A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/1456/

Донтогсдыг муу зуршлаасаа салахад нь бүгдээрээ тусалъя

​Мансуурах донтой өвчтөнүүдтэй үр дүнтэй ажиллах бүтэц алга​

Донтогсдыг муу зуршлаасаа салахад нь бүгдээрээ тусалъя
 0 сэтгэгдэл

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/1456/


Мансууруулах бодисын донтолтоос гарахаар сайн дураараа дахин дахин эмнэлэг бараадаж буй өвчтөнүүдийн тоо нэмэгдэх хандлагатай байна. Сэтгэцийн эрүүл мэндийн үндэсний төвийн статистикийг харвал энэ оны эхний есөн сарын байдлаар мансууруулах болон сэтгэцэд хүчтэй нөлөөлөх эм бэлдмэлд донтон, давтан эмчлүүлж буй таван хүн байна. Харин сүүлийн дөрвөн жилийн байдлаар ийм хүмүүсийн тоо 14 болжээ.

Давтан эмчлүүлж буй шалтгааныг мэргэжилтнүүд өвчтөнтэй ажиллах иж бүрэн тогтолцоо бүрдээгүйтэй холбон тайлбарлаж байна. СЭМҮТ-ийн их эмч Д.Баттөр “Мансууруулах бодист донтох өвчний эдгэрлийн тойрогт хамгийн аюултай нь халтиралт юм. Эмчилгээ хийлгээд явж байгаа ч гэсэн эрсдэлтэй орчин, зан байдалд хүрвэл өнөөх бодисоо дахиад л хэрэглэчихдэг тул амархан сэдэрдэг. Тиймээс өвчтөний гэр бүл, нийгмийн орчинтой нь сайн ажиллаж, гэр бүл, эрүүл мэнд, хуулийн болон нийгмийн олон талт үйлчилгээ үзүүлэх зайлшгүй шаардлагатай. Ядаж л эмнэлгээс гарсных нь дараа мансууруулах бодис хэрэглэхгүй амьдрах сэдлийг үргэлж төрүүлж байдаг өөртөө туслах бүлгэмд хамруулах хэрэгтэй” гэв.

Нөгөөтэйгүүр, мансууруулах бодис хэрэглэх нь Зөрчлийн хуулиар эрүүгийн гэмт хэрэгт тооцогддог тул өвчтөнүүд хэн нэгнээс нээлттэй тусламж авах, мансуурах донтой орчноосоо салах боломжийг хааж байгаагаараа хамгийн том саад болж байна. Үүнийг хууль тогтоогчид, бодлого боловсруулагчид олж харж байна уу. Гэтэл үүнийг олж харахгүйгээр мансууруулах бодисын аюулаар улс орноо аварсан туршлага тун бага аж.

Хар тамхины эсрэг дайнд хүн төрөлхтөн үргэлж ялагдаж ирсэн. өдгөө Филиппиний ерөнхийлөгч Родриго Дутерте үүний эсрэг сүр дуулиантай тэмцэж буй удирдагч. Тус улсын үндэсний цагдаагийн газрын тоон мэдээллийг харвал энэ оны есдүгээр сарын байдлаар хар тамхитай холбоотой хэргээр 4798 хүнийг баривчилсан бөгөөд цагдаагийн газраас орон даяар явуулсан ажиллагаанд 1011 хүн, цагдаагийн 10 албан хаагч амь үрэгдсэн байна. Харин 1507 хүн хар тамхитай ямар нэг байдлаар холбоотой шалтгаанаар амиа алдсаныг олон улсын хэвлэлүүд онцолжээ.

• Давтан эмчлүүлж буй шалтгааныг мэргэжилтнүүд өвчтөнтэй ажиллах иж бүрэн тогтолцоо бүрдээгүйтэй холбон тайлбарлаж байна.

• Цус асгаруулсан, ширүүн ширүүн тэмцлээр улс орноо хар тамхины аюулаас холдуулсан туршлага үгүй.

• Хүний эрхийг дээдэлсэн, халтирсан нэгнээ нийтээрээ тулж, түшдэг хандлага сэтгэлээр хар тамхины үр дагавар, хэрэглээг бууруулсан түүх бий.

