A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/4079/

Дэлхийд шидэх банзны төрлөөр монголчууд хүч түрэн орж ирснийг бүгд хүлээн зөвшөөрсөн

Дэлхийд шидэх банзны төрлөөр монголчууд хүч түрэн орж ирснийг бүгд хүлээн зөвшөөрсөн
 0 сэтгэгдэл

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/4079/
  • Арван жилийн хөдөлмөрийнхөө үр дүнд Монте Карлогийн манежинд гарч, Мораккогийн ван, гүнжээс эхлээд танхимд байсан бүх хүнийг суудлаас нь босгосон
  • Эхний тоглолтын үеэр бусад орны жүжигчдийн шар үс нь боссон гэж хэлж болно. Анх биднийг “Эд жонглёрчид уу” гэж асууж байлаа. Үзүүлбэрээ үзүүлсний дараа тэд хэлэх үггүй болж, “Ямар айхтар улсууд вэ” гэж жиг жуг хийж байсан
  • Бид дэлхийн найман рекордыг эзэмшиж, дэлхийн чансааны тэмцээнээс дөрвөн алт, хошой мөнгө, нэг хүрэл медаль хүртсэн
  • Нэгэн үе бид тавдугаарт эрэмбэлэгдэж, амжилт, чанар буурсан үе бий. Сүүлийн жилүүдэд бид шилдэг гурав руу хүч түрэн орж ирсэн. Өнөөдөр монголын цирк чансаагаараа гуравдугаарт явж байна. Акробатын төрөл энэ амжилтад маш их нөлөөлсөн
  • Гол нисгэгч маань шигшээгийн өмнө бэртэл авч хоёр дахь тоглолтдоо орж чадаагүй. Зохион байгуулагчид хүртэл “Энэ хүн орох боломжгүй юм чинь танайх буцах уу” гэж асуусан. Гэхдээ бид эцсийн сумаа сумлаад тайзан дээр гарсан. Карлогоос хүртэл цом хүртэнэ гэдэг том амжилт

Дэлхийд шидэх банзнаас үсрэх үзүүлбэрээр Монголын нэрийг тамгалж яваа “Есөн өрлөг” хамтлагийн зөвлөх Б.Золбаяртай ярилцлаа. Түүнийг дүү Б.Золбаясгалангийн хамт энэ салбарт хүчин зүтгэж, Монголын циркийн урлагийн түүхэнд шинэ хуудас нээсэн гэдгийг олон нийт хэдийн мэдэх болсон. Монте Карлогийн олон улсын циркчдийн наадмаас “Хүрэл алиалагч” хүртсэн тус хамтлагийн уран бүтээлчид эх орондоо ирээд удаагүй байгаа юм. 

-Циркийн олимп гэгддэг Монте Карлогийн олон улсын циркчдийн наадамд амжилттай оролцож хүрэл цом хүртлээ. Та бүхэнд баяр хүргэе. Тэмцээний сонин сайхнаас хуваалцахгүй юу? 

-Монте Карлогийн 44 дэх наадамд 24 орны 400 орчим уран бүтээлчид өрсөлдөж, шилдгүүдээ шалгарууллаа. Монголын цирк төдийгүй дэлхийн циркчдийн хувьд энэ тэмцээний эрхийг авах нь мөрөөдөл байдаг. Хятадын Ухань хотод болдог олон улсын циркчдийн А ангиллын тэмцээнээс анх удаа алтан медаль хүртсэн амжилт маань Монте Карлогийн эрхийг авахад том түлхэц болж өглөө. 

-Монте Карлогийн манежинд зөвхөн шилдгүүд гардаг. Энэ тэмцээний эрхийг ямар зарчмаар олгодог вэ? 

-Тийм ээ. Монте Карлод өрсөлдөхийн тулд чансаа өндөр маш олон тэмцээнд амжилттай оролцож, өөрсдийгөө нотлох шаардлагатай. Мөн номерын утга санаа, гоо зүй, ур чадвар гэхчлэн маш олон зүйлийг харгалзаж үздэг. Манай хамтлаг байгуулагдаад арван жилийн нүүр үзэж байна. Энэ хугацаанд дэлхийн найман рекордыг эзэмшиж, дэлхийн чансааны тэмцээнээс дөрвөн алт, хошой мөнгө, нэг хүрэл медаль хүртсэн. 

-Ямар ямар рекорд эзэмшдэг вэ? 

-Шидэх банзны төрлөөр Монголдоо болон дэлхийд анх удаа зургаан давхар овоолсон. Агаарт хөндлөн дөрөв эргэсэн, зургаан давхар руу дан эргэлт хийх буюу долоо болгосон, пирамид овоолгод гурван эргэлтээр очсон гэх мэт олон рекордыг эзэмшдэг. 

-Манай циркийн урлаг уран нугаралт, хүндийн жингийн үзүүлбэрээр дэлхийд өндрөөр үнэлэгддэг. Харин сүүлийн жилүүдэд шидэх банзнаас үсрэх үзүүлбэрээр тэргүүлж байна. Монголын цирк дэлхийд ямар хэмжээнд үнэлэгдэж байна?

-Нэгэн үе бид тавдугаарт эрэмбэлэгдэж, амжилт, чанар буурсан үе бий. Сүүлийн жилүүдэд бид шилдэг гурав руу хүч түрэн орж ирсэн. Өнөөдөр Монголын цирк чансаагаараа гуравдугаарт явж байна. Акробатын төрөл энэ амжилтад маш их нөлөөлсөн. Гэхдээ Монголын циркийг уран нугаралтгүйгээр төсөөлшгүй. Тэмцээний дараахан Монте Карлогийн тэмцээнийг үүсгэн байгуулагчдын нэг “Монголын циркийг уран нугаралтаар алдартай гэдгийг дэлхий дахин мэднэ. Сүүлийн арван жил акробат, ялангуяа шидэх банзны төрлөөр эрчимтэй амжилт үзүүлж байна. Нууц нь юу вэ” гэж асууж байсан. Манай хамтлагаас гадна Т.Номуунбаатар ахлагчтай Моngolian nomads хамтлаг дэлхийд алдартай. 

