A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/2631/

Валютын "албин чөтгөр"

ОУВС байгалийн баялагтай орнуудыг онилж ангуучилдаг

 0 сэтгэгдэл

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/2631/


ОУВС бол библид гардаг албин чөтгөр биш гэж тус сангийн ерөнхийлөгч Кристин Лагард хэлсэн удаатай. Үнэн хэрэгтээ ОУВС жинхэнэ албин чөтгөр юм.

Энэ чөтгөр байгалийн баялагтай улс орнуудыг онилон ангуучилдаг. Эдийн засгийг нь олон жилээр туйлдуулж өрөнд оруулдаг. Улмаар дефольт зарлах хэмжээнд хүргэж байгаад авралын бурханы дүр эсгэж, зээлийн хөрөнгөөр булж, баялагийг сордог ийм л байгууллага. ОУВС-гийн аливаа хөтөлбөрт орсон орны ард түмэн ядууран хоосорч, хэдхэн тооны хүн л хагартлаа баяждаг нийтлэг дүр зураг ажиглагддаг.

Тухайлбал, Аргентиныг эдийн засгийн дампуурлын ирмэгт хүргэж байгаад 50 миллиард ам.долларын зээл олголоо. Украинаар хичнээн жил тоглов. Харин одоо тус улсад их хэмжээний хөнгөлттэй зээл олгох гэж байна. Венесуэлийг мөн дампууралд унагаж байгаад нэг тэрбус ам.долларын зээл олгохоор шийдлээ.

Хамгийн сүүлд буюу энэ сарын 7-ны өдөр Боливийн ерөнхийлөгч Эво Моралесын хэлсэн үгийг ямар нэгэн нэмэлт хачиргүйгээр энд ишлэлээ.

“Баялгийн хуваарилалтын тэнцвэргүй байдал гүнзгийрч, баян хоосны ялгаа өдрөөс өдөрт мэдэгдэхүйц хэмжээгээр өссөөр байна. Харамсалтай нь ОУВС улам бүр хаалттай бодлого явуулах болжээ. Цөөнхийн гарт нэгэнт төвлөрсөн мөнгөн капиталыг тэтгэж, олинхыг ядуурлын ангал руу түлхэж байна. Хувьчлалаа зогсоо, ард түмэнд баялагтаа эзэн байх эрхийг нь олго. Энэ шаардлагыг хүлээж аваагүй нөхцөлд Боливийн ард түмэн ОУВС-гийн эсрэг босоход бэлэн байна. Бид шударга ёс тогтоохын төлөө тэмцэх болно” гэж мэдэгдлээ.

Монгол Улсын эдийн засгийн байдал бас иймэрхүү л байгаа. Манай гадаад өр 18 тэрбум ам.долларт хүрлээ. Дараа жилээс өрийн дарамтыг мэдэрч эхэлнэ. Бид “Оюутолгой”-гоос ашиг авч чадахгүй л байна. Учир нь үүний ард ОУВС зогсчихоод, хөдөлгөхгүй байна. Монголын төр асуудлыг бодитой авч хэлэлцэх бодолгүй байгаа. “Оюутолгой”г нэн яаралтай авч хэлэлцэхгүй бол бид Боливийн араас орох эрсдэл үүсч байна.

УИХ, Үндсэн хуулинд өнгө будгийн засал хийх нэрээр “Оюутолгой”-н асуудлаас бултах санаа гаргаж байгаа. Монгол Улсын төрийн тэргүүн нэг танхимаас нөгөө танхим руу албан бичиг шидэхээс цаашгүй байна. Засгийн газар “Оюутолгой”-н талаар баримтлах бодлого дээрээ танхим дотроо саналын зөрөлдөөнтэй, зөрчилтэй байна. Асуудал маш ноцтой болох байдал үүслээ. ОУВСгийн асуудал “Оюутолгой”-той шууд холбоотой шүү гэдгийг би хоёр жилийн өмнө гарган тавьж байсан. sonin.mn/blog/tserenkhuu/77988

Цаг үеийн шаардлагаар блогоос гарган, дахин нийтэлж байна.

ОУВС ҮҮССЭН ТҮҮХ

ОУВС нь агуулгаараа, гагцхүү АНУ-ын эрхшээлд байдгаараа онцлог байгууллага. Энэ тухай зориг гарган шүүмжилсэн хүний нэг нь Хятадын өмнөө барьдаг, нэрт эдийн засагч профессор Ши Цзяньсюнь. Энэ эрхэм, Хятадын есөн их сургуулийг дэлхийн тэргүүлэх төвшинд гаргаж чадсан “985” төслийг хэрэгжүүлэгч, дэлхийн хүн. Бээжингийн Их сургуулийн 100 жилийн ойгоор, тухайн үеийн Хятадын удирдагч Цзянь Цзэминий дэвшүүлсэн төсөл л дөө.

Гэрээ байгуулсан улс орнуудад голдуу иргэний дайн болоод дуусдаг

Бээжийнгийн их сургуулийг 1898 оны тавдугаар сард үндэслэн, эндээс “төсөл 985” хэмээн нэрлэсэн байх. АНУын зүгээс ОУВС-д оролцох квотоо эргэж харах болсон тухай мэдэгдсэний дараа Ши Цзяньсюнь, “Квотыг өөрчилснөөр суурь хүрээний доторх нэг талын нөлөөлөлд өөрчлөлт гарахгүй. АНУ-ын оролцооны хүч хэвээр үлдэх болно. ОУВС-г Америк удирдсаар ирсэн, цаашид ч удирдах болно" гэж хэлсэн байдаг. Энэ үгний ард дэлхийд БРИКС банкны нэрийг өргөх, ОУВС-д Хятадын нөлөөг ахиулах хятад бодлого зогсож байгааг үгүйсгэхгүй.Гэхдээ л гол нь квот биш далд систем байна гээд үнэнийг нээлттэй хэлчихсэн нь олзуурхууштай. Аливаа Институцын чадал, үйл ажиллагааны чиглэл нь үүсгэн байгуулагч, хувь нийлүүлэгчдийн эрх, oролцоогоор зохицуулагдаж байдаг нь ойлгомжтой юм. ОУВС-гийн анх үүссэн түүхийг товчхоон гүйлгэн харцгаая.

