A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/2467/

Г.Ариунтуяа: Уралдах тусам өөрийгөө улам голдог

Би уралдааны машинтай сэтгэл зүрхээрээ байнга “ярилцдаг”

 0 сэтгэгдэл

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/2467/


Монголын авто спортын УАЗ ангилалд ягаан имижтэй, 84 дугаартай тамирчин уралдаж эхэлсэн нь Мастер кросс уралдааны анхны эмэгтэй тамирчин Ганбатын Ариунтуяа юм.

Аавынхаа өвөр дээр залуур атган, уралдаж байна хэмээн мөрөөдөж явсан бяцхан охины хүсэл тэмүүлэл түүний ааваас эхтэй. Ариунтуяагийн аав Ганбат 1990-ээд оны дундуур энэ ангилалд уралддаг байсан цөөн ахмад тамирчны нэг. Мөн Батлан хамгаалах яамны харъяа Алдар спорт нийгэмлэгийн дугуйн спортын ОУХМ, дугуйн спортын урдаа барьдаг тамирчдын нэг гэдгээр спорт сонирхогчид мэднэ. Ариунтуяагийн ээж ч дугуйн спортын тамирчин. Тамирчин ээж, аавын охин анх 12 настайдаа УАЗ 469 машиныг хөдөлгөж аавыгаа даган ойр зуур бэлтгэл хийсээр байжээ.

Энэ нь түүнийг эрчүүдийн самбаа сорих спортоор хичээллэх гол суурь болсон байна. Мөн тэрбээр сагсан бөмбөгийн спортоор хичээллэж өсвөр, идэрчүүдийн хот, улсын аварга шалгаруулах тэмцээнээс олон медаль хүртэж явсан тамирчин юм.

Өнөөдөр түүнийг Монголын авто спортын урдаа барих эмэгтэй тамирчин болгосон шалтгаан тамирчин гэр бүлийн хүмүүжил, аавынх нь тэсвэр, хатуужилд бэлтгэсэн сургуулилт бахдам гавьяа гэлтэй. Үүний үр дүн ч анхны тэмцээнээс нь харагдаж Мөсөн замын уралдааны алтан медаль, холын зайн ралли уралдааны мөнгөн медаль түүний энгэрт гялалзаж байлаа. Энэ шавилхан бүсгүй орос тэрэгний хүнд залуурыг эрчүүдээс дутахгүй мушгин, амжилт үзүүлж буйн шалтгааныг өөрөөс нь тодотгох сонин байв. Тиймээс Монголын авто спортын УАЗ ангиллын эмэгтэй тамирчин түүнийг сониныхоо “Зочин” буланд урьж ярилцлаа.


- Та юунаас хамгийн их айдаг вэ?

- Би өөрөөсөө айдаг. Холын том зорилго тавьчихаад түүндээ хүрч чадахгүй, шантарч ухрах вий гэхээс айдаг. Яагаад ч юм миний “дотор хүн” эсрэг, тэсрэгийн туйл юм шиг санагддаг. Нэг талаараа би асаж чаддаг. Харин нөгөө туйл шантрах тал руугаа явчих вий гэж их айдаг. Эмэгтэй хүнийхээ хувьд шавьж, хорхойноос айдаг.

-Тэгвэл уралдахдаа айдаг уу?

-Эхний тэмцээндээ түрүүлээд, дараагийнхад нь мөнгөн медаль авсан явдал надад маш их урам өгсөн. Эсрэг тэсрэг туйлынхаа эерэг талруу тэмүүлж чадсан нь маш том урам болсон. Эмэгтэй хүн гэж өөрийгөө голох, УАЗ 469 машины уралдаан хатуу гэх айдсыг тайлж өгсөн жил 2016 он байсан. Тэр үеэс л уралдааны айдасгүй болчихсон.

-Тэр хүртэл өөрийгөө яаж бэлддэг байв.

-Хүүхэд байхаасаа л аавыгаа дагаж 10 настайгаасаа УАЗ 469 гэдэг машиныг хөдөлгөж эхэлсэн. Өгсүүрт унтраагаад, жалга руу жолоодлого алдсаар сурсан. Дунд ангидаа аавынхаа уралдааны машиныг хотоос зайдуу унаж сургуулилт хийдэг болж зүгширсэн. Аав маань ч их зүйлийг сургасан. Би аавынхаа дэргэд байхдаа айдаггүй байсан. Миний аав жолоо бариад явж байхад надад ямар ч айдасгүй амар амгалан байдаг. Тэр хүний ур чадварыг харж өссөн болохоор суралцсаар л ирсэн. Би авто спортоор хичээллэж ааваасаа илүү амжилт гаргаж чадсандаа, аавдаа бэлэг барьсандаа маш их баярлаж явдаг.

-Уралдах машинаа өөрөө бэлддэг үү. Эсвэл тусгай механиктай юу?