-Ямар орон хамгийн хүчтэй өрсөлдөгч байсан бэ? 

-Монте Карлод өрсөлдөгчдөө үнэлэх тун хэцүү. Зөвхөн акробатаас гадна циркийн маш олон төрөл өрсөлдөнө. Шүүгчдийн үнэлгээ болон үзэгчдийн үнэлгээ маш чухал. Швейцарын үндэсний циркийн морьтой үзүүлбэр гайхалтай байсан. Манежинд 40, 50 морь гарч ирсэн. Бараг л моринууд нь хоорондоо яриад байна уу гэлтэй. Ингээд ерөнхийдөө ямар үзүүлбэр түрүүлэх вэ гэдэг дээр төсөөлөлтэй болсон. Европт амьтантай үзүүлбэр маш өндөр үнэлэгддэг. Мэдээж оросууд хүчтэй өрсөлдөгч. Мөнгөн медаль бидний халаасанд байгаа. Алт руу зүтгэнэ гэж бодсон. Гэхдээ Карлогийн босго өндөр байлаа. Бас маш хатуу байлаа. Эндээс сургамж ч авсан. “Эргээд ирнэ ээ” гэж шивнээд алтан манежнаасаа адис аваад л ирлээ дээ. Энэ дашрамд бидний арын албанд ажилласан бүх уран бүтээлчид, Circus Mongolia Khadga болон АСА циркийн хамт олондоо талархаж байгаагаа илэрхийлье. Мөн хүнд хэцүү цаг үед бууж өгөөгүй хамтлагийнхаа дүү нараар бахархаж байгаагаа уламжилъя. 

-Үзүүлбэрийн дэглэлт тун сонирхолтой санагдсан. Алунгоо эхийн домгоос сэдэвлэсэн үү? 

-Манай үзүүлбэрийг Circus Mongolia-ийн захирал Ч.Хатанбаатар ах маань найруулсан. Олон улсын тэмцээнд үндэсний хэв маягаа харуулсан зүйл үзүүлэх маш чухал. Гадныханг дуурайж, ялгарахгүй зүйл хийвэл утгагүй. Маш олон хүний баг бүрэлдэхүүн ярилцаж байж, шонхрын дүүлэлтийг Алунгоо эхийн домогтойгоо холбон шигтгэж өгсөн. 

-Та бүхний амжилтын төсөөлөл ямар байсан бэ. Медаль авна гэдэгтээ итгэлтэй байсан уу? 

-Манай хамтлаг 2010 оноос хойш арав гаруй тэмцээнд тасралтгүй оролцож ирсэн. Монте Карлогийн эрхийг авснаас хойш алтын төлөө л зорьж байсан. Хамтлагийн маань нэр “Есөн өрлөг”. Тэмцээн уралдаанд орохдоо бид “Дайлаар мордоод гаръя” гэж ярьдаг. 

-Тэмцээн болохоос хэдхэн хоногийн өмнө гол хоёр нисгэгч бэртсэн гэсэн. Хүндхэн сорилттой нүүр тулгарсан байна. Энэ нөхцөл байдлыг хэрхэн даван туулав? 

-Бид Хятадад тоглолтдоо оролцохын хажуугаар бэлтгэл хангаж байлаа. Манай хамтлагийн үндсэн хоёр нисгэгч дэлхийн хэд хэдэн рекорд эзэмшдэг. Гэтэл тэмцээн болохоос хоёр долоо хоногийн өмнө эмэгтэй гол нисгэгч маань бэртсэн. Тухайн үедээ шоконд орсон л доо. Тэр богинохон хугацаанд шинээр суралцаж байсан хүүхдүүдээсээ бэлтгэж, оруулсан. Энэ үзүүлбэрээ хийгээд долоон жил болсон хүнийг хагас жил болж байгаа шинэ хүүхдээр нөхнө гэдэг бараг л боломжгүй зүйл. Гэхдээ бид бүх хүч чадлаа дайчилж оролцсон. Тэмцээний ерөнхий фургон буюу эхний тоглолтын үеэр бусад орны жүжигчдийн шар үс нь боссон гэж хэлж болно. Анх биднийг “Эд жонглёрчид уу” гэж асууж байлаа. Үзүүлбэрээ үзүүлсний дараа тэд хэлэх үггүй болж, “Ямар айхтар улсууд вэ” гэж жиг жуг хийж байсан. Шидэх банз бол акробатын төрөл дотроо оргил үзүүлбэрүүдийн нэг. Бидний хийдэг зургаа эргэлтийг маш цөөхөн орон хийсэн. Бараг Орос, Монгол хоёроос өөр амжилттай хийсэн улс байхгүй. Харамсалтай нь бас нэг гол нисгэгч маань шигшээгийн өмнө бэртэл авч хоёр дахь тоглолтдоо орж чадаагүй. Эмнэлгийн баг ч тоглолтод оруулах боломжгүй гэдгийг зохион байгуулах хороо руу мэдэгдсэн байсан. Зохион байгуулагчид хүртэл “Энэ хүн орох боломжгүй юм чинь танайх буцах уу. Билет захиалах хэрэгтэй юу” гэж асуусан. Гэхдээ бид эцсийн сумаа сумлаад тайзан дээр гарна гэж шийдсэн. Хэрвээ тэгэхгүй бол ганзага хоосон буцна гэсэн үг. Арван жил хүлээсэн тэмцээнээ ингээд орхиж яасан ч болохгүй учраас шөнө оройгүй бэлдэж байж, оролцсон. Бэлтгэлийн цаг олддоггүй учраас шөнийн гурваас эхлээд үүр цайтал бэлдсэн. Сүүлийн хэд хоног бол хаана, юу хийж яваагаа ч мэдэхгүй шахам байлаа. Гэхдээ Монте Карлод шидэх банзны төрлөөр анх удаа ороод хүрэл цом хүртэнэ гэдэг том амжилт. Шагнал аваагүй орнуудын хувьд Карлогийн манежинд гарсандаа л баярлаж байгаа. Бид дэлхийн циркийн урлагт монгол гэдэг нэрийг бататгаж чадсан. 