Харамсалтай нь, ийм ширүүн, цус асгаруулсан, хатуу чанга арга барилаар улс орноо хар тамхины аюулаас холдуулсан туршлага бараг л үгүй аж. Тиймээс ч Филиппиний тэмцэл онцгой биш гэж тодотгосон шинжээчдийн үгийг энд онцолъё. Үүний оронд хүний эрхийг дээдэлсэн, халтирсан нэгнээ нийтээрээ тулж, түшдэг хандлага сэтгэлээр хар тамхины үр дагавар, хэрэглээг бууруулсан амжилттай түүх Португал, Швейцарт бий аж. 40 жилийн дарангуйллыг халсны дараа Португал улс эдийн засгийн хувьд сэргэж, бие даахаас гадна хар тамхитай эрчимтэй тэмцэж чадсан юм. Португалчууд мансууруулах бодисоос хамааралтай, хэтрүүлэн хэрэглэдэг хүмүүсээ манайхан шиг хүний тооноос хассангүй. Харин ч өршөөж, нөхөн сэргээх эмчилгээнд хамруулж, эргээд нийгэмд нэгтгэх хууль эрх зүйн боломж, үйл ажиллагааны бүтцийг бий болгосон байна. Харин Швейцар Улс мансууруулах бодисын хор уршгийг бууруулахад чиглэсэн бүхий л төрлийн үйлчилгээ үзүүлж, хажуугаар нь соён гэгээрүүлэх мэдээлэл сурталчилгааг эрчимтэй явуулсан түүхтэй аж.

Хамгийн гол нь энэ бол мансууруулах бодистой холбоотой аливаа үйл ажиллагааг тэр чигт нь гэмт хэрэг гэж үздэг уламжлалт хандлагыг халж, хэрэглэгчид нь хохирогч, өвчтөн тул бүх нийтээрээ тусалж, дэмжих ёстой гэсэн соёл, сэтгэлгээний өөрчлөлт юм. Нэршлийн хувьд ч ялгаагүй. Мансууруулах бодис хэрэглэсэн бол нийгмийн “хог шаар” гэж ойлгодог, нэрлэдэг байсан бол одоо мансууруулах бодист донтох эмгэгтэй хүмүүс зэрэг нэршил бий болсон нь нийгмийн хандлагыг өөрчилсөн маш том ахиц байсан аж. Энэ бол хүмүүсийн муу, хор уршиг ихтэй зуршлыг өөгшүүлсэн хэрэг биш. Харин бодит байдалтайгаа нүүр тулж, хар тамхитай тэмцсэн түүх бас ололт гэхэд буруудахгүй.

Манай улсад уг нь иймэрхүү дэвшилтэт үзэл санаа шингээсэн нэг хөтөлбөр бий. “Мансууруулах эм, сэтгэцэд нөлөөт бодисын хууль бус эргэлттэй тэмцэх үндэсний хөтөлбөр”-ийг батлаад яг нэг жил найман сар өнгөрч байна. Гэхдээ өнөөг хүртэл хөтөлбөрийн үр дүнг хэлэлцээгүй байгаа нь бас л цаастайгаа хамт шарлаад үлдэх болов уу гэж эмзэглэмээр. Мансууруулах бодис өсвөр үеийнхэн, залуучуудыг заналхийлж байна гэж маш их, бүр маш их ярьж байгаа атлаа өвчтөн, хохирогчдод чиглэсэн үйлчилгээ алга. Уг нь тэдэнд зориулсан төв босгож, эмчилгээ үйлчилгээ үзүүлнэ гэж үндэсний хөтөлбөртөө бичсэн юм билээ. Гэвч ирэх оны төсөвт ийм үйлчилгээ, төв байгуулахаар барилгын санхүүжилт олгох санал хүргүүлсэн ч тусгагдаагүй гэдгийг Эрүүл мэндийн яамны хөрөнгө оруулалтын хэлтсийн мэргэжилтэн Г.Базархүрэл хэллээ. Бас нийслэлийн Эрүүл мэндийн газрын харьяа Наркологийн эмнэлгийн өнөө маргаашгүй нурах гэж буй барилгыг ч сэргээх төсөв тусгаагүй аж.

