгийн Amjora компани Монголын “том амжилт” ХХКтай хамтран ажиллахаар 2018 оноос яриа хэлцэл эхлүүлсэн аж. Нэгдүгээр курсэд монгол багш нар хичээл орж, хоёр, гуравдугаар курсээс эхэлж гадаад багш нар англи хэлийг, энэтхэг багш нар мэргэжлийн хичээлийг орохоор тохирсон байна.

Хамтрагч өөр нэг сургууль болох Бангалорын технологийн институт нь 1979 онд байгуулагдсан. Механик, цахилгаан электроник, харилцаа холбоо, компьютерийн шинжлэх ухаан, архитектурын технологи зэрэг салбараар дагнасан технологийн анхны их сургууль юм. Дэлхийн “цахим тархи” гэж хүлээн зөвшөөрөгддөг Энэхтэг дэх Electronic City болон Silicon Valley-н зүрх нь гэж уг сургуулийг өргөмжилдөг ажээ. Сүүлийн жилүүдэд тив алгасан, онлайн сургалтыг зохион байгуулсан бөгөөд Ази, Европт өөрийн сургуулийн бакалаврын зэрэг олгох салбаруудаа байгуулж ирсэн байна. “Индра” их сургуульд тус институтээс мэргэжлийн багш нар ирж хичээл заах юм.

Элсэлтийн гол шалгалт нь эсээ ба энэтхэг багш нар сонгож авах аж

Монголын хүүхэд залууст ийм боломж нээсэн “Том амжилт” ХХК-ийн захирал Ж.Шижир нь “Мора” хэмээх Монголын анхны бүрэн хэмжээний 3D хүүхэлдэйн киног бүтээсэн, вэбсайт, видео реклам, IOS болон Android апп, Мэдээлэл технологийн академи, онлайн худалдаа хөгжүүлэлт зэрэг мэдээллийн технологийн салбарт амжилттай яваа нэгэн бизнесмэн. Түүний “Амжилт” платформыг хувийн болон төрийн өмчийн ерөнхий боловсролын сургуулиуд хэрэглэдэг. Энэ нь сурагчийн дүн, сургалтын программ, хичээлийн явц, ирц, цаашлаад сургуулийн захиргаанаас явуулж буй ажлууд, эцэг эхчүүдийн санал гээд сургалттай холбоотой бүхий л үйл ажиллагааг цахим хэлбэрт байршуулж, оролцогчид хянаад явах боломжтой систем аж. Тэрбээр энэхүү платформоо боловсролын системийн шинэчлэл гэж хүлээн зөвшөөрөгдтөл нь хөгжүүлэхээр “Амжилт” бага сургуулиа нээжээ.

ЗГМ: ТОДРУУЛГА

Ж.Шижир: Мэдээлэл технологи бол цаг үргэлж шинэчлэгддэг салбар

“Том амжилт” ХХК-ийн захирал Ж.Шижирээс зарим зүйлийг тодрууллаа.

-Энэтхэгийн боловсролыг оруулж ирэх гэсэн зорилго юу вэ?

-Өнөөдөр IT салбарт Энэтхэгийн боловсрол толгой цохидог. Харин Монголд программ хангамж, мэдээллийн технологийн сургалтын хөтөлбөр хэт хуучинсаг хэвээр байна. Хичээлийн жилийн гуравны нэгд нь түүх, нийгэм гэх мэт суурь хичээлүүд ордог. Маш уйтгартай. Гэтэл мэдээллийн технологийн хурд хором хормоор хэмжигдэж байна. Энэ ялгааг арилгахад бага ч гэсэн нэмэр болгох үүднээс дэлхийн №1 сургалтыг эх орондоо оруулж ирэхээр судалсан л даа. Цахим платформд суурилсан аливаа бизнес, үйл ажиллагаа тээврийн зардал “тэг”-тэй тэнцүү байдаг. Дэлхийн хаана ч бүтээсэн бай, нэг программ түлхэхэд онгоц, галт тэрэг гэх мэт зардал өндөр тээврээр зөөвөрлөх шаардлагагүй шүү дээ. Эдийн засгийн хувьд ийм боломжтой, оюунд суурилсан том салбарт монголчуудын оролцоог нэмэгдүүлэхийн тулд чанартай боловсрол эзэмших нь эхний алхам юм.