-Бусад орны жүжигчдийг гайхшруулсан гэлээ. Үзэгчдийн сэтгэл хөдлөл ямар байсан бол? 

-Мораккогийн ван, гүнжээс эхлээд танхимд байсан бүх үзэгчид суудлаасаа боссон. Гайхалтай мөч. 

-Циркийн байрыг хувьчлаад олон жил өнгөрч байна. Уран бүтээлчдийн хувьд ч нэгдмэл бус тархай, бутархай байна. Энэ тал дээр та ямар бодолтой явдаг вэ? 

-Би үүнийг олон ч удаа хэлж байсан. Урлагийн байгууллагыг хувьчилна гэдэг хамгийн том эмгэнэл. Яагаад гэвэл урлагийн байгууллага өөрөө ашгийн бус. Хүүхэд залуучуудад үлгэр дуурайл үзүүлж, соён гэгээрүүлэх үүрэгтэй. Хоёрдугаарт, Монгол Улсыг дэлхийд таниулах, сурталчлах ёстой. Дээр үед орц болгоноос хамтлаг төрсөн гэдэг шиг Монголын мэргэжлийн циркчдийн холбоо, Монголын циркчдийн холбоо, Залуу циркчдийн холбоо, Уран нугаралтын холбоо гээд л маш олон холбоо байна. Энэ байгууллагууд дор бүрнээ хөдөлмөрлөж, салбартаа хийж бүтээж чадаж байна. Гэхдээ бүгд л нэг юмны төлөө зүтгэж байгаа. Яагаад нэгдээд, зорилгынхоо төлөө хамтдаа зүтгэж болохгүй гэж. Сая манай үзүүлбэр дээр гарсан шиг Алунгоо эхийн домгоо санаж, хоорондоо нэгдэж ажиллах хэрэгтэй. Төр засагт ч дуу хоолойгоо хүргэхдээ нэгдсэн байдлаар хандах хэрэгтэй. Түүнээс биш холбоо бүр нэг юм ярьж орлоо гээд үр дүнд хүрэхгүй байх. Холбоод маань нэгдээсэй л гэж бодож байна. 

-Манай цирк Орос, Хятад зэрэг дэлхийд тэргүүлэгч гүрнүүдээс насны хувьд балчир. Гэтэл дэлхийд өндөр хэмжээнд үнэлэгдэж байгаа нь юутай холбоотой вэ. Циркийн хамгийн хүчирхэг орон Оросын школ нөлөөлсөн гэдгийг үгүйсгэхгүй. Гэхдээ монгол хүний хүлээж авах чадвар ч гэх юм уу, бусад улсын уран бүтээлчдээс ялгарах чанар бий юу? 

-Манай циркийн соёл Оросоос эхтэй. Тэмцээн уралдааны үеэр оросуудтай таарна. Заримдаа манай бэлтгэлийг сонирхох, нууцаар харах үе ч байсан. Бид үр шимийг нь хүртэж байгаа. Гэхдээ монгол хүний аливааг хүлээн авах, дасан зохицох чадвар маш сайн. Хоёрдугаарт, ачаалал сайн дааж чаддаг. Нэг түүх ярья. Үзүүлбэрийн үеэр хамгийн доор зогсож, тулах цэг болж байгаа жүжигчин маань 170 см хүрэхтэй үгүйтэй. Гэтэл дээрээ өчнөөн хүн овоолж байгаа юм. Оросын акробатын багш 2012 онд Испанид бидэнтэй хамт тэмцээнд орж байхдаа “Та нар монгол адуу шигээ юм аа” гэж гайхаж байлаа. Оросууд том биетэй хэрнээ хүч шаардсан ийм үзүүлбэр, өндөр овоолго тэр бүр хийдэггүй. Ер нь л манайхан ачаалал маш сайн даадаг. Намхан морь шигээ жижиг биетэй ч хүчтэй гэж хэлж болно. Ялангуяа гэр хороолол, хөдөө орон нутагт өссөн хүүхдүүд амжилт үзүүлэх өндөр боломжтой. Багаасаа л түлээ нүүрс зөөж, мод хагалж биеийн бэлтгэл хийчихдэг учраас орон сууцанд өссөн хүүхдээс илт ялгардаг. 

-Циркийн нэг үзүүлбэрийг бэлтгэх, жүжигчний биед суух хугацаа, маш урт. Гэтэл 14 хоногийн дотор бэлтгэл хангана гэдэг хүнд байх. Эрсдэл үүсэх вий гэсэн айдас байсан уу? 

-Тодорхой хэмжээнд айдас, түгшүүр байсан. Нисгэгчээ бэртсэний дараа шоконд орсон ч гэсэн зорилго маань биднийг хурцалж байлаа. Циркийн урлагийг фонограммдаж болохгүй. Эргэлт, техник, гар хөлний барилт, тоглолт гээд маш олон зүйлийг хардаг. Манай уран бүтээлчдээс циркийн сургууль төгссөн жүжигчин ч цөөн. Бүх юмаа бүрэн гүйцэд хийхгүй бол алхам тутамд аюул, эрсдэл нуугдаж байдаг. Хамт олны уран бүтээл, итгэлцлийн урлаг. Манеж дээр гарахын тулд өдөр бүр хэдэн цагийн бэлтгэлийг энэ олон жилийн турш тасралтгүй хийсээр л байна. Хүн хэдэн метрийн өндөр нисэж, агаарт эргээд байнга хоёр хөл дээрээ бууна гэж байхгүй. 

-Залгамж халаагаа бэлдэж байгаа байх. Хамтлагийнхаа хүүхдүүдийг яаж сонгодог вэ? 