- Надад өөрийн гэсэн механик байхгүй. Тамирчин найзууд, ах нар маань тал талаасаа дэмжиж  туслаад машиныг минь бэлдэж өгдөг. Монголын авто спортын төрөлд хамгийн их өрсөлдөөнтэй ангилал УАЗ 469-ынх байдаг. Эр зоригийн энэ талбарт 10 жил уралдаад амжилт үзүүлээгүй эрчүүд зөндөө байхад эмэгтэй хүн зориглоод орж ирэхэд хүмүүс гайхсан. Анхандаа машиныг яаж бэлдэх ёстойг нарийн мэддэггүй байлаа. Дөрвөн жил уралдаж байж машинаа дуугаар нь мэддэг болсон. Кросс буюу тойрог уралдаанд огцом хурд, хүчтэй байх, холын зайн уралдаанд гүйлт сайтай байх ёстой. Ямар уралдаанд орохоос шалтгаалж моторын гал, тохиргоо ч өөр өөр байдгийг ойлгосон. Машиныхаа чадлын хувийг тодорхойлох баримжаатай болчихдог юм билээ.

-Ягаан машин гэнэт уралдааны замд гараад ирэхэд их содон байх. Машиндаа их хайртай биз?

-Анхнаасаа л машиндаа хайртай болсон. Машинтайгаа байнга ярьдаг. Миний машин амьтай гэж хэлнэ. Уралдаанд бэлтгээд засаж байхдаа “хоёулаа үүнийгээ янзалнаа, тэрийгээ гоё болгоноо” гээд ярьдаг. Уралдааны замд техникийн саатал гарахад “хоёулаа замаа гүйцээнэ шүү” гээд сэтгэл зүрхээ хуваалцдаг. Эрэг дов мөргөж машинаа эвдсэн үедээ уучлалт гуйдаг.

-Уралдааны замд машин чинь эвдрээд зогсчихвол уйлмаар болдог байхдаа?

-Би ер нь их шартай. 2016 онд тойргийн раллид уралдаж байхад техникийн саатал гараад тэмцээнээс хасагдаж байсан. Тэгэхэд яаж ийж байгаад замаа дуусгаад барианд оръё гээд шаралхаж улайрч байсан ч хамтрагч ах маань “Чи залуу хүн цаашдаа олон тэмцээнд орно, үүнээс болж машинаа дуусгаж болохгүй. Техникийн сааталтай тамирчин хүн эвлэрч сур” гэж зөвлөсөн. Түүнээс хойш энэ чинь техник спорт шүү дээ гэдгийг ойлгож авсан. УАЗ бол орос тэрэг, техник эвдрэл байнга гардаг учраас сэтгэлзүйгээрээ эвлэрсэн. Тэмцээний үеэр техникийн саатлаас болоод хоцрох, ур чадвар дутаад гүйцэгдэх хоёр өөр учраас шаралхах, шатах хоёр ч ялгаатай.

-Эвдрэлээ засах зардлыг хаанаас гаргадаг вэ. Эмэгтэй тамирчин гэдгээр ивээн тэтгэгчид ялгавартай ханддаг зүйл бий юу?

-Би ивээн тэтгэгчгүй уралддаг. Өдий хүртэл гурван тэмцээнд л их, бага хэмжээгээр ивээн тэтгэгчтэй уралдаж байсан. Засвар үйлчилгээгээ өөрийн цалингаасаа хийдэг. Одоо ч энэ спорт цалингаараа уралддаг спорт биш юм аа гэдгийг илүү их мэдэрч байгаа. Холын зорилгодоо хүрэхийн тулд, гаднын дэвжээнд хөл тавихад цалингаараа зүтгээд байх хэцүү л дээ. тиймээс өөр зүйл бодож эхэлсэн.

-Тэнгэрт тулсан шороо тоосон дунд уралддаж байгаа харагддаг. Гоо сайхандаа яаж анхаардаг вэ?

-Ус арьсыг бас энергийг гоё болгодог, өндөр ачаалал авдаг болохоор завтай үедээ сайн унтаж амрах бас эрүүл хооллох тал дээр анхаардаг. Арьс арчилгаа эмэгтэйчүүдээс ялгарах онцгой зүйлгүй ээ.

-Ээж тань яаж хүлээж авсан бэ. Эмэгтэй хүний эрүүл мэндэд сөрөг гэж хориглох үе байх уу?

-Тамирчин байсан учраас ээж маань ааваас илүү ойлгож дэмждэг. Тэмцээнд оролцох бүрт сүү өргөөд хүлээж байдаг. Гэхдээ манай хоёр намайг гэмтэж бэртэх вий гэсэн сэтгэлийн зовнилтой байдаг нь мэдрэгддэг юм. Аавын намайг хурцалдаг, хатуужилтай болгох гэж хэлсэн “Нойр хоолгүй уралддаг тамирчин гэж юу байсан юм, машинаа эрт бэлдээд амарч чаддаггүй” гэх зэмлэл үгийн цаана ямар утга агуулагдаж байгааг би мэдэрдэг.

-Ийм турьхан бүсгүй УАЗ 469-ын залуурыг яаж дийлж мушгидаг байна гэсэн бодол шууд төрж байна л даа?

