A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/3505/

Б.Бат-Ундрал дэлхийн цомоос медаль хүртсэн анхны монгол хүн боллоо

Б.Бат-Ундрал дэлхийн цомоос медаль хүртсэн анхны монгол хүн боллоо
 0 сэтгэгдэл

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/3505/

Silk Way Rally 2019 Дэлхийн цомын аварга шалгаруулах уралдааны мотоциклын төрөлд авто, мото спортын ОУХМ Б.БатУндрал амжилттай оролцож, мөнгөн медаль хүртлээ. Оролцогчид Монгол, Хятад, ОХУ-ын газар нутгийг дамнасан 5000 км замыг туулж уралдсан бөгөөд тус тэмцээнд манай улсаас 10 хүний бүрэлдэхүүнтэй баг оролцжээ. Б.Бат-Ундрал уралдааныхаа хоёр дахь өдөр ОХУ-ын бартаат замаар явж байхдаа мотоциклоосоо унаж, эрхий хурууныхаа шөрмөсийг тасалсан ч өвдөлтөө тэсвэрлэж барианд орсон түүний хувьд энэ нь хамгийн хүнд сорилт болжээ. Францын эмч нар түүнийг тэмцээнд оролцохыг хориглосон боловч тэрбээр эрсдэл үүрч, үргэлжлүүлэн уралдсан аж. Сонирхуулахад түүнийг Дэлхийн цомд хурд сориход Husqvarna Mongolia компани хөнгөлөлттэй нөхцөлөөр, шинэ Husqvarna 350 cc endure мотоциклыг ралли тоноглолоор тоноглож өгчээ. Энэ төрлийн уралдаанд оролцоход өртөг зардлын хувьд маш өндөр. Тухайлбал, автомашины төрөлд өрсөлдөж буй тамирчин хамгийн багадаа 200 гаруй сая төгрөгөөр төмөр хүлгээ тоноглодог бол мотоциклын тоноглол 60-90 сая төгрөг шаарддаг байна. Түүнчлэн оролцогчид бүртгэлийн хураамжид хамгийн багадаа 7000 евро төлдөг бөгөөд тус тэмцээний эмэгтэй оролцогчдод зохион байгуулагчдын зүгээс 4000 еврогийн хөнгөлөлт үзүүлжээ. 





A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

“Цөмөөхэй” баллет тоглоно

 0 сэтгэгдэл

Жил бүрийн шинэ жилийн баяраар П.И.Чайковскийн “Цөмөөхэй” бүжгэн жүжиг дэлхийн таван тивийн театрт амилдаг. Монголын балетын хөгжлийн сангийн тэргүүн, Соёлын элч, гавьяат жүжигчин Д.Алтанхуягийн санаачилсан уламжлалын дагуу уг балетыг энэ жил зургаа дахь жилдээ Монголын үзэгчдэд хүрэхээр болжээ. Монголын балетчдын амилуулсан “Цөмөөхэй” бүжгэн жүжгийг энэ сарын 20-28-ны өдөр ДБЭТ-ын тайзнаа тоглох бөгөөд тасалбарын үнэ 20-140 мянган төгрөг.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Д.Хосбаяр "Үр" кино үйлийн үрийг өгүүлнэ

 0 сэтгэгдэл
  • "Үр" кино хүмүүсийн сэтгэл зүйд айдас, бодрол төрүүлнэ
  • Энэ дүр хууль бус арга, залиар мөнгө олж, хүн чанар, ёс зүйг үл эрхэмлэх залууг илэрхийлдэг. Мэдээж буруу үйлийн үр эцэстээ өөрт нь ирж, таагүй үр дүнд хүрнэ

Hайруулагч Чений анхны бие даасан уран бүтээл болох “Үр” уран сайхны кино өчигдөр нээлтээ хийлээ. Аймшгийн, драмын төрлийн тус киног Dream энтертайнмент хийсэн бөгөөд кино зохиолыг бодит амьдралаас сэдэв лэн бүтээжээ. “ҮР” киноны гол дүрийн жүжигчин Д.Хосбаяртай ярилцлаа

-Энэ дүр таны тоглож байсан бусад дүрээс ямар онцлогтой вэ. Кинонд тоглох саналыг хэрхэн авав? 

