A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/3516/

Валютын нөөцөө өсгөх ганцхан жил үлдлээ

 0 сэтгэгдэл

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/3516/
  • Төсвийн орлого, зарлагад эзлэх гадаад өрийн дарамт өндөр хэвээр байна
  • Гадаадын шууд хөрөнгө оруулалтын 80 орчим хувь нь "Оюутолгой" төслийн гүний уурхайн санхүүжилтээс бүрдэх бөгөөд шинэ хөрөнгө оруулалт сүүлийн хоёр жилийн хугацаанд нэмэгдсэнгүй. Гэтэл эдийн засгийн "хувь заяа"-г тодорхойлж буй уг төслийг тойрсон улстөржилт даамжирсаар. Цаашид нөхцөл байдал хэрхэн өрнөхийг хэн хүнгүй харзнаж, хүлээж эхэллээ

 Мазаалай, Чингис, Гэрэгэ, Хуралдай бондын эргэн төлөлт ирэх жилүүдэд биднийг хүлээж байна. Нийт дүн нь 2.9 тэрбум ам.доллараар хэмжигдэх бөгөөд эдгээр бондын эхний төлбөр барагдуулах хугацаа 2021 он. Бидэнд өрөө төлөхөд ганцхан жил үлджээ. Улсын гадаад валютын албан нөөцөө нэмэгдүүлэхэд дээрх хугацаа л байна. Төв банкны мэдээлснээр, манай улсын гадаад валютын албан нөөц өрийн хэмжээтэй харьцуулахад үлэмж бага хэвээр. Дөнгөж импортын найман сарын хэрэгцээг хангах түвшинд байна. Тодруулбал, аравдугаар сарын байдлаар гадаад валютын албан нөөц дөрвөн тэрбум ам.доллар арай чүү хүрэх аж. Тиймээс аж ахуйн нэгж, иргэдийн валютын зээлд тодорхой хэмжээний хязгаарлалт тавих тухай яригдаж эхэллээ. Валютын нөөцөө цаашид 50-100 орчим хувиар нэмэгдүүлэх шаардлагатай байгааг Монголбанкны Нөөцийн удирдлага санхүүгийн зах зээлийн газрын захирал А.Энхжин хэллээ. Төлбөрийн тэнцэл ашигтай байвал гадаад валютын нөөц нэмэгдэнэ гэсэн үг. Есдүгээр сарын байдлаар төлбөрийн тэнцэл 264 сая ам.долларын ашигтай гарсан. Тэгэхээр валютын нөөц тэр хэрээр ялимгүй нэмэгдэнэ гэсэн үг. Хэдий тийм боловч энэ нь 2.9 тэрбум ам.долларын дэргэд дорвитойхон өсөлт биш юм. Уул уурхайн бараа, бүтээгдэхүүний ирэх оны төлөв ихээхэн сөрөг дүр зурагтай байна. Тодруулбал, манай улсын нүүрсний экспорт өнгөрсөн сараас хумигдаж эхэллээ. Монгол Улсаас импортоор авсан Хятадын коксжих нүүрсний хэмжээ аравдугаар сарын байдлаар өмнөх оны мөн үетэй харьцуулахад буурав. БНХАУ өнгөрсөн оны аравдугаар сард манай улсаас гурван сая тонн коксжих нүүрс импортолж байсан бол энэ оных 2.8 сая тонн болжээ. Энэ нь өмнөх сартай харьцуулахад 730 мянган тонноор бага дүн юм. Ирэх жилийн улсын төсөвт 42 сая тонн нүүрс борлуулж, 1.4 их наяд төгрөг олохоор төлөвлөсөн. Амаргүй цаг үе бидний өмнө тулгарч ирээд байна. Гадаадын шууд хөрөнгө оруулалтын 80 орчим хувь нь “Оюутолгой” төслийн гүний уурхайн санхүүжилтээс бүрдэх бөгөөд шинэ хөрөнгө оруулалт сүүлийн хоёр жилийн хугацаанд нэмэгдсэнгүй. Гэтэл эдийн засгийн “хувь заяа”-г тодорхойлж буй уг төслийг тойрсон улстөржилт даамжирсаар. Цаашид нөхцөл байдал хэрхэн өрнөхийг хэн хүнгүй харзнаж, хүлээж эхэллээ. Гэтэл өндөр дүнтэй бондын эргэн төлөлт хажууд иржээ. Засгийн газрын өрийн хүүгийн зардал 2017 онд төсвийн орлогын 16.4 хувийг эзэлж, төсөвт тэр хэмжээгээр дарамт учруулж байсан. Ирэх оны хувьд төсвийн орлого, зарлагад үзүүлэх дарамт өндөр хэвээр байна. Төв банкнаас зохион байгуулсан “Гадаад валютын нөөц” сэдэвт хэлэлцүүлэгт оролцсон зочдын хамгийн их хөндсөн асуудал гадаад өрийн эргэн төлөлт байв. Үүнээс гадна ирэх оны тавдугаар сард ОУВС-тай байгуулсан “Өргөтгөсөн санхүүжилтийн хөтөлбөр”-ийн хугацаа дуусгавар болно. Мөн УИХ-ын ээлжит сонгууль тохиож байгаа нь эдийн засгийн эрсдэлийг улам нэмэгдүүлэхээр байгаа юм. Тэрчлэн гадаад өр өндөр байгаа учраас хамгийн наад зах нь валютын нөөцөө зургаан тэрбум ам.долларт хүргэх шаардлага бидэнд тулгарч байна. Ирэх онд ДНБ болон эдийн засгийн өсөлтийг Сангийн яам ихээхэн өөдрөг тооцоолсон. Тухайлбал, эдийн засаг 2020 онд зургаан хувиар өсөхөөр байгаа юм. Гэвч өр төлбөрөө барагдуулах нь ач холбогдол багатай хөрөнгө оруулалтаас илүү чухал болохыг дийлэнх эдийн засагч тэмдэглэж буй.







