A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/1280/

Бондуудын ханшийг унагах гадаад эрсдэл нэмэгдэж байна

​Засгийн газрын бондуудын ханш зургаа хүртэл хувиар буурчээ​

 0 сэтгэгдэл

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/1280/


Экспортын гол түүхий эдүүдийн ханшийн савлагаа ирэх онд тогтворжиж, Монгол улсын 2019 оны ДНБ-ий өсөлтийг олон улсын байгууллагууд болон Сангийн Яам, Монголбанк өөдрөг төсөөлж буй ч гадаад зах зээл дээр Засгийн газрын бондуудын ханш он гарснаас хойш тасралтгүй буурч байна. 2012 онд гаргаж байсан таван жилийн хугацаатай “Чингис” болон “Дим Сам” бондын өрийг барагдуулахаар жилийн өмнө гаргаж байсан “Гэрэгэ” бондын ханш нэгдүгээр сараас хойш 5.7 нэгжээр уруудаж, даваа гарагт 97.063 нэгж болсон байна. Энэ нь нэгдүгээр сард 102.75 нэгж хүрсэн хамгийн өндөр дүнгээс даруй 5.5 хувиар багассан үзүүлэлт юм. Харин хамгийн өндөр өгөөжтэй, 2021 онд эргэн төлөгдөх “Мазаалай” бонд 112.8 ам.доллар болж, нэгдүгээр сараас хойш 3.6 нэгжээр уруудаад байна. 2022 онд эргэн төлөх 10 жилийн хугацаатай “Чингис” болон 2024 онд эргэн төлөх, долоон жилийн хугацаатай “Хуралдай” бондуудын өөрчлөлт ч мөн ижил зүй тогтол харуулж байна. Bloomberg-ийн мэдээлснээр Монгол улсын Засгийн газрын олон улсын зах зээлд арилжаалж буй дөрвөн бондын ханш он гарснаас хойш 4-6 хувиар унаад буй.

ОУВС-ийн “Өргөтгөсөн санхүүжилтийн хөтөлбөр”-ийн эхний хоёр шатны үнэлгээний дараа бондуудын ханш харьцангуй өссөн хэдий ч энэ өсөлтөө эргээд алдаж байгааг тус суваг онцоллоо. Хэдийгээр энэ оны эхний хагаст бондын ханш уруудахад “Эрдэнэт үйлдвэр”ийн 51 хувийг “Стандарт” банкинд барьцаалсан асуудлаар гаргасан арбитрын шүүхийн шийдвэр, “Оюутолгой”-н хөрөнгө оруулалтын гэрээг тойрсон маргаан тодорхой хэмжээгээр нөлөөлсөн ч түр зуурын шинжтэй байсан. Харин суурь шалтгаан нь АНУ-ын холбооны нөөц бодлогын хүүгээ нэмэгдүүлж, ам.долларын ханш чангарсан явдал гэдгийг зах зээлийн судалгааны MICC компанийн шинжээч Б.Зулбаяр тайлбарлалаа. Тэрбээр “Хэдийгээр бондуудын ханш уруудахад нөлөөлсөн олон шалтгаан байгаа ч ам.долларын ханш чангарсан нь хөрөнгийн зах зээл дээрх мөнгөний урсгалыг жолоодож байна” гэв. Холбооны нөөц энэ он гарснаас хойш гурван ч удаа бодлогын хүүгээ өсгөсөн бөгөөд хамгийн сүүлд өнгөрсөн сарын 26-нд 2.25 хувь болгоод буй. Үндсэндээ сүүлийн хоёр жилд бодлогын хүү бараг гурав дахин нэмэгдсэн байна.