IMF (International Monetary Fund) гэх НҮБ-ын эрхшээлд байдаг банк, санхүү зээлийн агентын нэрийг оросууд “Международный валютный фонд” хэмээн утга гуйвуулан орчуулсан. Харин үүнийг монголчууд орос хэлнээс ОУВС хэмээн махчлан хөрвүүлж хэрэглэсээр нийгэм, улс төрийн хэллэгт хэвшүүлжээ. Үнэн хэрэгтээ бол ОУ-ын ямар нэг сан ч биш, зүгээр л дэлхийн толгой баячуудын хувь нийлүүлэн босгосон, улс хоорондын харилцаанд дулдуйдан мөнгө хүүлдэг байгууллага юм. Албан ёсны зорилго нь...хөгжиж яваа улс орныг санхүүгийн хямралаас гаргах, туслах... энээ тэрээ гээд жигтэйхэн гоё тайлбартай. Бачир дээрээ нохойн жогор. Төлбөрийн чадвараа алдсан олон ч орныг чөтгөр шиг айлган тамлаж, сүйрлийн ирмэгт аваачсан даа.

ОУВС анх 1947 оны гуравдугаар сарын 1- нд үндэслэгдсэн гэж албан баримт бичгүүддээ тусгасан байгаа. Үнэндээ бол Дж.Кейнс, Гарри Уайт... зэрэг эдийн засгийн том онолчдын санаачилгаар дэлхийн зартай, зангарагтай хөрөнгөтнүүд 1944 оны зургадугаар сарын 22-нд америкийн жижигхээн хот Бреттон-Вүүдэд цуглан, хувь хөрөнгө гарган сан байгуулж мөнгө хүүлэх зарчмыг тохиролцсон байдаг. Тэр нь ОУВС-гийн “Хартын зүйл ангиуд" нэрээр түүхэнд үлджээ. Төлбөрийн чадвараа алдсан хөгжиж буй орнуудын ард түмний халаамыг хоослон, улсыг нь сүйрэлд оруулах механизм, далд санаа, зарчмууд нь бүгд Хартын зүйл ангиудаар биеллээ олж байдаг юм. Улс орнуудад үймээн самуун, замбараагүй байдал үүсгэнгүүт л мөнгөн капиталын урсгал Хартыг үндэслэгчдийн банк руу цутгадаг уран механизмыг урьчилан маш сайн тооцоолон бодож олсон байдаг. Энэ бол ердийн санхүүгийн луйвар юм. Харин үүнийг дэмжээд гар хөл нь болоод явдаг шуналын донтой өөдгүй новшнууд аль ч улс орноос олдоод байдаг нь гайхалтай.

ОУВС-ГААС ЗЭЭЛ АВААД БАЛАРСАН ОРНУУД

ОУВС-гийн дөрвөн төрлийн зээлийг хамгийн хүнд нөхцлөөр гэрээ байгуулсан улс орнуудад голдуу иргэний дайн болоод дуусдаг. Манайх энэ замаар явж байгаа. Үнэмшилтэй ойлгогдох талыг нь бодоод хэдэн жишээ орууллаа.

1. Югослав. Социализмын үед ч зах зээлийн эдийн засгаараа гайхуулдаг, тэрийгээ чадамгай удирддаг нэр зүстэй, хөгжилтэй орон байснаар нь монголчууд андахгүй.

Югославт, ОУВС-гаас зээл олгохдоо ер бусыннэг нөхцөл тавьсан байдаг. Тэр нь бүсийн чанартай биеэ даасан эдийн засгийн мужлалыг тэнцвэртэй барих төрийн бодлогоосоо татгалзах явдал байв. Югослав, ОУВС-гийн зөвлөмжийг хэрэгжүүлнэ гээд зээл авсан, хэрэгжүүлсэн, үр дүнд нь салан тусгаарлах үйл явц өрнөсөн. Улмаар орон нутаг төрийн хяналтаас гарч ноцтой байдал үүсэн, иргэний дайн дэгдэж 600 мянган хүний аминд хүрсэн. Нэгдсэн Югослав Улсын үндэсний мөнгөн капиталийн 80 хувь нь Америкийн банк руу шилжсэн баримт бий.

2. Саяхныг болтол “ХАА хөгжлийн загвар, модель” хэмээн тооцогдож дэлхийг гайхуулж байсан Руанда гэж жижигхээн улс зүүн Африкт бий. Гэхдээ одоохондоо байгаа.

Руанда, 1989 онд цаг агаарын хүндрэлээс болж ургац алдан ОУВС-гаас асар их хэмжээний зээл авсан. Гай газар доороос гэгчээр дараа жил нь дэлхийн кофены үнэ унасан. Унагасан байх ч магадлалтай. ОУВС дахин зээл авахыг зөвшөөрсөн, гэхдээ ганцхан нөхцөл тавьсан байдаг юм. Тэр нь фермерүүдэд төрөөс дэмжлэг үзүүлдгээ бүр мөсөн зогсоох явдал байв. Ард түмэн энэ нөхцлийг зөвшөөрөөгүй. Гэтэл төрийн түшмэдүүд толгой мэдэн зөвшөөрсөн.

Төрд шургалсан олигархи тутси нар, газар тариалан эрхэлдэг хүн амын олонх туту нарын хооронд байсан хэдэн зууны эвдрэлцлийн шарх гэнэт сэдэрч, төр ард түмний хооронд ойлгомжгүй байдал үүсэн иргэний дайн дэгдсэн. Улмаар 1.5 сая руандачуудын аминд хүрсэн гашуун түүхийг хүн төрөлхтөн мартаагүй байгаа. Иргэний дайнаар улс орны мөнгөн капитал бүхэлдээ Америкийн банкууд руу урсч, юу ч гүй болтлоо сүйрсэн ХАА-н фермерүүд гадны баячуудад эдлэн газраа худалдаад хэдэн зуун мянгаараа дүрвэж эхэлсэн.

