A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/2807/

Дэлхийн хамгийн баян гэр бүлийн хөрөнгө цагт $4 саяар өсдөг

Дэлхийн хамгийн баян гэр бүлийн хөрөнгө цагт $4 саяар өсдөг
 0 сэтгэгдэл

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/2807/

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Амьдралд амт нэмсэн “Содон фүүдс”

 0 сэтгэгдэл
  • Хагас автомат үйлдвэр нь хоногт витаминтай 7000 ундаа, жимсний 14000 цай үйлдвэрлэж байна
  • Монгол­чуудынхаа хэрэглээнд нийцүүлэн ахиу граммаар савладаг. Манай нэг удаагийн савлагааны кофе 20 граммын хэмжээтэй байдаг 
  • “Содон фүүдс”-ийнхэн уламжлалт монгол бичгээ сэргээхэд хувь нэмрээ оруулахаар зорьж, витаминжуулсан ундааныхаа савлагаан дээрх нэрийг босоо бичгээр бичжээ
  • Дотоодынхоо хэрэгцээг хангахаас гадна Өвөрмонголын зах зээлд хөл тавиад амжсан. Хийж, бүтээж чадвал бидний өмнө урд хөршийн зах зээлийн уудам орон зай байна

Манай улс Бразил, Вьетнам , Ирланд, Этиоп зэрэг 10 гаруй улсаас кофе импортолж буй талаар Гаалийн ерөнхий газрын статистикт дурджээ. Гэхдээ сүүлийн 3-4 жилд хуураагүй, түүхий кофе импортлон дотооддоо боловсруулж, амт, чанар, сайхан үнэрийг нь алдагдуулалгүйгээр хэрэглэгчдэд хүргэх боломжтой болсон юм. Кофе бол усны дараа жагсдаг шингэн хүнс. Монголчууд кофе хэрэглэдэг болж, энэ бүтээгдэхүүний соёлтой танилцаад цөөнгүй жилийг үджээ. Амт, үнэрийг нь мэдрэх тусам улам дурладаг тийм нэгэн өвөрмөц сэргээш болох кофег Монголдоо үйлдвэрлэж буй “Содон фүүдс” компанийг энэ удаагийнхаа “Би үйлдвэрлэгч” буланд урилаа. Эднийх хар болон сүүтэй, классик зөөлөн амттай гээд гурван төрлийн Instant coffee үйлдвэрлэж байна. Мөн анар, нэрс, чацаргана, зөгийн балтай зургаан төрлийн жимсний цай, тоник ундаа үйлдвэрлэж, зах зээлд өөрийн гэсэн өнгө, амтыг мэдрүүлж буй юм. 2017 онд үүдээ нээсэн “Содон фүүдс” компани зах зээлд өөрийн орон зайгаа эзлээд гурав дахь жилтэйгээ золгожээ. Хүнсний салбарт өөрсдийн хувь нэмрээ оруулж буй “Содон фүүдс” компанийг зорилоо. Үйлдвэрлэлийн явцтай танилцахаар шингэн боловсруулах цех рүү ороход арааны шүлс асгаруулам жимсний исгэлэн үнэр хамар цоргив. Хагас автомат уг үйлдвэр хоногт витаминтай 7000 ширхэг ундаа, жимсний 14000 цай үйлдвэрлэж байна. Тус компанийн гүйцэтгэх захирал Г.Ганбаяр “Би уул уурхайн компанид ажилладаг байсан. Уул уурхай бол маш тоосжилттой орчин. Үргэлж нарийн ширхэгт тоосонцор дунд байдаг байлаа. Ийм орчинд ажилладаг хүмүүст жимсний цай хамгийн сайн эмчилгээ болдог юм. Мэргэжлээсээ болоод би жимстэй цайны хэрэглэгч болсон. Жимс амьсгалын замыг цэвэрлээд зогсохгүй, хүний биед хэрэгтэй амин дэмийг хангаж, ашигггүй бактерийг устгадаг. Тиймээс жимсний цайг тасралтгүй уух нь хүний биед маш хэрэгтэй юм билээ. Тэгээд нэг удаа жимсний цай ууж байхдаа ийм бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэж яагаад болохгүй гэж хэмээн бодож байлаа. Уг нь аль эрт үйлдвэрлэл эрхлэх бодол төрсөн ч зүрхэлж хийхгүй явсаар цаг алдсан тал бий. Харин үйлдвэрээ нээж, бүтээгдэхүүнээ гаргаж эхэлснээс хойш илүү өргөн зах зээл бидэнд байгааг харж, урам зориг орсон. Мэдээж, зарим түүхий эдээ бид гаднаас авдаг л даа. Зуун настыг бид Вьетнамаас авчирдаг. Харин эх орныхоо хөрсөнд ургасан жимсийг хэрэглэдэг. Одоогоор зургаан төрлийн жимсний цай үйлдвэрлэж байна. Нэг удаагийн савлагаатай учраас хэрэглэхэд хялбар байдаг. Цаашдаа жимстэй цайныхаа төрлийг нэмэхээр бэлтгэл хийж байгаа. Дотоодынхоо хэрэгцээг хангахаас гадна Өвөрмонголын зах зээлд хөл тавиад амжсан. Хийж, бүтээж чадвал бидний өмнө урд хөршийн зах зээлийн уудам орон зай байна. Хятадын зах зээлд БНСУ-ын нэг удаагийн хэрэглээгээр савласан Мaxim кофе их эрэлттэй байдаг. Тэгэхээр бидэнд том боломж олдож байна гэсэн үг. Яагаад гэвэл манай бүтээгдэхүүн Мaxim кофеноос чанараар илүү шүү дээ. Учир нь сайн чанарын араб сортын бүхэллэгтэй болон нунтагласан кофены агууламж ихтэй, Солонгосын CJ брэндийн элсэн чихрийн орцтой. Нэг удаа найруулж уухад зориулан савласан бөгөөд 250 грамм усанд найруулж уухаар орцыг нь тохируулсан” хэмээн ярилаа. 