Financial Times сонины онцолж буйгаар сүүлийн хоёр жилд хөгжиж буй орнуудад ам.доллараар нэрлэсэн өрийн хэмжээ хоёр дахин өсөж, 3.7 их наядад хүрээд байгаа аж. АХА хөрөнгийн сангийн менежер Марк Тинкер “Зах зээлд одоо бидний ажиглаж буй зүйл бол АНУ мөнгөний бодлогоо чангатгасны үр дүн” хэмээж байна. Ам.долларын ханшийн өсөлтийг дагаад шинэ зах зээлүүдийн хувьцаа унасан нь мөнгөн тэмдэгтийг нь сулруулж, ам.доллараар нэрлэгдсэн олон тэрбумын өрөө төлж чадах эсэхэд нь хөрөнгө оруулагчдыг эргэлзэхэд хүргэж буйг шинжээчид тэмдэглэжээ. Тухайлбал, Аргентин, Туркийн валютын ханш оны эхэн үетэй харьцуулахад эрс доогуур хэвээр байгаа аж. Харин манайд ам.долларын ханш дөрөвдүгээр сараас хойш огцом чангарсаар өдгөө түүхэн дээд түвшиндээ хүрээд байна. Мөн Өмнөд Африк, Индонези, Бразил гэх мэт орноос ч хөрөнгө оруулагчид зугтаж эхлэх вий гэсэн болгоомжлол байгаа аж. Дүгнэж хэлбэл, ам.долларын ханш чангарахад АНУ-ын эдийн засаг өсөж, эерэг үр дүн гарч буй ч нөгөө талд бусад бүс нутгийн эдийн засгийн үзүүлэлтүүд харьцангуй суларч байна.

Үүнээс гадна, ОПЕК нийлүүлэлтээ танаж, иранд тавьсан АНУ-ын хориг, Венесуэлийнэдийн засгийн хямралаас үүдэн түүхий эдийн зах зээлд газрын тосны үнэ 80 ам.долларыг давснаар сүүлийн дөрвөн жилийн дээд түвшинд хүрсэн нь хөрөнгийн урсгалыг татаж буй. Түүнчлэн хөрөнгө оруулагч банкууд, тэтгэврийн сангууд зэрэг бүтцийн хөрөнгө оруулагчид уламжлалт үнэт цааснаас илүүтэй үнэлгээ өндөртэй хувийн үнэт цаасны зах зээлд дурлах болжээ. Тухайлбал, Монголын Засгийн газрын бондын гол худалдан авагчдын нэг зургаан тэрбум ам.долларын зах зээлийн үнэлгээтэй BlackRock банк гэхэд хувийн үнэт цаасанд хөрөнгө оруулахад анхаарч, тэргүүн зэргийн зорилтоо болгосныг тус банкны Актив, үнэт цаас хариуцсан захирал Марк Вайсмэн сар орчмын өмнө мэдэгдэж байсан. Уламжлалт үнэт цаасны хөрөнгө оруулалтад тэтгэврийн сангуудын эзлэх хувь сүүлийн 20 жилд 10 орчим хувиар буурсан бол хувийн үнэт цаасны зах зээлд эзлэх хувь нь 20 хувиар өссөн гэдгийг JP Morgan-ы шинжээчид тооцоолоод байгаа юм. Ийнхүү ам.долларын ханшийн өсөлт, хөөрөх чиглэлд орсон газрын тосны зах зээл хийгээд хөрөнгийн зах зээлд гарч ирж буй шинэ чиг хандлагуудын нөлөөгөөр Засгийн газрын бондуудын ханш уруудаж, эргэн төлөх өр төлбөрт ханшийн дарамт нэмэгдэх эрсдэл улам тэлж байна.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Galaxy S10 VS iPhone XS Max

 0 сэтгэгдэл


Samsung шинэ загварын гар утсаа өрсөлдөгч Apple-ийн шинэ бүтээгдэхүүнээс хэдхэн сарын дараа зах зээлд танилцуулав. Аль нь илүү вэ?

Samsung Galaxy S10 нь дотроо S10e (esseniial), S10, S10+, S10 5G гэсэн дөрвөн өөр загвартай. гуравдугаар сараас худалдаанд гарах эхний гурав дотроо S10+ нь шилдэг

Гурван өөр дивайсаас бүрддэг нэг бүл тренд болсон өнөө цагт S10e, S10, S10+ нь Apple-ын iPhone XR, XS, XS Max-д барьж буй Samsung-ын хариу юм. Galaxy “S ten”, iPhone “ten S” гэх мэт нэршил ижил төстэй ч хоёр үйлдвэрлэгчээс хэрэглэгчийн хэтэвчний араас хөөцөлдөх өрсөлдөөнд ноцтой зарим ялгаа бий.