-Морь шинжихээс л наагуур юм болдог доо./инээв/ Бэртэл гэмтэл авч байсан уу, хөл гар нь ямар байна гэхчлэн олон зүйлийн хардаг. Манай хамтлаг олон тоогоор хүүхэд авдаггүй учраас чамгүй өндөр шалгуур тавьдаг. Ажиллаж байсан уран бүтээлчийг ч авдаггүй. Хамтлагийн үндсэн багшаар миний дүү Б.Золбаясгалан ажилладаг. Дүү маань дэлхийн хэмжээний уран бүтээлчдийг төрүүлж байна гэж бардам хэлж чадна. 

-Тэмцээний уур амьсгал ямар байдаг вэ. Сэтгэл зүйд хүчтэй нөлөөлдөг байх. Тогтвортой байдлаа хэрхэн хангаж байна? 

-Олон жил тэмцээн уралдаанд орсон гээд л залуу хүүхдүүдээ тайвшруулж байгаа хэрнээ дотроо тэднээсээ илүү сандардаг. Нүднээс нь далд “За, яана аа” гээд л гарын хөлс чийхарч байгаа юм. Манай үзүүлбэр эрсдэлтэй, том үзүүлбэр учраас тэмцээн уралдааны шигшээд гардаг. Гэтэл дөрөв таван цаг хүлээж, манежинд гарч байгаа учраас үзэгчдийн сэтгэл хөдлөл, алга ташилт гээд бүх л зүйлийг харж, мэдэрсээр байгаад ордог. Гаднаа зүгээр байгаа ч цаанаа бол шатаж байгаа юм. Тэмцээнд орно гэдэг өөрөө асар том сандрал. Ямар сайндаа сая тэмцээн дууссаны дараа “хэсэгтээ тэмцээнд орохгүй шүү” гэж ярьцгаасан./инээв/ 

-Оросууд манай бэлтгэлийг нууцаар хардаг гэхээр их сонирхолтой санагдаж байна. Манайхны тухай гаднын циркчид юу гэж ярьдаг вэ? 

-Оросууд ер нь их ёжтой. Манайхан орос, хятадаар сайн ойлгодог юм. “Энэ ямар ч эмэгтэй хүнгүй хэдэн жижигхэн улсууд юу хийдэг юм бол оо. Наад хэд чинь жонглёр л үзүүлнэ биз. Өөр юу л хийгээ аж” гээд л ярьж өгнө. Бид ойлгоогүй юм шиг царай гаргаад л. Тэмцээн дууссаны дараа оросоор яриад эхлэнгүүт “Ойлгож байсан байна” гээд зугтах нь ч бий. /инээв/ Үзүүлбэрийн дараа хандлага нь шал өөр болоод л “Манай гол өрсөлдөгч байна шүү” гэх зэргээр ярьдаг. Сүүлийн үед хятадууд “Биднийг ойлгож байгаа шүү. Чимээгүй байгаарай” гэдэг болсон байна билээ. 

-Танайхан гэр бүлээрээ циркийн урлагт хүчин зүтгэж байна. Циркт хэрхэн хөл тавьсан бэ. Хүүхэд насныхаа талаар дурсахгүй юу? 

-Манайх хотод 1990 онд орж ирсэн юм. Би гуравдугаар анги байсан. Нагац эгч маань цирк туршилтаар дөрөвдүгээр ангийн хүүхдүүдийг авах шийдвэр гаргахад хөтөлж очоод, шалгуулж байлаа. Цирк гэдэг үгийг тэгэхэд анх удаа эгчээсээ сонсоод “Хүүхдийг цэрэгт ийм багаас нь авдаг юм байх даа” гэж бодсон. Азаар ч юм уу 600 гаруй хүүхдээс 25 хүүхэд авахад тэнцсэн. Хар багаасаа л циркээр өсөж хүмүүжсэн болохоор “Хэрвээ циркт ороогүй бол би ийм хүн байх байсан даа” гэх төсөөлөл надад огт байдаггүй. 

-Хэр сурлагатай хүүхэд байв? 

-“Багш маань баавгайд заавал чамаас илүү бодно” гэж шоолдог байлаа. Гуравдугаар ангиа алгасаад шууд дөрөвдүгээр ангид орсон болохоор ерөнхий эрдмийн хичээлдээ бол алтан гуравтай л хүү байсан. Харин мэргэжлийн хичээлдээ бол дөрөв авах юм бол уйлчихдаг байсан. Би их шартай хүүхэд байсан. 

-Хүүхэд наснаасаа хүнд бэлтгэл хийж, энэ замыг сонгоно гэдэг амаргүй байх. Шантарч байв уу? 

-Зөндөө л шантарч байлаа. Хүүхэд маш их ядардаг. Өглөө ерөнхий эрдэм үзээд, орой бэлтгэл хийдэг учраас цүнхээ ч даахгүй харина. Орой ядарч унах гээд очих үед хүүхдүүд сагс тоглоод байж байна. “Яасан сайхан юм бэ” гэж атаархаад л. Бэлтгэл дээр хамгаалалтаа авахаас их айна. Багш харахад хамгаалалтгүй хийж болохоор хэрнээ дотроо айдастай учраас гүйцэтгэлээ дутуу хийж бэртэж, гэмтэх асуудал үүснэ. Бүр нэг удаа хичээлээ тараад “бие заслаа” гэж хэлээд эмээгийнх рүүгээ гүйчихэж билээ. Хүүхэд, залуучууддаа айдсаа даван туулаарай гэж зөвлөмөөр байна. 

-Циркийн урлагт бэлтгэл хийх орон зай маш чухал. Танай хамтлаг бэлтгэлээ хийх хувийн заалтай болсон. Бүтээхэд амаргүй байсан байх. Энэ ажлынхаа талаар сонирхуулахгүй юу? 