БНСУ-ын бүтээгдэхүүнээс дутахааргүй витаминжуулсан ундаа үйдвэрлэж байна

Хүч тамир сэлбэдэг учраас хүмүүс витамины найрлагатай бүтээгдэхүүн хэрэглэх сонирхолтой байдаг аж. Иймээс зах зээлийн судалгаа хийсний үндсэн дээр витаминтай ундаа үйлдвэрлэж эхэлжээ. Улаан, ягаан, улбар шар, ногоон, бор гэх мэт солонгын өнгийг санагдуулам савлагаатай бүтээгдэхүүнүүд цэвэрхэн, авсаархан, бас өнгөлөг харагдана билээ. Дэндүү том савлагаатай бүтээгдэхүүн ариун цэвэр, эрүүл ахуйн талаасаа учир дутагдалтай байдаг. Тагийг нь нээгээд удаан хугацаагаар байлгавал зарим хүнс муудах эрсдэлтэй. Тиймээс хүмүүсийн хэрэглэх хэмжээгээр савлаж зах зээлд гаргах нь бүтээгдэхүүний чанарыг муутгахгүй байх давуу талтай. Мөн нэг удаагийн савлагаатай учраас эрүүл мэндэд сөрөг нөлөөгүй гэж Г.Ганбаяр тайлбарласан юм. “Содон фүүдс”-ийнхэн уламжлалт монгол бичгээ сэргээхэд хувь нэмрээ оруулахаар зорьж, витаминжуулсан ундааныхаа савлагаан дээрх нэрийг босоо бичгээр бичжээ. Энэхүү шийдэл нь содон агаад өвөрмөц харагдаж байв.