-”Үр” кинонд би эсрэг дүр бүтээсэн. Өмнө нь ийм төрлийн кинонд тоглож, сөрөг дүр дээр ажиллаж байгаагүй болохоор найруулагч дүрийн санал тавихад их сонирхолтой санагдаж, хүлээж авсан. Мөн энэ дүр надаас тэс өөр зан, суртахуунтай хүнийг илэрхийлдэг. Муу санаатай, бусдыг өөлж, бохир мөнгөний төлөө хөөцөлдсөн залуугийн дүрийг гаргах амаргүй байлаа. Эсрэг дүрийг муухай харж, хараалын үгтэй текст хэлээд болчихдоггүй болохыг ойлгосон. 

-Таны тоглосон дүр үзэгчдэд юу ойлгуулж, өгүүлэхийг зорьсон бэ? 

-Буруу замаар будаа тээвэл буцахдаа шороо тээнэ хэмээх монгол ардын зүйр үг бий. Анх зохиолоо уншихад л миний дүр энэ утга санааг илэрхийлж байсан. Хүн хөдөлмөр, хичээл зүтгэл, ур чадвар, ухаанаараа амжилтад хүрдэг бөгөөд амжилт мөнгө дагуулдаг шүү дээ. Харин энэ дүр бол хууль бус арга, залиар мөнгө олж, хүн чанар, ёс зүйг үл эрхэмлэх залууг илэрхийлдэг. Мэдээж буруу үйлийн үр эцэстээ өөрт нь ирж, таагүй үр дүнд хүрнэ. Тиймээс киноны дүрээрээ дамжуулан буруу хийсэн үйлдэл бүхэн үр дүнтэй, муу үйлийн үрийг өөртөө бүү хураа гэх санааг илэрхийлэхийг хичээсэн. Ариун, цагаан хөдөлмөрөөр амьдралаа босгох нь хүний эрхэм чанар юм. 

-Манай улсын уран бүтээлчид 1993 оноос аймшгийн кино хийж эхэлсэн түүхтэй. Үүнээс хойш энэ төрлийн олон кино үзэгчдийн хүртээл болсон. “Үр” кино аймшгийн төрлийн бусад киноноос юугаараа онцлог вэ, бодит амьдралаас сэдэвлэн бүтээсэн гэсэн? 

-Ихэнх аймшгийн кино чөтгөр, шулмыг өгүүлж хүмүүсийг цочоож, айлгадаг. Манай кино сэтгэл зүйн драм төрлийн кино. Хүмүүсийн сэтгэл зүйд айдас, бодрол төрүүлэхээр хийгдсэн гэдгээрээ онцлог. Улмаар муу зүйл хийж, бусдын амьдралыг бусниулан, буруу аргаар амьдарвал үйлийн үр заавал ирдэг болохыг үзэгчдэд ойлгуулна. Хэдий энэ бие, энэ насаа зовлонгүй өнгөрөөсөн ч үйлийн үр үр удмыг нь дагаж байдаг гэх санааг өгүүлсэн. Кино зохиолыг найруулагчийн танилд тохиолдсон амьдралаас сэдэвлэж бичсэн тул бодит амьдралтай ойр, үзэгчдэд маш олон зүйлийг ойлгуулахаар өгүүлэмжтэй сайн уран бүтээл болсон.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Гадныхан манай түүхээр кино хийдэг ч Монголын өв соёл, түүхийг монгол хүн л таниулж чадна