Тиймээс мансууруулах бодист донтсон, муу зуршилтай иргэдээ хүний тооноос хасаж, ялгаварлан гадуурхсаар байгаа төрийн энэ хариуцлагагүй, хүйтэн хандлагыг таслан зогсоохын тулд бүгдээрээ шахаж шаардъя. Уг нь эмчилгээ үйлчилгээг нь сайжруулаад өгвөл адилхан асуудалтай хүмүүс нэгнийхээ үгийг илүү хүлээн авч, ойлгодог, тэр хэрээр эмчилгээ үр дүнтэй болдгийг СЭМҮТ-ийн эмч нар хэлсэн. тиймээс ч манайд хордлого тайлах болон сэтгэл заслын хосолсон 21 хоногийн эмчилгээний үр дүнд жилийн дараа өвчтөн мансууруулах бодис дахин хэрэглэх магадлал 50-70 хувь буурдаг нь дэлхийн жишгээс их өндөр үзүүлэлт.

Өнөөдөр бид мансууруулах бодисын хэрэглээг гэмт хэрэг гэхээсээ илүү нийгмийн эрүүл мэндийн тулгамдсан асуудал гэж үзэж бодлого, арга зүйгээ зангидах шаардлагатай байна.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Япончууд COVID-19-ийн шинжилгээг эрчимжүүлэхээр шүлснээс дээж авч эхэллээ

 0 сэтгэгдэл

Мягмар гарагт Японы Засгийн газар COVID-19-ийн шинжилгээг шүлснээс дээж авах байдлаар хийх шийдвэр гаргалаа. Энэ нь хамгийн хурдан бөгөөд аюулгүй арга хэмээн үзэж байгаа аж. Тус улс өдгөө хамрын хөндийгөөс арчдас авах шинжилгээг түлхүү хэрэглэж байгаа. Гэхдээ энэ үеэр өвчтөн ханиалгаж, найтаалгаж байгаа нь эмч, эмнэлгийн ажилчдад аюул учруулж буй. Мөн шинжилгээ авахын тулд эмч нар бүрэн тоноглогдсон хамгаалалтын хувцас өмсгөх шаардлага тулгардаг байна. Харин шүлснээс дээж авах шинжилгээ нь эмч нар халдвар авах эрсдэлийг эрс бууруулах юм. Гэхдээ шинжилгээний энэ арга сорил авах явцыг хэдэн хувиар нэмэгдүүлэх нь одоогоор тодорхойгүй байна. Өнгөрсөн долоо хоногт хөл хориогоо сулруулсан Япон улсад бүртгэгдсэн нийт тохиолдол 17000, нас барагсдын тоо 898 хүрсэн байна.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Гоолиг биеийн эд эс өөх тосыг илүү шатаадагийг нээв