Хийц дизайн, зургийн чанар

Дээд ангиллын утсанд гэрэл зургийн чанар чухал ач холбогдолтой. Samsung компани S10+ загвараа ар талын гурван камертай хийжээ. Нэг нь ойрын зайн стандарт зураг авах зориулалттай бол нөгөөх нь арай том өргөн өнцгийн зураг дарахад тохиромжтой. Харин iPhone хоёрхон арын камертай нь дутагдал юм шиг санагдаж болох. Хэрэг дээрээ камерын линз зургийн чанарыг тэр бүр тодорхойлж чаддаггүй. Тэгээд ч Apple техник үзүүлэлтэд “тооноос чанарыг эрхэмлэдэг”. Юутай ч гурван линз нь креатив нэгэнд хоёроос илүү боломж.  S10+ лут 6.4 инчийн дэлгэцтэй бол iPhone XS Max-ынх үл ялиг том 6.5 инч. Нүүрэн талын камерыг дэлгэцнээ хэрчлээс гаргаж байрлуулсан, сүүлийн үед стандарт болоод буй iPhone шийдлийг Samsung ашигласангүй. S10+ загварын нүүрэн талын камер урьд нь тохиолдож байгаагүй, “нүхлэсэн” байрлалтай. Ийм шийдэл дэлгэцийг тэгш хэмгүй болгосон ч ашигтай талбайг нь ихэсгэж өгчээ.

Apple утасныхаа дэлгэцэнд том хэрчлээс гаргасны учир нь дивайсын аюулгүй байдал, нууцлалын төлөө дотор талд царай таних дэвшилтэт төхөөрөмж суурилуулсных. Хэвийн ажиллахын тулд хэд хэдэн сенсор шаарддаг FaceID технологи нь дэлгэцийн зарим хэсгийг золигт гаргахаас аргагүй болгож байгаа юм.

Samsung аюулгүй байдлыг орхиогүй. Гэхдээ тус компанийн хурууны хээ уншигч дэлгэцийнхээ шууд ард байрладаг. Хэрэглэгчийн хурууг танихдаа хэт авиа ашигладаг ийм уншигч уламжлалт сенсороос илүү найдвартай хэмээн Samsung тайлбарлаж байна.

Учир ойлгомжтой: Хурууны хээ уншигч ашиглаж дэлгэцийн ашигтай талбайг ахиу үлдээх үү, царайгаа таниулахын төлөө хэсэг пикселийг үгүй хийх үү гэдгээ сонго.

Чадвар, хурд хүч

Galaxy S10+, iPhone XS Max аль аль нь утасгүй цэнэглэх чадвартай. Гэвч Samsung-ынх өөр бусад дивайсыг алсаас цэнэглэдэг бонустай. Онолын хувьд хэрэглэгч S10+ утсаа дээр нь байрлуулж байгаад найзынхаа iPhone-ыг цэнэглэж өгч болно гэсэн үг. Гэхдээ Samsung компани уг функцийг чихэвч, ухаалаг утас гэх мэт аксессуар цэнэглэхэд ашиглахыг зөвлөж байна.

Samsung-ын загвар дижитал контент хадгалах багтаамжаараа аваргын титмийг авлаа. S10+ загварын дотоод багтаамж нэг терабайт буюу iPhone XS Max-ын их багтаамжтай хувилбараас хоёр дахин их. Дээр нь S10+ загвар 512 гб хүртэл багтаамжтай SD карт дэмждэг тул нийт багтаамжийг нь Apple-ын манлай загварынхаас гурав дахин ихэсгэх бололцоотой.
Дөнгөж зарлаад буй Samsung-ын шинэ загварын ажиллагааны хурдыг одоогоор iPhone-той харьцуулах аргагүй. Apple-ын загвар өөрийнх нь бүтээл болох зургаан тооцоолох цөм бүхий А12 Bionic чиптэй бол Samsung-ынх найман тооцоолох цөмтэй. Гэхдээ iOS үйлдлийн системтэй нягт интеграцчилагдсан. Apple-ын тусгай хийц бүхий цахиур чип ихэнхдээ цаасан дээр сүртэй харагддаг өрсөлдөгчдийнхөө процессороос давуу ч байж болно.