"Содон" кофены амт, үнэрийг Өвөрмонголчууд таашаажээ

Тэрбээр “Монголын зах зээлд жилд хоёр сая орчим ам.долларын кофе, кофены төрлийн бүтээгдэхүүн борлуулагддаг. Солонгосчууд өөрсдөө кофе ургуулдаггүй ч өөрийн нэрийн кофег Хятад, Монголын зах зээлд нийлүүлдэг. Тэгэхээр бид ч гэсэн ийм төрлийн үйлдвэрлэл эрхэлж зах зээлд өрсөлдөх том боломж харагдсан. Тиймээс бид урд хөрш рүү кофегоо нийлүүлдэг. Тэдэнд бидний бүтээгдэхүүний амт, үнэр таалагдсан учраас эрэлт ихтэй байдаг. Хүмүүс кофены сүүнд төдийлэн ач холбогдол өгдөггүй байж магадгүй. Гэхдээ л сүү хамгийн чухал орцны нэг шүү дээ. Тиймээс бид зөвхөн кофенд төгс зохицох ургамлын гаралтай сүүг орцондоо багтаадаг. Түүнчлэн монголчуудынхаа хэрэглээнд нийцүүлэн ахиу граммаар савладаг. Манай нэг удаагийн савлагааны кофе 20 граммын хэмжээтэй байдаг” гэлээ. Тус компани бүтээгдэхүүнээ зах зээлд хямд үнээр нийлүүлдэг аж. Дунджаас доогуур орлоготой хүмүүсийн худалдан авах чадварт нийцүүлэн үнээ тогтоосноо сонирхуулсан юм. Эднийд үйлдвэрлэлээ өргөжүүлэх, урд хөршийн зах зээлд хөл тавихын тулд нэмэлт санхүүжилт хэрэгтэй болсон тул ЖДҮС-гийн зээл хөөцөлдөж, 300 сая төгрөгийн дэмжлэг авах хүсэлт гаргасан ч хоёрдугаар шатны шалгаруулалтад тэнцээгүй байна. Үүнд жаахан сэтгэл дундуур үлдсэн гэдгээ нуусангүй. Тэрбээр “Манай үйлдвэрийн бүх зүйл стандарт болоод тавьсан шаардлагад нь нийцсэн. Гэтэл зээл олдоогүй. Ямар хүмүүст зориулсан, ямар зээл болох нь үнэхээр ойлгомжгүй санагдсан” гэж байв. Үйлдвэрлэл хөгжинө гэдэг бол улс орон хөгжихийн үндэс. Бид зах зээлээ тэлж “Made in Mongolia” гэсэн нэрийн хуудсыг урд хөршид таниулж чадвал улс орны нэр хүндэд ч гэсэн хэрэгтэй байх хэмээн Г.Ганбаяр өгүүлсэн юм. Гадаадын зах зээлд гаргахын тулд савлагаанд ихээхэн анхаарч тод өнгийн шийдлийг сонгосон тухайгаа ч мөн сонирхууллаа. Олон улсын зах зээлд гаргахад сав, баглаа, боодол, өнгөний зохицол тун чухал учраас “Содон фүүдс”-ийнхэн тод өнгийг чухалчилдаг аж. 

Стандартад нийцсэн, эрүүл мэндэд сөрөг нөлөөгүй савлагаатай

Орчин үед хүмүүс эрүүл мэнддээ илүү анхаардаг болжээ. Тиймээс эрүүл мэндэд тустай бүтээгдэхүүн хэрэглэхийг зорьж байна. Энэ шалгуурт “Содон фүүдс”-ийн витаминжуулсан ундаа хамгийн сайн тохирох бүтээгдэхүүн юм. БНСУ-ын хүнсний үйлдвэрүүд өргөн хэрэглэдэг зузаан, эрүүл ахуйн шаардлагад нийцсэн тетрапак уутанд витаминжуулсан ундаа буюу тоникоо савладаг аж. Үүнийг тус улсаас нэлээд өндөр өртөгтэй оруулж ирдэг гэнэ. Хүнсний бүтээгдэхүүний сав, баглаа боодол нь эрүүл мэндийн шаардлагад нийцсэн байхаас гадна амт, чанарыг нь алдагдуулахгүй байх нь чухал. Энэ шаардлагад эдний сав баглаа боодол яв цав нийцдэг. Цаашдаа шилтэй болгохоор зорьж буйгаа ч дуулгаж байв. Шил бол хамгийн хялбар ариутгагддаг сав учраас бакус шиг ундаанд шилэн савлагаа хамгийн тохиромжтой юм байна. Гэхдээ сав баглаа боодлоо сайжруулахад үйлдвэрлэлийн өртөг нэмэгдэх учраас судалгаан дээр тулгуурлаж шинэчлэл хийнэ гэдгээ хэлж байлаа. Гаднаас оруулж ирж байгаа бүтээгдэхүүн ямар орчинд үйлдвэрлэгдэж буйг бид мэдэхгүй. Харин манай бүтээгдэхүүн 99 хувийн хяналт дор бүтээгдэхүүнээ үйлдвэрлэдэг болохоор эрүүл мэндэд нийцсэн аюулгүй гэдгийг амлаж чадна хэмээн үйлдвэрлэгч маань ярилаа. Энэ оны гуравдугаар сард чанарын шинэ стандарт нэвтрүүлэхээр ажиллаж буйгаа ч мөн дуулгасан юм.