 0 сэтгэгдэл

Зарим хүнд байгалиас гоолиг, эрүүл чийрэг бие заяасан мэт санагддаг. Саяхан эрдэмтэд арьсан доорх торлог эдээр илүү их өөх тоос шатаалгадаг эсийг нээсэн байна. Британийн Колумбын их сургуулийн генетикч Йозеф Пеннингер “Зарим хүн дуртай бүхнээ иддэг боловч жин нэмдэггүйг бүгдээр мэднэ” хэмээв. Түүний ярьснаар ямар нэг хүч чармайлт гаргалгүйгээр гоолиг байдлаа хадгалдаг хүмүүст таргалалтын нууцыг тайлах түлхүүр байж магадгүй юм. Хүмүүс жингээ хэрхэн хянах талаар судалдаг эрдэмтэд гол төлөв өөхлөлтийг өдөөгч буюу жишээ нь хооллолт, бодисын солилцоо зэрэгт анхаардаг. Харин Эстонийн генетикийн төвийн цуглуулсан мэдээллийн санд тандалт хийж, хамгийн гоолиг хүмүүсийг хайж байгаа багийн ахлагч доктор Пеннингер “Эрдэмтэд зарим хүн угаас таргалдаггүйг жинхэнэ ёсоор судлаагүй. Иймээс бид тактикийг бүрэн өөрчилж, гоолиг байхын генетикийг судлахаар шийдсэн” хэмээн өгүүлжээ. Эрдэмтэд организм дахь өөхний эдийн агууламжийг өөрчилдөг хоолны дуршил алдагдах гэх мэт өвчтэй хүмүүсийг шууд жагсаалтаас хассан байна. Улмаар туранхай хүмүүсийн генетикийн тэмдэглэгээг хайжээ. Тэдний анхаарлыг мутаци нь хорт хавдар үүсгэдэг ALK хэмээх нэг ген татсан байна. Уг генийн хэвийн хэлбэрийн хэвийн ажиллагааг тодорхойлж амжаагүй байгаа тулд судлаачид ийм генийн мутаца агуулсан ялаа, хулгана гарган авчээ. ALK хүмүүсийн гоолиг байхын шалтгаан болдог бол ялаа, хулганад ч адил үйлчлэх ёстой. Үнэхээр ч тийм гэдгийг илрүүлсэн байна. Гэхдээ генийн мутац ялаа, хулганыг бага идэхэд түлхээгүй аж. Эрдэмтэд ALK ген тархинд үйлчилж, адил хэмжээний хоол идсэн ч хүний биед илүү калори шатаах тушаал өгдөг гэнэ.Өөрөөр хэлбэл, тархи арьсан доорх өөхний торлог эдэд хуримтлагдсан тосоо илүү шатаахыг тушаадаг гэсэн үг. Доктор Пеннингер цааш нь “Хүмүүс ба хулгана, бас ялаа туранхай хэвээр үлдсэн. Өөрөөр хэлбэл, хувьслын явцад генетикийн энэ механизм шавжнаас хүнд дамжсан байж болох юм. Тэгвэл бидний өмнө гоолиг биеийн цоо шинэ эрин үе нээгдэнэ” хэмээн ярилаа. Орчин үед ALK генийн мутацийг дарж, хорт хавдар үүсэхээс сэргийлдэг эм бүтээгдсэн байгаа. Энэ нь уг генд эмийн аргаар нөлөөлж болно гэсэн үг. Ийм учраас ALK-д нөлөөлснөөр гоолиг болгоход тусалдаг эм гарган авахыг үгүйсгэх аргагүй юм гэж Cell сэтгүүлд бичжээ.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Т.Мөнхсайхан: Харилцааны соёл, өвчтөн, үйлчлүүлэгчдэдээ үйлчилж буй хандлагаар нь тооцож эмч, ажилтнууддаа урамшуулал олгоно

 0 сэтгэгдэл
  • “Хандлагын 10 хувь” урамшууллын систем маань эрүүл мэндийн салбарт өөрчлөлт авчирна

Улсын Нэгдүгээр Төв эмнэлгийн ерөнхий захирал, анагаах ухааны магистр, докторант, клиникийн профессор Т.Мөнхсайхантай ярилцлаа.

-Танай эмнэлгийнхэн “Хандлагын 10 хувь”  урамшууллын талаар ид ярьж байна. Та эмнэлгийн эмч нартаа ямар нэгэн урамшуулал олгохоор шийдээ юу?

-Иргэдийн хувьд улсын эмнэлгүүдийн эмч, ажилтнуудын харилцаа, хандлагад сэтгэл дундуур, шүүмжлэлтэй байх нь олонтаа байдаг. Бусад хөгжилтэй оронтай харьцуулахад манай улсын эмнэлгүүдийн эмчилгээний арга технологи ижил ч үйлчилгээний соёл, эмч, эмнэлэгийн ажилтны хандлагад тулгуурлан гадны эмнэлэг мундаг, илүү гэх тохиолдол иргэдийн дунд байдаг. Манай эмнэлгийн хувьд дэлхийн жишигт, тэр дундаа эхний ээлжинд Ази, Номхон далайн орнуудын эмнэлгийн түвшинд хүрсэн эмчилгээ, оношилгоо, үйлчилгээтэй эмнэлэг болох том зорилготой. Иймээс дээр хэлсэнчлэн бид эмч, эмнэлгийн ажилтныхаа хандлагыг өөрчилж, иргэдэд ойр, дотно үйлчилгээг бүрдүүлэх нь эхний томоохон алхмуудын нэг гэж үзэж энэ ажлыг эхлүүлж байна. Энгийн мэт сонсогдож байгаа ч бодлогоо хэрэгжүүлэх түлхүүр алхам болно. Тиймээс зургаадугаар сарын 01-ээс эхлэн “Хандлагын 10 хувь” урамшууллын системийг эмнэлгийнхээ нийт 810 ажилтанд хэрэгжүүлэхээр болоод байна. Үйлчлүүлэгчээс тухайн ажилтны нэр дээр гомдол санал ирэхгүй бол хандлагын урамшууллаа авна, эсэргээр гомдол, шүүмжлэл баримт, нотолгоотой ирвэл урамшуулал авах боломжгүй. Товчхондоо “Хандлагын 10 хувь” урамшууллыг харилцааны соёл, өвчтөн, үйлчлүүлэгчдэдээ үйлчилж буй хандлагаар нь тооцож олгоно гэсэн үг.

