A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/3092/

Гамшгийн эрсдэлийн даатгал төсвийн ачааг үүрэлцэнэ

Сүүлийн 10 жилд гамшигт эрсдэлийн улмаас 1.6 их наяд төгрөгийн хохирол учирчээ

Гамшгийн эрсдэлийн даатгал төсвийн ачааг үүрэлцэнэ
 0 сэтгэгдэл

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/3092/


Цаг уурын өөрчлөлт, дэлхийн дулаарлаас үүдэн байгалийн гамшигт үзэгдлийн давтамж нэмэгдэж, хор хохирол нь өссөөр байна. Азийн улс орнууд гэхэд сүүлийн 10 гаруй жилийн турш жил бүр 40 орчим тэрбум ам.долларыг цаг уурын гэнэтийн эрсдэлийг арилгахад зарцуулах болсон гэх статистик бий. Дэлхий дахинд нүүрлэсэн энэ гамшиг Монгол орныг ч тойроогүй. 2003 онтой харьцуулахад манай орны агаарын дундаж температур 2.4 градусаар дулаарч, энэ хэрээр гэнэтийн үер, ган зудын давтамж нэмэгджээ. 2009-2010 оны зуднаар гэхэд нийт мал сүргийн 23 хувь нь буюу 10 сая мал хорогдсон нь байгалийн гэнэтийн гамшиг ямар их хөнөөлтэйг илтгэнэ.

Дэлхийн улс орнууд энэ эрсдэлийг бууруулах, учирсан гамшгийг хохирол багатай даван туулахын тулд уур амьсгалын өөрчлөлтийн эрсдэлийн даатгалыг хөгжүүлэх болжээ. Санхүүгийн зохицуулах хороо ХБНГУ-ын Олон улсын хамтын ажиллагааны нийгэмлэгтэй хамтран зохион байгуулсан Төр, хувийн хэвшлийн түншлэлийн олон улсын VII зөвлөлдөх уулзалтын сэдэв ч энэ асуудал руу чиглэсэн байв. Уулзалтад “Хүртээмжтэй даатгалын асуудлаарх Азийн орнуудын мэдлэг, туршлага солилцох сүлжээ”-ний байнгын гишүүн орнууд болох Филиппин, Индонез, Пакистан, Шри Ланка, Вьетнам болон Герман, Швейцарын төлөөлөгчид оролцсон юм. Уур амьсгалын өөрчлөлтөөс үүдэлтэй эрсдэлээс хамгаалахад даатгалын тогтолцоог ашиглах замаар эдийн засагт дэмжлэг үзүүлэх нь уулзалтын гол зорилго байв.

Энэ үеэр уур амьсгалын өөрчлөлтөд өртөмхий орнууд эрсдэлийг даван туулсан туршлагаасаа хуваалцлаа. Вьетнам улс гэхэд дотоодын нийт бүтээгдэхүүнийхээ 0.8-1 хувийг байгалийн гамшигтай холбоотой нөхөн олговорт зориулдаг аж. Нийт үр тарианыхаа 15 хувийг хөдөө аж ахуйн салбараас бүрдүүлдэг аж.

Харин Индонез улс үндэсний хэмжээний хууль батлуулжээ. Үүний хүрээнд хуримтлал үүсгэж, хожим үүсэх эрсдэлээс сэргийлдэг байна. Хуулийн хэрэгжилтийг хангах гол үүргийг Сангийн яам нь хариуцдаг аж. Даатгалын хуулийг хэрэгжүүлэхэд хувийн хэвшилтэйгээ хамтарч ажиллах нь чухал болохыг тус улсын Сангийн яамны Төсвийн бодлогын агентлагийн менежер Винсентус Викаксон хэлсэн.

Манай улсын тухайд дотоодын нийт бүтээгдэхүүний 28 орчим хувийг хөдөө аж ахуйн салбараас бүрдүүлдэг. Улсын хэмжээнд 230 мянган малчин байгаа нь нийт хүн амын есөн хувийг эзэлж байгаа юм. 2006 онд малчдын долоон хувь нь даатгалд хамрагдаж байсантай харьцуулахад одоо байдал дээрдсэн ч хангалтгүй хэвээр байгааг Сангийн яамны Санхүүгийн бодлогын газрын Санхүүгийн зах зээл, даатгалын хэлтсийн дарга Л.Сонор хэлсэн.