• Өнгөн дээрээ АНУ залаад байгаа дүр эсгэдэг ч үнэн чанартаа хэдхэн гэр бүлийн эзэмшилд байдаг. 

• Жишээлээд бодоход, Монголыг хэд хуваачихъя, газар доорх баялгийгнь ховх цөлмөчихье гэсэн солиотой санаа гарган хэрэгжүүлье гэвэл Бильдэрбергийн клубын нөлөө бүхий хэдхэн хүний хуйвалдаан л хангалттай. 

• Одоо Монголд Орос руу байдаг хүчээрээ ойртохоос өөр зам үлдээгүй гэж нийгэм зүйн асуудал сонирхдог мэргэжилтний хувьд бодож байна.

3. Сомали. Эффиофтой хийсэн дайны дараа санхүүгийн төлбөрийн чадвараа алдаж, ОУВС-д хандсан байдаг. ОУВС мөн л нэг болзол тавьсан нь “xахир Эдийн засаг" төслийг хэрэгжүүлэх санал. Ингэхдээ америкийн үр тариаг демпингийн үнээр худалдаж авах гэсэн хатуу болзол.

Ийнхүү газар тариалан эрхэлдэг байсан хоршоо, өрхийн аж ахуй үй олноороо дампуурч үндэсний орлого хумигдан эмнэлэг, цэцэрлэгүүд хаагдан улс цалингаа тавьж чадахгүйд хүрэн дараагийн хүнд нөхцөлтэй зээлд татагдан орсон. Байдал улам дордож үндэсний мөнгөн капитал Америкийн банк руу урсаж, үймээн самуун дэгдэн иргэний дайн болж 60 мянган хүний амь үрэгдэн, иргэд хэдэн зуун мянгаараа дүрвэсэн.

4. Латин америкийн зарим орныг OУВС яаж балласан талаар Мексик, Аргентины түүх мөн харуулна.

Мексик Улс 1994 онд санхүүгийн хямралд орон, төлбөрийн чадваргүй болсноо зарласан. ОУВС-гаас 53 тэрбум ам.долларын зээл олгохдоо тавьсан болзол нь тус улсыг NAFTA (АНУ Канадын худалдааны чөлөөт бүс)-д хамрагдах нөхцөл юм. Ингэснээр Мекчик чөлөөт бүсэд 14-16 тэрбум ам.долларын хөрөнгө оруулалт хийж, орлогыг бас л Америкийн банкаар дамжуулсан. Мексикийн жинхэнэ там эндээс эхэлсэн байдаг юм. Түүхэнд байгаагүй ядуурал нүүрлэж, ажилгүйдэл гэмт хэрэг гаарсан. Нийт нас барагчдын 51хувь нь өлсөглөнгөөр цааш харсан гэсэн баримт байгаа.
Аргентин гэж ямар сайхан орон байлаа. Өнөөдөр ямар байдалд ороод байна вэ. Эдийн засгийн түр зуурын хямралаас гаргаж Аргентины гайхамшиг гэгчийг бүтээн босгоно гэж амласан ОУВС-гийн төлөвлөгөө, “Хүнд өвдөлтийн эмчилгээ” төсөл биеллээ олоогүй. 1989 оноос эхэлсэн ОУВС-ийн эрүүлжүүлэх хөтөлбөрөөр олгосон зээл нь өнөөдөр 138 тэрбум ам. долларын өр болон хувирлаа. Цалин, тэтгэвэрээ ч өгч чадахгүй, сангаар нь өрөө төлж байна. Америкаас оруулсан 40 тэрбум ам.долларын хөрөнгө оруулалтын орлого Америкийн дансаар эргэж, нийт 280 тэрбумын ашиг болон өсчээ.

ДЭЛХИЙН ЗАСГИЙН ГАЗАР

184 гишүүн улстай, 3000-aaд нууц туршуултай мөнгө хүүлэх, санхүү зээлийн хувь нийлүүлсэн институт ардаа залах эзэнгүй оршин тогтнох боломж байхгүй. Өнгөн дээрээ АНУ залаад байгаа дүр эсгэдэг ч үнэн чанартаа хэдхэн гэр бүлийн эзэмшилд байдаг.

Тэрийг далдаас удирддаг Засгийн газартай, тэр нь Ротшильдын санаачилгаар анх бий болсон  “Бильдэрбергийн клуб” бололтой байдаг. Учир нь, ОУВС-гийн ерөнхийлөгч Кристин Лагард энэ бүлэглэлийн албан ёсны гишүүн хүн. Бильдэрбергийн клуб Рокфеллэр болон дэлхийн нөлөө бүхий баячуудын нууц дөрвөн бүлэглэлтэй нэгдэх талаар үгсэн тохиролцож Австрийн Interalpen буудалд нууцаар уулзаж Дэлхийн Засгийн газар байгуулах шийдвэр гаргасны дараа Оросын Думын хуралдаан дээр В.Жириновский... биднийг, Бурановын эмээ нарыг харан баясаж суух хооронд ар худрагаар Дэлхийн далд Засгийн газрын мөрөөдөл биеллээ оллоо. Тэд ядуу буурай орнуудад хямд зээл өгөөд газар нутгийг нь барьцаалж байна. Чубайс, Каспаров, Гуриев нар хүртэл тэнд доншуучилж явна... гэж хашхирч байв.