Зуун наст, нимбэгний тоник хамгийн эрэлттэй болжээ

Цагаан сараар “Содон фүүдс”-ийн бүтээгдэхүүн хамгийн эрэлттэй байдаг аж. Г.Ганбаяр “Үйлдвэрлэлийнхээ хүчин чадлаас шалтгаалаад дотооддынхоо хэрэгцээг хангаад гадагшаа илүүчилж чаддаггүй юм. Энэ жил Өвөрмонгол руу нэлээд хэмжээгээр нийлүүлэхээр зорьж байна. Манай бүтээгдэхүүн гарын бэлгэнд өгөхөд тохирсон савлагаатай л даа. Витаминжуулсан ундаанууд хайрцагтаа зургаан ширхэгтэй байдаг. Манай витаминжуулсан ундаа өвөрмонголчуудад их таалагдаж байгаа. Цагаан сар дөхөхөөр захиалга их ирдэг” гэв. Дэлхий нийтэд нимбэг жимсний орцтой бүтээгдэхүүн ихээхэн эрэлттэй байдаг. Эдний нимбэгтэй тоник ч мөн эрэлттэй бүтээгдэхүүний нэг болж чаджээ. С витаминаар баялаг, хорт хавдрын эсрэг үйлчилгээтэй, элгэнд хуралдсан хорт бодисыг гадагшлуулдаг, эрч хүч сэргээдэг гээд нимбэг жимс эрүүл мэндэд ач тустай эд. Энэ чанараар нь нимбэгний тоник хэрэглэх нь олширчээ. Монголын үйлдвэрлэгчид ганц нэгээрээ дэлхийн зах зээлд гарах гэж шоргоолж шиг мацах хэрэггүй. Бүгдээрээ хамтраад бие биенийхээ дэмэнд явбал олон улсын зах зээл бидэнд нээлттэй байна. Түүнчлэн урлаг соёлоороо дамжуулан Монголынхоо бүтээгдэхүүнийг дэлхий дахинд сурталчилбал Made in Mongolia олон улсад хурдан танигдана хэмээн ярьж байлаа.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Америкчууд Ерөнхийлөгчөө "шүүнэ"

 0 сэтгэгдэл
  • АНУ-ын Сенат сүүлийн 20 жилд анх удаа болох импичментийн шүүхийг мягмар гарагт эхлүүлнэ
  • Судалгааны урьдчилсан санал асуулгын дүнгээс үзвэл Америкчууд ирэх 11 дүгээр сарын сонгуулиар одоогийн ерөнхийлөгчийг солих бодолтой байна  