Харин улсын нэгэн чухал салбар болох хөдөө аж ахуйд байгалийн хараат үйлдвэрлэл их байгааг ОБЕГ-ын Гамшгийн эрсдэлийн менежментийн хэлтсийн дарга, дэд хурандаа Д.Баасансүрэн онцлов. “Ган, зуд, хүн, малын халдварт өвчин, үер ус, түймрийн аюул улам ихэссээр байна. Сүүлийн 10 жилд нийт 44177 удаа гамшигт эрсдэл тохиож, үүний улмаас 1.6 их наяд төгрөгийн хохирол учирсан тооцоо бий. Улсын зүгээс олгож буй нөхөн олговор жил ирэх тусам нэмэгдсээр байна. Уг нь үүнийг даатгалын компаниуд төлөх ёстой юм” хэмээн тэрбээр ярилаа.

Одоогоор Монголд гамшгийн эрсдэлийн даатгалын бүтээгдэхүүн гаргаад ажиллаж байгаа байгууллага алга.

Уур амьсгалын өөрчлөлтийн эрсдэлийн даатгал Монголд зайлшгүй шаардлагатай


Даатгалын зарим компани өөрсдийн үндсэн бүтээгдэхүүний хажуугаар гамшгийн эрсдэлийн даатгалыг хөгжүүлэхээр оролдож эхэлж буй. Гамшигт эрсдэлийн давтамж нэмэгдсэн өнөөгийн нөхцөлд энэ төрлийн даатгал зайлшгүй шаардлагатай болохыг Санхүүгийн зохицуулах хорооны Ажлын албаны дарга Б.Ариунаа тайлбарласан. “Уур амьсгалын өөрчлөлтийн эрсдэлийн даатгал өнөөгийн Монголд зайлшгүй шаардлагатай учраас бид энэ чиглэлээр даатгалын бүтээгдэхүүн бий болгох, хууль эрх зүйн орчинг боловсруулахаар ажиллаж байна. Улаанбаатар хотод үер усны аюул тохиолдох боллоо. Мөн хөдөө орон нутагт цаг уурын өөрчлөлтөөс болоод ган, зудын эрсдэл байнга нүүрлэдэг. Энэ эрсдэлийг бууруулахад гамшгийн эрсдэлийн даатгал чухал үүрэгтэй. Одоогоор хуулийн төсөл өргөн бариагүй. Гэхдээ ОБЕГ, Санхүүгийн зохицуулах хороо хамтран гамшгийн даатгалын тухай хуулийг боловсруулахаар ажлын хэсэг байгуулан ажиллаж байна” хэмээн тэр хэлсэн юм.

Мэдээж уур амьсгалын өөрчлөлтөөс үүдэлтэй байгалийн гамшиг улс орон бүрт өөр өөр хэлбэрээр тохиож буй. Зүүн өмнөд Азийн орнууд далайн хар салхи, газар хөдлөлтөд нэрвэгдэх нь элбэг бол Монголд ийм гамшиг нүүрлэх эрсдэл харьцангуй бага. Гэхдээ үер ус, ган гачиг гээд анхаарахгүй орхиж боломгүй эрсдэл бий. Тиймээс уур амьсгалын өөрчлөлтийн эрсдэлийн даатгалд ямар төрлийг хамруулах вэ гэдгээ сайтар ярил - цан шийдэх нь чухал, энэ ажилд даатгалын компаниуд чухал үүрэгтэй оролцох учиртайг хуралд оролцогчид онцолж байв.

ЗГМ: ТОДРУУЛГА С.Даваасүрэн: Цаг уурын өөрчлөлт даатгалын зах зээлд маш том орон зай бий болголоо

Санхүүгийн зохицуулах хорооны дарга С.Даваасүрэнгээс зарим зүйлийг тодрууллаа.

-Энэ удаагийн хурлыг хийх болсон шалтгаан, ач холбогдлын талаар тодруулж өгнө үү?

