A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/3092/

Гамшгийн эрсдэлийн даатгал төсвийн ачааг үүрэлцэнэ

Сүүлийн 10 жилд гамшигт эрсдэлийн улмаас 1.6 их наяд төгрөгийн хохирол учирчээ

Гамшгийн эрсдэлийн даатгал төсвийн ачааг үүрэлцэнэ
 0 сэтгэгдэл

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/3092/


Цаг уурын өөрчлөлт, дэлхийн дулаарлаас үүдэн байгалийн гамшигт үзэгдлийн давтамж нэмэгдэж, хор хохирол нь өссөөр байна. Азийн улс орнууд гэхэд сүүлийн 10 гаруй жилийн турш жил бүр 40 орчим тэрбум ам.долларыг цаг уурын гэнэтийн эрсдэлийг арилгахад зарцуулах болсон гэх статистик бий. Дэлхий дахинд нүүрлэсэн энэ гамшиг Монгол орныг ч тойроогүй. 2003 онтой харьцуулахад манай орны агаарын дундаж температур 2.4 градусаар дулаарч, энэ хэрээр гэнэтийн үер, ган зудын давтамж нэмэгджээ. 2009-2010 оны зуднаар гэхэд нийт мал сүргийн 23 хувь нь буюу 10 сая мал хорогдсон нь байгалийн гэнэтийн гамшиг ямар их хөнөөлтэйг илтгэнэ.

Дэлхийн улс орнууд энэ эрсдэлийг бууруулах, учирсан гамшгийг хохирол багатай даван туулахын тулд уур амьсгалын өөрчлөлтийн эрсдэлийн даатгалыг хөгжүүлэх болжээ. Санхүүгийн зохицуулах хороо ХБНГУ-ын Олон улсын хамтын ажиллагааны нийгэмлэгтэй хамтран зохион байгуулсан Төр, хувийн хэвшлийн түншлэлийн олон улсын VII зөвлөлдөх уулзалтын сэдэв ч энэ асуудал руу чиглэсэн байв. Уулзалтад “Хүртээмжтэй даатгалын асуудлаарх Азийн орнуудын мэдлэг, туршлага солилцох сүлжээ”-ний байнгын гишүүн орнууд болох Филиппин, Индонез, Пакистан, Шри Ланка, Вьетнам болон Герман, Швейцарын төлөөлөгчид оролцсон юм. Уур амьсгалын өөрчлөлтөөс үүдэлтэй эрсдэлээс хамгаалахад даатгалын тогтолцоог ашиглах замаар эдийн засагт дэмжлэг үзүүлэх нь уулзалтын гол зорилго байв.

Энэ үеэр уур амьсгалын өөрчлөлтөд өртөмхий орнууд эрсдэлийг даван туулсан туршлагаасаа хуваалцлаа. Вьетнам улс гэхэд дотоодын нийт бүтээгдэхүүнийхээ 0.8-1 хувийг байгалийн гамшигтай холбоотой нөхөн олговорт зориулдаг аж. Нийт үр тарианыхаа 15 хувийг хөдөө аж ахуйн салбараас бүрдүүлдэг аж.

Харин Индонез улс үндэсний хэмжээний хууль батлуулжээ. Үүний хүрээнд хуримтлал үүсгэж, хожим үүсэх эрсдэлээс сэргийлдэг байна. Хуулийн хэрэгжилтийг хангах гол үүргийг Сангийн яам нь хариуцдаг аж. Даатгалын хуулийг хэрэгжүүлэхэд хувийн хэвшилтэйгээ хамтарч ажиллах нь чухал болохыг тус улсын Сангийн яамны Төсвийн бодлогын агентлагийн менежер Винсентус Викаксон хэлсэн.

Манай улсын тухайд дотоодын нийт бүтээгдэхүүний 28 орчим хувийг хөдөө аж ахуйн салбараас бүрдүүлдэг. Улсын хэмжээнд 230 мянган малчин байгаа нь нийт хүн амын есөн хувийг эзэлж байгаа юм. 2006 онд малчдын долоон хувь нь даатгалд хамрагдаж байсантай харьцуулахад одоо байдал дээрдсэн ч хангалтгүй хэвээр байгааг Сангийн яамны Санхүүгийн бодлогын газрын Санхүүгийн зах зээл, даатгалын хэлтсийн дарга Л.Сонор хэлсэн.