Жишээлээд бодоход, Монголыг хэд хуваачихъя, газар доорх баялгийгнь ховх цөлмөчихье гэсэн солиотой санаа гарган хэрэгжүүлье гэвэл Бильдэрбергийн клубын нөлөө бүхий хэдхэн хүний хуйвалдаан л хангалттай. Механизмыг нь тэд хоромхон зуурт олж чадна. Бильдэрбергийн хуйвалдаанаар тухайлбал, 1974 онд Р.Никсоныг, 1990 онд Маргарет Тэтчерийг огцруулж, Б.Обамаг Х.Клинтонтой хамтрахыг шийдэж, Иракийн дайныг жилээр хойшлуулж, Югославыг хэдэн хэсэг болгон хувааж, Украиныг Оростой сөргөлдүүлж чадаж байв. Монгол Улс, мунхаг төрийн харгайгаар ийм л нэг аймшигтай чөтгөрийн саварт өөрийн эрхгүй гүйгээд орчихлоо. Бильдэрбергийн клуб 60 жил оршин тогтнохдоо 62 удаа хурал хийсэн. Гэхдээ юу ярьцгаасан, ямар асуудал шийдсэнийг, тэр ч бүү хэл хаана хуралдсаныг нь Дрезден, Австри хоёрт болсныг эс тооцвол дэлхийн хэвлэл мэдэж чадаагүй.

Харин Оросын КГБ багагүй мэдээллийг ил болгосон байдаг юм билээ.

Одоо Монголд Орос руу байдаг хүчээрээ ойртохоос өөр зам үлдээгүй гэж нийгэм зүйн асуудал сонирхдог мэргэжилтний хувьд бодож байна. Учир нь Дэлхийн засгийн газрын зүгээс Монголын газрын хэвлий доорхыг ховх сорохоор онилсон харцаа урд хөршөөр хослуулаагүй гэх баталгаа байхгүй юм.

ОУВС-ГААС ЗЭЭЛ АВАХГҮЙ УРАГШЛАХ ЗАМ БАЙСАН, ЦААШИД Ч БАЙГАА

ОУВС-ийн чөтгөрийн санаатай хүндрүүлсэн хөтөлбөрт орохгүйгээр эдийн засгаа эрүүлжүүлэх арга байсан уу? гэвэл байсан. Одоо ч тэр боломж байгаа.

Гагцхүү тэр нь эх оронд ашигтай ч улстөрчдөд ашиггүй. Гэхдээ монголчуудын МОНГОЛ гэсэн нийтлэг эрх ашиг тархинд биш цусанд нь генээр хадгалагдан оршдог. Тэгээд ч Руандад хаа нэгтээгээс нүүдэллэн бэдэрч ирсэн хуту, тутси нартай жишиж арай ч болохгүйгэдгийг дутуу л ойлгоцгоогоод байна.

ОУВС, түүний ард зогсож байгаа ҮДК-дын үйлдлийг сөрөн зогсож чадах цорын ганц хүч бол Хятад биш. Харин Орос. Ерөнхийлөгчийн дэргэд Орос-Монголын хамтарсан ГЕО судалгааны хүрээлэн яаралтай байгуулж зарим онцгой эрхийг олгох гарцыг судалмаар байна. Үндэсний аюулгүй байдлын асуудлаар харилцан туслалцах гэрээг гагцхүү Оростой байгуулах нь зүйтэй мэт санагдана. Шүүмжлээд зогсохгүй гарц хайлцах үүднээс иймэрхүү санаагаар төгсгөлөө, санаа оноогоо уралдуулцгаана уу!

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Монгол, Энэтхэгийн Стратегийн түншлэлийн харилцааг урагшлуулан бэхжүүллээ

Малын эрүүл мэндийг хамгаалах, гамшгаас сэргийлэх зэрэг баримт бичигт гарын үсэг зурав

 0 сэтгэгдэл


Делигийн нисэх буудлаас эхлээд хотынхоо зам дагуу Ерөнхийлөгч Х.Баттулгын зураг бүхий анонс хадаж, Энэтхэгт тавтай морилохыг урьсан нь арван жилийн дараа тус улсад хийж буй Монгол Улсын төрийн тэргүүний айлчлалын ач холбогдлыг илтгэх мэт. Энэ удаагийн төрийн айлчлал нь Монгол, Энэтхэгийн стратегийн түншлэл болон урт хугацааны, найрсаг, нөхөрсөг харилцааг урагшлуулан хөгжүүлэхэд чиглэсэн юм.

Хоёр улс сонгосон нийгмийн тогтолцоогоороо төстэй. Ази тив дэх ардчиллын бэлгэ тэмдэг болдог Монгол, Энэтхэг улс энэ айлчлалаар эдийн засгийн харилцаандаа илүү ач холбогдол өгч байна. Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Х.Баттулгын айлчлалын бүрэлдэхүүнд яваа бизнесийн 20 гаруй компани дунд АПУ, “Макс”, “Петровис”, “Тэсо” зэрэг Монголын томоохон аж ахуйн нэгжийн төлөөлөл багтсан нь үүнийг илтгэнэ.

Эдийн засаг нь 2.9 их наяд ам.доллараар хэмжигдэх энэ улс Монголд 7.5 сая ам.долларын хөрөнгө оруулалт хийсэн нь харьцангуй бага үзүүлэлт. Манайх ихэвчлэн самнасан ноолуур, хонины ноос экспортолж, харин цагаан будаа, элсэн чихэр, нийлэг мяндсан болон хөвөн даавуу, эм эмийн бүтээгдэхүүн, вакцин, ачааны тэрэг импортоор авч байна. Бид ердөө 990 мянган ам.долларын экспорт хийдэг атлаа 51.7 сая ам.долларын бараа бүтээгдэхүүнийг Энэтхэгээс авч байна. Ийм жишээ захаас аваад мундахгүй ч үүнийг жагсааж гомдол нэхэх сонирхол хоёр орны аль алинд нь байсангүй.