-Индра энэтхэг сургуулийн онцлогийг тодорхойл бол?

-Хичээлийн хөтөлбөр хуваарийн дагуу 80 хувь нь практикт тулгуурлана. Манай сургалтын арга барил оюутны цагийг үр дүнтэй өнгөрүүлэх үүднээс элдэв лекц орж, хуулан бичлэг хийлгэхгүй. Мэдээлэл технологийн салбар нь өөрөө цаг үргэлж шинэчлэгддэг салбар. Онол, практикийн мэдлэгээс гадна багаар ажиллах, шинийг санаачлах, ачаалал даах чадвар, цаг төлөвлөлт зэрэг чадваруудыг хичээлийн явцад эзэмшүүлнэ.

-Анхны кибер бага сургууль байгуулсан гэсэн. Энэ талаар товчхон мэдээлэл өгөхгүй юу?

-Манай сургуульд элсэн орсон хүүхдүүдэд бага сургуулийн мэдлэг эзэмшүүлэхээс гадна программ хангамж, компьютер, IT чиглэлийн мэдлэгийг багаас нь зааж сургадгаараа бусад бага сургуулиудаас онцлог. Өөрөөр хэлбэл, таны хүүхэд их сургуульд эзэмших технологийн мэдлэгийг одооноос буюу бүр багаасаа тусгай хөтөлбөр, арга барилаар маш эртнээс, гүнзгий эзэмшинэ гэсэн үг.

-Дижитал иргэд төрсөн цагаасаа л утас, таблеттай харьцаж ирсэн болохоор ухаалаг утас хориглохын оронд мэдээллийн технологийн салбарын хичээл ордог байхыг уриалдаг хэсэг бий. Танайх ийм зорилготой юу?

-Бид утас ухуулаад суулгахгүй л дээ. Харин мэдээллийн урсгалын зөв бурууг ялгах, хэдий хугацаагаар цахим орчинд байж болохыг заахаас гадна сургалтын программд орсон хичээлийн зарим хэсгийг сэтгэхүй хөгжүүлэх апп ашиглан явуулна. Одоогийн хүүхдүүдийг технологийн мэдлэг сайтайг гайхаад өнгөрөх биш, тэдний сонирхолд тулгуурлаж мэдлэг олгох нь илүү үр дүнтэй. Үүний зэрэгцээ гадаад хэл, шатар, төгөлдөр хуур, оюуны спорт зэрэг нэмэлт сургалттай. Бид мэдээллийн технологид арав гаруй жил ажилласан туршлагаа хуваалцахад бэлэн. Тиймээс бакалаврын болон бага сургуулиа байгуулж байна.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Коосэнд бэлдсэн инженерүүд хөгжлийн хурдыг түргэсгэдэг

Төгсөгчдөөс 80 орчим нь Монголдоо, 200 гаруй нь гадны улсуудад ажиллаж байна

 0 сэтгэгдэл


Япон улсын өндөр хөгжлийн нууц нь инженерүүдийг богино хугацаанд бэлдэж, чанартай үйлдвэрлэл, бүтээн байгуулалтын суурь тавьж өгсөнтэй холбоотой. Тухайлбал, 1950-иад оны үед японы бараа чанаргүй гэж дэлхийд гологддог байв. Тэр дундаа Европын орнууд, АНУ-д япон бараанаас татгалздаг, хямдхан үйлдвэрлэл гэж үл ойшоодог үе байлаа. Үйлдвэрлэлийг технологийн дэвшил ашиглаж чанартай, хурдтай явуулах бодлого Засгийн газар нь барьж эхлэв. Ингээд япон улсад шинжлэх ухааны мэдлэгтэй, ур чадвартай инженерийн ажиллах хүчний эрэлт ихсэж, тэдний нуруун дээр эдийн засгаа өсгөх бодлого хэрэгжүүллээ. Зах зээлийн энэ эрэлтийг хангахын тулд анхны коосэн 1961 онд байгуулагджээ. “Коото сэнмон гакко” буюу “ахлах мэргэжлийн сургууль” гэх япон үгнээс гаралтай коосэн сургалтад өдгөө дэлхийн 50-60 улсаас оюутан суралцаж, бүх салбарт дадлагажсан инженерүүдийг бэлтгэж байна.