Харин улсын нэгэн чухал салбар болох хөдөө аж ахуйд байгалийн хараат үйлдвэрлэл их байгааг ОБЕГ-ын Гамшгийн эрсдэлийн менежментийн хэлтсийн дарга, дэд хурандаа Д.Баасансүрэн онцлов. “Ган, зуд, хүн, малын халдварт өвчин, үер ус, түймрийн аюул улам ихэссээр байна. Сүүлийн 10 жилд нийт 44177 удаа гамшигт эрсдэл тохиож, үүний улмаас 1.6 их наяд төгрөгийн хохирол учирсан тооцоо бий. Улсын зүгээс олгож буй нөхөн олговор жил ирэх тусам нэмэгдсээр байна. Уг нь үүнийг даатгалын компаниуд төлөх ёстой юм” хэмээн тэрбээр ярилаа.

Одоогоор Монголд гамшгийн эрсдэлийн даатгалын бүтээгдэхүүн гаргаад ажиллаж байгаа байгууллага алга.

Уур амьсгалын өөрчлөлтийн эрсдэлийн даатгал Монголд зайлшгүй шаардлагатай


Даатгалын зарим компани өөрсдийн үндсэн бүтээгдэхүүний хажуугаар гамшгийн эрсдэлийн даатгалыг хөгжүүлэхээр оролдож эхэлж буй. Гамшигт эрсдэлийн давтамж нэмэгдсэн өнөөгийн нөхцөлд энэ төрлийн даатгал зайлшгүй шаардлагатай болохыг Санхүүгийн зохицуулах хорооны Ажлын албаны дарга Б.Ариунаа тайлбарласан. “Уур амьсгалын өөрчлөлтийн эрсдэлийн даатгал өнөөгийн Монголд зайлшгүй шаардлагатай учраас бид энэ чиглэлээр даатгалын бүтээгдэхүүн бий болгох, хууль эрх зүйн орчинг боловсруулахаар ажиллаж байна. Улаанбаатар хотод үер усны аюул тохиолдох боллоо. Мөн хөдөө орон нутагт цаг уурын өөрчлөлтөөс болоод ган, зудын эрсдэл байнга нүүрлэдэг. Энэ эрсдэлийг бууруулахад гамшгийн эрсдэлийн даатгал чухал үүрэгтэй. Одоогоор хуулийн төсөл өргөн бариагүй. Гэхдээ ОБЕГ, Санхүүгийн зохицуулах хороо хамтран гамшгийн даатгалын тухай хуулийг боловсруулахаар ажлын хэсэг байгуулан ажиллаж байна” хэмээн тэр хэлсэн юм.

Мэдээж уур амьсгалын өөрчлөлтөөс үүдэлтэй байгалийн гамшиг улс орон бүрт өөр өөр хэлбэрээр тохиож буй. Зүүн өмнөд Азийн орнууд далайн хар салхи, газар хөдлөлтөд нэрвэгдэх нь элбэг бол Монголд ийм гамшиг нүүрлэх эрсдэл харьцангуй бага. Гэхдээ үер ус, ган гачиг гээд анхаарахгүй орхиж боломгүй эрсдэл бий. Тиймээс уур амьсгалын өөрчлөлтийн эрсдэлийн даатгалд ямар төрлийг хамруулах вэ гэдгээ сайтар ярил - цан шийдэх нь чухал, энэ ажилд даатгалын компаниуд чухал үүрэгтэй оролцох учиртайг хуралд оролцогчид онцолж байв.

ЗГМ: ТОДРУУЛГА С.Даваасүрэн: Цаг уурын өөрчлөлт даатгалын зах зээлд маш том орон зай бий болголоо

Санхүүгийн зохицуулах хорооны дарга С.Даваасүрэнгээс зарим зүйлийг тодрууллаа.

-Энэ удаагийн хурлыг хийх болсон шалтгаан, ач холбогдлын талаар тодруулж өгнө үү?