Дональд Трампын өмгөөлөгчид болон АНУ-ын Төлөөлөгчдийн Танхим дахь Ардчилсан намынхан Сенатад гаргасан Ерөнхийлөгчтэй холбоотой импичмент хөндсөн. Гэхдээ энэ үндэслэл нь шүүгчийн үүрэг гүйцэтгэх Сенатын гишүүдэд хандсан гэхээсээ илүү сонгогчдод нөлөөлөхөд чиглэсэн тайлбар болов. Төлөөлөгчдийн танхим дахь Ардчилсан намынхны гаргасан 112 хуудас уг үндэслэлд, АНУ-ын Ерөнхийлөгч албан тушаалаа урвуулан ашигласан нь “улс орон, хууль зүйд аюул учруулсан үйлдэл” хэмээн үзсэнийг импичмент хариуцсан долоон гишүүн-менежер тайлбарласан юм. Трампын өмгөөлөгч нараас эхний ээлжид гаргасан зургаан хуудас хариудаа, Төлөөлөгчдийн танхим дахь Трампыг мөрдөн шалгаж буй Ардчилсан намын гишүүдийн шалгалт нь 2016 оны сонгуулийн дүнг үгүй хийх санаархал бүхий “хууль бус, эрээ цээргүй” үйлдэл хэмээн тодорхойлжээ. АНУ-ын Сенат сүүлийн 20 жилд анх удаа болох импичментийн шүүхийг мягмар гарагт эхлүүлэх гэж байна. Улс төрийн өрсөлдөгчөө шалгуулахаар Украины Засгийн газарт шахалт үзүүлсэн тухай асуудлаар Трампыг Ерөнхийлөгчийн албан тушаалаас нь огцруулах эсэхийг хууль тогтоогчид уг хурлаар шийдэх юм. Бүгд найрамдахчууд зонхилдог Сенатын бүрэлдэхүүн Трампыг буруутан болгох магадлал муу ч Төлөөлөгчдийн танхимын менежерүүд одоогоор санал нь тодорхойгүй гишүүдзд нөлөөлөх замаар байдлыг өөрчлөхөөр хичээж байна. Судалгааны урьдчилсан санал асуулгын дүнгээс үзвэл америкчуудын дунд ирэх 11 дүгээр сарын сонгуулиар одоогийн Ерөнхийлөгчийг солих бодол зонхилж байна. Энэ долоо хоногт “талхараагүй хууль ёс”-ыг харуулахын тулд Сенатын гишүүд тангарагтаа үнэнч байж, шударга шүүхийг Төлөөлөгчдийн танхим дахь Ардчилсан намын гишүүд уриаллаа. “Ерөнхийлөгч Дональд Трамп зөвхөн хувийн эрх ашгийн үүднээс чөлөөт, шударга сонгуулийг завхруулж, улс орны аюулгүй 
байдлаас урван тэрсэлж, үндсэн хуулиар хуваарилсан засаглалыг нураах эрмэлзэлтэйгээ харуулсан” гэж Ардчилсан намын гишүүдээс гаргасан үндэслэлд дурджээ. Тэд “Сенат энэ хүнийг шүүж, зайлуулаад холбооны албан тушаал эрхлэхийг нь нэг мөсөн хориглох ёстой” гэв. Төлөөлөгчдийн танхимын мөрдөн шалгах ажиллагаанд орол цохоос татгалзсан Цагаан ордны товч эш үндэслэл нь Трампын өмгөөлөгч нар өрнөж буй үйл явцыг зүгээр шүүмж лэлгүй анх удаа оролцож буй юм. Ерөнхийлөгч Билл Клинтоны импичментэд бие даасан өмгөөлөгчөөр оролцож байсан Кен Старр зэрэг хүмүүсээс бүрдэж буй Трампын хууль зүйн багийнхан Төлөөлөгчдийн танхимын гаргасан үндэслэл Үндсэн хуульд харш, Трамп “ямар ч буруу юм хийгээгүй” хэмээн тайлбарлаж байна. 