Коосэнд 15 настайгаас нь элсүүлж таван жилийн турш сургаад, үргэлжлүүлэн хоёр жил мэргэшүүлэх ангид суралцан бакалаврын зэрэг авах боломжтой. Их дээд сургуулиас ялгаатай нь дадлагын цаг маш их, сургалтын хөтөлбөр нь мэргэшүүлэхэд чиглэгдсэн. Тиймээс ч мэргэжлийн хичээлийн цаг хоёр дахин их, дадлага туршилтын цаг тав дахин их.

Монголоос анх 1990 онд коосэнд суралцсан. Харин өнөөдрийн байдлаар Коосэний оюутан, түүнчлэн Коосэнг дүүргээд их, дээд сургуулийн бакалавр, магистр, докторын шат хүртэл суралцаж буй зуу гаруй монгол оюутан бий. Төгсөгчдөөс 50 орчим нь монголдоо ажиллаж буй бол 200 гаруй нь гаднын улсуудад ажиллаж амьдарч байгаа гэсэн судалгаа бий.

МОНГОЛ ХҮҮХДҮҮД ЯПОНД СТАРТ-АП, ЭНТРЕПРЕНЕРИЙН УРАЛДААНД ГРАНПРИ ШАГНАЛ ХҮРТЖЭЭ

Монголд гурван Коосэн үйл ажиллагаагаа явуулдаг. ШУТИС-ийн Коосэн технологийн коллеж нь БСШУСЯ-наас хэрэгжүүлж буй “1000 инженер” хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэгч байгууллага. Есдүгээр анги төгсөгчдөөс элсэлт авч, таван жилийн хугацаанд суралцуулан төгсгөдөг. Жилийн төлбөр нь гурван сая төгрөг. 2019-2020 оны хичээлийн жилд ШУТИС-ийн Коосэнд цахилгаан электроникийн, зам барилгын, механикийн инженер гэсэн гурван төрлөөр мэргэжилтэн бэлтгэж байна. Хөтөлбөрийн хүрээнд японд суралцсан анхны төгсөгчид энэ хавар эх орондоо ажиллахаар иржээ. Тэднийг мобиком, говь, MSC зэрэг томоохон компаниуд  ажилд урьсан юм.

Хувийн хэвшлийн хоёр Коосэний нэг нь шинэ монгол техник инженерийн коллеж юм. Шинэ монгол сургуулийн удирдлагууд дэлхийн номер нэг MIT буюу массачусетсийн технологийн их сургуулийг загвараа болгож, японы коосэн загварын технологийн коллежоо байгуулжээ. Өнгөрсөн амралтын өдрүүдэд тус сургууль нээлттэй өдөрлөг зохион байгуулсан бөгөөд энэ хичээлийн жилд дээрх гурван салбараас гадна хими техникийн, дэд бүтэц техникийн инженерийн ангиудад элсэлт авах аж.

