A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/3092/

Гамшгийн эрсдэлийн даатгал төсвийн ачааг үүрэлцэнэ

Сүүлийн 10 жилд гамшигт эрсдэлийн улмаас 1.6 их наяд төгрөгийн хохирол учирчээ

Гамшгийн эрсдэлийн даатгал төсвийн ачааг үүрэлцэнэ

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/3092/


Цаг уурын өөрчлөлт, дэлхийн дулаарлаас үүдэн байгалийн гамшигт үзэгдлийн давтамж нэмэгдэж, хор хохирол нь өссөөр байна. Азийн улс орнууд гэхэд сүүлийн 10 гаруй жилийн турш жил бүр 40 орчим тэрбум ам.долларыг цаг уурын гэнэтийн эрсдэлийг арилгахад зарцуулах болсон гэх статистик бий. Дэлхий дахинд нүүрлэсэн энэ гамшиг Монгол орныг ч тойроогүй. 2003 онтой харьцуулахад манай орны агаарын дундаж температур 2.4 градусаар дулаарч, энэ хэрээр гэнэтийн үер, ган зудын давтамж нэмэгджээ. 2009-2010 оны зуднаар гэхэд нийт мал сүргийн 23 хувь нь буюу 10 сая мал хорогдсон нь байгалийн гэнэтийн гамшиг ямар их хөнөөлтэйг илтгэнэ.

Дэлхийн улс орнууд энэ эрсдэлийг бууруулах, учирсан гамшгийг хохирол багатай даван туулахын тулд уур амьсгалын өөрчлөлтийн эрсдэлийн даатгалыг хөгжүүлэх болжээ. Санхүүгийн зохицуулах хороо ХБНГУ-ын Олон улсын хамтын ажиллагааны нийгэмлэгтэй хамтран зохион байгуулсан Төр, хувийн хэвшлийн түншлэлийн олон улсын VII зөвлөлдөх уулзалтын сэдэв ч энэ асуудал руу чиглэсэн байв. Уулзалтад “Хүртээмжтэй даатгалын асуудлаарх Азийн орнуудын мэдлэг, туршлага солилцох сүлжээ”-ний байнгын гишүүн орнууд болох Филиппин, Индонез, Пакистан, Шри Ланка, Вьетнам болон Герман, Швейцарын төлөөлөгчид оролцсон юм. Уур амьсгалын өөрчлөлтөөс үүдэлтэй эрсдэлээс хамгаалахад даатгалын тогтолцоог ашиглах замаар эдийн засагт дэмжлэг үзүүлэх нь уулзалтын гол зорилго байв.

Энэ үеэр уур амьсгалын өөрчлөлтөд өртөмхий орнууд эрсдэлийг даван туулсан туршлагаасаа хуваалцлаа. Вьетнам улс гэхэд дотоодын нийт бүтээгдэхүүнийхээ 0.8-1 хувийг байгалийн гамшигтай холбоотой нөхөн олговорт зориулдаг аж. Нийт үр тарианыхаа 15 хувийг хөдөө аж ахуйн салбараас бүрдүүлдэг аж.

Харин Индонез улс үндэсний хэмжээний хууль батлуулжээ. Үүний хүрээнд хуримтлал үүсгэж, хожим үүсэх эрсдэлээс сэргийлдэг байна. Хуулийн хэрэгжилтийг хангах гол үүргийг Сангийн яам нь хариуцдаг аж. Даатгалын хуулийг хэрэгжүүлэхэд хувийн хэвшилтэйгээ хамтарч ажиллах нь чухал болохыг тус улсын Сангийн яамны Төсвийн бодлогын агентлагийн менежер Винсентус Викаксон хэлсэн.

Манай улсын тухайд дотоодын нийт бүтээгдэхүүний 28 орчим хувийг хөдөө аж ахуйн салбараас бүрдүүлдэг. Улсын хэмжээнд 230 мянган малчин байгаа нь нийт хүн амын есөн хувийг эзэлж байгаа юм. 2006 онд малчдын долоон хувь нь даатгалд хамрагдаж байсантай харьцуулахад одоо байдал дээрдсэн ч хангалтгүй хэвээр байгааг Сангийн яамны Санхүүгийн бодлогын газрын Санхүүгийн зах зээл, даатгалын хэлтсийн дарга Л.Сонор хэлсэн.