Ерөнхийлөгч Х.Баттулгын айлчлалын хөтөлбөрийн нэг томоохон хэсэг нь Энэтхэг Монголын бизнес уулзалт юм. Тэрбээр уг уулзалтад оролцож буй Монгол Энэтхэгийн бизнес эрхлэгчдэд хандаж хэлсэн үгэндээ “...Цаашдаа хоёр улсын харилцааг бүхий л салбарт өргөжүүлэн бэхжүүлэх, ялангуяа худалдаа, эдийн засгийн хамтын ажиллагааг улам өргөжүүлэн гүнзгийрүүлэх олон нөхцөл боломж энэ удаагийн айлчлалаар нээгдэж байна. Дэлхийн долоо дахь эдийн засаг болох Энэтхэг улстай Монгол Улс эдийн засгийн харилцаагаа улам бүр өргөжүүлэн гүнзгийрүүлнэ” хэмээн онцлов.
Жижиг, дунд үйлдвэрлэл, нүүрстөрөгчийн болон сэргээгдэх эрчим хүч, сүү сүүн бүтээгдэхүүн, хүнс, эмийн үйлдвэрт хамтран ажиллах боломж байгааг БНЭУ-ын Аж үйлдвэрийн холбооны төлөөлөл илэрхийллээ. Хоёр орны хамтран хэрэгжүүлж буй хамгийн том төсөл нь Дорноговьд баригдаж буй газрын тос боловсруулах үйлдвэр. Тус улсын Ерөнхий сайд Нарендра Моди 2015 онд Монголд айлчлахдаа олгосон нэг тэрбум ам.долларын хөнгөлөлттэй зээлээр барьж буй уг үйлдвэрт шаардлагатай нэмэлт санхүүжилтийн асуудлыг энэ удаагийн айлчлалаар бас шийдвэрлэсэн. Тус улсын байгалийн хий болон нефтийн сайд Шри Дармендра Прадан Энэтхэг улсаас олгосон хөнгөлөлттэй зээлээр барьж буй газрын тосны үйлдвэр ашиглалтад орчихвол Монголын шатахууны хэрэгцээний дөрөвний гурвыг тус  үйлдвэрээс хангах бололцоотой хэмээсэн юм. Мөн хоёр орон уул уурхайн салбарт хамтран ажиллавал илүү ирээдүй бий хэмээн тодотгов.

ГАЗРЫН ТОСНЫ ҮЙЛДВЭРТ НЭМЖ 236 САЯ АМ.ДОЛЛАР ОЛГОНО

Ерөнхийлөгч Х.Баттулгын төрийн айлчлалд Энэтхэгийн тал өндөр ач холбогдол өгчээ. Түүнийг Энэтхэгийн Ерөнхийлөгч Рам Натх Ковинд Ерөнхийлөгчийн ордны ёслолын талбайд албан ёсоор угтаж авсан юм. Харин хоёр долоо хоногийн өмнө ОХУ-ын Владивосток хотноо уулзсан Ерөнхийлөгч Х.Баттулга, БНЭУ-ын Ерөнхий сайд Нарендра Моди нарын уулзалтаар хоёр орон хамтран хэрэгжүүлж буй төсөл болох газрын тос боловсруулах үйлдвэрийн хэтийн төлөвлөгөөний талаар тодорхой шийдэлд хүрсэн нь үр дүнтэй байв.

Тухайлбал, Энэтхэгийн Засгийн газар газрын тос боловсруулах үйлдвэрийн санхүүжилтэд нэмэлтээр шаардлагатай болсон 236 сая ам.долларыг олгохоор шийдвэрлэлээ. Мөн Монголын газрын тосны ордууд зонхилон байрлах Дорнод аймгаас дамжуулах хоолой татаж, боловсруулах үйлдвэрт нефть хүргэх асуудлыг хөндсөн юм. Гэхдээ дамжуулах хоолойноос илүүтэй төмөр замаар тээвэрлэх Монголын талын саналыг хүлээн авч, хамтран судлахаар болов.

ЭМИЙН ҮЙЛДВЭР БАЙГУУЛЖ, ИМПОРТЫГ ХАЛНА 

Монгол Энэтхэгийн бизнес уулзалтын голлох сэдэв эрүүл мэнд, боловсролын салбар байв.

Cadila бол Энэтхэгийн эм үйлдвэрлэлийн салбарт тэргүүлэгч компанийн нэг. Ерөнхийлөгчийн айлчлалын үеэр тус компанийн дэлхийд тэргүүлдэг технологи, ноу хауг шингээсэн эмийн үйлдвэрийг Монголд байгуулах гэрээг хоёр тал байгууллаа. “Монгол эмимпекс” концерн, Cadila компанитай хамтран эмийн үйлдвэр байгуулснаар нийт эмийн импортын 80 хувийг гаднаас хангадаг Монголын эм хангамжийн салбарт том дэвшил болохыг тус компанийн гадаад харилцаа хангамжийн газрын захирал Б.Мөнх-Эрдэнэ тодотгосон.

Түүнчлэн Улаанбаатар хотын залуучуудыг технологийн чиглэлээр сургахаар Энэтхэгийн хамгийн том хувийн их сургууль болох LPU (Lovely Professional University)-тай хамтран ажиллах санамж бичгийг байгуулав. Эхний ээлжинд ЕБС-иудын мэдээлэл зүйн багшийг чадавхжуулахад энэ санамж бичиг чиглэнэ гэж НИТХ-ын төлөөлөгч М.Халиунбат хэллээ. Мөн соёлын солилцоо, малын эрүүл мэндийг хамгаалах, гамшгаас сэргийлэх зэрэг таван баримт бичигт гарын үсэг зурав.

Харин МҮХАҮТ-ын ерөнхийлөгч О.Амартүвшин “Энэтхэгийн бизнес эрхлэгчид Монголд боловсрол, эрүүл мэнд, хөдөө аж ахуй, зам гүүрийн салбарт хамтран ажиллах сонирхолтой байна. Монголын экспортыг нэмэгдүүлэхэд бидэнд мэдлэг, технологи, гаднын хөрөнгө оруулалт хэрэгтэй. Үүнийг хамтарч бий болгосноор өндөр хөгжилтэй улсуудын сонирхолд нийцэхүйц бүтээгдэхүүнийг санал болгох боломжтой” хэмээсэн юм.

Бизнес уулзалтын төгсгөлд гадаад харилцааны сайд Д.Цогтбаатар Энэтхэгийн бизнесмэнүүдэд Монгол Улсад бизнес эрхлэх боломжуудыг танилцууллаа.