-Санхүүгийн зохицуулах хороо “Азийн орнуудад хүртээмжтэй даатгалыг хөгжүүлэхэд төрийн зохицуулагч байгууллагуудын оролцоо” хөтөлбөртэй хамтраад энэхүү зөвлөгөөнийг зохион байгуулж байна. Зөвлөгөөн маань “Уур амьсгалын өөрчлөлтийн эрсдэлийн даатгал” нэртэйгээр төр болон хувийн хэвшлийн оролцоотой зохион байгуулагдаж байгаа юм. Азийн хэд хэдэн орноос төрийн байгууллагын төлөөллүүд хүрэлцэн ирлээ. Мөн Германы хамтын ажиллагаа, хөгжлийн байгууллага үйл ажиллагааны зохион байгуулалтад хамтран оролцож байна. Цаг уурын өөрчлөлттэй холбоотой эрсдэл ирээдүйд биш, яг энэ цаг үед бий болчихоод байгаа зүйл. Сүүлийн үед цаг уурын хэт их халалтын талаар байнга ярьж байна. Энэ нь иргэдийн амьдралд тодорхой бус байдлыг бий болгож байгаа. Энэ нөхцөл байдал ядуу буурай, эмзэг бүлгийнхэнд хүндээр тусдаг. Тухайлбал, үе ус, галын аюул байна. Энэ эрсдэлийн эсрэг дэлхий нийтээрээ хүчин чармайлт гаргаж байгаа ч байгалийн гамшиг иргэдийн хэвийн амьдрах боломжийг хүндрүүлдэг учраас төр маш их зардал гаргах шаардлагатай болдог. Манай улсын хувьд үер усны эрсдэл өндөр байна. Эрсдэл нэгэнт тохиолдсон хойно нь төрийн байгууллагууд тодорхой хэмжээний нөхөн олговор олгох биш, анхнаасаа даатгалд хамруулж чадвал тухайн нөхцөл байдлыг хамгийн бага зардалтайгаар даван туулах боломж бүрдэнэ. Тиймээс энэ чиглэлээр төр, хувийн хэвшил хэрхэн хамтарч ажиллах вэ гэдгийг шийдэх нь зөвлөгөөний хамгийн чухал хэсэг юм.

-Байгалийн гамшгийн эрсдэлийг бууруулах даатгалын бүтээгдэхүүн зах зээлд гаргавал иргэдийн худалдан авах чадвар хэр байх бол. Нөгөө талаар даатгалын компаниуд ийм төрийн үйлчилгээ үзүүлэхэд бэлэн байна уу?

-Даатгалын компаниудын хувьд ослын даатгал зэрэг шинэ бүтээгдэхүүн гаргаж байгаа. Гэхдээ энэ нь олонхыг хамарч чадахгүй байна. Яагаад гэвэл зардал өндөр. Тиймээс төрийн зүгээс ямар хэмжээний хүчин чармайлт гаргаж чадах юм, даатгалын компаниуд ямар байдлаар оролцох сонирхолтой байна гэдгийг шийдэх завсрын үе дээр бий болж байгаа цоо шинэ бүтээгдэхүүн гэж хэлж болно. Манай орны хувьд энэ үйлчилгээ харьцангуй шинэ. Тийм учраас бид энэ зөвлөгөөнийг хийж байна. Бусад улс асуудлаа хэрхэн шийдэж байгаа туршлагаас судална. Энэ нь даатгалын компаниудын хувьд шинэ сорилт, маш том орон зай гэдгийг онцолж хэлмээр байна.

-Хууль эрх зүйн хувьд тодорхойгүй байдал их байна гэсэн. Үүнийг цэгцэлж, хуулийн төсөл боловсруулах ажил ямар шатандаа байна вэ?

-Санхүүгийн зохицуулах хороо, ОБЕГ, олон улсын байгууллагууд, хувийн хэвшлийнхний хамтын хүчээр л энэ асуудлыг шийдэх боломжтой. Дахин хэлэхэд, энэ төрлийн даатгал өмнө нь байгаагүй. Гэтэл байгаль, цаг уурын байдал биднээс үл хамааран өөрчлөгдөж байна. Энэ нь бидний өмнө тулгарсан бодит байдал болчихоод байна.

-Олон улсад гамшгийн эрсдэлийн даатгал хөгжөөд хэр хугацааг үдэж байна вэ?

-Бусад төрлийн даатгалтай харьцуулбал түүх нь тийм ч урт биш. Цаг уурын дулаарал, цаг уурын өөрчлөлт даатгалын зах зээл дээр маш том орон зай бий болголоо. Тиймээс эрсдэлт нөхцөл байдлыг хамгийн бага хохиролтойгоор хэрхэн даван туулах вэ, нэгэнт эрсдэл учирсан бол нөхөн төлбөр олгох асуудлыг хэрхэн шийдэх нь чухал. Харин энэ үйл явцад даатгалын одоогийн тогтолцоо хариу үйлдэл үзүүлж чадаж байна уу, даатгалын компаниуд хэр зэрэг чадамжтай байна вэ гэх мэтээр олон асуудал яригдана.

-Энэ төрлийн үйлчилгээг давхар даатгалын компаниар дамжуулан олон улсад гаргах боломж хэр байгаа бол?