 0 сэтгэгдэл
  • Мөлхөж эхэлсэн цагаасаа морин дэл дээр өссөн ард түмэн морьтон болохгүй гээд яах юм бэ
  • Айлд сууж байтал, нэг согтуу ах орж ирлээ. Архиа уучихаад дөнгөж мөлхөж байгаа хүүгээ өвөртлөөд, Сутайн өндөр дууг хадаагаад пижигнэтэл давхиад явсан.Тэгээд би бодсон л доо.Ийм багаасаа морин дэл дээр бүүвэйлэгдсэн хүүхэд морьтон болохгүй яах юм бэ. Ийм ард түмэн морьтой холбоотой байхгүй яах юм бэ гэж 
  • Яахав, гадныхан Монголын тухай кино хийдэг. Гэхдээ заримдаа сэтгэлд хүрдэггүй, худлаа мэт санагддаг. Хувцас хэрэглэл, соёл ахуй талаасаа гуйвуулсан зүйлс ч ажиглагддаг. Дэлхий нийт мэдэхгүй байж болох ч бид өөрсдөө мэдэж байгаа
  • Хээлэндээ зарагдсан унага хээлэнд байхдаа газар шорооныхоо үнэр, амтыг авсан учраас тэр газраа үнэрлээд олоод ирдэг нь ийм учиртай гэж кинондоо уран сайхны хэлээр оруулсан
  • Оскарын зөвхөн гадаад хэл дээрх кино төрөлд 200 гаруй шүүгч ажиллаж байна.Киноны маркетинг, PR хийх энэ ажилд 25 мянган ам.доллар зарцуулсан
  • Морь, хүүхэд хоёрын нөхөрлөл мориор дамжуулаад газар шороогоо хайрлах санаа залуучуудад маань сургамж болоосой гэж хүссэн

ХБНГУ-ын Олденбургийн наадмын Spirit of cinema буюу хийморьлог кино шагнал, АНУ-ын Сандиегогийн кино наадмын “Шилдэг кино”, Улаанбаатар олон улсын кино наадмын “Шилдэг кино зохиол”, Энэтхэгийн Гоагийн кино наадмын “Шилдэг бүтээл” зэрэг томоохон амжилтуудыг эзэмшиж, Монголын кино урлагийн салбарт түүх бүтээж буй “Хийморь” уран сайхны киноны ерөнхий найруулагч, жүжигчин Г.Эрдэнэбилэгтэй ярилцлаа. Тус кино өдгөө Алтан бөмбөрцөг болон Оскарын наадамд өрсөлдөж байна. 

-Та жүжигчнийхээ хувиар хэдийн танигдсан бол одоо ямар найруулагч болохоо харуулж байна. Танай кино ч олон шагнал хүртэж, ямар хэмжээний уран бүтээл хийснийг харлаа. Юм бүхэнд эхлэл гэж бий. “Хийморь” киног бүтээх сэдэл, уран бүтээлийн санаагаа юунаас авсан бэ?

-Манайд морины тухай олон кино бий. Гэхдээ бүгд л хурдан морины тухай кино байсан. Эгэл жирийн, монгол морины тухай уран бүтээл байдаггүй. Морь зөвхөн уралддаг амьтан биш шүү дээ. Морь байсан учраас бид өнөөдөр оршин тогтнож байгаа байх гэж би боддог. Морин дэлэн дээрээс бид дэлхийн талыг эзэлсэн түүхтэй. Морины нуруун дээр бид нүүдэл суудлаа хийдэг. Төрийн сүлдэн дээр хүртэл морь байна. Морин хуур гээд гайхалтай хөгжим байна. Монгол хүн морь хоёрыг салгаж ойлгож болохгүй. Тэгэхээр би энэ киног заавал хийх ёстой гэж бодсон. Мөн бага байхад маань “унаганы зуулт” тохиолдож байсан юм. Бага байхдаа ээжийнхээ нутагт Өвөрхангайд адуунд явж байлаа. Хадны цаана гүү унагалчихлаа гээд гүйгээд очтол яг унагалж байхад нь очиж таарсан. Морь үр төлөө ил гаргадаггүй, ер нь ил унагалдаггүй амьтан л даа. Унага нь амнаасаа нэг бүлээхэн, цэлцгэнэсэн юм гаргаад ирлээ. Дөнгөж төрсөн унаганы аманд байдаг. Эхээсээ төрсөн даруйдаа амнаасаа гаргаж хаяад, хөл дээрээ тэнцдэг юм билээ. Тэрийг нь унаганы зуулт гэдэг. Тэр унага сүрэгтээ нийлж давхиад, би зуултыг нь өвөртөлсөн. Хамаатны ах маань “Ямар гоё хийморьтой юм бэ, миний хүү. Энэ тэр болгон хүнд олдоод байдаг эд биш. Гарсан даруйдаа алга болдог юм. Эмчилгээнд хэрэглэдэг ховор зүйл, хадгалж яваарай. Энэ унагаа миний хүү аваарай” гээд надад бэлэглэж байсан юм. Энэ үйл явдал миний кино хийх болсон шалтгаан хоёр маш гоё уялдсан. Тийм болохоор “Хүрэн морь” найраглалд гардаггүй ч энийг кинондоо шигтгэж өгсөн. Морь хүүхэд хоёрын нөхөрлөл, мориор дамжуулаад газар шороогоо хайрлах санаа залуучуудад маань сургамж болоосой гэж хүссэн.