Харин улсын нэгэн чухал салбар болох хөдөө аж ахуйд байгалийн хараат үйлдвэрлэл их байгааг ОБЕГ-ын Гамшгийн эрсдэлийн менежментийн хэлтсийн дарга, дэд хурандаа Д.Баасансүрэн онцлов. “Ган, зуд, хүн, малын халдварт өвчин, үер ус, түймрийн аюул улам ихэссээр байна. Сүүлийн 10 жилд нийт 44177 удаа гамшигт эрсдэл тохиож, үүний улмаас 1.6 их наяд төгрөгийн хохирол учирсан тооцоо бий. Улсын зүгээс олгож буй нөхөн олговор жил ирэх тусам нэмэгдсээр байна. Уг нь үүнийг даатгалын компаниуд төлөх ёстой юм” хэмээн тэрбээр ярилаа.

Одоогоор Монголд гамшгийн эрсдэлийн даатгалын бүтээгдэхүүн гаргаад ажиллаж байгаа байгууллага алга.

Уур амьсгалын өөрчлөлтийн эрсдэлийн даатгал Монголд зайлшгүй шаардлагатай


Даатгалын зарим компани өөрсдийн үндсэн бүтээгдэхүүний хажуугаар гамшгийн эрсдэлийн даатгалыг хөгжүүлэхээр оролдож эхэлж буй. Гамшигт эрсдэлийн давтамж нэмэгдсэн өнөөгийн нөхцөлд энэ төрлийн даатгал зайлшгүй шаардлагатай болохыг Санхүүгийн зохицуулах хорооны Ажлын албаны дарга Б.Ариунаа тайлбарласан. “Уур амьсгалын өөрчлөлтийн эрсдэлийн даатгал өнөөгийн Монголд зайлшгүй шаардлагатай учраас бид энэ чиглэлээр даатгалын бүтээгдэхүүн бий болгох, хууль эрх зүйн орчинг боловсруулахаар ажиллаж байна. Улаанбаатар хотод үер усны аюул тохиолдох боллоо. Мөн хөдөө орон нутагт цаг уурын өөрчлөлтөөс болоод ган, зудын эрсдэл байнга нүүрлэдэг. Энэ эрсдэлийг бууруулахад гамшгийн эрсдэлийн даатгал чухал үүрэгтэй. Одоогоор хуулийн төсөл өргөн бариагүй. Гэхдээ ОБЕГ, Санхүүгийн зохицуулах хороо хамтран гамшгийн даатгалын тухай хуулийг боловсруулахаар ажлын хэсэг байгуулан ажиллаж байна” хэмээн тэр хэлсэн юм.

Мэдээж уур амьсгалын өөрчлөлтөөс үүдэлтэй байгалийн гамшиг улс орон бүрт өөр өөр хэлбэрээр тохиож буй. Зүүн өмнөд Азийн орнууд далайн хар салхи, газар хөдлөлтөд нэрвэгдэх нь элбэг бол Монголд ийм гамшиг нүүрлэх эрсдэл харьцангуй бага. Гэхдээ үер ус, ган гачиг гээд анхаарахгүй орхиж боломгүй эрсдэл бий. Тиймээс уур амьсгалын өөрчлөлтийн эрсдэлийн даатгалд ямар төрлийг хамруулах вэ гэдгээ сайтар ярил - цан шийдэх нь чухал, энэ ажилд даатгалын компаниуд чухал үүрэгтэй оролцох учиртайг хуралд оролцогчид онцолж байв.

ЗГМ: ТОДРУУЛГА С.Даваасүрэн: Цаг уурын өөрчлөлт даатгалын зах зээлд маш том орон зай бий болголоо

Санхүүгийн зохицуулах хорооны дарга С.Даваасүрэнгээс зарим зүйлийг тодрууллаа.

-Энэ удаагийн хурлыг хийх болсон шалтгаан, ач холбогдлын талаар тодруулж өгнө үү?