-Энэ бол миний арван жилийн турш мөрөөдсөн зүйл. Аса циркт маш олон уран бүтээлч бэлтгэл хийдэг байсан учраас цаг олддоггүй байсан. Харин циркийн сургуулийн хувьд орон зай хангалтгүй. Заалаа хоёр жилийн хугацаанд, арван жилийн хуримтлалаараа бариулсан. Би хүүхэд байхдаа Толгойтоос хотын төв рүү бэлтгэлдээ явдаг байлаа. Аравхан настай хүүхэд автобусаар өдөр болгон тийм хол явна гэдэг хэцүү. Маш их ядарна. Ийм зүйлээс болж циркээс гарах нь ч бий. Хотын төвд сургалтууд 100-150 мянга төгрөг байдаг бол манайд 30-60 мянга буюу өдрийн 1000 төгрөгийн төлбөртэй. Төлбөр төлөх боломжгүй өнчин, хагас өнчин хүүхдүүдийг үнэгүй сургаж байна. Би гэр хороололд өсөж, аавыгаа их багадаа алдсан учраас амьдралын хатуу хүтүүг мэднэ. Циркийн урлаг хүнд олон боломж олгодог учраас заалаа гэр хороололд барьсан. Ирээдүйд маш олон мундаг уран бүтээлчид төрөн гарах байх.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

“Минионууд” таван жилийн дараа дахин дэлгэцнээ

 0 сэтгэгдэл

“Минионууд: Грюгийн Сэргэн Мандалт” кино ирэх долдугаар сарын 3-нд нээлтээ хийх аж. Энэхүү кинонд 1970-аад оны үйл явдал гарах ба балчир Грю, минионуудын адал явдлын тухай өгүүлэх юм. Хамгийн шилдэг хорт этгээд шалгаруулах тэмцээнд орохын тулд бяцхан Грю ба шадар гурван минион явж буй тухай харуулдаг бөгөөд тэдний ур дүйгүй байдал үнэхээр хөгжилтэй хийгээд инээдэмтэй. Тус киног “Иллюминейшн Энтертайнмент”-ийг үүсгэн байгуулагч хийгээд гүйцэтгэх захирал Кристофер Меледанри, түүний олон жилийн хамтрагч Жанет Хили, мөн Крис Рено нар хамтран бүтээжээ.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Уран зургийн нууцаас

 0 сэтгэгдэл


Уншигч таны оюун боловсролд хөрөнгө оруулах зорилгоор дэлхийн шилдэг уран зургуудын тухай мэдээлэл бэлтгэлээ. Эдгээр зургийг өдгөө суут бүтээл хэмээн нэрийдэж, үнэ цэн нь хэдэн зуун сая ам.доллараар хэмжигдэж байна. Гэвч урлагийн үнэ цэн мөнгөн өртөгт бус гагцхүү өгч буй таашаал, мэдрэмждээ оршдог билээ.

“Сальвадор Мунди” Леонардо Да Винчи

Сэргэн мандлын үеийн зохион бүтээгч, агуу сэтгэгч, зураач Леонардо Да Винчигийн бүтээл “Сальвадор Мунди” буюу “Ертөнцийг аврагч” хэмээх бүтээл дэлхийн хамгийн өндөр үнэтэй уран зурагт тооцогддог. Тус зургийг 2017 онд 450.3 сая ам.доллараар Cаудын Арабын анхны хунтайж Бадр бин Абдулла худалдан авч байв. Да Винчигийн бурхны зургууд өөртөө хүний шинж чанарыг агуулсан гэдгээрээ бусад зураачийн бүтээлээс ямагт ялгардаг. Жишээлбэл, энэхүү зурагт Христ баруун гараараа загалмайг дүрсэлсэн байгаа нь бүгдийн эзэн хаан гэсэн утгатай бөгөөд үхлийнхээ дараа амилсан төрхийг нь амгалан тайван, хүчирхэг дүрээр илэрхийлсэн байна.

“Хоёр хөшигний дунд” Фрида Кола

Фрида Калогийн бүтээлүүд түүний амьдралын тусгал болж байдгаараа онцлогтой. Тэрбээр энэхүү зургийг 1937 онд Лев Троцкийд зориулан бүтээжээ. 1938 онд Нью-Йоркод зохион байгуулагдсан Фридагийн бие даасан үзэсгэлэнд уг зургийг дэлгэхдээ “Хоёр хөшигний дунд” гэх нэртэйгээр үзүүлсэн аж. Октябрийн хувьсгалын толгойлогчдын нэг, социалист удирдагч Лев Троцкий 1936 онд Зөвлөлт холбоот улсаас цөлөгдөж, Фридагийн нөхөр Диого Риверагийнд амьдарч байсан ба энэ хугацаанд Фридатай янаг амрагийн харилцаа үүсгэсэн байна. Зураг дээр Фридагийн баруун гартаа барьж буй захианд “Өөрийн бүхий л зүрх сэтгэлийн хамт уг зургийг 1937 оны арваннэгдүгээр сарын 7-ны өдөр Лев Троцкийд зориулав” гэж бичжээ.

“Хашгираан” Эдвард Мунк

Норвегийн нэрт зураач Эдвард Мунк энэхүү алдарт бүтээлээ 1893 онд зуржээ. Зураач уг бүтээлд Осло хотод нар жаргаж буй агшныг харж буй өөрийн дурсамжаа мөнхөлсөн нь энэ аж. “Хашгираан” бүтээл дөрвөн хувилбартай бөгөөд тэрбээр энэ зургийг сэтгэлийн зовлон шаналлаа бүрэн илэрхийлэхийн тулд олон дахин зурсан гэх таамаг бий. Тухайлбал, зурагт цусан улаан тэнгэр дүрсэлсэн нь түүний сэтгэлийн түгшүүрийг илэрхийлдэг. Өдгөө энэхүү бүтээлийг Норвегийн нийслэл Осло хотын Үндэсний уран зургийн музейд хадгалж байна.