-Санхүүгийн зохицуулах хороо “Азийн орнуудад хүртээмжтэй даатгалыг хөгжүүлэхэд төрийн зохицуулагч байгууллагуудын оролцоо” хөтөлбөртэй хамтраад энэхүү зөвлөгөөнийг зохион байгуулж байна. Зөвлөгөөн маань “Уур амьсгалын өөрчлөлтийн эрсдэлийн даатгал” нэртэйгээр төр болон хувийн хэвшлийн оролцоотой зохион байгуулагдаж байгаа юм. Азийн хэд хэдэн орноос төрийн байгууллагын төлөөллүүд хүрэлцэн ирлээ. Мөн Германы хамтын ажиллагаа, хөгжлийн байгууллага үйл ажиллагааны зохион байгуулалтад хамтран оролцож байна. Цаг уурын өөрчлөлттэй холбоотой эрсдэл ирээдүйд биш, яг энэ цаг үед бий болчихоод байгаа зүйл. Сүүлийн үед цаг уурын хэт их халалтын талаар байнга ярьж байна. Энэ нь иргэдийн амьдралд тодорхой бус байдлыг бий болгож байгаа. Энэ нөхцөл байдал ядуу буурай, эмзэг бүлгийнхэнд хүндээр тусдаг. Тухайлбал, үе ус, галын аюул байна. Энэ эрсдэлийн эсрэг дэлхий нийтээрээ хүчин чармайлт гаргаж байгаа ч байгалийн гамшиг иргэдийн хэвийн амьдрах боломжийг хүндрүүлдэг учраас төр маш их зардал гаргах шаардлагатай болдог. Манай улсын хувьд үер усны эрсдэл өндөр байна. Эрсдэл нэгэнт тохиолдсон хойно нь төрийн байгууллагууд тодорхой хэмжээний нөхөн олговор олгох биш, анхнаасаа даатгалд хамруулж чадвал тухайн нөхцөл байдлыг хамгийн бага зардалтайгаар даван туулах боломж бүрдэнэ. Тиймээс энэ чиглэлээр төр, хувийн хэвшил хэрхэн хамтарч ажиллах вэ гэдгийг шийдэх нь зөвлөгөөний хамгийн чухал хэсэг юм.

-Байгалийн гамшгийн эрсдэлийг бууруулах даатгалын бүтээгдэхүүн зах зээлд гаргавал иргэдийн худалдан авах чадвар хэр байх бол. Нөгөө талаар даатгалын компаниуд ийм төрийн үйлчилгээ үзүүлэхэд бэлэн байна уу?

-Даатгалын компаниудын хувьд ослын даатгал зэрэг шинэ бүтээгдэхүүн гаргаж байгаа. Гэхдээ энэ нь олонхыг хамарч чадахгүй байна. Яагаад гэвэл зардал өндөр. Тиймээс төрийн зүгээс ямар хэмжээний хүчин чармайлт гаргаж чадах юм, даатгалын компаниуд ямар байдлаар оролцох сонирхолтой байна гэдгийг шийдэх завсрын үе дээр бий болж байгаа цоо шинэ бүтээгдэхүүн гэж хэлж болно. Манай орны хувьд энэ үйлчилгээ харьцангуй шинэ. Тийм учраас бид энэ зөвлөгөөнийг хийж байна. Бусад улс асуудлаа хэрхэн шийдэж байгаа туршлагаас судална. Энэ нь даатгалын компаниудын хувьд шинэ сорилт, маш том орон зай гэдгийг онцолж хэлмээр байна.

-Хууль эрх зүйн хувьд тодорхойгүй байдал их байна гэсэн. Үүнийг цэгцэлж, хуулийн төсөл боловсруулах ажил ямар шатандаа байна вэ?

-Санхүүгийн зохицуулах хороо, ОБЕГ, олон улсын байгууллагууд, хувийн хэвшлийнхний хамтын хүчээр л энэ асуудлыг шийдэх боломжтой. Дахин хэлэхэд, энэ төрлийн даатгал өмнө нь байгаагүй. Гэтэл байгаль, цаг уурын байдал биднээс үл хамааран өөрчлөгдөж байна. Энэ нь бидний өмнө тулгарсан бодит байдал болчихоод байна.

-Олон улсад гамшгийн эрсдэлийн даатгал хөгжөөд хэр хугацааг үдэж байна вэ?

-Бусад төрлийн даатгалтай харьцуулбал түүх нь тийм ч урт биш. Цаг уурын дулаарал, цаг уурын өөрчлөлт даатгалын зах зээл дээр маш том орон зай бий болголоо. Тиймээс эрсдэлт нөхцөл байдлыг хамгийн бага хохиролтойгоор хэрхэн даван туулах вэ, нэгэнт эрсдэл учирсан бол нөхөн төлбөр олгох асуудлыг хэрхэн шийдэх нь чухал. Харин энэ үйл явцад даатгалын одоогийн тогтолцоо хариу үйлдэл үзүүлж чадаж байна уу, даатгалын компаниуд хэр зэрэг чадамжтай байна вэ гэх мэтээр олон асуудал яригдана.

-Энэ төрлийн үйлчилгээг давхар даатгалын компаниар дамжуулан олон улсад гаргах боломж хэр байгаа бол?