-Санхүүгийн зохицуулах хороо “Азийн орнуудад хүртээмжтэй даатгалыг хөгжүүлэхэд төрийн зохицуулагч байгууллагуудын оролцоо” хөтөлбөртэй хамтраад энэхүү зөвлөгөөнийг зохион байгуулж байна. Зөвлөгөөн маань “Уур амьсгалын өөрчлөлтийн эрсдэлийн даатгал” нэртэйгээр төр болон хувийн хэвшлийн оролцоотой зохион байгуулагдаж байгаа юм. Азийн хэд хэдэн орноос төрийн байгууллагын төлөөллүүд хүрэлцэн ирлээ. Мөн Германы хамтын ажиллагаа, хөгжлийн байгууллага үйл ажиллагааны зохион байгуулалтад хамтран оролцож байна. Цаг уурын өөрчлөлттэй холбоотой эрсдэл ирээдүйд биш, яг энэ цаг үед бий болчихоод байгаа зүйл. Сүүлийн үед цаг уурын хэт их халалтын талаар байнга ярьж байна. Энэ нь иргэдийн амьдралд тодорхой бус байдлыг бий болгож байгаа. Энэ нөхцөл байдал ядуу буурай, эмзэг бүлгийнхэнд хүндээр тусдаг. Тухайлбал, үе ус, галын аюул байна. Энэ эрсдэлийн эсрэг дэлхий нийтээрээ хүчин чармайлт гаргаж байгаа ч байгалийн гамшиг иргэдийн хэвийн амьдрах боломжийг хүндрүүлдэг учраас төр маш их зардал гаргах шаардлагатай болдог. Манай улсын хувьд үер усны эрсдэл өндөр байна. Эрсдэл нэгэнт тохиолдсон хойно нь төрийн байгууллагууд тодорхой хэмжээний нөхөн олговор олгох биш, анхнаасаа даатгалд хамруулж чадвал тухайн нөхцөл байдлыг хамгийн бага зардалтайгаар даван туулах боломж бүрдэнэ. Тиймээс энэ чиглэлээр төр, хувийн хэвшил хэрхэн хамтарч ажиллах вэ гэдгийг шийдэх нь зөвлөгөөний хамгийн чухал хэсэг юм.

-Байгалийн гамшгийн эрсдэлийг бууруулах даатгалын бүтээгдэхүүн зах зээлд гаргавал иргэдийн худалдан авах чадвар хэр байх бол. Нөгөө талаар даатгалын компаниуд ийм төрийн үйлчилгээ үзүүлэхэд бэлэн байна уу?

-Даатгалын компаниудын хувьд ослын даатгал зэрэг шинэ бүтээгдэхүүн гаргаж байгаа. Гэхдээ энэ нь олонхыг хамарч чадахгүй байна. Яагаад гэвэл зардал өндөр. Тиймээс төрийн зүгээс ямар хэмжээний хүчин чармайлт гаргаж чадах юм, даатгалын компаниуд ямар байдлаар оролцох сонирхолтой байна гэдгийг шийдэх завсрын үе дээр бий болж байгаа цоо шинэ бүтээгдэхүүн гэж хэлж болно. Манай орны хувьд энэ үйлчилгээ харьцангуй шинэ. Тийм учраас бид энэ зөвлөгөөнийг хийж байна. Бусад улс асуудлаа хэрхэн шийдэж байгаа туршлагаас судална. Энэ нь даатгалын компаниудын хувьд шинэ сорилт, маш том орон зай гэдгийг онцолж хэлмээр байна.

-Хууль эрх зүйн хувьд тодорхойгүй байдал их байна гэсэн. Үүнийг цэгцэлж, хуулийн төсөл боловсруулах ажил ямар шатандаа байна вэ?

-Санхүүгийн зохицуулах хороо, ОБЕГ, олон улсын байгууллагууд, хувийн хэвшлийнхний хамтын хүчээр л энэ асуудлыг шийдэх боломжтой. Дахин хэлэхэд, энэ төрлийн даатгал өмнө нь байгаагүй. Гэтэл байгаль, цаг уурын байдал биднээс үл хамааран өөрчлөгдөж байна. Энэ нь бидний өмнө тулгарсан бодит байдал болчихоод байна.

-Олон улсад гамшгийн эрсдэлийн даатгал хөгжөөд хэр хугацааг үдэж байна вэ?