A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

К.Номинжингоос болж H&M ноолуураас татгалзаагүй

 0 сэтгэгдэл

Сүүлийн хэдэн өдөр сошиалд “дэвсэн” “ямааны ноолуурыг харгис аргаар бэлтгэдэг тул дэлхийн шилдэг брэндүүд татгалзаж эхэллээ” гэх мэдээлэл мөн л өнгөрсөн оны тавдугаар сард гарч байв. Гэхдээ монголчуудын харгис зан үйлээс болж H&M зэрэг брэнд ноолуураас татгалзсан гэвэл өрөөсгөл. Шведийн Hennes & Mauritz (H&M) брэнд дэлхийн нөөц шавхагдаж буйтай холбоотой 2030 он гэхэд дахин хэрэглээг дэмжиж, байгальд ээлтэй технологиор бүтээгдэхүүнээ үйлдвэрлэх зорилт тавьсан. Хүр хорхойн үүрийг 100 хэмийн халуунд хоёр цаг гаруй шарж, үхүүлсний дараа гарган авдаг торгоор хувцас үйлдвэрлэх, мөн ямааг зэрлэгээр тарчлааж авдаг ноолууран бүтээгдэхүүнээс татгалзах зэргийг энэ зорилтдоо тусгасан бөгөөд хан боргоцойн хальсаар хүрэм, гутал цүнх үйлдвэрлэх болсноо зарлаж байв. Гэвч H&M-ийн дахин боловсруулсан хямд бүтээгдэхүүнүүд эдэлгээ муутай, байгальд илүү их хог хаягдал үүсгэх үр дагавартай хэмээн шүүмжлүүлж байжээ. Түүнчлэн нэг ноолууран цамцны эдэлгээ ийм хэдэн арван цамцыг элээх хугацаатай тэнцэх тул байгальд ээлтэй шийдвэр биш гэх эсэргүүцэлтэй тулгарч байв. Харин монголчууд К.Номинжингийн оролцсон бичлэгийг дахин сануулж, Монголын эдийн засагт хөнөөл учрууллаа гэх мэтээр “хуйларч” байгаа нь Гуравдагч хөршийн худалдааны хууль хэлэлцэж буй энэ цаг үед (олон улсын байгууллагууд Монголын цахим орчин дахь мэдээлэлд монитор хийдэг) бодит хохирол учруулахад хувь нэмэр оруулж байгаагаа ойлгомоор байна. Дуучин бүсгүй рүү дайрч давшлахын оронд “Говь” ХК- аас бүтээсэн жинхэнэ монгол ахуйд малчны хотонд ямааны ноолуурыг хэрхэн самнаж буй бодит бичлэгийг хуваалцсан бол үр ашигтай байх байлаа.

Зурган эх сурвалж: Samandariin Tsogtbayar 

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Сүгияама Тэрүзо: Сайн зураг авахыг хүсвэл тархи, зүрхээ зэрэг ажиллуул

 0 сэтгэгдэл
  • Амттаны бизнесээс гэрэл зураг руу “урвасан” нь 
  • Сэтгэлийг хөдөлгөж чадах гэрэл зургийг л би сайн зураг гэж хэлнэ. Гэрэл зураг бүтээх нь хөгжим бичих, уран зураг зурахтай агаар нэг. Эдгээр урлагийн техник нь өөр боловч эцсийн зорилго нь адилхан 