ЭРҮҮЛ МЭНДИЙН ҮЙЛЧИЛГЭЭ АВАХ ИРГЭДИЙН УРСГАЛ НЭМЭГДЖЭЭ

Энэтхэгт өдгөө 900 орчим монгол хүн оршин суугаагийн 90 орчим хувь нь лам, хувраг байна. Тэдний дунд харж хандах хүнгүй бага насны хүүхдүүд ч шавилан суралцахаар олноор ирдэг байна. Харин богино хугацаагаар зорчиж буй иргэдийн дийлэнх нь хэлний бэлтгэлд сурах, эрүүл мэндийн үйлчилгээ авах зорилготой байдгийг Энэтхэгт суугаа Элчин сайд Г.Ганболд хэллээ. Өнгөрсөн хоёр жилийн хугацаанд гэхэд л 300 орчим монгол иргэн эрхтэн шилжүүлэх хагалгаа хийлгэж, бусад эрүүл мэндийн үйлчилгээг авчээ. Учир нь тус улсад эмнэлгийн үйлчилгээ сайн атлаа бусад өндөр хөгжилтэй оронтой харьцуулахад хямд байдаг аж.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

УИХ тарвал Г.Занданшатар хамгийн муу спикерээр тодорно

 0 сэтгэгдэл


Монголын Улс байнгын ажиллагаатай парламенттай болсноос хойш 11 гишүүн УИХ-ыг удирджээ. Тэднээс хамгийн бага хугацаагаар ажилласан эрхэм бол өдгөөгийн Үндсэн хуулийн өөрчлөлтийн эх баригч Д.Лүндээжанцан юм. Тэрбээр Ц.Нямдоржийг “орондоо хууль зассан” үндэслэлээр огцорсны дараа жил гаруй хугацаанд ажилласан юм. Харин түүний шийрийг хатааж Г.Занданшатар парламентын түүхэнд бичигдэх магадлал өндөр байна. Өнгөрсөн хоёрдугаар сард томилогдсон түүний хувьд парламентын танхимын хойморт ердөө найман сар заларч байгаа. Хэрэв одоогийн УИХ Ард нийтийн санал асуулгаас өмнө тарвал тэрээр хамгийн азгүй спикерээр тодрохын зэрэгцээ хугацаанаас өмнө тарсан анхны парламентын муу спикер гэсэн толботой түүхэнд үлдэх юм.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Ж.Занаа: Баялгийн сан байгуулсан цагт иргэд хүн шиг амьдарч, Монгол маань улс шиг хөгжих боломж нээгдэнэ

Хүндээ хөрөнгө оруулалт хийдэг сантай байх ёстой

 0 сэтгэгдэл


Газрын доорх баялгаа зөв зохистой ашиглаж, үр шимийг нь иргэддээ хүртээсэн дэлхий нийтийн хамгийн оновчтой жишиг бол баялгийн сан байгуулах болохыг судлаачид төдийгүй улстөрчид хэлдэг. Манай улс эрдэс баялгийн салбартаа түшиглэн олсон орлогоо хуримтлуулж, баялгийн сан бий болгох асуудлыг 2006 оноос ярьж эхэлснээс хойш долоон Засгийн газрын нүүр үзэж байна. Монголд Баялгийн сан байгуулах цаг нь болсон эсэх талаар Иргэний хөдөлгөөний намын дарга Ж.Занаатай ярилцлаа.

-Сүүлийн үед Баялгийн сан гэж их ярих боллоо. Баялагийнхаа үр шимийг Монгол Улс яавал зөв хүртэх боломжтой вэ?

-Хэн ч гэсэн түрийвчиндээ хэдэн төгрөгтэй, чадвал насан туршдаа хэрэглэх гайгүй сайн хадгаламжтай, бүр чадвал эцэг өвгөдөөс бидэнд өвлүүлж үлдээсэн энэ их баялгаасаа ашиг хүртдэг байхыг хүсэх нь мэдээж. Ашиг ч бай, хишиг ч бай хүртэж чадвал хүн бүрийн сэтгэл санаа тэнэгэр, монгол хүн болж төрснөөрөө бахархаж явдаг болох юм. Тэгэхээр баялгийн сан бидэнд зайлшгүй хэрэгтэй гэж боддог. Гурван сая гаруй монголчуудаас “Баялгийн сан хэрэггүй” гэж хэлэх хүн байхгүй, би итгэлтэй байна. Энэ сан зөвхөн бидэнд хэрэгтэй зүйл биш, хойч үеийнхэн маань хэдэн зуунаар хэрэглэж амьдрах боломжийг бий болгох чухал ач холбогдолтой.

-Хэрэгтэй гэж та хэллээ. Цаг нь болчихоод байхад байгуулахгүй байна гэсэн үг үү?

-Зөвхөн Монгол Улсад хэрэгтэй юм биш, бүх дэлхийн улс орнуудад хэрэгтэй, байх ёстой сан. Байгаль дэлхийн үр шим, өгөөжийг Монголын гэлтгүй дэлхийгээрээ эдэлж, хэрэглэж амьдрах учиртай. Хүний эрхийн түгээмэл тунхаглалд ч энэ тухай бүрэн тусгаж, тунхагласан байдаг. Байгаль дэлхийн баялаг, Монгол Улсын баялаг аль нь ч байсан тэнд амьдарч байгаа бүх нийтийн өмч. Хэн нэгэн өөр гаригаас авчирч дараа нь хэрэглэнэ гээд булаад яваагүй. Угаас заяасан эх нутгийн газар, хөрсөнд хэдэн сая жилээр байгаль эх өөрөө урлан бүтээж бий болгосон болохоор хүн бүрийн өмч гэж үздэг. Зүгээр нэг өгөөмөр сэтгэлийн асуудал биш. Тиймээс Монголын төр Баялгийн санг заавал байгуулж ард нийт, ирээдүйдээ зориулах учиртай гэж буйг дэмжиж байгаа, цаг нь ч болсон. Энэ бол шударга ёс, тэгш ёс, тэгш боломжийг бүх салбарт бий болгох, иргэдийнхээ эрх, эрх чөлөөг баталгаажуулах тулгуур нөхцөлийг бүрдүүлж байгаа асуудал юм. Баялгийн сан байгуулсан цагт иргэн бүр хүн шиг амьдарч, Монгол маань улс шиг хөгжих бүрэн боломж нээгдэнэ. Гэхдээ Баялгийн сан дуусдаггүй, барагддаггүй, юунд ч, яаж ч, хэзээ ч хэрэглэж болно гэсэн ойлголтоор хандаж болохгүй. Баялгийн сан байгуулах нь зөв, харин сангийн хөрөнгийн зарцуулалтыг сайн тодорхойлох шаардлагатай. Бид эхлээд хүнээ баялаг гэж үздэг, хүн нь эргээд баялаг бүтээгч гэж үзэх ёстой. Ингэж хүндээ хөрөнгө оруулалт хийдэг сантай байх ёстой.