-Эрэгтэй тамирчныг бодвол руль, араа солиход бяр хүч дутаж байгаагаа мэдэрнээ. Тэгэх тусам хатуужлын дасгал их хийдэг л дээ. Дасгал гэхээр булчин суух биш юм аа. Том булчин амархан цуцдаг учраас нарийн ширхэгт булчин хөгжүүлэхийг илүүд үзнэ. Боксынхон голдуу хичээллэдэг тэмцэх чадвар, тэсвэр, тэвчээрийн дасгал их хийдэг.

Авто спортоор хичээллэж, аавдаа бэлэг барьсандаа баярлаж явдаг

-Уралдаан орохын өмнө сэтгэлзүйгээ хэрхэн бэлддэг вэ?

-Тамирчин хүнд хамгийн чухал нь бэлтгэл сэтгэл зүйн бэлтгэл гэдэг нь ойлгомжтой. Тиймээс бүх зүйлийг тооцоолж тайван байхыг хичээдэг. Кросс уралдаанд тэр олон машин гараанаас гарах үеийн моторын дуунд сандардаг. Сүрдмээр сайхан шүү. Гараан дээр машинаа унтрааж байсан тохиолдол ч надад бий. Дараагийн уралдаан хүртэл өмнөх тэмцээний алдаа, зам хоёр тархинаас салдаггүй. Уралдах тусам л өөрийгөө би улам голж болоогүй байна гэдгээ мэдэрдэг. Тиймээс би сайн тамирчдаасаа суралцахыг зорьж байна.

-Авто ангилалд эрчүүдтэй уралдаж буй эмэгтэй тамирчны давуу тал гэж байх уу?

-Эрчүүдийг бодвол бартаа туулахдаа хүчилж биш аргадаж уралдана. Нөгөө талаар би уралдааны амортизатор тавиагүй тоноглол дутуу уралдаж байгаа. Тийм болохоор аргадаж уралдаад сурчихсан. Хэцүү бартааг машинтайгаа яриад л гарахыг бодно. “Хоёулаа энэ бартаагаар ингэс гээд эвтэйхэн гарчихнаа” гэж машинтайгаа яриад туулчихдаг. Уг нь бол хааз хасмааргүй л уралдмаар байгаа юм. /инээв/

-Уралдааны дараа харамсах үе тохиолдох уу?

-Зорилготой хүн аз жаргалтай болдог юм билээ. Зав л гарвал уралдааныхаа тухай боддог. Бичлэг үзнэ, юун дээр алдсанаа ойлгоно. Өөр тамирчдын бичлэг, оролцож чадаагүй тэмцээнийг очиж үзэн туршлага судалдаг. Туршлагатай тамирчид араагаа хаана солих, замаа яаж сонгож байгаа зэргийг моторын дуугаар нь мэдэрч аль болох ойроос үзэхийг хичээдэг. Өөрийнхөө уралдааны алдааг дараагийн тэмцээн хүртэл боддог. Түүгээрээ давхар сэтгэл зүйн бэлтгэл хийдэг юм.

-Тэмцээний үеэр эмэгтэй хүнд гүйцэгдсэн, хоцорч барианд орсон эрчүүд ямар байдалтай байдаг бол оо?

-Өмнөх тэмцээндээ миний ард орсон тамирчин дахиж ариунаагийн ард орохгүй гээд гурван өдөр машинаа бэлдэж бэлтгэл хийсэн гэж сонсоод би баярлаж байсан. Спортын хор шараар хөдөлмөрлөж байна гэдэг хөгжил байхгүй юу.

-Машиндаа ямар төрлийн бензин хийж уралддаг вэ?

-Хамгийн өндөр октантай аи98 бензин хэрэглэдэг.

-Хотын замын хөдөлгөөнд оролцож байхад эрчүүд дээрэлхэх тохиолдолд яаж ханддаг вэ?

-Ямар машинтай явж байгаагаас их шалтгаалдаг юм шиг санагдсан. Тийм тохиолдолд зүгээр л өнгөрөөгөөд явуулчихдаг. Гэхдээ хотод замын хөдөлгөөнд оролцох дургүй. Стрессдэхгүйн тулд аль болох алхах, таксинд өөр юм бодоод явж байх нь гоё байдаг.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Риогийн бүтэлгүйтлээ Токиод залруулахын төлөө

Эмэгтэй боксын төрлөөр олимпоос медаль авах зорилго тавьжээ

 0 сэтгэгдэл


Холын Бразилд болсон олимпын наадмаас Монголын тамирчид хоёр медальтай ирснээс хойш цаг хугацаа харвасан сум шиг өнгөрч, дараагийн олимп хаяанд иржээ. Ердөө жил гаруйхны дараа буюу 2020 оны наймдугаар сарын 24-нөөс есдүгээр сарын 9-ний хооронд Японы нийслэл Токио хотноо зуны XXXII олимп болно. 2008, 2012 оны олимпоос дөрөв болон таван медаль хүртсэн монголчуудын хувьд Риогоос авчирсан хоёр медаль дэндүү чамлалттай байв. Тиймээс Риогийн бүтэлгүйтлээ Токиод залруулж, урьд өмнө тогтоосон босгодоо заавал хүрэх амаргүй даалгавар манай тамирчдыг хүлээж буй.