Хүүхэд ахуй насны гэгээн дурсамжуудыг сэдрээсэн нэгэн эрхэм хүнтэй уулзаж, ярилцлаа. Тэр бол Монголын төрийн хүндэт шагнал “Алтан гадас” одонт, япон гэрэл зурагчин Сүгияама Тэрүзо юм. Монголд элэгтэй эгэл энэ хүн “1983 оны Улаанбаатар” гэрэл зургийн номоо хэвлүүлсэн бөгөөд нийслэлийн хуучны төрхийг гэрэл зургийн хальснаа мөнхөлж үлдээсэн нэгэн. “Улаанбаатар-1983” гэрэл зургийн цомогт манай улсын соёлын үнэт өв болон социалист, ардчилсан засаглалтай 36 жилийн түүхийг 223 зурагт багтаан илэрхийлжээ. Хамаг бүхэн бороо мэт арилавч харин гэрэл зураг шороо мэт үлдэнэ гэдгийг 74 настай Сүгияама Тэрүзо гуай бидэнд мэдрүүлэв. Тэрбээр гурван жилийн өмнө буюу 2017 онд социалист нийгмийн Улаанбаатарыг харуулсан үзэсгэлэн гээрээ монголчуудын нүдийг хужирлаж байлаа. Харин тэрхүү зургуудаа өнөөдөр альбом болгон эмхэтгэжээ. Сүгияама өөрийгөө эрч хүчтэй байгаа дээр Монголын соёл урлаг, Улаанбаатарын түүхийг өгүүлсэн зурагнуудаа монголчуудад толилуулахыг хүссэн гэнэ. Тэрбээр ямар нэгэн бүтээлийг өөрийн гараар туурвих хувь заяандаа багаасаа л итгэдэг байв. Гэр бүлийнхэн нь Токиод амттаны бизнес эрхэлдэг байсан учир Сүгияама аав, ээжийнхээ мэргэжлийг өвлөж, бялуу, нарийн боовны тогооч болох дөхжээ. Өөрөө ч түүндээ итгэлтэй байсан гэнэ. Гэвч 1970-аад онд Японд гэрэл зураг хүчээ авах үед түүний сонирхол амттаны салбар руу дахин чиглэсэнгүй. Тэрбээр Токиогийн гэрэл зургийн коллежийг төгсөж, мэргэжлийн гэрэл зурагчин болсон байна. Сүгияама “Сэтгэлийг хөдөлгөж чадах гэрэл зургийг л би сайн зураг гэж хэлнэ. Гэрэл зураг бүтээх нь хөгжим бичих, уран зураг зурахтай агаар нэг. Эдгээр урлагийн техник нь өөр боловч эцсийн зорилго нь адилхан” гэлээ. Сүгияама дэлхийн олон оронд очиж зураг авсан нэгэн. Гэхдээ Улаанбаатарыг сонгож гэрэл зургийн үзэсгэлэн гаргаж, цомог бүтээсэн нь өөрийн эрхгүй анхаарал татсан юм. Тэр утгаараа түүнээс яагаад заавал Улаанбаатарыг сонгов гэдгийг хамгийн түрүүнд асуухыг хүсэж явлаа. Уулзсан даруйдаа түүнээс хүссэнээ асуухад Сүгияама ийн хариулав. “Японы сонинд гарах мэдээний зураг авах гэж анх монголд хөл тавьсан юм. Япончууд хөх толботой байдаг. Монголчууд ч адилхан хөх толботой. Үүнд ямар нэгэн үүсэл, гарлын хэлхээ холбоо байгаа юм биш биз гэдэг нь миний сонирхлыг ихээр татсан учраас би ирсэн юм” гэв. Сүгияама Монголд тэртээ 1983 онд анх хөл тавьсан бөгөөд ингэхдээ Бээжингээс Улаанбаатар хүртэл олон улсын галт тэргээр иржээ. Ийн цааш ярихдаа “Монголд ирлээ. Удаан яваад л, яваад л байсан. гэтэл нэг л хэвийн байгаль, өргөн уудам нутаг. Өнөөдрийнх шиг ийм өндөр барилга, байшин бараг байхгүй. Маш гоё амар амгалан, хүний сэтгэлийг өөрийн эрхгүй тайтгаруулах тал нутаг харагдсан. галт тэрэгний цонхоор харахад шүү дээ. Ингээд Улаанбаатарт ирлээ, өмнөө маш цэвэрхэн хот угтсан. Би өөрийн эрхгүй “Ямар гоё цэвэрхэн хот вэ” гэж дуу алдсан шүү. Энэ удаагийн номондоо 1983-2019 оны Улаанбаатар хотын маш олон зураг оруулсан ба шинэ зураг төдийлэн оруулсангүй. Монгол, япон хүмүүс харагдах байдал, элгэмсэг зан төрхөөрөө төстэй бөгөөд монголын буддын шашны соёл миний сонирхолыг их татсан” хэмээн анхны сэтгэгдлээ харамгүй хуваалцлаа.

-Та 1983 оноос хойш Улаанбаатарт зураг авчээ. Чухам юу таны анхаарлыг их татсан учраас ийм удаан хугацаанд зураг авав?

-Хүнийг татах увидас байх шиг байна. Нэг, хоёр зураг аваад эхлэхээр улам л татагдаад байсан. Дахин дахин зураг авмаар. Яг юунд татагдсанаа тодорхойлж хэлж мэдэхгүй юм. Тэр үед БНМАУ социалист засаглалтай, нийслэл Улаанбаатар хот миний урьд өмнө үзэж байгаагүй нам гүм бөгөөд өвөрмөц өнгө төрхтэй угтсан. Гэрэл зураг авахад хараа хяналт ихтэй, ялангуяа түүхэн соёлын өвүүдийн зураг авах зөвшөөрөл хаалттай байв. Ер нь Монголд зураг авах нь бодож байснаас ч илүү хэцүү санагдсан. Гэрэл зургийн олон төрлөөр ажилладаг болохоор надад захиалгат их ажил ирдэг. Нэг жишээ хэлье. 1984-1987 онд ЮНЕСКО-гийн ивээл дор Ц.Чүлтэмийн эмхэтгэлээр гарсан “Монголын урлаг” дөрвөн боть номын гэрэл зургийг авсан юм. Монголчууд социализмын үед шашин шүтлэггүй байсан ч шашны урлагийн бүтээлүүдээ хадгалж үлдсэн байлаа. Би Занабазарын бүтээсэн бурхадыг хараад үнэн сэтгэлээсээ шүүрс алдаж билээ. Монголын шашны урлаг дэлхийн соёл урлагийн охиудтай эн зэрэгцэх юм байна гэж бодсон. Тэгээд ч Н.Цүлтэм гуайн номын зураг авсан тул хотоор явж зураг дарахад асуудал гараагүй юм.