ЕБС-ийн ес болон аравдугаар анги төгсөгчдөөс элсүүлдэг

Мөн ЕБС-ийн ес болон аравдугаар анги төгсөгчдөөс элсүүлдэг уян хатан бодлоготой. Тус сургуулиас японы Нагаока коосэн технологийн коллеж руу шилжин суралцсан хоёр оюутан энэ сарын 24-нд японы коосэнуудын дунд зохион байгуулагдсан старт-ап, энтрепренерийн уралдаанд хиймэл оюунд суурилсан бүтээлээрээ шалгарч гранпри шагнал, нэг сая иенээр шагнуулсан амжилт үзүүлсэн. Уг тэмцээнийг дэлхийд алдартай венчер капиталууд буюу жинхэнэ хөрөнгө оруулагчид шүүж, тэдний гарааны компанийг дөрвөн сая ам.доллараар үнэлж, 400 мянган ам.долларын хөрөнгө оруулалт хийх боломжтой гэж дүгнэжээ.

Япон улсын инженерийн боловсролыг монголдоо эзэмших боломжийг олгодог сургууль бол БГД-т байрлалтай монгол Коосэн технологийн сургууль юм. Био, цахилгаан, механик, барилгын инженерийн ангиудад есдүгээр анги төгсөгчдөөс элсэлт авдаг. Тус сургуулийн оюутнуудын баг жилийн жилд Robocon тэмцээнд амжилттай орж ирсэн. Мөн японд оюутан солилцоогоор суралцагчдаасаа шалгаруулж явуулдаг аж. Түүнчлэн японоос Сасэбо болон Нагаока коосэний багш нар монгол Коосэн технологийн коллежид сургалт зохион байгуулдаг байна.

Д.Бандиням: Ямар нэгэн санхүүгийн дарамтгүй, сурахад бүхнээ зориулдаг

1000 инженер хөтөлбөрийн коосэнд суралцаж ирсэн анхны төгсөгчдийн нэг Д.Бандинямтай ярилцлаа. Тэрбээр Монголдоо ажиллахаар шийджээ.

-Коосэнд хэрхэн суралцсан тухайгаа хуваалцахгүй юу?

-Би 34-р сургуулийг төгссөн. ШУТИС-д 1.5 жилийн хугацаанд япон хэл, физик, математикийн хичээлээр бэлдэж, японы сургуульд элсэгчдэд зориулсан EJU шалгалтаа амжилттай өгөөд суралцахаар явсан. Дэлхий даяар associate degree гэж нэрлэдэг, цааш үргэлжлүүлэн суралцах бол аль ч улсын их сургуульд гуравдугаар курсээс шууд орохоор зөвшөөрсөн хөтөлбөр л дөө. Зарим улсад үүнийг бакалаврын зэрэгтэй тэнцүү хэмжээнд авч үздэг.

-Япончууд хэр олон сурч байна. Томоохон үйлдвэрүүдэд ажилласан уу?

-Японы төгсөгчдийн нэг хувьд ч хүрэхгүй хүүхэд коосэнд суралцдаг. Олон сая хүнтэй ч инженерүүдийн тоо цөөн. Шаардлагатай ажлын байрандаа зориулж инженерээ бэлтгэдэг улс.  Манай ангийнхны хувьд дэлхийд алдартай Sony, Panasonic зэрэг электроникийн үйлдвэрлэлд  дадлага хийдэг байсан.

-Суралцах явцад гардаг хүндрэл юу байв?

-Эндээ хими, физик, математикийн хичээлээр сайн суурь тавьж өгсөн учраас онолын хувьд бэрхшээл тулгардаггүй. Харин яг дадлагад гарахад технологийн дэвшлийн талын мэдээлэл дутуу, хүндрэл хааяа гардаг байсан. Гэхдээ багш нар заагаад өгчихдөг учраас нэг их бэрхшээл болдоггүй.

-Сургалтын тэтгэлэг, амьдрах өртөгийн хувьд ямар вэ?