Гэхдээ Токио хот манайхтай уур амьсгалын хувьд ойролцоо, цагийн зөрүү бараг байхгүй. Газар нутгийн хувьд ч ойрхон болохоор замдаа алжааж ядрах асуудал үгүй. Яг иймэрхүү нөхцөл байдал Бээжингийн олимпод тохиохиод манайхан бүх цаг үеийн хамгийн шилдэг амжилтаа үзүүлсэн билээ. Тэр ч утгаараа Токиогийн олимпоос том амжилт харуулдах бүрэн боломжтой. Манай топ спортын төрлүүд хэдэн тамирчинтай Токиог зорих, улмаар ямар амжилт үзүүлэхээр зорьж байгааг сонирхуулъя.

Бокс

Сүүлийн гурван олимпын наадам дараалан медаль авсан боксынхон энэ удаа олон улсын холбооноос ямар шийдвэр гарахыг харзнаж байна. Узбекистаны иргэн Г.Рахимов олон улсын сонирхогчийн боксын холбоо (AIBA)-ны ерөнхийлөгчөөр сонгогдсоныг ОУОХ эсэргүүцэж, боксыг олимпын хөтөлбөрөөс хасаж магадгүй гэж сүрдүүлээд авсан. Аргагүй байдалд орсон Рахимов албаа өгснөөр олимп дөхсөн энэ үед боксчдыг хэн удирдах нь тодорхойгүй болсон юм. Үүнийг дагаад ямар тэмцээнээс ямар журмаар олимпын эрх олгох, жингийн ангилал ямар байх вэ гэх мэт асуудал ч бүрхэг үлджээ. Энэ сарын сүүлээр AIBA хуралдаж, тулгамдсан асуудлуудаа шийдэх юм.

“Бид AIBA-гийн хурлаас ямар шийдвэр гарахыг хүлээж байна. Ядаж л олимп ямар жингийн ангиллаар зохиогдох нь одоо хүртэл тодорхойгүй байгаа. Жин батлагдсаны дараа илүү тодорхой зүйл хэлэх боломжтой” хэмээн Монголын боксын холбооны нарийн бичгийн дарга Ц.Батнасан ярилаа.

Боксчид өмнөх олимпод зургаан тамирчинтай оролцож, нэг хүрэл медальтай ирсэн. Энэ удаа тэрхүү үзүүлэлтээ улам ахиулахыг зорьж буй нь тодорхой. Түүнээс гадна боксчид энэ удаа эмэгтэй тамирчнаа олимпод сойх боломж бий. Энэ талаар Ц.Батнасан генсек “2020 онд эмэгтэй боксчинтой орно. орох байтугай медаль авах зорилготой” гэсэн юм.

• Буудлагынхны хувьд олимпын эрхийн бүх тэмцээн 2019 ондоо болоод дуусна. 

• Жүдочид Риогийн олимпод 14 жингийн 13-т нь оролцсон. Энэ үзүүлэлтээ Токиод батлах, ахиулах зорилготой. 

• Монголын эрэгтэй чөлөөтийнхөн 1980 оноос хойш олимпын медалийн бараа хараагүй явна.

Жүдо бөх

Жүдочид хоёр жилийн өмнөөс олимпын оноогоо цуглуулж эхэлсэн. Ирэх оны тавдугаар сарын сүүлээр эцсийн чансаа гарсны дараа токиог хэн зорих нь тодорхой болох юм. Эрэгтэйчүүдийн эхний 22, эмэгтэйчүүдийн эхний 16 тамирчин олимпод зодоглох эрхтэй болно. Түүнчлэн холимог багийн төрлөөр эрх авах гэсэн өөр нэг зорилго бий.

“Олимп бол маш ширүүн өрсөлдөөний талбар. Манайх шиг эдийн засаг сул дорой орнууд өндөр амжилт үзүүлнэ гэдэг хэцүү. Миний бодлоор манай жүдочид 1-2 медаль авахыг зорих байх. Риогийн олимпод бид 14 жингийн 13-т нь оролцсон. Энэ үзүүлэлтээ батлах, ахиулах зорилготой” хэмээн Монголын жүдо бөхийн холбооны ерөнхий нарийн бичгийн дарга М.Бөхбат ярилаа.

Чөлөөт бөх

Чөлөөтийнхний хувьд эрх олгох анхны тэмцээн нь ирэх есдүгээр сард Казахстаны астанад болох дашт. Дэлхийд эхний зургаад багтаж гэмээнэ Токиогийн эрхээ халааслах юм. Улмаар ирэх онд тив бүрт эрхийн тэмцээн зохиогдоно. Дэлхийн дэвжээнээс эрхээ авсан тамирчид оролцохгүй болохоор бусдад нь боломж гарч ирнэ гэсэн үг. Үүний дараа эрхгүй үлдсэн тамирчид тив харгалзахгүй зохиогдох хоёр тэмцээнд хүч сорьсноор жин бүрийн шилдэг 16 бөх тодрох учиртай. 

“Риогийн олимпод бид эрэгтэй зургаа, эмэгтэй дөрвөн тамирчинтай оролцсон. энэ удаа ч дор хаяж 10 тамирчинтай орохыг зорьж байна. Зорилго бол мэдээж медаль авах” хэмээн шигшээ багийн ахлах дасгалжуулагч Б.Баттулга хэлсэн юм.