-Их сонин түүх байна. Унаганы зуултаа хадгалж байгаа юу. Яг юу гэж тайлбарладаг юм бол?

-Бий, бий. Шороо шиг бутраад багасаад л байна. Морь, мал бэлчээрт өвсөө шороотой нь л иднэ шүү дээ. Өвс ногоо нь тэжээл болж шингээд, харин тоосонцор нь хэвлийд байгаа үр төлийнх нь аманд хуримтлагдсаар байгаад зуулт гэдэг зүйл бий болдог юм болов уу. Хатахаараа яг шороо шиг зүйл болдог. Би кинондоо ч шороо гэж тайлбарласан. Тийм учраас хээлэндээ зарагдсан унага хээлэнд байхдаа тэр газар шорооны үнэр, амтыг авсан учраас тэр газраа үнэрлээд олоод ирдэг нь ийм учиртай гэж кинондоо уран сайхны хэлээр оруулсан. Газар үнэрлэж нутгаа зорьдог гэдэг нь тийм учиртай байх. Амьтан хүртэл эх орон, газар шороондоо ийм үнэнч сэтгэлээр хандаж байна. Хүмүүс минь өөрсдийгөө хараач, ухаараач гэсэн санааг илэрхийлэх гэж унаганы зуултыг шороо гэж тайлбарлаж оруулсан. 

-“Хийморь” уран сайхны киноны явсан газар, авсан шагнал чамгүй олширч, Оскар, Алтан бөмбөрцөгт нэр дэвшихээр боллоо. Сүүлд оролцсон Энэтхэгийн кино наадам ямар онцлогтой байсан бэ? 

-Энэтхэгийн Гоа арал дээр 50 дахь жилдээ зохион байгуулж буй томоохон кино наадамд оролцоод ирлээ. Зөвхөн бидний өрсөлдсөн “Олон улсын кино” номинацид 600 кино өрсөлдсөн. Хот тэр аяараа кино наадмаар амьсгалдаг юм билээ. Сэтгэгдэл маш өндөр байна. Гоагийн наадмаас гадна ХБНГУ-ын Олденбургийн наадмын Spirit of cinema буюу хийморьлог кино шагнал, АНУ-ын Сандиегогийн кино наадмын “Шилдэг кино”, Улаанбаатар олон улсын кино наадмын “Шилдэг кино зохиол” зэрэг олон шагнал хүртлээ. Олон улсын хэмжээний дөрвөн ч наадмаас ганзага дүүрэн ирнэ гэдэг манай киноны чансааг харуулж байгаа байх. Энэ завшаанаар манай киноны ерөнхий ивээн тэтгэгч “Ажнай” корпорац болон Three Flames Pictures, “Бэлгүтэй” болон “Номадиа” пикчерсийн хамт олондоо талархаж байгаагаа илэрхийлье. 

-Германы кино наадам ирэх жилээс танай киноны нэрэмжит шагнал олгохоор болсон. Энэ түүх их сонирхолтой санагдлаа. Оролцсон кино наадмуудынхаа онцлог, цар хүрээг танилцуулаач? 

-Олденбургийн наадмын хувьд Spirit of cinema буюу хийморьлог кино номинациа манай бүтээлд зориулж анх удаа олгосон. Шүүгчид манай киног үзээд заавал шагнал өгөх ёстой гэж үзсэн юм билээ. Бид энэ шагналаа манай киноны нэрэмжит болгох хүсэлт тавьж, зохион байгуулагчид зөвшөөрсөн юм. Морины тухай кино учраас морь, дэлхийн бөмбөрцөг, шонхор шувууг дүрсэлсэн цомны загвар гаргасан. Цаашид монгол морины дүрстэй цомыг олон улсын кино наадмаас жил бүр олгоно гэсэн үг. Харин Сандиегогийн кино наадамд нийт 3000 гаруй кино оролцож, 170 гаруйг нь шалгарсан өрсөлдөөнөөс бид “Шилдгийн шилдэг”-ээр шалгарсан. 