-Өнөөдөр Монголын даатгалын зах зээл дээр ердийн даатгалын 15 компани, амьдралын даатгалын нэг компани, давхар даатгалын хоёр компани ажиллаж байна. Эрсдэл их байх тусам цаашаа давхар даатгуулах шаардлага үүснэ. Өнгөрсөн гурван жилийн хугацаанд даатгалын компаниудын нийт хөрөнгө 1.8 дахин өсөж, 300 гаруй тэрбум төгрөг болсон. Мөн даатгалын компаниудын нөөц сангийн хэмжээ эрс өсөж, нөхөн төлбөр олгох чадвар сайжирсан. Энэ хэрээр өөрсдийгөө чадваржуулах, илүү мэргэжлийн болох чиглэл рүү ажилласаар байна. Санхүүгийн зохицуулах хорооноос 2012 онд даатгалын компаниудын дүрмийн санг өсгөх шийдвэр гаргасан. Энэ ажлыг 2018 онд амжилттай хэрэгжүүлж дууслаа. Даатгалын компаниуд улсын хэмжээнд 500 гаруй бүтээгдэхүүн гарган ажиллажбайна. Гэхдээ дэлхийн нөхцөл байдлыг харвал бүх л төрлийн даатгалын орон зай нээлттэй байгаа. Үүний нэг томоохон сорилт нь цаг уурын өөрчлөлттэй холбоотой даатгал.

-Сая хэлэлцүүлгийн үеэр энэ төрлийн даатгалыг албан журмын даатгалын системээр хэрэгжүүлбэл үр дүнтэй байдаг тухай ярилаа. Харин Монголд ямар байвал зохистой бол?

-Цаг уурын эрсдэлд өртөмтгий Монгол орны тухайд албан журмын даатгалын системээр явбал үр дүнд хүрнэ. Гэхдээ хүн бүрийг биш, яг эрсдэлт нөхцөлд байгаа хүмүүсийг албан журмаар даатгуулах байдлаар хэрэгжихийг үгүйсгэхгүй. Өнөөдөр бид яг энэ талаар зөвлөлдөж, олон улсын экспертүүдийг урьж, туршлагаас нь солилцож байна. Энэ бол чухал эхлэл. Санхүүгийн зохицуулах хорооны хувьд “Азид хүртээмжтэй даатгалыг хөгжүүлэхэд төрийн байгууллагуудын оролцоо” хөтөлбөрийг сүүлийн хоёр жил ахалж ажиллаж байна. Тиймээс энэ зөвлөгөөнийг дотооддоо зохион байгуулж, гарц шийдэл хайж байгаа юм.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

"Оюутолгой"-н хөрөнгө оруулалт зогсвол монголын эдийн засаг зогсоно

 0 сэтгэгдэл
  • Хөрөнгө оруулалт гэрлийн хурдаар буурахад Засгийн газар голлох үүрэг гүйцэтгэжээ
  • 2019 онд гадаадын шууд хөрөнгө оруулалт дөнгөж нэг тэрбум ам.доллар ялимгүй давсан. Эдийн засаг сэргэж байсан 2011, 2012 онтой харьцуулахад энэ нь тав дахин буурсан дүн юм. Үүний 80 хувийг “Оюутолгой” дангаар бүрдүүлжээ
  • Монгол Улс олон улсад нээлттэй болж, эдийн засгийн чөлөөт нийгэмд шилжсэнээс хойших 28 жилийн хугацаанд дэлхийн 118 орноос нийтдээ 22.4 тэрбум ам.долларын гадаадын шууд хөрөнгө оруулалт орж ирсэн байна
  • Төв банк валютын нөөцөө шавхаж, дэлхийн эдийн засгаас улсаараа “шанаа” хүртэх нөхцөл ингэж бүрдсэн. Үүнд улстөрчдийн үүрэг, оролцоо хамгийн их байлаа
  • Хамгийн сүүлд Европын холбооны хар жагсаалт руу унах болсон нь ердөө л мөнгө угаах гэмт хэрэгтэй тэмцэж чаддаггүй, шүүх засаглал нь булингартсан гэх үндэслэлээр дэлхийн доог тохуу боллоо