3х3 төрлийн сагсчид Токиогийн олимпод өрсөлдөх магадлалтай

Монголын эрэгтэй чөлөөтийнхөн 1980 оноос хойш олимпын медалийн бараа хараагүй. Риогийн дэвжээнд медальд тун ойртож очсон ч Г.Мандахнаран эцсийн мөчид азгүй байдлаар торгуулж ялагдсаныг бид мэднэ. Харин энэ удаа олон жилийн азгүйтлээ төгсгөж, заавал медальтай ирэх даалгавар эрэгтэй чөлөөтийнхнийг хүлээж байна.

Буудлага

Айсуй олимпын анхны эрхийг буудлагынхан авсан амжилттай сууна. Өмнөд хөршийн Бээжин хотноо болсон дэлхийн цомын тэмцээнээс хийн гар бууны тамирчин Ц.Анударь Токиогийн олимпын анхны эрхийг авчирсан. Түүний эрх булган сүүлтэй байж, мөн л гар бууны тамирчин э.даваахүү эрхийн тоог нэгээр нэмсэн юм.

“Олимпын эрхийн бүх тэмцээн 2019 ондоо болоод дуусна. Тавдугаар сарын 24- нөөс Мюнхенд дэлхийн цомын тэмцээн зохиогдох бол наймдугаар сард Бразилд болох дэлхийн цомоос мөн эрх өгнө. Ингээд эцэст нь арваннэгдүгээр сард Катарт Азийн АШТ байгаа. Бидний хувьд Азийн аваргад хамгийн их найдлага тавьж байна. Нэмж 3-4 эрх аваад нийт зургаан тамирчинтай орохыг зорьж байна” хэмээн Монголын буудлагын холбооны ерөнхий нарийн бичгийн дарга Д.Лхамсүрэн хэллээ.

Мэдээж долоо дахь олимпдоо орохоор зорьж буй хөдөлмөрийн баатар о.гүндэгмаа манай мэргэн буучдын гол найдвар. Гэхдээ түүнээс гадна медалийн төлөө өрсөлдөх найдлагатай хэд хэдэн тамирчин байгааг Д.Лхамсүрэн онцолсон юм.

Дашрамд сануулахад монголчууд Риод байт харваа, хөнгөн атлетик, бокс, жүдо, усанд сэлэлт, чөлөөт бөх, буудлага, таэквондо, хүндийг өргөлт гэсэн спортын есөн төрөлд 43 тамирчинтай оролцсон. Энэ удаа дээрх төрлүүдээс гадна 3х3 сагсан бөмбөгийн төрөлд эрх авах найдвар бас бий. Хэрэв сагсчид зорилгоо биелүүлж чадвал энэ нь багийн спортын түүхэнд тодоор бичигдэх үйл явдал болох юм.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

“Цагаан гарьд” харих болоогүй

Ичиножёо дараагийн башёд шууд сэкивакэ болж магадгүй

 0 сэтгэгдэл


Хакүхо хэдийгээр мэргэжлийн сүмогийн ихэнх дээд амжилтыг дараалан эвдсэн ч энэ башёд өөрийгөө дахин нэг удаа батлан харуулах зайлшгүй шаардлагатай байлаа. Сүүлийн долоон башёд янз бүрийн шалтгааны улмаас ганцхан удаа түрүүлсэн нь түүнийг харьж явна гэх ойлголтыг олон нийтэд төрүүлээд байв. Өмнө нь бүгд түүний нэрийг сонсоод эмээдэг байсан бол сүүлийн үед залуус зориг орж, башёд түрүүлэх талаар том том юм ярьдаг болоод байгаа. Иймийн учир “Цагаан гарьд” хүч чадалтай хэвээр гэдгээ нотлон харуулж, харү башёд ээлжит түрүүгээ авах нь чухал байлаа.

Башёгийн өмнөх нөхцөл байдал ямархуу байсныг товчхон сонирхуулъя. Саяхан л аварга цолтой дөрвөн бөх барилдаж байсан бол Кисеносато, харүмафүжи нар зодог тайлснаар үлдсэн хоёр аварга болох Хакүхо, Какүрюүгийн нуруун дээр асар том ачаа ирсэн. Аваргууд муу байна, үүргээ биелүүлэхгүй байна гэсэн шүүмжлэл хүчээ авсан энэ үед Хакүхо бүх хариуцлагыг үүрсэн нь мэдээж. Энэ үүргээ ч гялалзтал биелүүлж, эхний 13 өдрийн барилдаанаас 13 даваа авлаа. Маш тайван, өөртөө итгэлтэй, уян хатан барилдааныг нь сөрөн зогсох тэнхээтэй бөх энэ өдрүүдэд байсангүй. Япончуудын найдвар хүлээлгээд буй залуу од Такэкайшо аварга нэлээд шазруун үзсэн ч эцэст нь чангахан шидүүлээд хулхи нь буув. Их аваргын хувьд 37 дахь удаагаа эхний 10 өдөр дараалан давжээ. Үүнийхээ 27-д нь түрүүлж байсан гэж бодохоор дээд зиндааны 42 дахь түрүү ойрхон байна даа.