-Өнөөдөр Монголын даатгалын зах зээл дээр ердийн даатгалын 15 компани, амьдралын даатгалын нэг компани, давхар даатгалын хоёр компани ажиллаж байна. Эрсдэл их байх тусам цаашаа давхар даатгуулах шаардлага үүснэ. Өнгөрсөн гурван жилийн хугацаанд даатгалын компаниудын нийт хөрөнгө 1.8 дахин өсөж, 300 гаруй тэрбум төгрөг болсон. Мөн даатгалын компаниудын нөөц сангийн хэмжээ эрс өсөж, нөхөн төлбөр олгох чадвар сайжирсан. Энэ хэрээр өөрсдийгөө чадваржуулах, илүү мэргэжлийн болох чиглэл рүү ажилласаар байна. Санхүүгийн зохицуулах хорооноос 2012 онд даатгалын компаниудын дүрмийн санг өсгөх шийдвэр гаргасан. Энэ ажлыг 2018 онд амжилттай хэрэгжүүлж дууслаа. Даатгалын компаниуд улсын хэмжээнд 500 гаруй бүтээгдэхүүн гарган ажиллажбайна. Гэхдээ дэлхийн нөхцөл байдлыг харвал бүх л төрлийн даатгалын орон зай нээлттэй байгаа. Үүний нэг томоохон сорилт нь цаг уурын өөрчлөлттэй холбоотой даатгал.

-Сая хэлэлцүүлгийн үеэр энэ төрлийн даатгалыг албан журмын даатгалын системээр хэрэгжүүлбэл үр дүнтэй байдаг тухай ярилаа. Харин Монголд ямар байвал зохистой бол?

-Цаг уурын эрсдэлд өртөмтгий Монгол орны тухайд албан журмын даатгалын системээр явбал үр дүнд хүрнэ. Гэхдээ хүн бүрийг биш, яг эрсдэлт нөхцөлд байгаа хүмүүсийг албан журмаар даатгуулах байдлаар хэрэгжихийг үгүйсгэхгүй. Өнөөдөр бид яг энэ талаар зөвлөлдөж, олон улсын экспертүүдийг урьж, туршлагаас нь солилцож байна. Энэ бол чухал эхлэл. Санхүүгийн зохицуулах хорооны хувьд “Азид хүртээмжтэй даатгалыг хөгжүүлэхэд төрийн байгууллагуудын оролцоо” хөтөлбөрийг сүүлийн хоёр жил ахалж ажиллаж байна. Тиймээс энэ зөвлөгөөнийг дотооддоо зохион байгуулж, гарц шийдэл хайж байгаа юм.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Олон Улсын Санхүүгийн хүртээмжийн нийгэмлэгийн захирлуудын зөвлөлийн хуралд СЗХ-ны дарга Д.Баярсайхан оролцов