Дүгнэлт

Юутай ч өрсөлдөгчдийн манлай загвар аль аль нь хэрэглэгчээс даалгах ямар ч ажлыг нугалж чадна. Алийг нь ч худалдаж авсан манай гарагийн хамгийн хүчирхэг утасны нэгийг авч буй хэрэг.


A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Бодлого тодорхойлогчид хүү өсгөх асуудлыг бүрхэг үлдээв

 0 сэтгэгдэл

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

2019 оны эдийн засгийн гол эрсдэл: валютын ханш

Алтны тушаалт хумигдахаар байгаа нь валютын ханшид эрсдэл дагуулж мэдэхээр байна

 0 сэтгэгдэл


Монголын хөрөнгийн биржид бүртгэлтэй компаниуд ногдол ашиг тараах болсноо дор бүрнээ энэ долоо хоногт мэдэгдэж, урьд өмнө байгаагүй хамгийн олон компани 2018 оны цэвэр ашгаасаа хувьцаа эзэмшигчээ баярлуулахаар шийджээ. 2017 онтой харьцуулахад компаниуд өнгөрсөн онд багагүй ашигтай ажиллаж, бизнесийн үйл ажиллагаа нь эргэн сэргэсэн гэдгийг энэхүү үйл явдал нэг талаар гэрчилнэ. Хэдий тийм боловч макро эдийн засгийн орчин бүхэлдээ сайжирсан юм алга. Төлбөрийн тэнцэл алдагдалтай хэвээр байна. Бизнесийн орчныг авч үзвэл, нөхцөл байдал дээрдсэн гэхээр зүйл ядмагхан. Дэлхийн банкны судалгаанаас харахад, манай улсын бизнесийн орчин өнгөрсөн онд 12 байраар ухарчээ.

Үндэсний статистикийн хорооноос сар тутам гаргадаг нийгэм, эдийн засгийн ээлжит тайлангаас 2018 оны дүр зураг тодхон харагдах аж. Өнгөрсөн онд манай улсын ДНБ 6.8 хувиар өсөж, Азийн хөгжлийн банк болон дэлхийн банкны таамгаас дээгүүр үзүүлэлттэй гарсан. Өсөлтийн суурь нь уул уурхайн салбар болсон. Тухайлбал, нүүрсний экспорт болон үнэ нэмэгдсэн нь эдийн засагт эерэг өсөлт авчирсан байна. Тэгвэл энэ оны эдийн засгийн төлөв байдлыг Засгийн газар мөн л нааштай төсөөлж, найман хувиар зурагласан билээ. Харин олон улсын санхүүгийн донор байгууллагууд манай улсын эдийн засгийн өсөлтийг үүнээс доогуур буюу 6-7 хувиар таамаглав. Дэлхийн банк, азийн хөгжлийн банкны зүгээс ОУВС-гийн хөтөлбөр үргэлжлэн хэрэгжиж байгаа тул өсөлтийг нэлээд өндөр таамагласнаа дурдсан юм.

2019 оны төсөв, мөнгөний бодлогын эрсдэлийг валютын ханш хэмээн эдийн засагч Ж.Дэлгэрсайхан тодорхойлсон. Гурван эдийн засагч тутмын хоёр нь валютын ханшийн өсөлтийг эрсдэлд тооцож байна. Монголбанкны зарласан албан ханшаар ам.доллар пүрэв гарагийн байдлаар 2635 төгрөгтэй тэнцлээ. Уг нь төгрөгтэй харьцах ам.долларын ханш энэ он гарснаас хойш ялимгүй суларч эхэлсэн ч манай улсын гадаад өрийн хэмжээ 23.5 тэрбум ам.доллараар хэмжигдэж байгаа нь өөдрөг төсөөллийг үгүйсгэх ээлжит тайлбар болж буй.

Валютын ханшийн өсөлтийг тогтворжуулахад валютын албан нөөцийн үүрэг, оролцоо хамгийн их байдаг. Хүлээлтийг валютын нөөцөөр удирдах нь бий. Гэхдээ манайх шиг гадаад өрийн дарамт ийм өндөр улсад дан ганц валютын нөөцөөр ханшийг тогтоон барих гэж оролдох өөрөө эрсдэл гэдгийг эдийн засагч Ц.Батсүх хэлж байсан удаатай. Ийм хүнд нөхцөлд гадаадын шууд хөрөнгө оруулалтыг нэмэгдүүлж, хүлээгдэж буй мега төслүүдээ эдийн засгийн эргэлтэд оруулснаар ханшийн эрсдэлийг хаах боломжтойг тэрбээр тайлбарласан юм.