Аса аваргын дүү Хоошёорюү Бямбасүрэн анхаарлын төвд байна

Түүний араас нэхэж яваа бөх нь нутгийн дүү Ичиножёо А.Ичинноров. Дээд зиндааны хамгийн хүнд бөх тэрбээр (226 кг) анх эрчтэй гарч ирж байсантайгаа харьцуулбал эрс суларсан. Сүүлийн хэдэн башёд арайхийн 50 хувийн амжилтаа хийсэн бол арваннэг болон нэгдүгээр сарын тэмцээнд тавин хувийн босго ч давж чадалгүй чансаа буурсан юм. Тэгвэл энэ башёд өнгөтэй сайхан барилдаж, ганц унаатайгаар аваргыг нэхэж явна. Энэ башёд овоо хэд давчихвал долдугаар сард Озэки цолны төлөө дайралт хийх боломж байгаа. Дараагийн тэмцээнд Комүсүбиг алгасаад шууд Сэкивакэ болж ч мэднэ.

Өмнөх тэмцээнд Хакүхо сайн барилдсан ч гэмтэл авснаар дундаас нь орхиход хүрсэн. Харин түүний эзгүйд нутгийн бөх Тамаваши Б.Мөнх-Оргил дээд зиндааны анхны түрүүгээ гардаад байв. Ингэснээр тэрбээр гуравдугаар сарын башёд 11 давахад Озэки цол хүртэх боломжтой болсон юм. Гэвч манай бөх том цол бодоод биеэ хэтэрхий барьсан уу, эхний 11 барилдааныхаа долоод нь унаж, мөрөөдлөө хойшлуулахаас аргагүйд хүрлээ.

Сүүлийн үед Такэкайшо хэмээх залуу хүчтэн япончуудын магнайг тэнийлгэж байгаа. Дээд зиндааны хамгийн залуу бөх тэрбээр арваннэгдүгээр сард 13-2 амжилтаар түрүүлж, нэгдүгээр сарын башёд 11 даваад байв. Улмаар энэ сард одоогоор найман даваа авч, арслан цолны босгонд тун ойрхон тулж ирээд байна. Ялангуяа Какүрюү аваргыг давсан барилдаан түүний боломжийг эрс нэмэгдүүлжээ. Нуруу намтай ч гэсэн их дайчин, зоригтой барилддаг, мэдрэмжтэй залуу байна лээ. Озэки болсон байхад цолондоо эзэн болоод барилдаж чадна гэж бодогдсон.

Монголчууд сүүлийн үед итгэл найдвар тавин харуулддаг өөр нэг бөхтэй болчихоод байгаа. Энэ бол их аварга Асашёорюү Д.Дагвадоржийн авга дүү Хоошёорюү С.Бямбасүрэн. Аса аваргын том ах Сугаррагчаагийн хүү тэрбээр аваргын гаргасан жимээр урагшилсаар Макүшитагийн долоо дээр ирээд буй. Эндээс тавин хувийн амжилтаа үзүүлчихвэл дараагийн башёд цолтой бөхийн эгнээнд багтах боломж бий. Удахгүй 20 хүрэх залуу хүчтэн эхний дөрвөн өдөр гурав унаад байсан ч дараалан хоёр давж, 3-3 амжилттай болоод авав. Үлдсэн барилдаандаа давах нь нэн чухал байна. Энэ удаа чансаагаа ахиулчихвал долдугаар сарын тэмцээний үеэр Жюүрёод хүч үзэж байх болов уу. Ер нь бага зэрэг жин нэмчихвэл их аваргуудын үлдээсэн орон зайг нөхөж, олон жил сайн барилдах боломжтой хэмээн сүмогийн мэргэжилтнүүд дүгнэж байна. Удахгүй цойлоод гараад ирэх биз ээ.

Энэ башёд монголын 19 бөх хүч үзэж буйгаас одоогоор ес нь тавиас дээш хувийн амжилтаа үзүүлээд байна. Тэднээс гадна зургаан бөх улаан шугам давах боломжтой байгаа юм.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Боксгүй олимп давсгүй хоол мэт болно