 0 сэтгэгдэл

Санхүүгийн хүртээмжийн нийгэмлэг /Аlliance for Financial Inclusion/ нь дэлхийн хөгжиж буй 89 орны 100 төв банк, санхүүгийн зохицуулагч байгууллагын гишүүнчлэлтэй, дэлхийн бичил санхүүгийн зах зээлийн 85 хувийг хамарсан, хүн амын ядуу буурай хэсэгт санхүүгийн үйлчилгээг ойртуулах чиглэлээр ажилладаг олон улсын байгууллага бөгөөд санхүүгийн хүртээмжийн бодлого боловсруулагчдад зориулсан дэлхийн хамгийн анхны сургалтын даяарчлагдсан платформыг нэвтрүүлсэн, дэлхийн сүлжээ олон улсын  байгууллага юм. СХН нь жил бүр Дэлхийн бодлогын форумыг зохион байгуулж санхүүгийн үйлчилгээг илүү нээлттэй, хүртээмжтэй болгоход чиглэсэн бодлогын шийдлүүдийг зөвшилцөн баталж, тэдгээрийг үр дүнтэй хэрэгжүүлэх, хөгжлийг хурдасгахад нийгэмлэгийн гишүүн байгууллагууд идэвхтэй хамтран ажилладаг бөгөөд Санхүүгийн зохицуулах хороо нь 2010 оны 6 дугаар сарын 28-нд элсэн орсон цагаасаа эхлэн жил бүрийн Дэлхийн бодлогын форумд санаачилгатай оролцож Монгол Улсын санхүүгийн салбарын бодлого мэдээллийг тунхаглалд тусгуулж, хамтран ажиллаж ирсэн. Тухайлбал СХН-ийн “Жижиг дунд үйлдвэрийн санхүүгийн Ажлын хэсгийн зургаадугаар чуулга уулзалт”-ыг Улаанбаатар хотноо 2016 оны 5 дугаар сарын 22-27-ны өдрүүдэд амжилттай зохион байгуулж, дэлхийн 24 орны санхүүгийн зохицуулагч байгууллага, Төв банкны төлөөллийг хүлээн авсан билээ. Улаанбаатарын чуулга уулзалтын үеэр Олон Улсын Санхүүгийн хүртээмжийн нийгэмлэгийн гүйцэтгэх захирал Алфред Ханниг Монгол Улсад айлчилж УИХ-ын дарга болон Санхүүгийн зохицуулах хороо, Сангийн яам, Монголбанкны удирдлагуудтай уулзаж, санхүүгийн хүртээмжийг нэмэгдүүлэх, хүний нөөцийг чадавхжуулах, сайн туршлагыг нэвтрүүлэх зэрэг Монгол Улсын санхүүгийн салбарын хөгжилд тодорхой түлхэц болохуйц санал, санаачилгууд хамтран хэрэгжүүлэхээр тохиролцсон. Ийнхүү Санхүүгийн зохицуулах хороо СХН-ийн “Жижиг дунд үйлдвэрийн санхүүгийн Ажлын хэсгийн зургаадугаар чуулга уулзалт”-ыг Улаанбаатар хотноо амжилттай зохион байгуулсан нь СХН-ийн гишүүн байгууллагуудын дунд Монгол Улсын нэр хүндийг өндөрт өргөсөн бөгөөд энэ үеэс эхлэн Олон Улсын Санхүүгийн хүртээмжийн нийгэмлэгийн гүйцэтгэх захирал Алфред Ханнигийн шууд санаачилга, саналын дагуу Монгол Улсыг СХН-ийн бүх ажлын хэсгийн бүрэлдэхүүнд оруулах, улмаар СЗХ-ны даргыг 2017 онд Захирлуудын зөвлөлийн бүрэлдэхүүнд оруулах зэргээр  идэвхтэй хамтран ажиллаж эхэлсэн. Мөн

2016 оноос Санхүүгийн зохицуулах хорооны албан хаагчид тус нийгэмлэгийн “Хэрэглэгчийг чадавхжуулах, зах зээлийг зохицуулах”, “Дижитал санхүүгийн үйлчилгээ”, “Санхүүгийн хүртээмжийн тоон өгөгдөл”, “Санхүүгийн хүртээмжийн стратеги”, “Олон улсын стандартыг зохистой хэрэгжүүлэх”, “ЖДҮ-ийн санхүүжилт”, “Хүртээмжтэй ногоон санхүү” зэрэг долоон ажлын хэсэгт тогтмол ажиллаж, бодлого боловсруулах үйл явцад идэвхтэй оролцож байна. СХН-ийн Захирлуудын зөвлөл нь дэлхийн санхүүгийн хүртээмжийг сайжруулах стратеги, бодлогыг тодорхойлох, түүнийг хэрэгжүүлэхэд гишүүн орнуудын оролцоог дэмжих, гүйцэтгэх удирдлага, зөвлөл, хорооны гишүүдийг томилж, батлах, үнэлгээ өгөх болон олон улсын санхүүгийн хүртээмжийн талаарх хамтын шийдвэрийг баталгаажуулах чиг үүрэгтэй бөгөөд есөн жинхэнэ, хоёр ажиглагч гишүүний бүрэлдэхүүнтэй. Захирлуудын зөвлөлийн ээлжит 18 дугаар хуралдаан 2020 оны нэгдүгээр сарын 23-ны өдөр Арабын Бүгд Найрамдах Египет Улсын Каир хотод болж 2019 оны үйл ажиллагааны тайлан, төсөв, стратеги төлөвлөгөө, ирэх жилийн зорилго, зорилтыг хэлэлцэн тодорхойлсон бөгөөд энэ үеэр нийгэмлэгийн Захирлуудын зөвлөлийн дарга, орлогч даргыг шинээр сонголоо. Захирлуудын зөвлөлийн даргаар Египет Улсын Төв банкны ерөнхийлөгч, орлогч даргаар Мексикийн Нэгдсэн Улсын Үндэсний банк ба үнэт цаасны хорооны ерөнхийлөгч сонгогдож, гишүүдээр Монгол Улсын Санхүүгийн зохицуулах хорооны дарга Д.Баярсайханаас гадна, Парагвай, Армени, Кени, Самоа, Балба болон Баруун Африкийн улсуудын төв банкны ерөнхийлөгч нар ажиллаж байна. Энэ удаагийн Захирлуудын зөвлөлийн хуралдаанаас СХН-ийн үйл ажиллагааг улам өргөжүүлэх, Засгийн газар хоорондын байгууллага (IGO) болгох асуудлыг хэлэлцэн дэмжиж Европ дахь салбараа Люксембургийн Их Вант улсын Люксембург хотод байгуулахаар хэлэлцэж шийдвэрлэсэн байна. Санхүүгийн зохицуулах хороо СХН-ийн үйл ажиллагаанд 10 гаруй жилийн турш идэвх санаачлагатай оролцож, 2011 онд “Цахим мөнгөний зохицуулалт”, 2015 онд “ХАА-н гаралтай бараа түүхий эдийн зах зээлийн хөгжил”, 2017 онд “Монгол Улсын санхүүгийн хүртээмжийг үнэлэх түүвэр судалгаа”, 2019 онд “Хүртээмжтэй ногоон санхүү” гэсэн мэдлэг солилцох 4 төслийг авч хэрэгжүүлэн судалгаа хийж, СХН-ийн Захирлуудын зөвлөлд сонгогдож, ажлын долоон хэсэгт оролцон идэвхтэй хамтын ажиллагааг хөгжүүлж байна.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Эдийн засгийн өсөлт 2020 онд буурч болзошгүй байна