-Оскар болон Алтан бөмбөрцгийн албан ёсны хариу хэзээ гарах вэ. Энэ хэмжээний наадмууд ямар шалгуур тавьдаг бол? 

-Энэ сарын 9-нд Алтан бөмбөрцөг шилдэг таван бүтээлийг зарлана. Оскар энэ сарын 16- нд 91 киноноос эхний 10 киног шалгаруулж, ирэх сард албан ёсоор нэр дэвших таван киног зарлах юм. Оскарт улс бүрээс ганц кино өрсөлддөг. Мөн цор ганц “Гадаад хэл дээрх шилдэг кино” гэсэн шагнал олгодог бол Алтан бөмбөрцөгт улсаас хэдэн ч кино өрсөлдөх боломжтой бөгөөд номинац тус бүрээр шагнал олгодог. Оскарын тухайд маш их ажил болж байна. Эхний ээлжид 50 ширхэг DVD, дараа нь 140 DVD болгох, кино театруудаа олох, тараах материал бэлтгэх, шүүгчдэд киногоо таниулах, гэрээ байгуулах гэх мэт маш олон шат дэмжиж өрсөлдөх эрхээ авсан. 

-Монголоос Оскарт нэр дэвшихээр ямар бүтээлүүдтэй өрсөлдөв? 

-Дотоодын өрсөлдөөн мэдээж байсан. Гэхдээ нэр дурдаад хэрэггүй байх. Техник чанарын үзүүлэлт, нээлт хийсэн хугацаа гээд бүх л шаардлагад тэнцэж байж энэ эрхийг авсан. 

-Олон улсад бүтээлээ сойж, Оскарт өрсөлдөнө гэдэг амаргүй. Манай уран бүтээлчдэд дутагддаг маркетинг, технологийн өндөр үзүүлэлтийг танай бүтээлээс харж болно. Маркетинг болон олон улсад бүтээлээ гаргах тал дээр та бүхэн хэрхэн ажиллав? 

-Оскарт өрсөлдөх бүртгүүлэхээсээ эхлээд л асар хэцүү юм билээ. Миний хамтрагч, манай Three Flames Pictures-ын Б.Дөлгөөн, Тревер Морган Дойл нар маш сайн ажиллаж байгаа. Оскарын бүтээлүүд нэр дэвших явцыг УИХ-ын сонгуультай адилтгаж ойлгож болно. Нэр дэвшигч өөрийн мөрийн хөтөлбөрөө сонгогчдод таниулж ажилладагтай адил тухайн уран бүтээлчид киногоо танилцуулж, шүүгчдэд хүргэх ёстой. Зөвхөн гадаад хэл дээрх кино төрөлд 200 гаруй шүүгч ажиллаж байна. Шүүгчдэд киногоо үзүүлэхийн тулд бид ажиллах ёстой. Орд харш шиг театрт үзүүлэх үү, амбаарт үзүүлэх үү гэдэг бидний л сонголт. Киноны маркетинг, PR хийх энэ ажилд хамгийн багадаа 25 мянган ам.доллар зарцуулдаг . Манайх энэ төлбөрийг маркетингийн компанидаа төлсөн. Шүүгчдэд урилга хүргүүлэхээс эхлээд, хэвлэл мэдээллээр мэдээлэх, сурталчлах гээд бүх үйл ажиллагааг тэд хариуцна. Киног маань шүүгчид эхнээсээ үзээд ам сайтай байгаад сэтгэл дүүрэн байна. Оскар гэдэг том наадамд оролцож, Монгол гэх нэрийг таниулж байгаа нь нэр төрийн хэрэг. Оролцож байгаагаараа их бахархаж байна. Түүнээс биш заавал шагнал авах нь гол биш шүү дээ. Каннын кино наадмын үеэр бидэнд бас нэг аз тохиосон юм. Наадамд албан ёсоор ороогүй ч арга хэмжээний үеэр киногоо хүмүүст үзүүлж, танилцуулга бэлдсэн. Тэр үеэр Ида Мартенс гэх эмэгтэй манай киног үзээд бидэнтэй холбогдож “Танай киног авмаар байна. Олон улсад гаргах тал дээр хамтарч ажиллая” гэж санал тавьсан. Бид тухайн үедээ анзаараагүй ч Luna media маш том компани байсан. Ингээд хамтарч ажиллахаар болж, компаниас гаргасан хуваарийн дагуу олон улсын наадмуудад оролцоод явж байна. 