A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Бие даагчийн эрхийг хязгаарласан 50:26 хувилбарыг гишүүд эсэргүүцэж эхлэв

 0 сэтгэгдэл
  • Холимог мажоритар хувилбар сонгуулийн саналын хуудасны зардлыг дөрөв дахин нэмнэ
  • Ард түмний нийт саналын хувиар намд УИХ-ын суудал хуваарилна гэдэг заалт лидерийнхээ "далбаан" дор бусад нэр дэвшигчээ "шургуулах" гэсэн зальжин арга


Холимог мажоритар 50:26 хувилбарын “зэс цухуйж” гишүүд “Лидерийнхээ “далбаан” дор санал авах арга сэдсэн” гэж шүүмжилж байна.
Төрийн байгуулалтын байнгын хороо УИХ-ын сонгуулийн тухай хуулийг хэлэлцэх эсэхийг шийдвэрлэх үеэр гишүүд хуулийн төсөлд ойлгомжгүй зүйл олон байгааг шүүмжилж, Ажлын хэсгийн ахлагчийг “байцаав”. Тэр дундаа нэг том тойрогт өрсөлдөх нэр дэвшигч хийгээд санал хураалтын дүнд 26 хүнийг хэрхэн тодруулах талаар илүүтэй лавласан. УИХ-ын гишүүн Д.Хаянхярваа хуулийн төслөөс нэг том “но” олсон нь бие даагчийн 26 нэр дэвшигчтэй том тойрогт өрсөлдөх эрхийг хязгаарласан заалт байв. Түүнд ажлын хэсгийн ахлагч Л.Энх-Амгалан тайлбарлахдаа “Бие даагч нэг том тойрогт нэр дэвших боломжгүй. Тэнд улс төрийн нам болгон 26 хүнийг нэр дэвшүүлэх эрхтэй. Бие даагчид жижиг 50 тойрогт байгаа” гэсэн нь гишүүдийн шүүмжлэлд өртөв. Гишүүд бие даагчийн эрхийг хязгаарлах нь Үндсэн хууль, хүний эрхийн холбогдох конвенц зөрчсөн үйлдэл болно хэмээн шүүмжилсэн бөгөөд Л.Энх-Амгалан “Бидний төсөл төгс биш, явцын дунд өөрчлөх боломжтой” гэж гишүүдийн асуултаас бултах гэж үзэв. Гэвч “26 нэр дэвшигчийн авсан нийт саналын хувиар намуудад суудал хуваарилахаар бие даагч хаагуур нь багтаж парламентын гишүүн болох вэ” гэсэн шүүмжлэлд баригдаж “26 нэр дэвшигчтэй нэг тойрогт бие даагч нэр дэвших зохицуулалт хийхэд хэцүү” хэмээн бөөрөнхийлсөн хариулт өгсөн. Мөн Ж.Батзандан гишүүн 50:26 хувилбарын зорилгыг тодорхойлохдоо “МАН-ынхан ард түмнээр бүх сонголтыг хийлгэнэ гэж сайхан яриад цаанаа нэг лидерийн нэрэн дор олон хүнийг парламентад шургуулах гэж байна. Ард түмний өгсөн нийт саналын хувиар намд УИХ-ын суудал хуваарилна гэдэг заалт лидерийнхээ “далбаан” дор бусад нэр дэвшигчээ оруулж ирэх зальжин арга. Мөн улс даяар 26 нэр дэвшигчийг тодруулна гэсэн атлаа нэг нэр дэвшигчийг дугуйл гэдэг нь хүчирхийлэл болохыг эрх баригчдад сануулж Сонгогч 26 хүнийг дугуйлж байж ард түмнээс сонгогдсон 26 болно биз дээ” гэсэн юм. Үүнд ажлын хэсгийнхэн тодорхой хариулт өгсөнгүй. Энэ үеэр СЕХ-ны дарга 50:26 хувилбар сонгуулийн зардлыг  нэмэгдүүлж буйг учирлаж байлаа. Тэрбээр “Өмнөх сонгуулиудаар нэг саналын хуудаст багтдаг байсан бол 50:26 хувилбараар дөрвөн саналын хуудас болно. Тэр хэрээр сонгуулийн зардал нэмэгдэнэ” гэв. Харин олон нэр дэвшигчтэй саналыг хуудсыг хар машин уншиж “дийлэх” эсэхэд “Туршилтаар 26 хүнээс нэгийг нь дугуйлахад хар машинд хүндрэлгүйг тогтоосон, харин 26 нэр дугуйлбал яахыг туршиж үзээгүй” гэсэн юм. Ийн гишүүд УИХ-ын сонгуулийн хуулийг хэлэлцэхийг дэмжсэн ч, 50:26 хувилбарыг эсэргүүцэж эхэллээ. Өнөөдрийн чуулганы нэгдсэн хуралдааны эхэнд УИХ-ын сонгуулийн тухай хуулийг хэлэлцэх бөгөөд олон гишүүн мажоритар 50:26 тогтолцооны эсрэг санал өгөх магадлал өндөр байна.







A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Хүүхдүүд удаа дараа автомашин хулгайлж байжээ

 0 сэтгэгдэл
  • Тэдний биеэс хэд хэдэн машины түлхүүр олдсон байна

Өчигдөр буюу арванхоёрдугаар сарын 5-ны 14:00 цагийн орчимд Сүхбаатарын талбайн зүүн талд насанд хүрээгүй таван хүүхэд тээврийн хэрэгсэл жолоодож, замын хөдөлгөөнд оролцсон хэрэг гарлаа. Тодруулбал, Toyota Ist маркийн машиныг 11-15 насны таван эрэгтэй хүүхэд жолоодож байгаад цагдаад саатуулагдсан юм. Хүүхдүүдийн гурав нь Сонгинохайрхан дүүрэгт удаа дараа тээврийн хэрэгсэл хулгайлсан хэрэгт шалгагдаж байсан бөгөөд хулгайн гэмт хэрэг үйлдэхдээ түлхүүр тааруулахаас гадна асаалттай байгаа автомашиныг унаж замын хөдөлгөөнд оролцдог байжээ. Мөн тэдний биеэс хэд хэдэн машины түлхүүр илэрсэн байна. 

Энэ хэргийн талаар Тээврийн цагдаагийн албаны урьдчилан сэргийлэх хэлтсийн мэргэжилтэн, цагдаагийн ахлах дэслэгч Ч.Чимэдбатаас тодрууллаа. 