-Бусад төрлийн даатгалтай харьцуулбал түүх нь тийм ч урт биш. Цаг уурын дулаарал, цаг уурын өөрчлөлт даатгалын зах зээл дээр маш том орон зай бий болголоо. Тиймээс эрсдэлт нөхцөл байдлыг хамгийн бага хохиролтойгоор хэрхэн даван туулах вэ, нэгэнт эрсдэл учирсан бол нөхөн төлбөр олгох асуудлыг хэрхэн шийдэх нь чухал. Харин энэ үйл явцад даатгалын одоогийн тогтолцоо хариу үйлдэл үзүүлж чадаж байна уу, даатгалын компаниуд хэр зэрэг чадамжтай байна вэ гэх мэтээр олон асуудал яригдана.

-Энэ төрлийн үйлчилгээг давхар даатгалын компаниар дамжуулан олон улсад гаргах боломж хэр байгаа бол?

-Өнөөдөр Монголын даатгалын зах зээл дээр ердийн даатгалын 15 компани, амьдралын даатгалын нэг компани, давхар даатгалын хоёр компани ажиллаж байна. Эрсдэл их байх тусам цаашаа давхар даатгуулах шаардлага үүснэ. Өнгөрсөн гурван жилийн хугацаанд даатгалын компаниудын нийт хөрөнгө 1.8 дахин өсөж, 300 гаруй тэрбум төгрөг болсон. Мөн даатгалын компаниудын нөөц сангийн хэмжээ эрс өсөж, нөхөн төлбөр олгох чадвар сайжирсан. Энэ хэрээр өөрсдийгөө чадваржуулах, илүү мэргэжлийн болох чиглэл рүү ажилласаар байна. Санхүүгийн зохицуулах хорооноос 2012 онд даатгалын компаниудын дүрмийн санг өсгөх шийдвэр гаргасан. Энэ ажлыг 2018 онд амжилттай хэрэгжүүлж дууслаа. Даатгалын компаниуд улсын хэмжээнд 500 гаруй бүтээгдэхүүн гарган ажиллажбайна. Гэхдээ дэлхийн нөхцөл байдлыг харвал бүх л төрлийн даатгалын орон зай нээлттэй байгаа. Үүний нэг томоохон сорилт нь цаг уурын өөрчлөлттэй холбоотой даатгал.

-Сая хэлэлцүүлгийн үеэр энэ төрлийн даатгалыг албан журмын даатгалын системээр хэрэгжүүлбэл үр дүнтэй байдаг тухай ярилаа. Харин Монголд ямар байвал зохистой бол?

-Цаг уурын эрсдэлд өртөмтгий Монгол орны тухайд албан журмын даатгалын системээр явбал үр дүнд хүрнэ. Гэхдээ хүн бүрийг биш, яг эрсдэлт нөхцөлд байгаа хүмүүсийг албан журмаар даатгуулах байдлаар хэрэгжихийг үгүйсгэхгүй. Өнөөдөр бид яг энэ талаар зөвлөлдөж, олон улсын экспертүүдийг урьж, туршлагаас нь солилцож байна. Энэ бол чухал эхлэл. Санхүүгийн зохицуулах хорооны хувьд “Азид хүртээмжтэй даатгалыг хөгжүүлэхэд төрийн байгууллагуудын оролцоо” хөтөлбөрийг сүүлийн хоёр жил ахалж ажиллаж байна. Тиймээс энэ зөвлөгөөнийг дотооддоо зохион байгуулж, гарц шийдэл хайж байгаа юм.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Хямралаас гарахын тулд Монгол улс ОУВС-д дахин хадаг барих уу

  • Засаглалын хямралд гүн зоогдсон Монгол Улс эдийн засгийн хямралд улам гүнзгий шигджээ
  • Тусгай хөтөлбөрт дахин хамрагдвал төсөв, мөнгөний бодлогыг У.Хүрэлсүхийн Засгийн газар, төв банк бус ОУВС тодорхойлно
  • Засаглалын хямралд гүн зоогдсон Монгол Улс эдийн засгийн хямралд улам гүнзгий шигджээ. Хэзээ эндээс гарах эсэхийг өөрсдөө хэлж мэдэхгүй болтлоо доройтсон байна. Тамирдсан эдийн засаг, тал хувь нь зогссон хувийн хэвшил өнөөдрийн бодит байдал, үнэн төрх билээ. Цалингаа тавьж чадахгүй аж ахуйн нэгжүүд дор бүрнээ тэвдэж, зарим нь өр зээлийн дарамт руу “гулсжээ”