-Японд 55 коосэн байдаг. Эндээс 24-үүлээ явсан боловч очоод нэг сургуульд нэг л хүүхэд хуваарилагдсан. Япон улс жил бүр азийн орнуудаас 40-50 хүүхэд шалгаруулж, 100 хувийн тэтгэлгээр, амьдрах бүх зардлыг нь дааж коосэнд сургадаг. Үүний хүрээнд монголоос шалгарсан сурагчдын нэг нь л би. Ямар нэгэн санхүүгийн дарамтгүй, “сураад ир” л гэсэн нөхцөл. Бид 7-16 цаг хүртэл хичээллэдэг. Орой болон амралтын өдрүүдээр робокон, компьютерийн программ хангамж, эсвэл спортын төрлөөр хүссэн дугуйландаа явж болдог. Миний хувьд international friends олон орны оюутнуудын клубийн гишүүн тул тэнд чөлөөт цагаа өнгөрөөдөг байсан.

-Японы сургалтын онцлог юу вэ?

-Манай сургуулийн захирал оюутнаар өөрөөр нь юм хийлгэж, оролдлоготой байлгахыг гол болгодог. Ер нь сүүлийн үеийн боловсролын чиг хандлага ийм болсон шүү дээ. Багш нар маань ерөнхий суурийг өгнө, түүн дээр өөрсдийгөө хөгжүүлж, илүүг судлах нь оюутнуудын үүрэг. Би цахилгаан мэдээллийн технологийн ангийг төгссөн. Цаашдаа барилга, эрчим хүч ч юм уу бусад салбарт мэргэшиж ажиллах боломжтой суурь мэдлэгийг олгодог. Долоо хоног бүр туршилт хийдэг. Онолыг тухай бүрт нь дадлагаар баталгаажуулах нь Коосэн сургалтын онцлог.

-Төгсөөд тэндээ ажиллах боломж хэр вэ?

-Бидний хувьд төгсөөд эх орондоо ажиллаад үзье гэсэн бодолтой ирцгээсэн. Ер нь зуу гаруй оюутан одоо японд сурч байгаа. Төгсөөд японд үлдэж ажиллах бүрэн боломжтой. Мөн инженерийн чиглэлээр үргэлжлүүлэн сурах эрх нь ч нээлттэй. Гэхдээ эцсийн бүлэгт монголдоо доод тал нь таван жил ажилласан байх шаардлага тавьдаг.

А.Содномцэрэн: Онол, аргачлал, дадлага гурав нийлж инженер болдог

Коосэнд суралцаж төгсөөд, эх орондоо ажиллаж байгаа инженерийн төлөөлөлтэй уулзуулъя. А.Содномцэрэн Японд эзэмшсэн боловсролоо улсын хөгжилд зориулахаар төрийн өмчит компанид ажиллаж байна.

-Коосэнг сонгосон шалтгаанаа хуваалцахгүй юу?

-Би “Шинэ Монгол” сургуулийг төгссөн. Надад АНУ-д, эсвэл японд суралцах хоёр боломж байсан юм. Гэр бүлийнхэнтэйгээ ярилцаад дэлхийд гайхагддаг япон чанарыг хэрхэн бүтээдэг  нь илүү сонин санагдаад коосэнг сонгосон.

-Ямар салбарыг сонгосон бэ. ирэхэд ажлын байр бэлэн байсан уу?

-Би хэлний бэлтгэлээ японд хийж, Акаши коосэнд гурван жил суралцсан. Авто зам, гүүрийн инженерээр төгссөн. Ирээд ажлын байр олон байсан л даа. Авто зам, барилгын салбарт үйл ажиллагаа явуулдаг газруудыг судлаад японд илүү ойр болохоор нь “Бридж” группийг сонгож байлаа. Дараа нь төрийн өмчит компанид ажилласан. Улсын байгууллага болон хувийн хэвшлийн ялгааг үзэхээр энд орсон юм.

-Японд болон Монголд төгссөн инженерүүд ялгаатай байна уу?