-Баялгийн сан байгуулснаар нийт иргэдэд, улс орны хөгжилд бодитой нөлөөлнө гэж бодож байна уу?

-Зөвхөн дундаж гэлтгүй бүх давхаргынханд хамаатай. Ийм сан бүх насны, бүх давхаргын амин чухал хэрэгцээ, улс орны хөгжлийг баталгаатай авч явж чадах асуудал бүрт хамаатай. Түүнээс биш нэг хүний ашиг сонирхолд нийцүүлэн тараадаг сан биш. Хэрэв тараагаад эхэлбэл сантай байсны хэрэггүй. Бид ирээдүй зуунд амьдрах чадвартай, мэдлэг, боловсролтой, эрүүл хүн шиг хүнийг бэлдэж, бий болгох чиглэлээр сангийн хөрөнгийг зарцуулах ёстой гэж бодож байна. Учир нь мэдлэгтэй, боловсролтой, оюун санаа, бие бялдар эрүүл чийрэг иргэнээ одооноос бэлдэхэд Баялгийн сан чухал үүрэг гүйцэтгээсэй. Монгол Улсыг улс шиг хөгжүүлье гэвэл ирээдүйн хүний чанарт анхаарах шаардлагатай. Хүн чанар гэдэгт эрүүл биетэй, зөв хандлагатай, зөв ёс суртахуунтай, аливаа асуудалд зарчимч хандаж, зохистой шийдвэр гаргаж чаддаг чадвартай байхаас эхлээд ардчилсан, шударга ёсны олон асуудал хөндөгддөг.

Норвегийн тэтгэврийн сан нэг их наяд ам.долларын хөрөнгөтэй

Манай нийгэмд хүний чанар сүүлийн 30 жилд танигдахааргүй өөрчлөгдөж байна. Монгол хүн өөрөө өөрийгөө хөнөөж, хар тамхинд донтож, бэлгийн замын өвчинд газар авч байгаа зэрэг олон сөрөг үзэгдэл бий болчихлоо. Тиймээс “Баялгийн сан”-гийн нэг чухал зорилт бол “хүн” гэдэг баялгийг шинээр сэргээн бүтээх асуудалд хөрөнгө оруулалт хийх шаардлага тулгарах нь гарцаагүй болчихлоо.

-Баялгийн сан байгуулж, үр шимийг нь хүртсэн улс олон байдаг. Таны мэдэж байгаа ямар улс орон байна?

-Сан бүр өөрийн нэртэй, зорилготой, онцлогтой байдаг юм билээ. Норвег улсад гэхэд л Засгийн газрын дэргэдэх Тэтгэврийн сан нь бүрэн тусгаарлагдсан хоёр санд хуваагддаг ба Засгийн газраасаа хараат биш Баялгийн сантай юм билээ. Засгийн газрын дэргэдэх 1990 онд байгуулагдсан Тэтгэврийн сан нь Газрын тосны сан гэдгээрээ алдартай. Энэ сан нэг их наяд ам.доллар давсан хөрөнгөтэй, үүндээ дэлхийн хөрөнгийн зах зээлийн 1.5 хувьтай тэнцэх хөрөнгө болон хувьцаатай. 2018 оны байдлаар Норвегийн нэг иргэнд 195 мянган доллар ноогдож байсан ба улсынхаа эдийн засгаас 2.7 дахин их хөрөнгөтэй. Хөрөнгийн зах зээл дээр 77 орны бонд болон үнэт цаас эзэмшдэг, дэлхийн 8.985 компанийн хувьцааг эзэмшдэг, дэлхийн бүх хөрөнгийн 1.4 хэсгийг эзэмшдэг. Тухайлбал, Apple, Nestle, Google, Microsoft гэх мэт. Мөн АНУ, Англид хамгийн их хөрөнгө оруулалтаа хийсэн. Гэхдээ тамхи, цөмийн зэвсэг үйлдвэрлэдэг компаниудад хөрөнгө оруулалт хийхгүй байх зарчимтай. Норвегийн Тэтгэврийн сан 1967 онд байгуулагдсан тул арай бага хөрөнгөтэй, үндэсний даатгалын сангийн хэлбэрээр ажилладаг бөгөөд тус тусдаа үйл ажиллагаа явуулдаг ийм сангууд байна.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

МАН-ын бүлгийн гишүүд УИХ-ыг тараах эсэхээр дахин хуваагдав

АН-ын зөвлөлөөс гарах шийдвэр энэ парламентын хувь заяаг шийднэ

 0 сэтгэгдэл


Энэ долоо хоногт хуралдах байсан Төрийн байгуулалтын байнгын хорооны хурал хоёр ч удаа хойшлов. Ийн хойшлох болсон шалтгаан нь Ард нийтийн санал асуулгатай зэрэгцээд УИХ-ыг тарааж, ээлжит бус сонгуулийг давхар явуулах хувилбарыг парламентын түвшинд ярилцаж эхэлсэнтэй холбоотой. Өнгөрсөн өдрүүдэд эрх баригч намын 46 гишүүн парламентаа тараах бичигт гарын үсэг зурсан нь тодорхой болов. Тэдгээр гишүүдийн зүгээс ч парламентаа тарааж, ээлжит бус сонгууль явуулахыг дэмжсэн байр сууриа нээлттэй илэрхийлж эхэлсэн.