Засаглалын хямралд гүн зоогдсон Монгол Улс эдийн засгийн хямралд улам гүнзгий шигджээ. Хэзээ эндээс гарах эсэхийг өөрсдөө хэлж мэдэхгүй болтлоо доройтсон байна. Тамирдсан эдийн засаг, тал хувь нь зогссон хувийн хэвшил өнөөдрийн бодит байдал, үнэн төрх билээ. Цалингаа тавьж чадахгүй аж ахуйн нэгжүүд дор бүрнээ тэвдэж, зарим нь өр зээлийн дарамт руу “гулсжээ”. Ам.долларын эсрэг төгрөгийн ханш монгол төрийн өнөөдрийн үнэлэмж шиг суга доошилсон байна. Төв банкны зарласан албан ханшаар ам.доллар 2821 төгрөгтэй  тэнцэв. Түүхэнд байгаагүй ханш зах зээл дээр тогтож, төрийн сан хоосорч байна. Төсвийн алдагдал 1.6 их наядыг давлаа. Улсын гадаад валютын албан нөөц тасралтгүй буурч, валютын ханшийн огцом хөдөлгөөнийг төв банк захирч дийлэхгүй алдлаа. Төгрөгийн ханш сулрах хэрээр түмний амьдрал дордож, ядуурал хүрээгээ тэлсээр. Монгол Улсын гурван хүн тутмын нэг нь ядуу байна. Улс орны нийгэм, эдийн засгийн тэнцвэр болсон дундаж давхарга хумигдаж, ажилгүй, орлогогүй болсон хүмүүсийн тоо өдөр өдрөөр нэмэгдсээр байгаа.

Он гарснаас хойш гэхэд Монголын үндэсний худалдаа, аж үйлдвэрийн танхимын судалгаагаар 40 гаруй мянган хүн ажлын байр алджээ. Үндэсний статистикийн хорооны мэдээлснээр, улсын хэмжээнд ажилгүйдлийн түвшин 8.1 хувь давж, уг үзүүлэлтээрээ хөгжиж буй Азийн орнуудыг манай улс тэргүүллээ. Улсын гадаад өрийн хэмжээнд гэхэд сүүлийн нэг жилийн хугацаанд 939.3 сая ам.доллар буюу 3.2 хувиар өсжээ. Тодруулбал, Засгийн газрын нийт энэ оны эхний улиралд өмнөх оны мөн үеэс 2.2 их наяд төгрөгөөр нэмэгдсэн байна. Өр зээлийн дарамт, төсвийн алдагдал талийж өгснийг энэхүү статистик гэрчилнэ. Эдийн засаг муудах тусам бизнесийн орчин эмх цэгцээ алдаж, хөрөнгө оруулалт Монголоос дайжиж эхэлсэн. Тодруулбал, он гарснаас хойш томоохон төсөл, хөтөлбөр дагасан хөрөнгө оруулалт төлбөрийн тэнцэл дээр бичигдсэнгүй. Дийлэнх төслүүд гацаж, зарим нь үйл ажиллагаагаа түр царцаажээ. Тухайлбал, Газрын тос боловсруулах үйлдвэр болон “Оюутолгой” төслийн гүний уурхайн бүтээн байгуулалт удааширч, төлөвлөгөөт ажлууд хойшлох нь тодорхой болов. Манай улс ирэх дөрвөн жилийн хугацаанд нэмж өр тавихгүй бол нийт 15 тэрбум ам.долларын гадаад өр болон түүний хүүгийн төлбөрийг барагдуулахаар байгаа. Энэ нь одоо байгаа гадаад валютын албан нөөцийн хэмжээнээс дөрөв дахин давсан дүн. Өрийг өөрийн хурааж, хуримтлуулсан валютаар төлөх боломж манай улсад байхгүй. Байх боломж хэдий байсан боловч нийгмийн хавтгайруулсан халамж, төсвийн үрэлгэн зардал болгоод салхинд хийсгэчихсэн. 