-Тэнгэр газар шиг ялгаатай. Жишээ нь, нэг зам барихдаа стандартын дагуу хийх ёстой гэхэд “Чиний япон чинь тэндээ л биз, монголд бол өөр” гэж үгүйсгэдэг. Ганцаараа хариуцах ажил гарвал л сурсан мэдсэнээ шингээж болдог болохоос багийн ажилд миний санал үргэлж унадаг л даа. Миний мөрөөдөл бол Монгол Улсын зөвлөх инженер болох. Энэ зэрэгт хүрэхийн тулд дор хаяж 30 жил ажилладаг. Би коосэнд суралцахдаа шантарч буцаж үзээгүй, ажил дээр ч энэ чанараараа амжилтад хүрнэ гэдэгтээ итгэдэг. Үүний тулд австрали зэрэг өндөр хөгжилтэй оронд үргэлжлүүлэн суралцахаар төлөвлөж байна.

-Олон орны оюутнуудын хандлага янз бүр байх. Чиний хувьд ямар онцлогтой байв?

-Миний хувьд сургуульдаа, тэр хотдоо ганц монгол хүн байсан. Олон улсын, янз бүрийн соёлтой оюутнууд дунд дутах юмгүй, илүүрхэж гайхуулалгүй суралцаад төгссөн. Коосэн сургалтын онцлог бол эхэлж онолоо үзнэ, дараа нь аргачлалаа заалгана. Эцэст нь дадлагад гарч туршлага сууна. Энэ гурав нийлж цогц мэдлэг, чадвар олгодог. Манайд бол онол үргэлжлээд л явдаг, дадлага маш хангалтгүй.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Боловсрол орлогын тэгш бус байдалд нөлөөлдөг

Судалгаагаар чинээлэг өрхийн хүүхдийн сурлага бага, орлоготой айлынхаас дээгүүр байв

 0 сэтгэгдэл


АНУ-д бага орлоготой айлын хүүхдийн сурлагын амжилт чинээлэг өрхийн хүүхдийнхээс 3-4 жилээр хоцордог гэсэн дүгнэлт 40 гаруй жилийн хийгдэж байсан. Тэгвэл одоо ч хэвээр байгааг шинэ судалгаа харуулав. 50 жилийн турш дунд ба ахлах сургуулийн 2.7 сая сурагчдийн дунд стандарт тест явуулсан баримтад шинжилгээ хийн ийм дүгнэлтэд хүрчээ. Уг ялгааг арилгах холбооны хөтөлбөрүүд зохих үр дүнд хүрээгүйг National Bureau of Economic Research байгууллагын сайтад даваа гарагт мэдээлэв.

Ахлах ангидаа сурлага муутай байсан сурагчид насанд хүрсэн хойноо бага орлоготой байх магадлал өндөр гэж тайлангийн нэг зохиогч Стэнфордын их сургуулийн профессор Эрик Ханушек ярьсан байна. Тэрбээр “Дараагийн үе нь энэ үетэйгээ бараг адил байна. Ядуу гэр бүлээс гаралтай хүүхдүүд өөрсдөө ядуу болно” хэмээв. Гэхдээ энэ байдал бүр гүнзгийрч байна уу гэдэг асуулт маргаантай байгаа.

Ноён Ханушекийн судалгааны багийнхан 1971-2015 оны хооронд улс даяар сурагчдаас авсан тоо бодлого, унших дадал болон шинжлэх ухааны янз бүрийн тестүүдийн дүнд шинжилгээ хийжээ. Орлогыг тодорхойлохын тулд тестэд бүртгэгдсэн эцэг, эхийн боловсрол, амьдралын хэв маягийн мэдээллийг судалсан байна. Жишээ нь 1950-иад онд аяга угаагч машин баян айлын хэрэглээ байсан. Сүүлийн үед хүүхдүүд тусдаа угаалгын өрөө, компьютертой байх нь чинээлэг байдлыг илэрхийлэх болсон.

17 настай сурагчдын дунд хийсэн судалгаагаар чинээлэг өрхийн хүүхдийн сурлагын амжилт бага, орлоготой айлынхаас хамаагүй дээгүүр байв.