-Нэг талаар маркетингийн салбарт хийж буй хөрөнгө оруулалт юм байна? 

-Тийм ээ, асар их мөнгө яригддаг. Маркетингаа тухайн улс өөрөө хариуцаж, хариуцсан компаниа тэр улсын зах зээлээс сонгоно. Хэрвээ манай бүтээл шилдэг 10-т үлдвэл маркетинг хийсэн компанидаа дахин мөнгө төлнө. Цаашлаад тавд үлдвэл дахиад мөнгө төлнө. Яагаад гэвэл, тэр компани ажлаа сайн хийсэн байна. Анх сонсоод би юун 25 мянган ам.доллар гэж гайхаж байлаа. Гэтэл сурталчилгаа хийх эрх нь нээлттэй учраас мөнгөтэй улс хөрөнгө хаяж, киногоо дээш нь гаргах жишээтэй. Нэг сэтгүүлийн нүүрэнд киногоо байршуулахын тулд зургаан мянган ам.доллар төлж байна.

-Жүжигчин Г.Эрдэнэбилэг яагаад найруулагч болов? 

-Би 1999 онд СУИС-ийг жүжигчин, найруулагч мэргэжлээр төгсөөд УДЭТ-т жүжигчнээр тасралтгүй 19 жил ажилласан. Мэргэжлийг нь эзэмшсэн учраас найруулагчаараа ажиллах юмсан гэсэн нууцхан мөрөөдөл тээж байлаа. Ингээд 2015 онд “Аав” уран сайхны киног бие даан найруулж, кино маань оны шилдэг бүтээлээр шалгарч таван шагнал авсан. Анхны кино маань надад ташуур болж, “Үргээлэг-2”, “Яллагч” зэрэг бүтээлүүдэд найруулагчаар ажилласан. “Хийморь” бол миний дөрөв дэх уран бүтээл. 

-“Хийморь” кино цаашид төсөл болж үргэлжилнэ гэсэн? 

-Тийм ээ, “Хийморь” үргэлжилнэ. Манай ард түмэн сэтгэлгээ, хэрэглээ, соёл, ёс заншлын хувьд асар баялаг, өвөрмөц ард түмэн. Монголынхоо хийморь бүрийг шингээсэн, дурдсан уран бүтээл хийх хүсэл өвөртлөж, мориноос эхэлсэн. Монголын хийморь гэхээр чамд юу бодогдож байна. Жишээ нь, чоно гээд ярихад л төсөөлөгдөж байгаа биз. Чингис хааны малгайны оройд сууж байдаг, Есөн хөлт цагаан тугийн оройд залардаг шонхор шувуу гээд л маш олон байна. Энэ бол хийморь. Энэ бол бэлгэдэл. 

-“Хийморь” киног олон улсын шаардлагад нийцсэн, монгол мөрөөдлийн биелэл гэж харж байна. Гүйцэтгэл, чанарын хувьд ямар шийдэл ашиглав. Гадны уран бүтээлчидтэй хамтарсан шүү дээ? 

-Би энэ киног анх хийхдээ бид хэчнээн гадны уран бүтээлчидтэй хамтарч байгаа ч гол авторууд нь заавал монголчууд байх ёстой гэж үзсэн. Ерөнхий найруулагч, ерөнхий зураглаач, хөгжмийн зохиолч нь гээд бүх гол бүтээлчид нь монголчууд байх хэрэгтэй. Харин гадныхан зөвхөн гүйцэтгэгч болж орж ирэх ёстой. Жишээ нь, манай киноны дууны найруулагч, Билли Ален цалингаа аваад гүйцэтгэгчээр ажилласан. Гадны жүжигчид ч бид цалинг нь өгөөд тоглуулна. Ингэж байж бид өөрсдийнхөө түүхийг, ёс жудаг, зан заншилаа өөрсдийнхөө тархиар, өөрсдийнхөө оюун ухаанаар бүрэн дүүрэн үзүүлж чадна. Яахав, гадныхан Монголын тухай кино хийдэг. Гэхдээ зарим талаараа сэтгэлд хүрдэггүй, худлаа мэт санагддаг. Хувцас хэрэглэл, соёл ахуйг гуйвуулсан зүйлс ч ажиглагддаг. Дэлхий нийт мэдэхгүй байж болох ч бид өөрсдөө мэдэж байгаа. Бид энэ язгуур зүйлсээ хамгаалж дуугарахгүй бол болохгүй. Тийм ч учраас хойшдын уран бүтээлүүддээ өөрсдөө автор нь байх ёстой, бид бүтээлийнхээ “эцэг эх” нь байх ёстой гэсэн зарчим баримтална.