 0 сэтгэгдэл
  • Үйлчилгээний салбарын уналт эдийн засгийн өсөлтийг хойш татна
  • 2019 оны эдийн засгийн өсөлтийг ирэх сард үндэсний статистикийн хороо албан ёсоор танилцуулна. Харин өнгөрсөн оны гуравдугаар улирлын үзүүлэлтээр манай улсын эдийн засаг 6.3 хувиар өссөн 

Манай улсын эдийн засгийн өсөлтөд үйлчилгээний салбарын үзүүлэх нөлөө жилээс жилд нэмэгдэх хандлагатай байна. Уул уурхай, хөдөө аж ахуй, боловсруулах үйлдвэрлэлийн салбараас гадна үйлчилгээний салбарын эдийн засагт эзлэх орон зай тэр хэрээр жин дарах болсон. Ялангуяа, сүүлийн жилүүдэд үйлчилгээний салбар хүч түрэн орж ирсэн билээ. Тодруулбал, нийтийн хоол, үзвэр үйлчилгээ, зочид буудал, зоогийн газар, тээвэр, дотоодын худалдаа, аялал жуулчлал үйлчилгээний салбарын өсөлтийг үндсэндээ тодорхойлж байна. Уул уурхайн салбарыг дагаж үйлчилгээний салбарын өсөлт эрчимжих хандлагатай байгааг төв банкны ерөнхий эдийн засагч Д.Ган-Очир онцолсон удаатай. Экспортын дийлэнх хэсгийг бүрдүүлэх уул уурхайн голлох таваарын үнэ нэмэгдэх болсноор эрдэс баялгийн салбар дахь ханган нийлүүлэлт, туслан гүйцэтгэх ажил, үйлчилгээний эрэлт нэмэгдэж, улмаар нийтийн хоол, үзвэр үйлчилгээ, жижиг, дунд үйлдвэрлэл гээд дээрх бүхий л салбарт энэ нь давхар нөлөөлж байгаа юм. Үйлчилгээний салбар дотор тээвэр болон жижиглэн худалдааны салбар өсөлтөөрөө илүүрхэх болсон. 2019 оны эдийн засгийн өсөлтийг ирэх сард Үндэсний статистикийн хороо албан ёсоор танилцуулна. Харин өнгөрсөн оны гуравдугаар улирлын үзүүлэлтээр манай улсын эдийн засаг 6.3 хувиар өссөн. Энэхүү өсөлтийг бий болгоход үйлчилгээ, аж үйлдвэр, барилга, уул уурхайн салбар тэргүүлэх үүрэг гүйцэтгэсэн юм. Тэгвэл дэлхий нийтийг түгшээх болсон коронавирусийн тархалтаас урьдчилан сэргийлэх арга хэмжээг бүхий л улс орнууд дор бүрнээ авч эхлээд байна. Үүний нэгэн адил манай улсын Засгийн газар олон нийтийг хамарсан үйл ажиллагаа зохион байгуулахыг ирэх гуравдугаар сар хүртэл хориглосон. Мөн нийслэлээс соёл урлаг, үзвэр үйлчилгээний байгууллагын үйл ажиллагааг түр зогсоож, баар рестораны ажиллах цагийн хуваарьт хүртэл түр өөрчлөлт оруулах захирамж гаргасан билээ. Уламжлалт сар шинийн баяраар залуус гэр бүлээрээ гадагш аялж, зугаалах нь нэмэгддэг. Харин энэ жилийнхувьд шинэ вирус гарсан орнуудад зорчихгүй байхыг иргэдэд уриалж буй. Энд дурдсан болгон үйлчилгээний салбарын нэг хэсэг. БНХАУ-тай хил залгаа манай улсаар иргэдээ дамжин зорчихгүй байхыг бусад орнууд анхааруулж, бизнес аялал хийхээ түр хойшлуулах, өвлийн аялал жуулчлалыг үзэж сонирхох байсан жуулчид оролцох боломжгүй болсноо эхнээсээ мэдэгдээд эхэллээ. Эдгээр