Орлогоос хамаарсан сурлагын амжилтын ялгаа түгшүүртэй түвшинд ирсэн

Эндээс судлаачид ядуу айлын хүүхэд баян айлын хүүхдээс гурваас дөрвөн жилээр хоцордог гэсэн дүгнэлт хийсэн аж. Судалгааны хугацаанд буюу сүүлийн 50 шахам жил энэхүү ялгаа бараг өөрчлөгдөөгүй байна. Харин 13-15 насныхны хувьд уг үзүүлэлт бага зэрэг сайжирсан буюу ялгаа багассан харагдана. Энэ нь сурлагын ялгааг арилгах холбооны хөтөлбөрүүд зарим талаар үр дүнд хүрсэн гэсэн үг. Өмнө нь 2011 онд явуулсан өөр нэг судалгаа ядуу гэр бүлийн хүүхдүүд баян айлын хүүхдээс сурлагаар 3-6 жил хоцордог гэсэн дүгнэлт хийж байв. Гэхдээ Стэнфордын нийгэм судлаач Шон Рэрдоны удирдсан уг судалгаа дээрх ялгаа жилээс жилд нэмэгдсээр байгаа гэж үзжээ. Тэд 1960-2007 онд 12 хичээлээр явуулсан тестийг судалж үзээд баян ба ядуу сурагчдын сурлагын ялгаа 1970-аад оноос 2000-аад оны эхэн хүртэл 40 хувь нэмэгдсэн гэж тооцсон юм.

Хоёр судалгаа сурлагын ялгааны өөрчлөлтийн талаар өөр дүгнэлт хийсэн нь өөр тестүүдийг авч үзсэн болон орлого тогтоох өөр арга хэрэглэсэнтэй холбоотой байх гэж аль ч судалгаанд оролцоогүй торонтогийн их сургуулийн боловсролын нийгэм судлаач Анна Шмиелевски ярьжээ. Ханушек, Рэрдон нар орлогоос хамаарсан сурлагын амжилтын ялгаа түгшүүртэй түвшинд ирснийг хүлээн зөвшөөрөв. Ноён Рэрдон “Энэ баримтыг хоосон онолоор баллах аргагүй” гэсэн юм.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

БНХАУ-ын Засгийн газрын тэтгэлэгт хөтөлбөр зарлагдлаа

 0 сэтгэгдэл


Монгол Улс, Бүгд Найрамдах Хятад Ард Улсын Засгийн газар хоорондын Боловсролын солилцоо, хамтын ажиллагааны төлөвлөгөө, Монгол Улсын Боловсрол, соёл, шинжлэх ухаан, спортын яам, Бүгд Найрамдах Хятад Ард Улсын Боловсролын яам хоорондын Монгол Хятадын тусгай хөтөлбөр хэрэгжүүлэх төслийн дагуу 2019 оны хичээлийн жилд нийт 252 иргэнийг бакалавр, магистр, докторын сургалтад суралцуулна.

НЭГ.  Тавигдах шаардлага

1. БНХАУ-н харьяат иргэн биш, биеийн байдал эрүүл;

2. Боловсролын түвшин ба насанд тавигдах шаардлага:

  • Бакалаврын түвшинд суралцах бол бүрэн дунд боловсролтой, Голч дүн 3.0 оос дээш, 25 хүртэлх насны;
  • Цахим өргөдөл
  • Бизнесийн удирдлагын чиглэлээр бакалаврт суралцах бол холбогдох математикийн суурь мэдлэг эзэмшсэн байх; Шинжлэх ухаан, технологийн чиглэлээр суралцах бол холбогдох математик, физик болон химийн суурь мэдлэг эзэмшсэн байх; Анагаах ухааны чиглэлээр суралцах бол холбогдох математик, физик, хими ба биологийн суурь мэдлэг эзэмшсэн байх шаардлагатай;
  • Магистрантурт суралцах бол бакалаврын зэрэгтэй, Голч дүн 3.0 оос дээш, 35 хүртэлх насны;
  • Докторантурт суралцах бол магистрын зэрэгтэй, Голч дүн 3.0 оос дээш, 40 хүртэлх насны;
  • Хятад хэлний зохих түвшний эсхүл англи хэлний дээд түвшний мэдлэгтэй бол давуу тал болно.