УИХ-ыг хугацаанаас нь өмнө тараах хүсэлтэй МАН-ын бүлгийн 46 гишүүн, бүрэн эрхийн хугацаагаа дуусгах сонирхолтой 17 гишүүний нэрсийг харвал өнгөрсөн өвөл өрнөсөн тэмцэл сэдэрсэн нь анзаарагдаж байна. Гарын үсэг зурахгүй гэх байр суурийг илэрхийлсэн МАН-ын бүлгийн гишүүд М.Энхболдыг УИХ-ын даргын албан тушаалаас огцруулахад цөөнх болсон “нөхөд” байгаа нь тэмцэл дуусаагүйг харуулж байгаа юм. Тэд хариугаа авч “эрх баригчдынхаа” эсрэг зогсохоор шийдсэн нь ч тодорхой байна.

Тэдэнтэй өнгөрсөн өвлийн дуулианаар У.Хүрэлсүхийн талд санал өгснөөс намаасаа хасагдсан Л.Болд, Ж.Батзандан нар энэ удаад нэгдээд байгаа нь урвалт гэхээсээилүү өөрсдийн эрх ашгийг тэргүүнд тавьсны илрэл гэж ойлгогдож байна. Шинэ нам байгуулсан гишүүдийн хувьд УИХ-ыг тарааж, сонгууль явуулахад хэтэрхий тулгар байгааг ч бодолцсон байх талтай. Мөн Ц.Нямдорж сайдын хувьд яагаад М.Энхболдын талынхантай нэгдсэн нь одоохондоо тодорхойгүй. Магадгүй тэрбээр хашир нь хатгаад нөхцөл байдлыг өөрт ашигтай нүүдлийг “гэтэж” суугаа ч байж мэднэ.

Харин АН-ын зөвлөлийн гишүүд УИХ-ыг тараах бичигт гарын үсэг зураагүй шалтгаан нь намын байр суурийг хүлээж буй. Өчигдөр УИХ дахь АН-ын зөвлөлийн гишүүд намынхаа удирдлагуудтай уулзсан гэх мэдээлэл дуулдаж байна. Тэдэнд парламентын хугацааг дуусгаж, эрх баригчдад бүрэн хариуцлага хүлээлгэх намын даалгавар оногдож буй бололтой. Дээрээс нь Үндсэн хуулийн өөрчлөлтөөр Ерөнхийлөгчтэйгөө цуг “хулхидуулснаа” тооцвол М.Энхболд нартай байр суурь нэгдэх цэг огтлолцож байна. Эсвэл тэд МАН-ын одоогийн удирдлагуудыгдэмжиж, өрсөлдөгчөө талцуулах бодлого ч дэвшүүлж мэдэх юм. Энэ тохиолдолд УИХ-ыг тараах нь бүр ч амархан шийдэгдэнэ. Алин боловч энэ парламентын хувь заяа АН-ын зөвлөлөөс шалтгаалах болов.

Харин энэ үйл явцыг дагаж МАН-ын бүлэг дахин хуваагдсан нь Үндсэн хуулийн нэмэлт өөрчлөлтийг баталгаажуулах хүсэл гэхээсээ илүү сонгуулийн тойргийн тохироо хийгээд эхэлсэнтэй холбоотой гэж эх сурвалж өгүүлж байна.

УИХ-ЫГ ТАРААХААР ГАРЫН ҮСЭГ ЗУРСАН ГИШҮҮД


1. Х.Нямбаатар
2. Л.Энхболд
3. М.Билэгт
4. Я.Содбаатар
5. Д.Тогтохсүрэн
6. С.Чинзориг
7. Ё.Баатарбилэг
8. Х.Баделхан
9. Д.Оюунхорол
10. О.Содбилэг
11. Т.Аюурсайхан
12. Б.Батзориг
13. Д.Сарангэрэл
14. Б.Жавхлан
15. Б.Дэлгэрсайхан
16. Д.Дамба-Очир
17. Ц.Цогзолмаа
18. Л.Элдэв-Очир
19. Ж.Ганбаатар
20. Н.Оюундарь
21. Л.Оюун-Эрдэнэ
22. Х.Болорчулуун
23. М.Оюунчимэг
24. Д.Ганболд
25. Г.Солтан
26. Д.Цогтбаатар
27. Ш.Раднаасэд
28. Б.Ундармаа
29. Б.Саранчимэг
30. Н.Учрал
31. А.Сүхбат
32. Ө.Энхтүвшин
33. Ч.Улаан
34. С.Батболд
35. О.Батнасан
36. Ц.Гарамжав
37. Ц.Даваасүрэн
38. Д.Лүндээжанцан
39. Л.Мөнхбаатар
40. Д.Сумъяабазар
41. Д.Тэгбишдагва
42. Ч.Хүрэлбаатар
43. Н.Энхболд
44. Б.Энх-Амгалан
45. Ж.Энхбаяр
46. Н.Цэрэнбат

УИХ-ЫН ТАРААХ БИЧИГТ ГАРЫН ҮСЭГ ЗУРААГҮЙ ГИШҮҮД


1. М.Энхболд
2. Ж.Эрдэнэбат
3. С.Бямбацогт
4. Д.Хаянхярваа
5. Ж.Мөнхбат
6. Г.Тэмүүлэн
7. Н.Амарзаяа
8. Б.Бат-Эрдэнэ
9. Ж.Бат-Эрдэнэ
10. Л.Энх-Амгалан
11. Ц.Мөнх-Оргил
12. Г.Мөнхцэцэг
13. Б.Чойжилсүрэн
14. Н.Номтойбаяр
15. Б.Баттөмөр
16. Г.Занданшатар
17. Ц.Нямдорж
18. Л.Болд
19. Ж.Батзандан
20. С.Жавхлан
21. О.Баасанхүү
22. С.Эрдэнэ
23. Д.Эрдэнэбат
24. Я.Санжмятав
25. Б.Пүрэвдорж
26. З.Нарантуяа
27. Д.Мурат
28. Б.Наранхүү