нь бизнесийн байгууллагуудын хувьд алдагдал гэсэн үг. Зочид буудал, худалдаа, үзвэр үйлчилгээ, тээвэр гээд бүхий л салбарт энэ нь тооцоолоогүй эрсдэл болж байна. Хөвсгөлийн Мөсний баяр, Баян-Өлгийд болох Бүргэдийн баяр үүсээд буй нөхцөл байдлаас шалтгаалж цаг хугацааны хувьд хойшлох, мөн энэ удаа өнжихөөс өөр аргагүй болж мэдэх нь. Нэгэнт ийм нөхцөл байдал бий болсон тул үйлчилгээний салбарын орлого буурах төдийгүй аялал жуулчлалын салбар энэ оныг хүндхэн эхлүүлж байна. Үүнийг дагаад ажлын байр хумигдах, өрхийн орлого багасах эрсдэл шил шилээ даран үүсэж байгаа юм. 2019 онд манай улс 577.2 мянган жуулчин хүлээн авсан. Салбарын орлого 2018 онтой харьцуулахад 10.2 хувиар өссөн. Харин энэ оны хувьд хэрхэх нь тодорхойгүй байна. Эдийн засгийн өсөлтөд улс хооронд болон дотоодын ачаа тээвэр онцгой үүрэгтэй байдаг. Улсын хэмжээнд 2019 онд бүх төрлийн тээврээр 69 сая тонн ачаа тээвэрлэсэн. Мөн бүх төрлийн тээврээр давхардсан тоогоор 173 сая хүн зорчсон байдаг. Харин коронавирусийн тархалтаас болж зорчигчдын урсгал энэ оны эхний улиралд эрс багасахаар байна. Ингэснээр тээврийн салбарын орлого танагдана гэсэн үг. Энэ нь 2020 оны эдийн засгийн өсөлтийн төлөвт нөлөөлөх эрсдэлд тооцогдох аж. Азийн хөгжлийн банк манай улсын эдийн засгийн энэ оны өсөлтийг 6.3 хувиар таамагласан. Харин дэлхийн банк үүнээс ялимгүй доогуур өсөлтийн төлөв танилцуулсан юм. Эдийн засгийн өсөлтөд бөөний болон жижиглэн худалдааны салбарын оролцоо их. Тэгвэл 90 гаруй мянган аж ахуйн нэгж тус салбарт үйл ажиллагаа явуулж байна. Тус салбарын борлуулалт жилээс жил нэмэгдэж байгаа. Харин энэ онд ялимгүй буурч болзошгүй нь. Нийтийн хоол дотроо түргэн хоолны салбарын орлого энэ улиралд буурахаар дүр зурагтай байна. Зөвхөн Монголд бус дээрх вирус гарсан орнуудад тодорхой цагийн зохицуулалт хийж, урьдчилан сэргийлэх арга хэмжээ авснаар үйлчилгээний салбарын орлого хумигдсаар байна. Хятадад дэгдсэн вирус дэлхийн эдийн засагт ийнхүү шинэ эрсдэл үүсгэлээ. 2020 оны нэгдүгээр улиралд өмнөд хөршийн эдийн засгийн өсөлт, ялангуяа үйлчилгээний салбарын өсөлт удаашрахаар байгааг Bloomberg Intelligence-ийн шинжээчид анхаарууллаа. Өмнө нь SARS-ийн улмаас 2003 оны хоёрдугаар улиралд БНХАУ-ын эдийн засгийн өсөлт хоёр нэгж хувиар буурч байсан.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Өрсөлдөх чадвар сайтай аймгуудад орон сууцны худалдан авалт өндөр байна

 0 сэтгэгдэл
  • 2012-2019 онд нэрлэсэн дүнгээр аймгуудын ДНБ-ий нийт хэмжээ 2.5 дахин нэмэгджээ
  • Орон сууцны борлуулалт Дорноговь, Орхон, Дорнод, Дархан-Уул аймагт хамгийн өндөр байна