Төгрөгтэй харьцах ам.долларын ханш огцом өсөж байгааг үнэндээ гайхах хэрэггүй. Гадаадын шууд хөрөнгө оруулалт буурч эхэлсэн цагаас хойш төгрөгийн ханш суларч, Монголын “зовлон” эхэлсэн. Төв банк валютын нөөцөө шавхаж, дэлхийн эдийн засгаас улсаараа “шанаа” хүртэх нөхцөл ингэж бүрдсэн. Үүнд улстөрчдийн үүрэг, оролцоо хамгийн их байлаа. Тэд эх оронч дүр бүтээх тусам монгол төгрөгийн ханш түүхэнд байгаагүйгээр унаж байв. Нүүрсний экспорт тасалдаж, “Оюутолгой”-н төслийн хөрөнгө оруулалт удаашрахтай зэрэгцэн эдийн засгийн өсөлт уруудсан. Энэ хэрээр төсвийн орлого хамт тасрав. Цалин, тэтгэвэр тэтгэмж нэмэх боломжоо манай улс давхар алдлаа. Хөрөнгө оруулагчдыг гадуурхаж, тэднийг хараан зүхэх тусам эдийн засаг дордож, ам.долларын ханшийн савлагаа нэмэгдсэн билээ. Эдгээр нь бидний араншин болжээ. Монголд хөрөнгө оруулалт орж ирэх ганц найдвар нь өнөөдөр “Оюутолгой” л болоод байна. 2019 онд гадаадын шууд хөрөнгө оруулалт дөнгөж нэг тэрбум ам.доллар ялимгүй давсан. Эдийн засаг сэргэж байсан 2011, 2012 онтой харьцуулахад энэ нь тав дахин буурсан дүн юм. Үүний 80 хувийг “Оюутолгой” дангаар бүрдүүлжээ. Өөрсдөө үйлдвэрлэгч бус хэрэглэгч орон байж хөрөнгө оруулалтыг үргээх тусгай “ажиллагаа”-г төр засаг нь энэ дөрвөн жилийн хугацаанд сурамгай хэрэгжүүлжээ. Үр дүнд нь гадаадын шууд хөрөнгө оруулалт сэргэсэнгүй, улам уруудав. “Оюутолгой”-н хөрөнгө оруулалт 1.2 тэрбум байснаа 970 сая ам.доллар болгон танасан. Өөрөөр хэлбэл, гадаадын шууд хөрөнгө оруулалт энэ онд тэрбум ам.долларт хүрэхгүй байх эрсдэл үүсжээ. Тус компани хөрөнгө оруулалтын хэмжээгээ 200-300 орчим сая ам.доллараар танахаар байгаа талаар төв банк мэдээлсэн. Монголоо хорлосон эрх баригчдын сүржин үйлдэл эцсийн дүндээ эдийн засагт өнөөдөр сүйрэл авчраад байна. Тэдний балгаар ам.долларын ханш 2806 төгрөгтэй тэнцэж, импортын бараа, бүтээгдэхүүний үнэ тэр хэрээр нэмэгдлээ. Өрхийн амьжиргаа буурлаа. Ядуурал тэллээ. Ажилгүйдэл нэмэгдэж байна. Хэтийдсэн эх оронч үзэл, агуулга бус хэлбэр хөөсөн шийдвэрүүд эдийн засгийг хангалттай доош нь татлаа. Төлөвлөж байсан мега төслүүд цөм гацлаа. Ам.доллар авчрах хөрөнгө оруулалт ганцхан “Оюутолгой” төслийн гүний уурхай л болж байна. Ойрын 3-5 жилийн хугацаанд олон улсын зах зээлээс манай улс хямд эх үүсвэртэй хөрөнгө оруулалт татах боломж үндсэндээ бүрэн хаагдлаа. Тухайлбал, хөрөнгө оруулагчдын чухалчлан хардаг зээлжих зэрэглэл урагшлах бус ухарч, Саарал болон Хар жагсаалт дотор улсаараа эрэмбэлэгдлээ. Ийм байхад хэн биднийг тоох билээ. Ирэх оноос төлөх гадаад өр, авлигын индекс, бизнесийн орчны тогтворгүй байдал хөрөнгө оруулагчдыг цааш нь улам түлхсээр. Энэ байдал хэдий болтол үргэлжлэх эсэх нь тодорхойгүй байна. 2020 он гарснаас хойш хөрөнгө оруулалт тасралтгүй буурсаар. “Оюутолгой” төслийг эс тооцвол гаднын капитал Монголд орж ирэхээс хэдийн татгалзаж эхэлжээ. Өнөөдрийн улстөрчдийн байгаа байдал чухамдаа шинэ хөрөнгө оруулагчдад итгэл төрүүлэхгүй байна. Монгол уул уурхайн баялагтай боловч засаглал нь баларсан орны тоонд толгой цохидог. Хамгийн сүүлд л гэхэд Европын холбооны хар жагсаалт руу унах болсон нь ердөө л мөнгө угаах гэмт хэрэгтэй тэмцэж чаддаггүй, шүүх засаглал нь булингартсан гэх үндэслэлээр дэлхийн доог тохуу боллоо. Хөрөнгө оруулагчдыг эрх мэдэл бүхий улстөрчид, хууль шүүхийн байгууллага нь заналхийлж, сүрдүүлж, дарамталсаар хамаг хөрөнгийг нь өөрийн болгосон чих сортойх түүхүүд ч бий. Энэ болгон Монголыг сонирхож байсан, бидэнтэй хамтрах бизнесийн түнш, хөрөнгө оруулагчдыг нуруугаа харуулахад хүргэсээр байна. 