Тиймээс өрийг өрөөр санхүүжүүлэх л хувилбар байна. Гэхдээ олон улсын зах зээлээс хямд зардалтай мөнгө босгоно гэдэг мөрөөдөл болж мэдэх юм. Хөрөнгө оруулалтын томоохон сангуудын итгэлийг олох улам амаргүй байна. Монгол Улсад итгэж, найдах хөрөнгө оруулагч үндсэндээ алга болсон. Өнгөрсөн дөрвөн жилийн хугацаанд байсан жаахан итгэлийг нь эрх баригчид дэвсэлж орхисон. Одоо үүнийхээ горыг амсаж байна. Ам.долларын ханшийн өсөлтөөр монгол өрх болгон буруу бодлогын үр дүнг хүртэж буй. Эдийн засаг оны эхний улиралд 10.7 хувиар агшсан. Цаашид ч уналт, агшилт хувь хүний санхүүд хүртэл хүчтэй мэдрэгдэх төсөөллийг зарим судалгааны байгууллага гаргажээ. Төв банк төгрөг хэвлээд, хэрэглээг дэмжих замаар эдийн засгаа дэмжиж болно. Гэхдээ өнөөдрийн валютын ханшийн өндөр эрсдэл, гадаад өрийн дарамтаа харахаар энэ арга нь амиа хорлох хэмжээний үйлдэл болохоор байна. Удаах нь экспортоо нэмэгдүүлэх замаар төсвийн орлогоо дорвитойхон ахиулах. Гэвч төмөр замгүй, дэд бүтэц нь хэдэн зуунаар хоцорсон улс хагас жилийн хугацаанд 42 сая тонн нүүрс экспортолж, эдийн засгаа аварна гэдэг үлгэр биз ээ. Эцсийн боломж нь өнөө л цаг хүндрэх үед хөлд нь сөгддөг ОУВС. Хямралаас гарахын тулд Монгол Улс ОУВС дахин хандах уу, хандахгүй гэвэл дампуурлаа шууд олон улсад зарлах уу. Шинээр бүрдэх Засгийн газарт сонголт тун хомс байна. Сонголт хийх боломжоо эрх баригчид өөрсдөө үгүйсгэсэн. Хамгийн хал багатай нь магадгүй ОУВС-д хадаг барих л болов уу. 

Өмнөх 2017 онд тус сангаас авсан “Өргөтгөсөн санхүүжилтийн хөтөлбөр” үр дүн тааруу хэрэгжсэн болохоор өнөөдүүл нь манайхыг тоохгүй байхыг үгүйсгэх аргагүй. Хүний итгэлийг бид өөрсдөө алдсан улс. Тийм болохоор өгөхгүй гээд нэг гэдийвэл ирэх дөрвөн жилийн эрх баригчдын мөрийн хөтөлбөрийн биелэлтийн талаар саналтгүй. Нөхцөл байдал өнөөгийнхөөс илүү хүндэрнэ гэсэн үг. Хэрэв ОУВС-тай нааштай хэлэлцээрт хүрвэл Монгол Улс найм дахь удаагаа санхүүгийн дэмжлэг хүссэн тусгай хөтөлбөрт хамрагдана гэсэн үг. Дордохын долоо гэж энэ. “Өргөтгөсөн санхүүжилтийн хөтөлбөр” манай улсад хэрэгжүүлсэн ОУВС-гийн зургаа дахь хөтөлбөр. Үүнээс өмнө 2009 онд Stand-by, 2001 онд Ядуурлыг бууруулах, өсөлтийг хангах хөтөлбөрт хамрагдаж байсан удаатай. Мөн энэ онд тус сангийн “Шуурхай санхүүжилтийн хөтөлбөр”-т хамрагдсан. Зах зээлийн эдийн засагт шилжсэн сүүлийн 30 жилд долоон удаа ОУВС-д манай улс хандсан бөгөөд 90-ээд оны үед хамгийн ойрхон давтамжтай хандаж байв. Харин 2000 он гарснаас хойш 8-9 жилийн завсартай ОУВС-д хандсан. Харин сүүлийн дөрвөн жилийн хугацаанд хоёр удаа буюу хамгийн их ойрхон давтамжтай ханджээ. Өөрөөр хэлбэл, сонгуульт дөрвөн жилийн хугацаанд Засгийн газар хоёр удаа хандсан нь санхүүгийн сахилга бат, засаглалын чанар, бүтээмж хэр байсныг илтгэнэ. Тусгай хөтөлбөрт дахин хамрагдвал төсөв, мөнгөний бодлогыг У.Хүрэлсүхийн Засгийн газар, төв банк бус ОУВС тодорхойлно.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Nike-ийн орлого 38 хувиар буурав