-Сайхан санаа байна. Гэхдээ та санхүүгийн эх үүсвэрээ тооцсон уу. Танай эмнэлэг төсвөөс санхүүждэг. 800 гаруй хүнд дээр 10 хувийн шагнал өгөхөөр төсөв мөнгө чинь хүрэлцэхгүй биз дээ?

-Манай эмнэлгийн хувьд санхүүгийн хагас бие даасан байдал руу энэ оны дөрөвдүгээр сарын 01-ээс эхлэн шилжээд байна. Өмнө нь ЭМЯ-аас улсын эмнэлгүүдэд төсөвт төвлөрүүлэх орлогын төлөвлөгөөг жил бүр баталж өгдөг. Төлөвлөгөөг давуулан биелүүлсэн тохиолдолд давуулан биелүүлсэн орлого улсын төсөвт татагддаг бөгөөд эмнэлэгт тухайн орлогыг зарцуулах эрх байдаггүй байсан. Хоёр жилийн өмнөөс давуулан биелүүлсэн орлогын тодорхой хувийг эмнэлгийн үйл ажиллагаа, эмч эмнэлгийн ажилчдын урамшуулалд зарцуулах боломж бүрдсэн. Санхүүгийн хувьд хагас бие даасан байдалд шилжсэний гол давуу тал нь эмнэлэг орлогоо нэмэгдүүлэх, менежмент хийх, түүнийгээ захиран зарцуулах эрх нь эмнэлгийн ТУЗ-д шилжсэн. Тиймээс бид санхүүгийн зохицуулалт хийж эмч, эмнэлгийн ажилчдаа урамшуулах, цаашлаад цалин нэмэх механизмыг бүрдүүлэх боломжтой болж байгаа юм. Бид 2024 он хүртэлх төлөвлөгөөгөө батлуулан орлогоо нэмэгдүүлэх ажлуудаа маш эрчимтэй хэрэгжүүлэн ажиллаж байна. Ирэх есдүгээр сар гэхэд 2020 оны төлөвлөгөөт ажлууд бүгд хэрэгжиж, үр дүнгээ өгч эхэлнэ гэж тооцож байна. Энэ эрчээрээ төлөвлөгөөний дагуу ажиллахад ирэх оны нэгдүгээр сар гэхэд эмнэлгийн эмч, ажилчиддаа 30 хувийн цалингийн нэмэгдэл олгох боломж бүрдэнэ гэж тооцоолж байна.

-Хэн сайн ажилласан, хэн чадал чадвартай нь илүү үнэмлэмжтэй байх ёстой...

-Тэгэлгүй яахав. Бид цаашид гүйцэтгэлээр нь цалин, урамшууллыг тооцох системийг төгөлдөржүүлэх бодолтой байна. Өнөөдөр их, бага ажилласны ялгаа цалин, урамшууллын тогтолцоон дээр бага байна. Тиймээс хэн сайн ажиллана тэр хүн цалин орлого сайтай байх шудрага тогтолцоог бүрдүүлэх нь чухал юм.

-Таны ярианаас УНТЭ-ийн ирэх дөрвөн жилийн төлөвлөгөө болон батлагдсан гэж ойлголоо?