AIBA бусад спорт холбоодыг бодвол хаалттай, санхүү нь ил тод бус

 0 сэтгэгдэл


Боксын спорт олимпын хөтөлбөрөөс хасагдаж магадгүй гэсэн дуулиан өдгөө дэлхий нийтийн анхаарлыг хамгийн их татаж байна. AIBA буюу олон улсын сонирхогчийн боксын холбооны ерөнхийлөгчөөр Узбекистаны иргэн Гафур Рахимов сонгогдсоноос энэ бүхэн эхтэй. Олон улсын олимпын хороо түүнийг гэмт бүлэглэлийнхэнтэй холбоотой үл бүтэх нөхөр хэмээн үзэж, хэрэв ерөнхийлөгчөөрөө сонговол боксыг олимпоос хасах хүртэл арга хэмжээ авч магадгүй хэмээн их хурлынх нь өмнө сануулсан. Гэвч AIBA энэ анхааруулгыг үл тоон түүнийг ерөнхийлөгч болгосноор гал дээр тос нэмж орхисон юм. Үр дүнд нь AIBA Швейцар дахь банкны дансаа хаалгасан бол “Токио 2020” олимптой холбоотой бүх бэлтгэл ажлыг нь ОУОХ-ноос түр хугацаанд зогсоосон. Улмаар ОУОХ-ноос тусгай комисс гаргаж, AIBA-гийн үйл ажиллагааг шалгахаар болсон билээ. Шалгалтын үр дүн ямар гарахаас, AIBA хэр хурдан шинэчлэл өрнүүлж чадахаас боксын спортын ирээдүй хамаарах юм. Ерөнхийдөө ирэх зургадугаар сард болох ОУОХ-ны чуулганаас өмнө асуудал эцэслэн шийдэгдэх аж.

АСУУДАЛ ИНГЭЖ ЭХЭЛСЭН

Ер нь AIBA бусад спорт холбоодыг бодвол хаалттай, үйл ажиллагаа болон санхүүгийн асуудал нь ил тод бус, шүүлтийн луйвар их гээд харлуулах муу зүйл олон. Тус холбоог олон жил удирдсан Пакистаны иргэн Анвар Чаудригаас энэ бүхэн эхтэй гэж үзээд түүнийг 2005 онд суудлаас нь авч хаясан юм. Оронд нь тайванийн иргэн Ү Чин Коу томилогдсон. Ноён Ү-г ерөнхийлөгч болоход хамгийн их зүтгэл гаргаж ажилласан Гафур Рахимов тэргүүн дэд ерөнхийлөгчөөр сонгогдсон нь зүйн хэрэг. Тайвань эр сэнтийд заларсан даруйдаа зоримог шинэчлэл өрнүүлж, олны дэмжлэгийг дорхноо хүлээв. Ялангуяа, оновчтой цохилт орсон даруйд оноо нэмж, тэр нь үзэгчдэд ил харагддаг шүүлтийн системийг нэвтрүүлсэн нь боксын спортод хийсэн том дэвшил байлаа. Оноог ингэж ил цагаанаар тоолдог болсноор байнга хэл ам дагуулаад байдаг шүүлтийн луйвар цэгцэрч ирэв.

Гэвч сайн сайхан үе удаан үргэлжилсэнгүй. AIBA удалгүй шүүлтийн системээ дахин өөрчилж, мэргэжлийн бокстой адил буюу үе бүрт ялагчийг тодруулдаг болов. Ингэснээр шүүлт дагасан гомдол дахиад л гарах болов. Мөн ноён Ү холбооны мөнгийг хувьдаа завшиж байна гэх хардлага эрчээ авсан. Энэ үед Рахимов холбооныхоо ерөнхийлөгчтэй таарамжгүй болж, хоорондоо үзэлцэж эхэлсэн. Ингээд түүнийг авч хаях кампанит ажил эрчээ авч, улмаар 2018 оны сүүлээр болсон чуулганаар тайвань эр ажлаа өгч, оронд нь узбек эр рахимов сонгогдлоо. Харин үүнийг нь оуох таалсангүй.

• Хэрэв AIBA асуудлаа шийдэж чадахгүй бол мэргэжлийн боксын аль нэг холбоонд олимпын зохион байгуулалтад оролцох эрх өгч магадгүй. 

• Г.Рахимовыг гаргаж ирсэн хүмүүс нь оросууд. Товчхондоо бол Путин. 

• Г.Рахимов асар их хөрөнгөтэй хүн. Анх баяжсан түүх нь хар тамхины хууль бус наймаатай холбогддог гэх хардлага бий.

Рахимов бол асар их хөрөнгөтэй хүн. Дубайд долоон одтой зочид буудал эзэмшдэг, Арабын хэдэн оронд ээлжлэн амьдардаг гэх. Анх баяжсан түүх нь хар тамхины хууль бус наймаатай холбогддог гэх хардлага байдаг юм. Иймэрхүү бараан түүхтэй болохоор ОУОХ хүлээн зөвшөөрөхийг хүссэнгүй.

Нөгөө талаар рахимовыг гаргаж ирсэн хүмүүс нь оросууд. Товчхондоо бол Путин. Оросууд уг нь боксын спортод дэлхийд дээгүүр өрсөлддөгч хүчирхэг гүрэн боловч сүүлийн үед амжилт нь буурсаар байгаа. Хамгийн сүүлийн ДАШТ-ээс эрчүүд нь нэг мөнгө, нэг хүрэл медалиар гол зогоосон бол эмэгтэйчүүд нь ганц хүрэл медальтай буцсан. Ийнхүү байдал эвгүйтээд эхэлмэгч оросууд хөдөлж эхлэв. Эхлээд AIBA-гийн гүйцэтгэх хорооны хурлыг Москвад зохион байгуулж, ноён Ү-г унаган, Рахимовыг оронд нь томилох тохироо хийсэн. Улмаар өнгөрсөн арваннэгдүгээр сард зорьсондоо хүрч, түүнийг ерөнхийлөгчийн суудалд нь албан ёсоор жинхэлсэн юм. Их хуралд саналын эрхтэй 137 төлөөлөгч оролцсоноос Рахимов 86, түүний өрсөлдөгч Казахстаны С.Конакбаев 51 санал авчээ.