-Хүүхдүүдэд ямар арга хэмжээ авах вэ. Эцэг эхтэй нь холбогдсон уу?

-Хуулиар зарим төрлийн гэмт хэрэгт 14-өөс дээш насны хүүхдэд хариуцлага тооцдог. Одоо байцаалт явагдаж байна. Ямар зүйл ангиар шийтгэх нь удахгүй тодорхой болно. Эцэг эхэд нь мэдэгдсэн. 

-Тээврийн хэрэгслийг ямар зорилгоор хулгайлсан бэ? 

-Машин хулгайлж унаад, бензинийг нь дуусахаар орхиж явдаг байсан нь тогтоогдсон. PС тоглосныхоо дараа гулгахаар явж байсан гэж мэдүүлж байна.

-Хулгайлагдсан машинд ямар нэг гэмтэл, хохирол учирсан уу? 

-Ямар нэг барилга байгууламж, үл хөдлөх биетийг шүргэж машинд нь сэв суулгасан байсан. Хохирогчид машиныг нь хүлээл гэн өгсөн. Хүүхдүүдийн өгсөн мэдүүлгээр тэд тухайн тээврийн хэрэгслийг Баянбүрдээс хулгайлсан байна. 





A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

“Хөгжлийн зам”-д хурд хайрлаач

 0 сэтгэгдэл
  • Налайхын замыг тууш замын ангилалд багтааж хөдөлгөөний хурдыг нэмэх боломжтой
  • Улаанбаатар-Налайхын замаар 100 км/цагийн хурдтай явах боломж ч бий
  • Уг нь Налайхын суурин газрын тэмдэглэгээг дүүргээс нэг км зайд, Улаанбаатарын замын суурин тэмдэглэгээг Баянзүрхийн товчооны цаахна байрлуулахад л 20 км тууш зам бэлэн байна  