Nike компанийн орлого санхүүгийн жилийн IV улиралд шинжээчдийн таамаглаж байснаас өндөр дүнгээр буюу 38 хувиар буурч, 6.31 тэрбум ам.доллар хүрсэн байна. Энэ нь шинжээчдийн таамагласнаас огцом унасан үзүүлэлт бөгөөд борлуулалтын уналтад цар тахал нөлөөлжээ. Гэхдээ тус компанийн цахим худалдааны орлого нь 75 хувиар нэмэгдсэн ба онлайн худалдааны хөрөнгө оруулалтаа нэмэгдүүлсэн аж. Nike одоогоор дэлхий даяар үйл ажиллагаагаа явуулж буй нийт дэлгүүрийнхээ 90 хувийг нээгээд байгаа юм. Тиймээс энэ улиралд борлуулалт нь нэмэгдэнэ гэсэн хүлээлттэй байгааг онцолжээ.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Эрх баригч нам бизнесийн зээлийн хүүг бууруулах зоригтой алхам хийх хэрэгтэй

  • Сонгуулийн өмнө хожим хойчоо бодолгүй халамжийн шинжтэй арга хэмжээнүүд авсан нь эдийн засагт маш том дарамт болох нь тодорхой
  • Ажлын байрыг нэмэгдүүлэхийн тулд мөнгө санхүүгийн бодлогоор дэмжиж, бизнесийн зээлийн хүүг бууруулахад зоригтой алхам хийх хэрэгтэй. Ялангуяа боловсролын салбар маш хүнд нөхцөлд байна

УИХ-ын сонгуулийн үр дүн болон сонгуулийн дараах эдийн засгийн арга хэмжээний талаар ХҮН намын нарийн бичгийн дарга, доктор П.Наранбаяртай ярилцлаа.

-Энэ удаагийн сонгуулиар улс төрд шинэ хүчин гарч ирэх боломж хэр нээлттэй байв. Өрсөлдөөн тэгш байж чадсан уу? 

-Мажоритар систем маш олон хүний саналыг гээгдүүлдэг. Энэ тогтолцоог өөрчлөхгүйгээр сонгууль явуулах нь улс төрийн томоохон хүчнүүдэд илүү ашигтай гэдэг нь энэ сонгуулийн үр дүнгээс харагдаж байна. Хоёрдугаарт, тойргоо томруулсан нь мөнгө тараах үзэгдлийг багасгасан мэт боловч шинээр гарч ирж буй улстөрчдийн хувьд танигдах хугацаа давчуу, олон сонгогчдод хүрч ажиллах боломжийг хязгаарласан сонгууль болж өнгөрлөө. 

-Энэ жилийн сонгуульд залуу сонгогчдын оролцоо өндөр байх болов уу гэсэн таамаглал байсан ч үр дүн хүлээлтэд нийцээгүй. Системд гарсан өөрчлөлт, залуучуудын оролцоог та хэрхэн дүгнэж байна вэ? 

-Энэ удаагийн сонгуульд залуучуудын оролцоо нэмэгдсэн ч хангалттай хэмжээнд хүрч чадаагүй. Нөгөө талаар вирусийн халдварын үед зохион байгуулсан сонгууль учир хүндрэл үүсэж байсан. Тухайлбал, Үндэсний цэцэрлэгт хүрээлэнд товлосон миний сурталчилгааны уулзалтыг COVID-19-ийн журмын дагуу цуцлах жишээтэй. Залуучуудын хувьд сонгуулиас цэрвэх хандлага ажиглагдаж байна. Мөн сонгогчдын боловсролыг нэмэгдүүлэх шаардлагатай гэж дүгнэсэн. 

-Танай намын төлөөлөл УИХ-д сонгогдсон. Цаашид сөрөг хүчний үүргээ ямар журмаар гүйцэтгэнэ гэж төлөвлөж байна вэ. Цөөн суудал авсан нэр дэвшигчид болон намуудтай хүчээ нэгтгэх үү? 