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Дэлхийн эдийн засаг яг Nike-ийн лого шиг сэргэнэ

 0 сэтгэгдэл
  • Nike-ийн лого шиг муруй дэлхийн эдийн засагт зурагдвал ирэх оны дунд үе хүртэл бид өсөлт хүлээх хэрэггүй
  • Хэзээ мөдгүй амьсгал хураахад бэлэн байгаа дэлхийн эдийн засгийг аврах хүндхэн бөгөөд хугацаа шаардсан сорилт хүн төрөлхтнийг хүлээж байна. Талцал маргаан гаарч, хоёр том гүрэн худалдаа, мөнгө валют, технологи, өгөгдөл, хөрөнгө оруулалт гээд хоорондоо мөчөөрхөж болох бүх салбараар дайтаж эхлээд байсан нь дэлхийн эдийн засагт давхар цохиол болж байгаа юм

Энэ бүхэн хэзээ дуусах бол. COVID-19 вирус хэзээ арилж, бид хэвийн амьдралдаа хэдий хугацааны дараа орох вэ. Вирусийн эсрэг вакцин бүтээчихвэл дур зоргоороо тархаж буй титэмт COVID-19-ийг хүн төрөлхтөн эрхшээлдээ оруулна хэмээн эрдэмтэд амлаж буй. Чигчийн чинээ шилтэй, шидэт вакцинаар хүн төрөлхтөн эрүүл мэнд, амь насаа хамгаалж чадах нь. Харин коронавирусээр өвчилсөн дэлхийн эдийн засгийг эмчлэх вакцин бий юу. Энэ вирус нүд ирмэхийн зуур дэлхийн эдийн засгийг сүйрлийн ирмэгт авчирлаа. Сая, сая хүн ажлын байраа алдаж сая, сая өрх амьжиргааны эх үүсвэрээсээ саллаа. Өнгөрсөн хэдэн сар амь тавьсан аж ахуйн нэгжүүдийн тоо хэдэн мянгаар тоологдож, вирусийн бараан сүүдэр агаарын тээврээс эхлээд аж үйлдвэр, хөдөө аж ахуй гээд эдийн засгийн бүх салбарыг нөмөрсөн. Хэвтрийн орон дээр хэзээ мөдгүй амьсгал хураахад бэлэн байгаа дэлхийн эдийн засгийг аврах хүндхэн бөгөөд хугацаа шаардсан сорилт хүн төрөлхтнийг хүлээж байна. 

Тоон дотор үсэг цохиж явна

Хугацаа нь яг таг тодорхойгүй ч дэлхийн эдийн засаг сэхээнээс өндийнө гэдэгт шинжээчид санал нэгдэж байгаа. Харин хэрхэн сэргэх бол. U, W-ийн аль нь вэ. Эсвэл V юү. Шинэ төрлийн коронавирус тархсанаас хойш тооцоо боддог шинжээчид эдийн засгийг тоогоор бус үсгээр илэрхийлэхийг илүүд үзэж эхлэв. Тухайлбал, 

V үсэг: Өсөлтөөс ёроол руу уруудаад, эргээд огцом сэргэх буюу “V” хэлбэрийг дүрс дэлхийн эдийн засгийн муруйд зурагдана хэмээн шинжээчид хэдэн сарын өмнө таамаглаж байв. Гэвч цар тахлын хор дэлхийд нэвчсэн тул алга урвуулахын адил унаад өсөх V хэлбэртэй таамаглал бараг замхраад байна. 

U үсэг: Нүд ирмэхийн зуур биш юм аа гэхэд тодорхой хугацааны дараа дэлхийн эдийн засаг дээшлэх U хэлбэрийн өөрчлөлтийг ч мэргэжилтнүүд дэвшүүлж байгаа. Гэхдээ вирусийн эсрэг вакцинийг 2021 онд гаргах хүртэл U хэлбэрийн сэргэлтийг эдийн засгаас хүлээгээд хэрэггүй гэдгийг тэд сануулсан юм. 

W үсэг: Хэрэв вакцин гаргах явц ирэх оноос хойшилж, халдварын давлагаа дахин эхэлбэл дэлхийн эдийн засагт уналт, өсөлт ээлжилсэн уул шиг буюу W хэлбэрийн өөрчлөлт ажиглагдаж болзошгүй. 