Өнгөрсөн сард нээлтээ хийсэн Улаанбаатар-Налайхын чиглэлийн 20.9 км замын тууз хайчлах ёслолын үеэр Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүх “Энэ бол хөгжлийн зам” хэмээн тодорхойлж байсан. Гэвч тэр зам хөгжилд хөтлөх биш хөлд “тушаа” болж байна. 
Налайх дүүрэг Улаанбаатарын төв цэгээс 42 км зайтай. Тэндээс нийслэлийг зорьж ажил, албандаа ирдэг иргэн олон. Дүүргийн удирдлагууд ч хүн амынх нь гуравны нэг нь нийслэлд ажил, алба хашдаг талаар өгүүлж байв. Гуравны нэг нь гэхээр 37 мянган иргэний 10 мянга нь өглөө бүр нийслэлийг зорьж их хотын амьдралд хөл нийлүүлдэг гэсэн үг. Хар ухаанаар тооцвол айл бүр машинтай болсон өнөө үед 10 мянга гаруй өрхийн гурван мянга орчим нь Улаанбаатар- Налайхын замаар автомашинтай зорчиж байгаа гэх дүгнэлтэд хүргэнэ. Харин тэдгээр иргэн сайхан замаар, саарсан хурдаар ажил, албандаа гэлдэрч байгаа юм. Монгол Улсын замын хөдөлгөөний дүрмийн дагуу эл замд 60 км/цагаас илүү хурдлах боломжгүй. Хэтрүүлбэл замын хажууд хурд хэмжигч барьсан цагдаагийн ажилтан 50 мянган төгрөгөөр торгож, жолооны ард суух эрхийг зургаан сар хасах гээд хүлээж байдаг учраас гэлдрэхээс аргагүй. Гэвч хэдий хүртэл “хөгжлийн зам”-аараа хөгийн хурдаар сажилсаар байх вэ. Хорин минутад ирж, очих боломжтой замаар бүтэн цаг гэлдэрнэ гэдэг зөв оновчтой хэмнэл яав ч биш.Үүнийг бодлогоор зохицуулж, хөгжилд, цаг үед нийцүүлэх боломж бүрэн бий. Бүр 100 км/цаг хүртэл хурдтай зорчих эрхийг ч жолооч нарт нээж өгөх боломжтой. Монголын замд зөвшөөрөгдсөн дээд хурдыг 80 км/цаг гэж ихэнх жолооч ойлгодог. Замын цагдаа ч 80-аас дээш хурдалбал зогсоож, торгох, эрхийг хасах, журамлах шийтгэлийн аль нэгийг оноосоор байгаа. Гэвч тийм биш. Цагт 100 км хүртэл хурдлахыг хуулиар зөвшөөрсөн байна. Засгийн газар 2018 онд 239 тоот тогтоолын хавсралтаар Монгол Улсын замын хөдөлгөөний дүрмийг шинэчлэн батлахдаа дээд хурдыг 100 км/цаг болгон шинэчилсэн. Тухайлбал, тус хуулийн 12.4-т “Тээврийн хэрэгслийн хурдыг суурин газарт цагт 60 км, суурин газрын гадна цагт 80 км, тууш замд цагт 100 км-ээс хэтрүүлэхийг хориглоно” гэжээ. Замын хөдөлгөөний дүрэм бол хууль. Тиймээс хуулиар зөв шөөрсөн дээд хурдыг тууш замд ашиглах боломжтой. Тууш зам гэдэг эсрэг хөдөлгөөний зорчих хэсгүүд нь хоорондоо тусгаарлах зурвас, замын хашилтаар зааглагдсан, явган болон унадаг дугуйн зам, мөн тө мөр замтай нэг түвшинд огтлолцоогүй замыг хэлдэг. Энэ стандартаар Налайхын зам тууш замын шаардлагыг яах аргагүй хангаад байгаа юм. Харин хурдыг нэмэх гогцоо нь “суурин газар” гэсэн тэмдэглэгээнд баригдаж, улаан хүрээтэй жарын тоотой тэмдэгт тушигдчихаад байна.