-Намайг ажлаа авахад УНТЭ 2015 оноос хойш стратеги төлөвлөгөөгүй ажиллаж байсан. Ингээд бид бүхэн эмнэлгийнхээ бүх эмч, ажилчид, эрдэмтэн судлаачид, иргэд, үйлчлүүлэгчдээсээ санал, судалгаа авч, төлөвлөгөө боловсруулан удирдлагын багаараа хэлэлцэн 2020-2024 он хүртэлх хэмжигдэхүйц, бодитой, хэрэгжихүйц стратеги төлөвлөгөөгөө батлан гаргасан. Стратеги төлөвлөгөөндөө хүний нөөцийн хөгжлийн цогц хөтөлбөр, оношилгоо эмчилгээний дэвшилтэт технологи, инновацийг нэвтрүүлэн нутагшуулах, байгууллагын бие даасан байдлыг хангах менежментийн арга барилыг нэвтрүүлэн, санхүүгийн тогтвортой байдлыг бэхжүүлэх, сургалт эрдэм шинжилгээ судалгааны түвшинг олон улсын жишигт хүргэх, эрсдэлгүй ээлтэй орчин, тусламж үйлчилгээний чанар, аюулгүй байдлыг тасралтгүй сайжруулах гэсэн тэргүүлэх таван чиглэлийг оруулсан. Уг төлөвлөгөөнд орлогоо нэмэгдүүлэх, эмчилгээ оношилгооны төрлөө сайжруулж дэлхийн түвшинд өрсөлдөхүйц “тоглогч” болох, эмч мэргэжилтнүүдийнхээ мэдлэг чадварыг бодлого, төлөвлөттэйгээр дэмжих, цалин урамшууллаа нэмэгдүүлэх, ард иргэддээ төвөг чирэгдэлгүй эмнэлгийн тусламж, үйлчилгээ үзүүлэх зэрэгт голлон анхаарч ажиллахаар тусгасан. Бид стратеги төлөвлөгөөгөө амжилттай хэрэгжүүлснээр дөрвөөс таван жилийн дараа эмч, эмнэлгийн ажилчдынхаа цалинг хоёроос гурав дахин нэмэгдүүлэх боломж бүрдэнэ хэмээн харж байна. Энэ төлөвлөгөөнд тусгагдсан 2020 оны зорилтын хүрээнд эмнэлгийн ажилчдадаа “Хандлагын 10 хувь”-ийн урамшууллын системийг олгохоор болсон. “Хандлагын 10 хувь” бол том төлөвлөгөөний нэг хэсэг бас төлөвлөгөө зөвхөн цаасан дээр биш амьдралд хэрэгжиж буй жишээ гэж үзэж болно.

-Төлөвлөгөө бүр сайхан амлалт, тэмүүлэл байдаг л даа. Гэхдээ төлөвлөгөө санхүүгийн бололцоо, хөрөнгө оруулалт, орлоготой байж л хэрэгждэг. Танй эмнэлэг орлогоо яаж нэмэгдүүлэхээр төлөвлөсөн бэ?

-Бид бүхэн орлогоо нэмэгдүүлэх чиглэлээр долоон үе шаттай төлөвлөгөөг боловсруулсан. Үүнд хамтран ажилладаг түрээслэгч нартаа нээлттэй, үнийн өрсөлдөөнт сонгон шалгаруулалтыг бий болгох, амбулаторийн эмийн санг ашиглалтад оруулах, зөв худалдан авалтыг бэлтгэн нийлүүлэгчээсээ хийх менежментийг хэрэгжүүлэх, Эрүүл мэндийн дэмжих төвийг байгуулж, байгууллага хамт олны урьдчилан сэргийлэх захиалгат төлбөрт үйлчилгээг нэвтрүүлэх, ажлын өдөр ажлын цагаар Эрүүл мэндийн дэмжих төвөөр дамжуулан төлбөртэй тусгай үйлчилгээг үзүүлэх, харьяалал даатгал харгалзахгүйгээр манай эмнэлгээр үйлчлүүлэхийг хүссэн иргэддээ төлбөртэй буюу VIP тасгаар үйлчлэх, амралтын өдөр эмч, сувилагч нартай цаг товлон төлбөрт үзлэг, оношилгоо эмчилгээнд хамрагдах боломжуудыг бий болгож орлогоо нэмэгдүүлэхээр ажиллаж байна. Нөгөө талдаа эмч, ажилчдадаа цалиингийн нэмэгдэл олгох,нийгмийн асуудалд нь анхаарах, сэтгэл тайван ажлаа хийх, өөрийгөө хөгжүүлэх, ард иргэддээ цаг алдалгүй илүү хүртээмжтэй, сэтгэлд нийцсэн үйлчилгээг нэмэлтээр авах зэрэг олон талын давуу талыг бүрдүүлж байгаа юм.