-Тэгэлгүй яахав. Монгол соёлыг монгол хүн бүрэн сэтгэлгээний түвшинд гаргаж ирнэ. “Хүрэн морь” олон улсад үнэлэгдэж байгаа гол онцлог нь юу вэ. Мэргэжлийн шүүгчид хэрхэн дүгнэж байна? 

-Манай киног маш натурал гэж дүгнэж байна. Сүүлийн үеийн кинонууд ихэнх нь цоолж зураг авдаг, компьютер график ашигладаг. Харин манай уран бүтээл аль болох графикаас татгалзаж, Монголынхоо байгальд бодит зураг авалт хийсэн. Мөн электрон хөгжим ашиглаагүй. Морин хуурын чуулга, филармонийн амьд хөгжим бичиж, тоглуулсан учраас хиймэл зүйл байхгүй. Технологи талаасаа энэ шийдэл нь шүүгчдэд их таалагдсан. Харин агуулга талаасаа морь, хүүхэд хоёроор дамжуулаад том сэдэв хөндсөн нь онцлог гэж болно. Дээр дурдсан унаганы зуултаас гадна бас нэгэн бодит явдал бий. Өвөрхангайд ахындаа сууж байтал, нэг согтуу ах орж ирсэн юм. Шимийн архи уугаад л. Өвөр дотор нь нэг юм хөдлөөд байна. Гэтэл дөнгөж мөлхөж байгаа хүүхдээ гаргаад ирсэн. Хүүхэд нь мөлхөөд л ааруул, боорцогхон идээд л. Аав нь архиа уучихаад хүүгээ өвөртлөөд, Сутайн өндөр дууг хадаагаад пижигнэтэл давхиад явчихсан. Аавынхаа өвөрт сэгсчүүлж явсаар байгаад үс нь сөөсийгөөд, нус нь гоожчихсон халтайсан жоохон юм. Аав нь бүсээ янзын чангалж байгаа юм. Тэгээд би бодсон л доо. Ийм багаасаа аавынхаа дууг сонсож, морин дэл дээр бүүвэйлэгдэж байгаа хүүхэд морьтон болохгүй яах юм бэ. Ийм ард түмэн морьтой холбоотой байхгүй яах юм бэ гэж. 

-Ер нь хүүхэд, амьтан хоёртой ажиллах хамгийн хэцүү гэдэг. Гэтэл та аль алинтай нь хамтарч ажиллаа. Зураг авах үйл явц амаргүй байсан байх? 

-Тийм шүү. Хоёр жилийн турш зураг авалтаа хийсэн. Морь, хүү хоёроо хамт байлгаж, дасгахын тулд Өлзийтөд сар гаруй байрлуулж, бэлтгэсэн. Кинонд дөрвөн морь тоглосон юм. Гол дүрийн морь маань Э.Ариунболдын амнаас хоол иддэг, доошоо хараад хэвтэхэд нь хошуугаараа дээш нь харуулчихдаг болтлоо ижилдсэн дээ. 

-Одоо хаана байгаа вэ. Гол дүрийн бяцхан жүжигчиндээ нээлтийн үеэр морио бэлэглэж байсан? 

-Э.Ариунболд маань надаас нэлээд гуйсан шүү./инээв/ Нээлтийн үеэр бэлэг болгож өгсөн. Одоо Архангай аймагт Ариукагийн маань адуун сүрэгт давхиж байна. Найзлаад л явж байгаа даа. “Хүрээн” гээд дуудахад нь л гүйгээд очдог.

-Морио яаж сонгосон бэ. Зохиолчийн дүрслэлд байсан хүрэн морийг олоход хэр их бэрхшээл тулгарав? 