Ийнхүү тоо бодож, тооцоо хийдэг байсан шинжээчид сүүлийн үед үсгээр эдийн засгийн төсөөллийг зураглаж эхэллээ. Тэр бүү хэл, эдийн засгийн төлөвийг тайлбарлахдаа алдартай брэндийн логог хүртэл ашиглаж байна. Дэлхийн эдийн засаг ирэх жилүүдэд спорт хувцасны алдарт брэнд Nike-ийн лого шиг сэргэх таамаг сүүлийн үед хүчтэй яригдах болов. Ирэх жилүүдэд та, бидний амьжиргаа яг Nike- ийн лого шиг сэргэж, “Зөв” тэмдэглэгээг санагдуулам энэ тэмдэг хүн төрөлхтний эдийн засгийн чадавхыг илэрхийлэх амин зураас болж магадгүй байна. Өөрөөр хэлбэл, дэлхийн эдийн засаг тэнхэрч, эргэн сэргэхэд тодорхой цаг хугацаа хэрэгтэй бөгөөд алгуур өндийнө гэж үзэж байна. Brookings институтийн танилцуулснаар Nike-ийн лого шиг эдийн засгийн муруй зурагдвал ирэх оны дунд хүртэл бид дэлхийгээс өсөлт хүлээх хэрэггүй аж. 

2008 оны хямралыг зөгнөсөн "Ванга" юу хэлэв

Дэлхийн эдийн засаг яг хэзээ сэргэх вэ гэдэг асуултад шинжээчид янз бүрийн таамаг дэвшүүлж байгаа. Тухайлбал, ирэх он хүртэл өсөлтийн тухай мартах хэрэгтэйг ОУВС-гаас сануулсан. Дэлхийн эдийн засаг сэргэлээ гэхэд наанадаж 1-3 жил шаардлагатай. Цаашилбал 10 жил зарцуулах төлөвтэй байна. 2008 оны хямралыг бараг Ванга шиг зөгнөснөөрөө нэрд гарсан эдийн засагч Ноурель Рубини вируст сүйрсэн дэлхийн эдийн засаг бүрэн тэнхрэхэд 10 жил хэрэгтэй гэж мэдэгдсэн нь олон улсын анхаарлыг татаад буй. Мөн тэрбээр дэлхий даяар эрүүл мэндийн салбарын хүндрэл эцэс болох ч эдийн засгийн их хямрал ирэх жилүүдэд эхэлнэ хэмээн анхааруулсан. Тиймээс ирэх 10 жилийн турш бид шинэ төрлийн коронавирусээс үүссэн шарх, сорвийг эдгээж анагаахад зарцуулж болзошгүй байна. Түүнчлэн COVID-19 вирусээс өмнө дэлхийн эдийн засаг сайнгүй байсан. Талцал маргаан гаарч, хоёр том гүрэн худалдаа, мөнгө валют, технологи, өгөгдөл, хөрөнгө оруулалт гээд хоорондоо мөчөөрхөж болох бүх салбараар дайтаж эхлээд байсан нь дэлхийн эдийн засагт давхар цохилт болж байгаа юм.  

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Монгол Улсын нэг иргэн 28.3 сая төгрөгийн өртэй болжээ

 0 сэтгэгдэл
  • Өнгөрсөн дөрвөн жилийн хугацаанд нэг хүнд ногдох өр хоёр дахин нэмэгджээ

Өр зээлийн дарамт өнгөрсөн дөрвөн жилийн хугацаанд хумигдах бус эсрэгээрээ тэлжээ. 2016 онд нэг хүнд 15 сая төгрөгийн өр ногдож байсан бол өнөөдөр энэ хэмжээ хоёр дахин нэмэгдсэн байна. Тодруулбал, нийт гадаад өрийн хэмжээг өнөөдрийн ханшаар тооцвол, нэг иргэн 28.3 сая төгрөгийн өртэй болжээ. Төв банкны мэдээлснээр, 2019 оны жилийн эцсийн гадаад өрийн статистик үзүүлэлтээс харахад Монгол Улсын нийт гадаад өрийн хэмжээ 30.6 тэрбум ам.долларт хүрчээ. Үүнийг 2016 онтой харьцуулахад нийт өрийн хэмжээ 1.9 тэрбум ам.доллараар өссөн байна. Өрийн хэмжээ ийнхүү өсөхөд Засгийн газар болон хувийн хэвшлийн өр нэмэгдсэн нь нөлөөлсөн. Эрх баригч нам өнгөрч буй дөрвөн жилийн хугацаанд юу хийчих вэ. Гадаад өрийн хэмжээг задалж үзвэл, Засгийн газрын зээл 7.7 тэрбум ам.доллар, төв банкны зээл 1.9 тэрбум ам.доллар байгаа юм. Энэ оны төсвийн алдагдал хоёр их наяд төгрөг бөгөөд улсын гадаад болон дотоодын өрийн хэмжээ улам нэмэгдсээр. Манай улсын гадаад өр сүүлийн таван жилд 35 хувиар огцом өссөн ба Засгийн газрын нийт өрийн хэмжээ хамгийн өндөр дүнг эзэлж байна. Гэтэл Монгол Улс ирэх онд 2.9 тэрбум ам.долларын гадаад өр төлбөр барагдуулах ёстой. Энэ нь одоогийн байгаа улсын гадаад валютын албан нөөцийн 70 орчим хувьтай тэнцэх хэмжээний мөнгө.