ОУОХ угаас оросуудтай таарамж муутай байгаа. Пёнчаны өвлийн олимпод Оросын тамирчид өөрийн орны далбаан дор орох боломжоо алдсан бол риогийн олимпод хөнгөн атлетикийн тамирчид нь допингийн шалгалтын улмаас хуйгаараа эрхээ хасуулсан гээд тэдний зөрчил нүдэн дээр өрнөж буй. Гэтэл одоо AIBA оросуудын гарт орсон нь ОУОХ-нд таалагдаагүй нь мэдээж.

ЦААШИД ЯАХ БОЛ

“Ганц хүнээс болж энэ олон тамирчны эрх ашиг хохирч болохгүй” хэмээн ОУОХ-ны ерөнхийлөгч Томас Бах хэлж, үүнтэй нь хүн бүр санал нийлж буй. Тэгэхээр боксыг юу юугүй хасчихгүй, аль болох тохиролцоонд хүрэхийг хичээх байх. Үүнийг Рахимов сайн ойлгож, ОУОХ-той учраа олох гэж их хичээж байна. ОУОХ-ны гишүүдтэй нэг бүрчлэн уулзахаас гадна тэдний шаардлагад нийцүүлэн зарим дүрэм журмаа өөрчилж эхлээд буй. Эхлээд жингийн өөрчлөлтийг олон улсын жишигт нийцүүлж, эрэгтэй найм, эмэгтэй таван жинтэй (өмнө нь эрэгтэй 10, эмэгтэй 3 байсан) болгов. Эмэгтэй тамирчдад боломж олгосон нь жендерийн асуудлыг цэгцлэх оролдлого гэж болно. Мөн тулаан шударга бус болсон гэж үзвэл тухайн улс эсэргүүцэл гаргах эрхийг дахин сэргээхээр төлөвлөж байгаа аж.

“Намайг ажлаа авах үед AIBA маш их өртэй болсон байсан. Энэ их өрний талыг нь өөрийн хөрөнгөөр, талыг нь ивээн тэтгэгчийн тусламжаар дарсан. Одоо манай холбооны санхүүгийн байдал ил тод, цэвэр байх болно” хэмээн ноён Рахимов хэвлэлд өгсөн ярилцлагадаа онцолсон байлаа.

AIBA-ГИЙН ЭРХИЙГ WBA-Д ШИЛЖҮҮЛЖ МАГАДГҮЙ 

ОУОХ-ны босс Томас Бахын өөр нэгэн үг асуудлыг шийдэх хувилбар болж магадгүй. Тэрбээр “Заавал AIBA-д олимпын наадам зохион байгуулах эрх өгөх албагүй. Боксын спортод өөр олон холбоо бий” хэмээн нэгэн ярилцлагадаа өгүүлэв. Хэрэв AIBA асуудлаа шийдэж чадахгүй бол мэргэжлийн боксын аль нэг холбоонд олимпын зохион байгуулалтад оролцох эрх өгч магадгүй гэдгийг түүний хэлснээс түвэггүй ойлгож болно.

Сүүлийн үед WBA (World Boxing Association) холбоо ОУОХ-той найзархах болсон. Тиймээс байдал эвгүйтвэл олимпын наадмын боксын тэмцээн зохион байгуулах эрхийг WBA гэх мэт мэргэжлийн боксын аль нэг холбоонд өгч магадгүй хэмээн таамаглах болжээ. “Бокс олимпын хөтөлбөрөөс хасагдана гэж байхгүй ээ. Анхны олимпоос эхлээд хөтөлбөрт нь багтсан том төрөл шүү дээ. Хэрэв иймдээ хүрвэл асар их эсэргүүцэлтэй тулгарах болно. Гэхдээ AIBA тавьсан шаардлагуудыг нь биелүүлэхгүй бол тэмцээн зохион байгуулах эрхийг нь WBA холбоонд шилжүүлж магадгүй гэсэн асуудал яригдаж байна. Нэг ёсондоо AIBA-г айлгаж, шахалт үзүүлж байна гэсэн үг. Энэ нь яаж ч бодсон монголчуудад ашиггүй. Мэргэжлийн бокс сонирхогчийн боксоо бодвол илүү их луйвар ордог. Хэн ялахыг нь урьдчилаад шийдчих тохиолдол олон” хэмээн бокст ойр нэгэн эх сурвалж өгүүлсэн юм.

Бокс тойрсон асуудлыг ерөнхийд нь тоймловол нэг иймэрхүү. Монголчууд боксын спортоор олимпын наадмаас нэг алт, хоёр мөнгө, хоёр хүрэл медаль хүртэж байсан. Тэр ч утгаараа бокс олимпод үлдэх, эсэх нь бидэнд дэндүү их хамаатай асуудал. Тиймээс хоёр том байгууллагын хоорондын үл ойлголцол хэрхэн шийдэгдэхийг хүлээх л үлдэж байна.