Уг нь Налайхын суурин газрын тэмдэглэгээг дүүргээс нэг км зайд, Улаанбаатарын суурин замын тэмдэглэгээг Баянзүрхийн товчооны цаахна байрлуулахад л 20 км тууш зам бэлэн юм. Ийм зэргийн зохицуулалт хийх эрх нь Ерөнхий сайдын мэдэлд бий. Уг нь замын хөдөлгөөний аюулгүй байдлын Үндэсний зөвлөлийг тэр гүүлдгийн хувьд үзэгний үзүүрээр л шийдчих зүйл. Замын цагдаагийнхан ч ийм шийдлийг санаачлаад шийдүүлж болох шүү дээ. Тэр байтугай хурдны замын хуульгүй байж, тахиралдаж, мушгирсан шинэ нисэхийн замыг хурдных гэж нэрлээд цагт 80 км хурдлахыг зөвшөөрч болсон юм чинь Налайхын замыг тууш зам болгох тийм хэцүү зүйл биш шиг байлтай. Заавал 100 км/цаг болгох албагүй. Аюулгүй байдал, хөдөлгөөний соёлоо тооцоод, ядаж цагт 80 км-ын хурдаар ажил, албандаа түргэн хүрэх боломжийг олгох нь чухал байгаа юм. Улаанбаатар-Налайхын замд хурд нэмэх нь дан ганц налайхчуудын ашиг сонирхолтой биш шүү. Зүүн болон дорно зүгийн аймгуудаас ирж буй ачаа тээвэр, хот хооронд зорчигчдод ч ашигтай. Мөн өмнөд хөршөөс ачаа тээвэрлэж буй монгол жолооч төдийгүй олон улсын транзит тээвэрт ч нэн ашигтай. Орон нутгийн замд 80 км/цагийн хурдтай явсан тээврийн хэрэгсэл “суурин” тэмдэгтэд баригдаж 20 км газар хурдаа дөрөвний нэгээр хасна гэдэг тэр хэрээр цагийн алдагдал, шатахууны илүү зардал гаргаж байна. Тэгээд ч Замын хөдөлгөөний аюулгүй байдлын тухай хуулийн 12.2-т жолооч саадгүй зорчих эрхтэй гэж заасныг тунгаах буй за. Хувийн хохирлыг хойш тавья гэхэд улсын эдийн засагт сөрөг нөлөөлөл их бий. Нийслэлийн удирдлага Налайхын цаахна аж үйлдвэрийн цогцолбор барихаа зарлаж, бүтээн байгуулалтын ажлыг эхлүүлсэн, УИХ, Засгийн газрын түвшинд ч тус цогцолборыг иж бүрэн тохижуулахаар ярьж эхлээд буй энэ үед хүрэх замыг “чөдрөөс” чөлөөлөх нь эдийн засагт хурд нэмэх нь гарцаагүй. Ингэхийн тулд Улаанбаатар-Налайх чиглэлийн замд хурд зайлшгүй хэрэгтэй нь тодорхой байна. Харин замаа засаж хөөрцөглөлөө ч өнгөрсөн зууны хурдаар гэлдрээд байвал шинэ зууны хөгжлөөс хоцорсоор байх нь дамжиггүй. Тиймээс иргэдэд ашигтай, эдийн засагт хэрэгтэй зохицуулалтыг даруй шийдэх шаардлага тулгарч байна. Он гараад Замын хөдөлгөөний Үндэсний зөвлөл хуралдана. Тэр хурлаас “Хөгжлийн замдаа” хурд хайрлаач гэж хүсэх байна. 