-Анх их гоё морь сонгоё гэж бодсон л доо. Гэхдээ жирийн нэг монгол морины тухай кино учраас энгийн морь олсон. Энд тэндээс сонгосон нийт дөрвөн морь тоглуулсан. Нэг морь нь туранхай эцэнхий, нөгөө нь омголон, нөгөө нэг нь дөлгөөхөн. Чонотой хэсэгт бас өөр морь тоглуулсан. 

-Ярилцсанд баярлалаа.






A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Их мастер цолтон гурваар нэмэгдэх нь

 0 сэтгэгдэл
  • Г.Мөнхгал: Чансааны оноогоо 2500 хүргэхийн тулд 2-3 тэмцээнд оролцох хэрэгтэй

Монголын шатарчид сайхан мэдээ ихтэй байна. Өвөрхангай аймгийн харьяат, шатрын олон улсын мастер Г.Мөнхгал Серби улсын Нови Сад хотноо болсон Mix tournament-120 олон улсын нээлттэй тэмцээнд есөн өргөөс найман оноотой түрүүлснээр их мастерын гурвал нормоо биелүүлж, олон улсын чансаагаа 39-өөр ахиулж 2473 болгожээ. Ингэснээр Монгол Улсын шатрын тав дахь их мастер цолны төлөө гурван шатарчин өрсөлдөж байна. Олон улсын мастер С.Билгүүн, Г.Мөнхгал, Д.Номин-Эрдэнэ нар их мастер цолны гурван нормоо биелүүллээ. Одоо зөвхөн ФИДЕ (Олон Улсын Шатрын Холбоо)-ны чансаагаа 2500-д хүргэх л үлдэж байгаа юм. С.Билгүүн 14, Г.Мөнхгал 27, Д.Номин-Эрдэнэ 75 оноо нэмэхэд л дэлхийн шатрын дээд цолны эзэн болох юм. Тиймээс тун удахгүй гурван их мастер цолтон нэмэгдэх нь, Монголын шатарчдад. Дээрх гурван шатарчнаас хамгийн сүүлд их мастерын гурав дахь нормоо биелүүлж, Нови Садын тэмцээнд түрүүлсэн Г.Мөнхгалтай онлайнаар цөөн хором ярилцлаа. 

-Юун түрүүнд баяр хүргэе. Тэмцээнийхээ талаар товч мэдээлэл өгөх үү? 

-Баярлалаа. Одоо чансаагаа 2500 гаргах үлдлээ. Улам хичээх болно. Тэмцээн нэлээд өргөн цар хүрээг хамарлаа. Серби нь шатрын спортоор дэлхийн топ түвшинд эрэмбэтэй бөгөөд дотоодоосоо л гэхэд олон шилдэг шатарчин оролцсон. Хэдийгээр цөөн орны шатарчид оролцсон ч чансааны хувьд өндөр байлаа. Би энэ тэмцээнд эхний тавд багтах зорилготой байсан бол зорилгоо давуулан биелүүлж их мастерын гурав дахь нормоо биелүүллээ. Одоо дээд цолонд хүрэх нь цаг хугацааны асуудал болж байна. 

-Таны чансаа 2473 болжээ. 2500-д хүргэхийн тулд хэчнээс тэмцээнд оролцох шаардлагатай вэ? 

-Дунджаар 2-3 тэмцээнд оролцож байж энэ оноонд хүрнэ. Ер нь хэр сайн тоглохоос шалтгаална. Сайн тоглохгүй бол алдах ч аюултай. Нэлээд сайн тогловол нэг тэмцээнээр ч 2500-д хүргэх боломж бий. 

-Их мастер цолоо яг хэдийд авах бол?

-Цаг хугацааны асуудал.

-Ингэхэд их мастерын хоёр дахь нормоо хэзээ авсан билээ? 

-2016 онд хоёр дахь нормоо биелүүлж байлаа. Тэрнээс хойш гурван жилийн дараа гурав дахиа биелүүлж байгаа нь энэ. 

-Ойрд тэмцээнд оролцох уу? 

-Бодсон зүйл алга байна 

-Таны дараагийн тэмцээнүүдэд амжилт хүсье. 

-Маш их баярлалаа. Энэ дашрамд намайг үргэлж дэмждэг Өвөрхангай аймгийнхандаа болон найз нөхөд, гэр бүлийнхэндээ талархал илэрхийлье.