-Улсын эмнэлэг төлбөртэй үйлчилгээ үзүүлнэ гэдэг хууль зөрчсөн үйлдэл биш үү?

Шинээр нэвтрүүлж буй төлбөрт үйлчилгээ нь зөвхөн хүссэн иргэдэд сайн дурын үндсэн дээр үзүүлэх үйлчилгээ гэдгийг онцольё. Эмнэлэг нийт орныхоо 10-аас ихгүй хувьд нь төлбөрт үйлчилгээ үзүүлж болно гэж журманд заасан байдаг. Бид энэ хүрээндээ орчин нөхцөл сайтай, тав тухтай, чанартай эмнэлгийн үйлчилгээ үзүүлэх тэр бүх бололцоог хангаж, төлбөртэй үйлчлэх юм. Дээрх орлогоо нэмэгдүүлэх 7 төлөвлөгөө нь одоо хэвийн үйлчилж буй даатгалын системийн үйлчилгээний чанарт сөргөөр нөлөөлөх, төлбөртэй болгож байгаа зүйл огт биш. Даатгуулагчийн эрх ашгийг зөрчиж, ачаалал нэмэгдэх асуудал үүсэхгүй. Энэ тал дээр ЭМЯ, ЭМДГ-аас тогтмол хяналт тавьж ажилладаг. Хэрэв бид хэт төлбөрт үйлчилгээ рүү чиглээд иргэд, үйлчлүүлэгчидээ хохироовол эмнэлэг даатгалын байгууллагаас санхүүжилтээ авч чадахгүй эрсдэл үүснэ. Тиймээс бид зохион байгуулалт дээр маш сайн хяналт тавьж ажиллана. Эмнэлэг нэмэлт боломж, дотоод нөөцөө ашиглан орлогын эх үүсвэрээ нэмэгдүүлж буй явдал юм.

-Эмнэлэгийн ажилчдын цалин, урамшуулал нэмэгдэж байгаа  нь таатай мэдээлэл юм. Гэхдээ эмнэлгийн ажилтан, эмч гэдэг бол онц нарийн мэдлэгийн салбар. Энэ салбарт хөрөнгө оруулалт хийх нь зөв байгаагүй юу?

-Харин ч эсэргээрээ. Өмнө нь манай эмнэлгийн эмч, эмнэлгийн ажилтны сургалт, судалгаа, эрдэм шинжилгээний зардал, хүний нөөцийн мэргэжил дээшлүүлэх сургалтанд тусгайлан зориулсан зардлыг тусгаж өгдөггүй байсан. Тэр үед манай ажилчид хувийн шугамаар аливаа сургалтанд хамрагдаж ирсэн. Харин одоо бидний боловсруулсан төлөвлөгөөгөөр сургалтын зардал, эрдэм шинжилгээний ажлын зардлуудыг тусгайлан, онцолж төсөвтөө  суулгаж өгсөн. Энэ бол таны хэлсэнээр эмч, эмнэлгийн ажилтны мэдлэг, мэргэшлийг дээшлүүлэх онц үүргээ эмнэлгийн удирдлага тусгайлан анхаарсан менежмент гэж үзэж байгаа.

-Таны дээр хэлсэнчлэн УНТЭ хөгжингүй орны түвшинд хүрч хөгжихөд хэр хугацаа шаардагдах вэ?