“Сувдан ээмэгтэй бүсгүй” Йоханнеса Вермер 

Дэлхийн шилдэг арван уран зургийн нэг болох тус бүтээлийг 1665 онд Голландын зураач Йоханнеса Вермер зуржээ. “Сувдан ээмэгтэй бүсгүй”-г “Голландын Мона Лиза” гэж нэрлэх нь ч бий. Тухайн үед бүсгүйчүүд толгойдоо алчуур зүүдэггүй байсан бөгөөд үүнийг зураачийн нууц тэмдэглэгээ гэж үздэг аж. Йоханнес Вермер бүсгүйг яагаад хөмсөггүй зурсан, энэ бүсгүй хэн болох гээд зурагтай холбоотой олон нууц бий. Бүсгүйг зураачийн хайртай эмэгтэй гэх таамаглал ч байдаг.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

“Хийморь” уран сайхны киноны нэрэмжит цом бэлэн болжээ

 0 сэтгэгдэл

Монголын кино урлагийн салбарт түүх бүтээж яваа “Хийморь” уран сайхны кино хазаар таталгүй “давхиж”, олон улсын кино наадам, соёлын өдөрлөгүүдэд тасралтгүй оролцож буй билээ. ХБНГУ-ын Олденбургийн наадмын Spirit of cinema буюу хийморьлог кино шагналыг ирэх жилээс тус киноны нэрэмжит болгохоор болсон талаар найруулагч, жүжигчин Г.Эрдэнэ билэг манай сонинд өгсөн ярилцлагадаа дурдаж байв. Тэгвэл энэхүү нэр хүндтэй шагналын эздэд олгох цом бэлэн болсон бөгөөд зохион байгуулагчид цомын загварыг албан ёсоор баталж, олон нийтэд зарлалаа. Энэхүү номинацийг олон улсын наадмын шүүгчид тус кинонд зориулан шинээр нэмсэн бөгөөд манай уран бүтээлчид энэ шагналыг “Хийморь” киноны нэрэмжит болгох хүсэлт тавьж, загварыг нь гаргахаар болсон юм. Шүүгчид тус киног үзээд “энэ кинонд заавал шагнал өгөх ёстой” гэж үзсэн аж. Монгол морины дүрстэй, хийморьлог, сүнслэг байдлыг бэлгэдсэн тус цом энэ оноос эхлэн Олденбургийн кино наадмын Spirit of cinema буюу хийморьлог кино номинацийн ялагчид очих болно.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Стив Морел: Миний хайртай бүхэн Монголд байдаг учир монгол бүсгүйтэй гэр бүл болохыг хүсдэг

 0 сэтгэгдэл
  • Харахыг, мэдрэхийг хүссэн бүхэн минь Монголын хөдөө байсан юм. Нэг улсад хоёр ертөнц оршиж байгаа юм шиг гайхамшигтай шүү
  • Үнэнийг хэлэхэд заримдаа шантрах үе гардаг л юм. Энэ бүхнийг дуусгаж, эх орондоо очмоор санагдах ч үе бий. Гэхдээ морин хуураа харахаар энэ бодол маань замхардаг. Хуур надад үг хэлдэггүй ч өөртөө итгэх итгэл, урам зориг, хайр өгдөг
  • Би энд ирээд их өөрчлөгдсөн. Миний дотор орших Стив Монголд ирээд шинээр мэндэлсэн гэж хэлж болно. Монгол ёс заншил, язгуур соёлыг судалж эхэлснээр ухамсрын маань түвшин дээшилсэн
  • Би хэдийгээр сайн талаараа өөрчлөгдөж, өсөн дэвжсэн ч муу тал бас байна. Тухайлбал, би хүнд итгэдэггүй, өмнөхөөсөө илүү хашир болсон. Учир нь зарим монгол хүн маш хариуцлагагүй, хэлсэндээ хүрдэггүй. Энэ нь ажил хийхэд хүндрэл учруулдаг
  • Би энэ нутгийг их хүндэлдэг. Хүүхэдтэй болохоороо хамгийн түрүүнд монгол бичиг заана гэж мөрөөддөг

"Хуурын аялгуу дэлхийд энх тайван тогтоох шидтэй” хэмээдэг нэгэн эрхэмтэй уулзаж ярицлаа. Түүнийг “Тэнгэрээс буусан од” киноны Стивийн дүрээр монголчууд хэдийн мэддэг болсон. Монголын уугуул соёл уламжлал, зан заншлыг судалж буй түүнтэй ярилцсан цөөн хоромд “харийн хүн бидний өв, уламжлалыг хүндэтгэн хайрлаж байхад бид ямар байдаг билээ” гэх бодол эрхгүй төрсөн юм. Францын иргэн хэдий ч Монголын төлөө сэтгэлтэй Стив Морелын ярилцлагыг хүргэе. 

-Бидний саналыг хүлээн авсанд баярлалаа. Таны Монголд ирэх болсон шалтгаан, морин хууртай хэрхэн холбогдсон талаар хүмүүс дахин ярихааргүй мэддэг болсон. Тиймээс манай улсад анх ирэхэд төрсөн сэтгэгдлээс яриагаа эхэлье? 