ХОЁР.  Бүртгэл

Бүртгэл 2019 оны 1 дүгээр сарын 28-ны өдрөөс 2 дугаар сарын 22-ны өдрийн 12.00 цаг хүртэл цахимаар явагдана. /scholarship.esis.edu.mn/grant/

Жич: Онлайн бүртгэлийн хугацаа дуусхаас өмнө Бүртгүүлсэн мартериалаа ИЛГЭЭХ товчин дээр дарж баталгаажуулахыг анхаарна уу.

Бүртгэл дуусах цаг дөхөх тусам системийн ачаалал ихэсдэг тул эртхэн бүртгүүлэхийг зөвлөж байна. Бүртгэлийн системтэй холбоотой асуултыг 14.00-17.00 цагт 7577-8080 дугаараас авна уу.

Эдгээр материалыг цахим бүртгэлийн системд байршуулна.

  • Иргэний үнэмлэх
  • Гадаад паспорт
  • Суралцаж буй сургуулийн тодорхойлолт;
  • Дүнгийн хуулбарын эх хувь /голч дүнтэй/;
  • Бүрэн дунд боловсролын гэрчилгээ, дүнгийн хавсралт;
  • Сүүлийн 6 сарын хугацаанд авахуулсан 3*4 хэмжээтэй цээж зураг;
  • Бүрэн дунд боловсролын гэрчилгээ, бакалавр, магистрын диплом;
  • HSK, IELTS болон TOEFL-ын дүнгийн хуудастай бол хавсаргана уу;

l  Сонгон шалгаруулалтад орохыг дэмжсэн сургуулийн захирлын албан бичиг;

Бүртгэлийн баталгаажуулалт Дээр дурдсан материалыг

    Дээр дурдсан материалуудыг үнэн зөвөөр байршуулах шаардлагатай бөгөөд ярилцлагын үеэр бичиг баримтын эх хувийг шалгах тул хуурамчаар үйлдсэн тохиолдолд шалгалтын эрхийг хасна.

Онлайн бүртгэлийн баталгаажуулалтыг 2019 оны 2 дугаар сарын 23, 24-ний өдрүүдэд 10.00-17.00 цагийн хооронд ШУТИС-ын ТӨВ БАЙРНЫ 324 ТООТОД явагдана. Зөвхөн онлайн бүртгэлд хамрагдсан иргэд онлайн бүртгэлд бүртгүүлсэн материалыг эх хувиар нь авч ирнэ бүртгэлийн хураамж 10000 төгрөг,

    Тэтгэлэгтэй холбоотой мэдээллийг ажлын өдрүүдэд ажлын цагаар 14.00-17.00 цагын хооронд 51-267131, 11-321974 утсаар лавлана уу.

*ЖИЧ: БИЧГИЙН ШАЛГАЛТ, ЯРИЛЦЛАГЫН ХУВААРЬ БОЛОН ДҮНГИЙН МЭДЭЭЛЛИЙГ ТУХАЙН ҮЕДЭЭ ЗАРЛАХ ТУЛ БНХАУ-ААС МОНГОЛ УЛСАД СУУГАА ЭСЯ-НЫ ҮҮДНИЙ САМБАР, ЦАХИМ ХУУДАС, FACEBOOK ХУУДАС БОЛОН БОЛОВСРОЛ, СОЁЛ, ШИНЖЛЭХ УХААН, СПОРТЫН ЯАМНЫ ЦАХИМ ХУУДАС ДАХЬ “ГАДААДАД СУРАЛЦАХ” ЦЭСИЙГ АНХААРАЛДАА АВЧ ХҮЛЭЭН АВНА УУ.

БНХАУ-ААС МОНГОЛ УЛСАД СУУГАА ЭЛЧИН САЙДЫН ЯАМ

МОНГОЛ УЛСЫН БОЛОВСРОЛ, СОЁЛ, ШИНЖЛЭХ УХААН, СПОРТЫН ЯАМ