Өр зээлийн дарамтаас иргэдээ гаргана гэж амласан эрх баригчид өнгөрсөн дөрвөн жилийн хугацаанд хоёр дахин их өр “үйлдвэрлчихээд” дахин эрх барихаар улайрч байгаа нь харамсалтай. Монгол Улсын эдийн засаг оны эхний улиралд 10.7 хувиар агшиж, төгрөгтэй харьцах ам.долларын ханш түүхэн дээд түвшинд хүрээд зогсохгүй ам.долларын ханш чангарч, төгрөгийн ханш суларсаар байвал гадаад өрийн хэмжээ тэлсээр байна гэсэн үг. Монгол Улс төсвийн орлогынхоо 50 хувийг зээл, зээлийн хүүд төлж байсан бол энэ хэмжээ 70 хувь руу дөхлөө. Хөрөнгө оруулалт шинээр гаднаас татах бус харин ч эсрэгээрээ байсан хөрөнгө оруулагчдыг үргээсэн. Гадаад өрийн эргэн төлөлт ойртсоор байгаа нь өр зээл улам нэмэгдэх томоохон эрсдэлд тооцогдож байна. Манай улс ирэх 4-5 жилд нийт 15 тэрбум ам.долларын гадаад өр болон түүний хүү төлөх ёстой. Энэ нь гадаад валютын албан нөөцийн одоогийн хэмжээнээс гурав дахин давсан өндөр үзүүлэлт. Өөрөөр хэлбэл, бидний байгаа нөөц боломж энэ их өрийн хаана нь ч хүрэхээргүй бага. Сангийн сайд гадаад өрийн дарамт буурсан гэх боловч эцсийн дүндээ дээрх байдлаар огцом өсжээ. ОУВС-тай хамтран хэрэгжүүлсэн “Өргөтгөсөн санхүүжилтийн хөтөлбөр” энэ сараар дуусгавар болж байгаа тул шинээр хөрөнгө оруулалт орж ирэх магадлал улам буурч байна. Үүнээс гадна цар тахлын эдийн засагт үзүүлэх нөлөөнөөс болж хөгжиж буй орнуудаас хөрөнгө гадагшлах үзэгдэл түгээмэл байгаа нь гадаад өрийн эрсдэлийг нэмэгдүүлсээр. 

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Apple Япон дахь дэлгүүрүүдээ нээнэ

 0 сэтгэгдэл

Apple Inc өөрийн хамгийн чухал зах зээлийн нэг – Японд COVID-19-ийн улмаас олон сар хаалттай байсан жижиглэнгийн дэлгүүрүүдээ энэ долоо хоногт эргүүлэн нээх гэж байна. Японы Фүкүока болон Нагоя Сакаэ дэх дэлгүүрүүдийг тавдугаар сарын 27-нд эргүүлэн нээхээ тус компани вэб сайтаараа зарлав. Япон дахь бусад Apple дэлгүүрийг нээх тов хараахан тодроогүй хэвээр. Apple компани өнгөрсөн оны есдүгээр сард Токиогийн галт тэрэгний төв өртөө, Эзэн хааны ордноос холгүй орших Маруноүчи бизнесийн дүүрэгт хамгийн шинэ бөгөөд том дэлгүүрээ нээсэн. Токиогийн хөл хориог анхны товоос бүтэн долоо хоногоор эрт буюу даваа гарагаас зогсоох гэж байгааг Японы Эдийн засгийн сайд Ясүтоши Нишимүра мэдэгдлээ. Apple Inc одоогоор Австрали, ХБНГУ, Австри, Өмнөд Солонгос, Швейцар дахь бүх дэлгүүрээ, Итали, АНУ-д заримыг нь нээгээд байна.