Эдийн засгийн бодлого, өрсөлдөх чадварын судалгааны төвөөс найм дахь жилдээ аймгуудын өрсөлдөх чадварыг эрэмбэлж, олон нийтэд зарласан. Хамгийн сүүлд гаргасан 2019 оны ээлжит тайлангаар аймгуудыг Орхон, Өмнөговь, Дорноговь нийт оноогоороо тэргүүлж байна. “Эхний байруудыг эзэлсэн гурван аймаг дотроос өнгөрсөн онд Дорноговь хамгийн их эерэг өөрчлөлт гаргаж, өрсөлдөх чадварын үзүүлэлтээ 10 оноогоор нэмэгдүүлж чадсан“ хэмээн дээрх судалгааны төвийн удирдах зөвлөлийн дарга П.Цагаан онцолсон юм. Ийм оноо авахад бизнесийн үр ашиг, дэд бүтцийн үзүүлэлт голлон нөлөөлжээ. Тодруулбал, худалдааны салбарын борлуулалт нэмэгдсэн, чанаргүй зээлийн үлдэгдэл буурсан төдийгүй түгээлтийн сүлжээ сайжирч, тохижилтын ажлууд нэмэгдсэн байна. Мөн гэмт хэргийн гаралт буурчээ. Үүнээс гадна Монголын ипотекийн корпорацийн мэдээлснээр, орон сууцны худалдан авалтаар орон нутагт Дорноговь, Орхон, Дорнод, Дархан-Уул аймагт хамгийн өндөр байна. Эдгээр аймгууд өрсөлдөх чадварын оноогоор улсын хэмжээнд тэргүүлж байгаа юм. Судалгаанаас харахад, аймгуудын өрсөлдөх чадварын дундаж оноо жилээс жилд өсөх хандлагатай байна. Өөрөөр хэлбэл, өрсөлдөөн улам ширүүсэх болжээ. Эдийн засгийн тамир тэнхээ, засаглалын болон, бизнесийн үр ашиг, дэд бүтэц гэсэн үндсэн дөрвөн үзүүлэлтээр аймгуудын өрсөлдөх чадварыг хэмждэг. 2012-2019 онд нэрлэсэн дүнгээр аймгуудын ДНБ-ий нийт хэмжээ 2.5 дахин нэмэгдсэн байна.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

McDonald’s, Starbucks вирусийн улмаас Хятад дахь зарим салбараа хаалаа

 0 сэтгэгдэл

Уушгины вирус эрчтэй тархаж буйн улмаас McDonald’s Corp БНХАУ-ын Хубэй мужийн таван хот дахь ресторануудаа бүгдийг, бусад хотод заримыг нь түр хаалаа. Нэгдүгээр сарын 24-ний байдлаар Ухань, Өжоу, Хуанган, Чяньжян, Шяньтао хотод ажилладаг McDonald’s-ын бүх рестораныг хаасныг Чикагод төвтэй компани мэдэгдээд байна. Саяхан эдгээр таван хотод нийтийн тээврийн үйлчилгээг зогсоосон юм. Нийт хэдэн ресторан хаагаад байгааг компани тодорхой мэдээлсэнгүй. McDonald’s нь 2018 оны байдлаар БНХАУ-д 3000 орчим ресторантай байжээ. Коронавирусийн халдвараас сэргийлэх үүднээс ажиллагсад, үйлчлүүлэгчдийнхээ төлөө орон нутгийн эрүүлийг хамгаалах байгууллагуудтай хамтран ажиллаж буй Starbucks Corp ч Хятад дахь зарим салбараа хаагаад байна. Сиэттлд төвтэй Starbucks сүлжээ БНХАУ-д 4125 кафетай. Аяллын ачаалал хамгийн ихэсдэг билгийн тооллын сар шинийн баяраар БНХАУ вирусийн тархалтыг хязгаарлах үүднээс 40 сая орчим хүний аяллыг зогсоожээ. Хятадын бусад бүс нутаг дахь ресторанууд хэвийг ажиллаж буйн зэрэгцээ урьдчилан сэргийлэх нэмэлт арга хэмжээ авснаа McDonald’s мөн мэдэгдсэн юм. Түргэн хоолны сүлжээ ресторан ажилтнуудаа өглөө ирэхэд биеийн халууныг нь шалгаж, үйлчлүүлэгчдэдээ гар ариутгах хэрэгсэл олгож байна. Нөхцөл байдлыг сайтар ажиглаж буй Starbucks шаардлагатай нөхцөлд цаашдын арга хэмжээ авна хэмээн тайлбарлав.