-Ардчилсан нам сөрөг хүчний үүргээ сонгуульд болон өнгөрсөн дөрвөн жилийн хугацаанд тун муу гүйцэтгэж, хариуцлагагүй байлаа. Тэр дүнгээ ч авлаа. Дээд шүүхэд бүртгэлтэй 40 орчим нам бий. Хоёр удаагийн сонгуульд үнэмлэхүй ялсан МАН-ын бодлого, үйл ажиллагаанд хяналт тавихын тулд хүчээ нэгтгэх, эвсэх шаардлагатай. Цаашдаа эдийн засгийн нөхцөл улам бүр хүндрэх төлөвтэй байна. Сонгууль дөхсөн нэрээр ямар нэг арга хэмжээ аваагүй нь ч харагдаж байна. Ард түмэн маш ядуу байгаа. Иргэдийн амьжиргааг дээшлүүлэх, эдийн засагт анхаарах арга хэмжээ нэн даруй авах хэрэгтэй. 

-Эрх баригч нам мөрийн хөтөлбөрөөс гадна цаашид бодлогодоо ямар өөрчлөлт оруулах шаардлагатай вэ? 

-Ажлын байрыг нэмэгдүүлэхийн тулд мөнгө санхүүгийн бодлогоор дэмжиж, бизнесийн зээлийн хүүг бууруулахад зоригтой алхам хийх хэрэгтэй. Ялангуяа боловсролын салбар маш хүнд нөхцөлд байна. Ирэх есдүгээр сарын 1-нд хичээл орох эсэх талаар мэдээлэл өгч, яаралтай арга хэмжээ авах нь чухал. Багш нарын нөхцөл тун хүнд. Ихэнх нь зуны амралтаараа Солонгос руу явж ажил хийж байна. Бид парламентад суудалтай болсон намын хувьд бодлогод нөлөөлөх үйл ажиллагааг идэвхтэй явуулж, сөрөг хүчний хариуцлагаа биелүүлэх болно. 

-Сонгуулийн өмнөх эдийн засгийг хамгаалах арга хэмжээг хэрхэн харж байна? 

-Сонгуулийн өмнө хожим хойчоо бодолгүй халамжийн шинжтэй арга хэмжээнүүд авсан нь эдийн засагт маш том дарамт болох нь тодорхой. Улсын төсөв 120 хувь давсан алдагдалтай. Энэ төсөвтөө тодотгол хийгээгүй, экспорт унасан гээд эдийн засгийг сэргээн босгоход маш хүнд байна. Иргэдийн амьдрал хаа сайгүй маш хүнд байгаа. Монголчуудыг зориуд ядуу байлгаж, нийгмийн халамжийн мөнгөөр улс төр хийх, санал худалдан авах тогтолцоо бэхэжлээ гэж харж байна.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Сингапур, Малайзын хооронд хил нэвтрэх шинэ журам тогтооно

Сингапур, Малайзын Ерөнхий сайд нар утсаар ярилцаж, хоёр талаас хил нэвтрэх бизнесийн байнгын аяллын шинэ журам боловсруулж, хэрэгжүүлэх талаар тохиролцов. “Харилцан ногоон гэрэл асааж байгаа нь хил дамнасан онц чухал бизнесийн ба албан аяллыг зохицуулах болно” гэж Сингапурын Гадаад хэргийн яам мэдээллээ. Байнгын зорчигч тээврийн үйлчилгээг сэргээснээр урт хугацааны оршин суух зөв шөөрөлтэй иргэд үе үе эх орондоо ирэх боломжийг нээх юм. Энэхүү тохиролцоо дэлхийг хамарсан цар тахлын дараа улсуудын хооронд анх удаа хил нэвтрэх журам хэрэгжүүлж байгаа учир бусад оронд үлгэр жишээ болох ач холбогдолтой. Коронавируст бага өртсөн Шинэ Зеланд ба Австрали улсуудын хооронд мөн төсөөтэй гэрээ байгуулах асуудлыг авч үзэж байна. Сингапур, Малайзын Ерөнхий сайд нар тус тусын албан хүмүүст “Тохиролцооны үйл ажиллагааны нарийн зүйлийг зөвшилцөх даалгавар өгсөн” гэж Гадаад хэргийн яамны мэдээнд дурджээ.

Эх сурвалж: https://www.bloomberg.com/