-Сайн байна уу, сайхан өвөлжиж байна уу. Анх морин хуурын аялгуу сонсоод л Монгол Улсын тухай судалж эхэлсэн. Интернэтээс бичлэг үзэж, Францад амьдардаг монголчуудтай уулзаж, ярилцдаг байлаа. Гэхдээ цэнхэр тэнгэр, цэлгэр талтай, уулс сүндэрлэж, ус мөрөн урссан нутаг намайг хүлээж байна гэж төсөөлсөөр анх нийслэлд хөл тавьсан. Мөн үсээ сүлжиж, дээлээр гоёсон эмэгтэй, морь унаж, уурга сугалдаргалсан эрчүүд байдаг болов уу гэж төсөөлдөг байв. Гэтэл онгоцноос буухад төсөөллөөс минь тэс өөр ертөнц намайг угтсан даа. Бүр “Онгоц маань буруу газар буучихсан юм болов уу” гэж гайхаж байлаа. Зургаан жилийн өмнө нийслэлийн өнгө төрх одоогийнхоос тэс өөр байсан. Онгоцны буудлын эргэн тойронд хог, хягдал ихтэй, зарим газар автомашины замгүй, архитектурын өвөрмөц шийдэл бүхий барилга, байгууламж ч цөөн байсан. Надад яг л засвар хийж байгаа улс юм шиг санагдаж, нэг үгээр би цочролд орсон. Хэл мэдэхгүй, таньдаг хүнгүй, танихгүй газар ганцаараа иртэл бүх зүйл төсөөлснөөс огт өөр болохоор хэцүү санагдаж байлаа. Тэгээд удалгүй нутаг буцах тухай ч бодож эхэлсэн. Яг энэ үед Ховд аймаг явсан юм. Тэнд очоод хайсан бүхнээ олсон. Харахыг, мэдрэхийг хүссэн бүхэн минь Монголын хөдөө байсан юм билээ. Нэг улсад хоёр ертөнц оршиж байгаа юм шиг гайхамшигтай шүү. 

-Зургаан жилийн хугацаанд Улаанбаатар их өөрчлөгдсөн гэж ярилаа. Тэгвэл анх Монголд ирсэн Стив Морел энэ хугацаанд хэрхэн өөрчлөгдсөн бэ? 

-Би Монголд ирснээсээ хойш нэг л удаа нутагтаа очсон. Намайг очиход гэрийнхэн, найз нөхөд маань “Стив чи танихгүй хүн шиг өөрчлөгдчихөж” гэж байсан. Үнэхээр би энд ирээд их өөрчлөгдсөн. Миний дотор орших Стив Монголд ирээд шинээр мэндэлсэн гэж хэлж болно. Монгол ёс заншил, язгуур соёлыг судалж эхэлснээр ухамсрын маань түвшин дээшилсэн. Би хэдийгээр сайн талаараа өөрчлөгдөж, өсөн дэвжсэн ч муу тал бас байна. Тухайлбал, би хүнд итгэдэггүй, өмнөхөөсөө илүү хашир болсон. Учир нь зарим монгол хүн маш хариуцлагагүй, хэлсэндээ хүрдэггүй. Энэ нь ажил хийхэд хүндрэл учруулдаг. Хэдий соёлын ялгаа, улс үндэстний онцлог байж болох ч хотын соёлтой, эрх чөлөөт нийгэмд хариуцлагагүй байх зохимжгүй. Улс орны хөгжилд ч дөнгө болно гэж боддог. 

-“Тэнгэрээс буусан од” кинонд тоглосноос хойш монголчууд таныг илүү мэддэг болсон. Тус уран бүтээлд монгол бүсгүйд хайртай болдог гадаад залуугийн дүр бүтээсэн шүү дээ. Тэгвэл бодит амьдрал дээр та монгол бүсгүйтэй гэр бүл болохыг хүсдэг үү. Эсвэл эхнэрээ эх орноосоо сонгох бодолтой байна уу? 

-Миний хайртай бүхэн Монголд бий учир монгол бүсгүйтэй гэр бүл болохыг маш их хүсдэг. Гэхдээ би хэчнээн хүссэн ч дүр төрх, цус минь монгол биш учир монгол хүнтэй гэрлэж болох эсэхэд эргэлздэг. Шинэ амьдрал, итгэл, урам зориг хайрласан энэ нутгаас бүсгүйг нь ч мөн авах нь шунасан хэрэг болох болов уу гэж боддог. Эсрэг, тэсрэг энэ бодол намайг хүлсээр, би өнөөдрийг хүртэл ганц бие явна. Хурим найраа хийж байгаа найзуудаа хараад дээл өмсөж, морь унаад хурим хийх юмсан гэж их боддог. Мөн хүүхдүүдээ монгол уламжлал, уугуул соёлтой ойр өсгөхийг хүсдэг. 

-Монгол бүсгүйтэй гэр бүл болохыг хүсдэг ч эх орноос нь эмээдэг гэж ойлголоо. Манай нутгийг их хүндэтгэдэг бололтой. Мөн хүүхдүүдээ язгуур соёлтой ойр өсгөхийг хүсдэг нь сайхан санагдаж байна? 

-Тийм ээ, би энэ нутгийг их хүндэлдэг. Хүүхэдтэй болохоороо хамгийн түрүүнд монгол бичиг заана гэж мөрөөддөг. Миний хүүхдүүд хэзээ ч крил бичиг сурчихаад, хүмүүн бичиг галиглахгүй. Учир нь босоо бичиг сүнстэй. Энэ бичгийн нуруу нь Монголын өв соёлыг чиглүүлэгч гэж би боддог. Тиймээс язгуур өв соёлтой ойр байхын тулд зайлшгүй монгол бичиг сурах хэрэгтэй. Хэрэв би өөр улсын эхнэртэй болчихвол энэ хүсэл минь талаар болно. Магадгүй над шиг Монголд үнэн сэтгэлээсээ хайртай, өв соёл, ёс уламжлалыг нь зүрх сэтгэлээрээ мэдэрч, судалдаг гадаадын иргэн таарвал гэр бүл болж болох байх (инээв). Гэхдээ одоогоор Монголыг над шиг мэдэрдэг гадаад хүнтэй таараагүй л байна.

-Та хувь тавиланд итгэдэг үү? 