A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Ирэх оны мөнгөний бодлого эдийн засгийн өсөлтийг дэмжих зорилготой

 0 сэтгэгдэл
  • Банкуудын хадгаламжийн хүү өндөр учир зээлийг хүүг шууд бууруулах боломжгүй
  • Төрөөс мөнгөний бодлогын талаар баримтлах баримт бичгийг парламентаар хэлэлцэж байна


Төв банкнаас өнгөрсөн хугацаанд хэрэгжүүлсэн мөнгөний бодлогын үндсэн зорилт эдийн засгийн уналтыг зогсоож, богино хугацаанд тогтворжуулах байсныг Ажлын хэсгийнхэн хэлж байна. Гэхдээ 2017 оноос эдийн засаг тогтворжсон учир 2018 оны мөнгөний бодлогын зорилтыг эдийн засгийн өсөлтийг дэмжихэд чиглүүлсэн аж. Тухайлбал, бизнесийн зээлийг нэмэх, аж ахуйн нэгжүүдэд зээл олгох зэргийг нэрлэж байв. 2019 онд гадаад эрэлт, түүхий эдийн үнэ гэх мэт өндөр өсөлтийг дэвэргэх биш дунд, урт хугацааны савлагааг багасгах чиглэлээр зорилтуудаа тодорхойлсон. Мөн банкуудыг  чадавхжуулах чиглэлийн бодлого хэрэгжиж байна хэмээн Төвбанкны төлөөлөл хэлсэн юм. Харин 2020 онд эдийн засгийн өсөлтийг дэмжихэд бүрэн чиглэх аж. Энэ үеэр УИХ-ын гишүүн Б.Баттөмөр зээлийн хүүг бууруулах асуудлыг хөндөв. Гэхдээ Монголын арилжааны банкуудын хадгаламжийн хүү өндөр учир зээлийн хүүг шууд бууруулах боломжгүй. Тиймээс салбарын тоглогчидтой хэлэлцэх замаар хадгаламжийн хүүг бууруулах боломж бий эсэхийг тодруулж байгаа. Хадгаламжийн өндөр хүү зээлийн хүүд нөлөөлж буйг Төв банкныхан ч хүлээн зөвшөөрөв. Энэ талаар Ажлын хэсэг “Бид эх үүсвэрийн төвлөрөлд хязгаарлалт тавьж, эрсдэл буурвал зээлийн хүүд эерэг нөлөө үзүүлэх болов уу гэж бодож байна. Энэ үүднээс арга хэмжээ авч байгаа юм” гэлээ. Ийн хэлэлцсэний эцэст байнгын хорооны хуралдаанд оролцсон гишүүдийн олонх Төрөөс мөнгөний бодлогын талаар 2020 онд баримтлах үндсэн чиглэл батлах тухай тогтоолын төслийг дэмжлээ.