-УНТЭ-ийн хувьд Монголдоо хамгийн том эрүүл мэндийн институт. Гэвч дэлхийн хэмжээнд “тоглогч” болж чадахгүй байна. Өнөөдрийн бидний танилцуулж байгаа ажлууд ирээдүйд “том” зорилго руу чиглэсэн ажил. Бид, манай эмнэлэг хошуучилж байж Монголын эрүүл мэндийн салбар дэлхийтэй хөл нийлүүлэх боломж бүрдэнэ. Ингэж хэлэх нотолгоо манайд байна. Чадварлаг, мэргэшсэн, бэлтгэгдсэн эмч, баг, хамт олон байна. Энэ бол маш том давуу тал. Энэ давуу талаа ашиглан олон шинэ технологи, инновацийг эхнээсээ нэвтрүүлээд, нутагшуулаад явж байна. Шинэ эмчилгээний технологи нэвтрүүлж байна аа гэдэг дэлхийн тоглогч болох нэг алхам ойртож байгаагийн илрэл юм. Энэ дотроо хандлагаа өөрчлөх ажил бол том бодлого руу чиглэсэн түлхүүр ажил бас өрнөл юм.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Өдөрт хэрэглэх сүүн бүтээгдэхүүний зохистой хэмжээг тогтоожээ

 0 сэтгэгдэл

BMJ Open Diabetes Research & Care сэтгүүлд нийтлэгдсэн олон улсын эрдэмтдийн судалгааны тайланд өдөртөө хоёр удаа сүүн бүтээгдэхүүн хэрэглэхэд диабет, цусны даралт ба бодисын солилцооны синдромын эрсдэлийг бууруулна гэж дүгнэжээ.

Өмнө нь Хойд Америк ба Европт хийсэн судалгаа сүүн бүтээгдэхүүн хэрэглэх дээрх өвчнүүдээс гадна зүрх судасны өвчлөлөөр эрт нас барах эрсдэлийг багасгах үйлчилгээтэйг нотолсон. Гэхдээ уг үр дүнг дэлхийн хэмжээнд ашиглаж болох эсэхийг мэдэхгүй байв. Энэ удаад 21 орны 35-70 насны 147 мянга гаруй хүнийг хамруулжээ. Тухайлбал, хөгжингүй Швед, Канад, хөгжиж байгаа Бангладеш, Колумб, Иран зэрэг улс оролцлоо. Судалгаанд оролцогчдын эрүүл мэндийн байдлыг есөн жилийн турш ажиглаж, сүү, тараг, бяслаг болон бусад сүүн бүтээгдэхүүний хэрэглээ, эм эмчилгээ, жин, даралт, холестерин ба глюкозын түвшинд хэмжилт хийжээ. Үр дүнгээс харвал өдөрт хоёр удаа тослогтой сүүн бүтээгдэхүүн хэрэглэхэд даралт ба диабет үүсэх эрсдэл тус бүр 11 ба 12 хувиар буурч байв. Хоёр удаагийн хэрэглээг эмч нар зохистой гэж үзсэн. Учир нь гурав дахь удаа хэрэглэхэд үр дүн төдий л дээшлээгүй аж. Нэг удаагийн хэрэглээний порц нь 240 грамм сүү, 20 грамм бяслаг, нэг сав йогурт, 120 грамм аарц буюу түүнтэй тэнцэх хэмжээний сүүн бүтээгдэхүүн байж болно. Тосыг нь ялгасан бүтээгдэхүүний үр ашиг хавьгүй доогуур байсан тул эрдэмтэд ийм хүнс хэрэглэхийг зөвлөөгүй юм. Оролцогчдын 47 мянга нь диабет, даралт буюу бодисын солилцооны эмгэгтэй байснаар барахгүй илүүдэл жин, ашигтай холестериний доогуур түвшин, цусанд нь өөх тос, глюкозын өндөр агууламж гэх мэт эрүүл мэндийн муу үзүүлэлттэй байв. Ийм оролцогчид сүүн бүтээгдэхүүн хэрэглэхэд өвчлөл үүсэх эрсдэл хэрэглээгүй хүмүүсийнхээс 24-28 хувиар буурч байгаа нь ажиглагдав. Эрдэмтэд уг судалгаа ажиглалтын шинжтэй бөгөөд шалтгааныг тогтоох зорилго тавиагүй гэдгийг ярьжээ. Өгүүлэлд бичсэнээр "Энэхүү судалгааны үр дүн илүү өргөн, урт хугацааны судалгаагаар нотлогдвол сүүн бүтээгдэхүүний хэрэглээг нэмэгдүүлэх нь даралт, диабет, бодисын солилцооны эмгэгийг бууруулах хямд төсөр арга болно. Мөн дэлхий даяар зүрх судасны өвчлөлийг багасгахад тусалж болох юм".