-Би хувь тавиланд итгэдэг. Надад сонголт байгаагүй юм шиг, би яг энд байж, ингэж амьдрах ёстой юм шиг санагддаг. Үнэнийг хэлэхэд заримдаа шантрах үе гардаг л юм. Энэ бүхнийг дуусгаж, эх орондоо очмоор санагдах үеч бий. Гэхдээ морин хуураа харахад л энэ бодол маань замхардаг. Хуур надад үг хэлдэггүй ч өөртөө итгэх итгэл, урам зориг, хайр өгдөг. Нэг үгээр, хуур миний дэлхий ертөнц, агаар ус. Хоёрхон чавхдаст нь хорвоогийн алаг өнгө бүхэлдээ багтдаг энэ хөгжимд дэлхийн хаана ч байхгүй шид бүхэн шингэсэн байдаг юм. Юун лам, гандан, шашин шүтлэг, хэрэг байхгүй. Ид шидтэй морин хуурыг сүнсээрээ мэдэрч байхад ямар ч асуудал тулгарахгүй гэж боддог. Би морин хуур эгшиглүүлж, Монголд ирэхийн тулд ээж, аавтайгаа харилцаагаа таслахад хүрч байсан удаатай. Яг үнэнийг хэлэхэд хуур миний хувьд ээж, аав, элгэн нутаг гээд үнэ цэнтэй бүхнээс минь илүү чухал. Учир нь энэ гайхалтай соёл хэдэн мянганы түүхтэй, алдаж боломгүй гайхамшиг. Хуурын аялгуу дэлхийг аварч, хаана ч энх тайван тогтоох чадалтай хөгжим гэж би боддог. Үүгээр ч зогсохгүй нар, бороо дуудаж, тэмээ, мал уярааж, уйлуулах чадалтай шүү дээ. Гэхдээ уртын дуу, морин хуурыг онолтой хэт хослуулах нь зохимжгүй байж магадгүй. Учир нь сүнстэй хөгжим болохоор зөвхөн онолоор тоглож, дуулж болохгүй юм шиг санагддаг. Мэдрэх хэрэгтэй. 

-Аав, ээжийнхээ тухай өгүүлж болох уу? 

-Өмнө нь би ээж, аавынхаа тухай нэг их ярьж байгаагүй л дээ. Учир нь монгол хүний хувьд гэр бүл хамгийн чухал. Тэд ээжийгээ бурхантай, аавыгаа уул, устай зүйрлэн шүтдэг. Харин миний хувьд байдал эсрэгээрээ. Тиймээс энэ тухай ярих амаргүй байдаг юм. Үнэнийг хэлэхэд морин хууртай учрах хүртэл миний амьдралын хамгийн том асуудал аав, ээж минь байсан. Танд муухай сонсогдож магадгүй. Гэхдээ 27 жилийн турш тэд надтай их муухай харьцаж “Стив чи юу ч чаддаггүй амьтан, чи онцгой биш” гэдэг байлаа. Харин монгол соёл, морин хуур надад хэзээ ч ингэж хандаагүй. Надад цус, амьдрах итгэл өгч, “би хог биш хүн” гэх бодол, итгэл төрүүлсэн. Тиймээс би морин хуурыг сонгосон юм. Мэдээж энэ сонголтыг гэр бүлийнхэн минь эсэргүүцсэн л дээ. Би тэдэнд намайг байгаагаар минь хүлээж авахгүй бол цаашдаа харьцах хэрэггүй гэдгийг хэлсэн. Танд болон монгол хүмүүст энэ бүхэн зүй бус санагдана. Гэхдээ би гэр бүлийн халуун дулаан уур амьсгал, аав ээжийн халуун хайрыг мэдэрч өсөөгүй. Монголд ирээд л гэр бүл гэж юу болохыг ойлгосон. Ямар гайхалтай санагдсан гэж санана. 

-Та Монголын өв соёл, урлаг, зан заншлыг мэдэрч, судалж байна. Мөн олон мянган жилийн түүхтэй соёл уламжлалыг маань түгээн дэлгэрүүлэхийн тулд хичээж байгаа шүү дээ. Гэтэл монгол залуус үүнд их хойрго ханддаг. Морин хуур тоглож, монгол бичиг судалдаг хүн цөөн. Энэ талаар ямар бодолтой байдаг вэ? 

-Зарим соёл хөгжиж, зарим нь үхдэг. Энэ магадгүй дэлхийн хууль байх. Монгол өв соёлд би үнэхээр хайртай, энэ миний амьдрал учир аль болох удаан оршиж, олон хүнд итгэл хайрлаасай гэж хүсдэг. Гэхдээ хатуу хэлэхэд, магадгүй мөхөх тавилантай бол мөхөх л байх. Үүний тулд хэн нэгнийг өөрчлөх шаардлагагүй. Тиймээс залуус өөрсдийн хүслээр л амьдрах хэрэгтэй. Миний бодлоор монгол залуучууд Европт очиж үзэх хэрэгтэй байх. Магадгүй тэнд амьдарч үзээд монгол өв соёлоо илүү ойлгож, хайрлах болов уу. Монголчууд соёлоо мэдэрдэггүй, автомат байдлаар ханддаг юм шиг анзаарагдсан. Зарим нь өв соёлоо шүтдэг ч яагаад гэдгээ мэддэггүй юм шиг санагддаг. Амьгүй хоосон шүтлэг үнэ цэнгүй. Сүнсийг нь мэдрэхийн тулд өөр улсад очиж, өөр соёлтой танилцах ёстой болов уу. Гэхдээ бусдын бодол, хандлагыг өөрчлөхөөс илүү чухал зүйл бол соёлын өвийг хадгалах юм. 

-Та “Уугуул төв” сургалтын төвөөр дамжуулан монгол, гадаад хүмүүст морин хуур заадаг юм билээ. Энэ төвийг байгуулаад хэр удаж байна. Хэчнээн хүнд хуурын аялгуу заасан бэ? 

-Үнэнийг хэлэхэд би сургасан, заасан гэдэг үгэнд дургүй. Би бусдад зааж байна гэхээс илүү мэдээлэл хуваалцаж байна гэж боддог. “Уугуул төв”-ийг өнгөрсөн жил нээсэн. Одоогоор 100 орчим шавьтай болсон. Манай сургалтын төв зарчимд баригддаггүй. Хэдий хотод байгаа ч хөдөөгийн хэв маягтай хичээллэдэг. Зарим нь өдрийн турш амарч, хичээллэдэг бол зарим нь 1-2 цаг давтаад явдаг. 

Ярилцсанд баярлалаа