Монгол Улсад шууд орох валютын урсгалд “Оюутолгой” төслийн хоёр дахь шатны хөрөнгө оруулалтыг эс тооцвол хязгаарлагдмал байна. Эдийн засаг сэргэж буйтай холбоотойгоор өнгөрсөн онд зээл олголт 24 хувиар өссөн. Импортын хэмжээ 5.9 тэрбум ам.долларт хүрч, 2017 онтой харьцуулахад 36 хувиар нэмэгджээ. Эдийн засаг тэлэхтэй зэрэгцээд валютын эрэлт өссөн байна. Эдгээр нь валютын ханш чангарахад нөлөөлсөөр.

Бизнесийн орчин өнгөрсөн онд 12 байраар ухарчээ

ОУВС-гийн хөтөлбөр эдийн засаг эерэг байх нэг хөшүүрэг боловч уг хөтөлбөрийн хүрээнд олгохоор шийдвэрлэсэн санхүүжилтийн гүйцэтгэл 400 сая ам.доллараар дутжээ. Төв банкны зүгээс өнгөрсөн оны турш гадаад валютын дуудлага худалдаагаар нийт 1.2 тэрбум ам.долларын валютын захад нийлүүлсэн байдаг.

Төгрөгийн ханшид үзүүлэх валютын ханшийн өсөлтөөс гадна төсвийн тэлэлт мөнгөний бодлогын орон зайг энэ онд хумиж мэдэхээр байгаа. Төсвийн зарлагыг 2020 оны сонгуулийн өмнө гэдэг утгаар түүхэнд байгаагүй өндөр дүнтэй баталсан. Үүнээс болж орлогын тасалдал үүссэн нөхцөлд төсвийн алдагдал үлэмж нэмэгдэх эрсдэл байгааг эдийн засагчид сануулсаар. Алт тушаалтыг өмнөх жилүүдтэй харьцуулахад энэ онд бас л буурах эрсдэл хүлээж байна. Өнгөрсөн онд 22 тонн алт худалдан авсан төв банк энэ онд хэчнээн тонныг авах нь эргэлзээ үүсгэжээ. Улсын гадаад валютын албан нөөцийг 2014 оноос зузаатгаж эхэлсэн ашигт малтмалын нөөц ашигласны төлбөрийг 2.5 хувь бус хуучнаар нь буюу таван хувиар энэ оноос мөрдөхөөр болсон. Үүнийг төв банкны алт тушаалт эрс буурахад нөлөөлнө гэж эдийн засагч Ч.отгочулуу үзэж байна.

“Эрдэнэс Тавантолгой” компани 800 гаруй тэрбум төгрөгийн ашигтай ажиллаж, үүнийхээ 10 орчим хувийг ногдол ашиг болгон иргэдэд тараахаа урьдчилсан байдлаар зарласан. Монгол Улсын экспортын 40 хувийг дангаар бүрдүүлж буй нүүрс өмнөд хөршийн зах зээлд эрэлттэй, үнэ өндөр хэвээр байна. Эдийн засагт 2018 онтой харьцуулахад илүү өсөлт гарах боломж, нөхцөл бүрдэж байгааг нүүрсний экспорт болон Хятадын зах зээлтэй холбон эдийн засагч Л.Наранбаатар тэмдэглэсэн юм. Хэрэв төсөвт төсөөлснөөр нүүрсний экспортыг 42 сая тоннд хүргэж чадвал эдийн засаг 2018 оны амжилтаа хадгалах боломж байна. Гэхдээ тоон үзүүлэлтээс гадна “Эрдэнэс Тавантолгой” компани нэг тонн нүүрсээ 70 бус 100 ам.доллараар  экспортолж чадвал энэ нь эдийн засаг тогтвортой нэг хөшүүрэг аж.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

АНУ юанийн ханшид шахалт үзүүллээ

 0 сэтгэгдэл