-1983, 1984 оны үеийг хальснаа буулгаж байхад хамгийн их анхаарал татсан обьект юу байв?

-Сталины хөшөө. Мөн саяхан нураасан төв музейн барилга шууд нүдэнд туссан. Тэр музейг нураасан нь даанч харамсмаар.Ийн дуран авайдаа буулгасан түүний зургийг хараад өөрийн эрхгүй миний бага нас бодогдлоо. 10 гаруйхан настай байх үеийн ногоон байгууламж, сийрэг зам, Дэнжийн мянгын хар зах, Хүнсний 50 дугаар дэлгүүр, тухайн үеийн Монголын хамгийн их бараатай дэлгүүр болох “Далай ээж” худалдааны төв, Зайсан толгой гээд бүгдийг тэр түүх болгон үлдээж чадсан байх юм. Хүүхэд насандаа эргээд очсон мэт нандин сэтгэгдэл төрж буйгаа хэлэхэд “Тийм сэтгэгдэл төрүүлж чадсан бол сайн хэрэг. Гэрэл зургийн гол мөн чанар энэ шүү дээ” гэж хэлээд инээмсэглэв.

-Монголд ирэхэд сэтгэлд тань хамгийн дотно байдаг зүйл юу вэ?

-Эргэлзэх зүйлгүй хонины мах ны хурц үнэр. Цаанаа л нэг дотно шүү.

-Тэгвэл зураг авахаар монголд ажиллах үед үлдсэн дурсамжаасаа хуваалцаач?

-“Монголын дүрслэх урлаг”, “Монголын сүм, хийд, архитектур”, “Монголын түүх болон дүрслэх урлагийн коллекц” зэрэг каталогийн гэрэл зургийг авч, Япон улсад Монголын соёлыг өвийг сурталчлан бие даасан үзэсгэлэнгээ гаргасан. Монгол орныг гадаадад сурталчилсан ажлыг маань танай төр засгаас үнэлж, 2001 онд “Алтан гадас” одонгоор шагнаж байсан нь хамгийн сайхан мөч юм даа.

-Та гэрэл зургийн сургуульд суралцсан талаараа дээр цухас дурдсан. Танай ангийнхан ч эхнээсээ шантраад сургуулиа орхисон юм билээ. Тэгвэл таны сургуулиа орхиогүй шалтгааныг сонсож болох уу?

-Багшийн хэлсэн үг хүчтэй тус сан байх. Багш маань “Өдөр тутмын амьдралыг гэрэл зургийн хальснаа маш сонирхолтойгоор буулгах нь чухал” гэсэн юм. Эхэндээ би энэ үгний учрыг ойлгоогүй л дээ. Сурах тусам улам хэцүү санагдаад, ангийн найзууд ч эхнээсээ залхаад гарсан. Харин би орхихыг хүсээгүй. Суралцахын хажуугаар гэрэл зургаараа ажил хийж эхэлсэн нь надад том нөлөө үзүүлсэн. Ингэж явсаар би өөрийнхөө чиглэлийг олсон учраас гэрэл зургийг орхихгүй гэж шийдсэн юм. Нэг ёсондоо суралцаж байхдаа өөрийгөө нээсэн, тэр нь миний сонголт, шийдвэрт чухал нөлөө үзүүлсэн дээ.

-Гэр бүлийнхэн тань амттаны бизнестэй, түүнийгээ танд даатгах гээд байдаг. Гэтэл та өөр сонирхолтой болсон. Энэ үед гэр бүлийн зөрчил үүссэн үү. таны сонголтод яаж хандсан бэ?

-Би айлын хоёр дахь хүүхэд. Тиймээс бие даагаад явахад асуудалгүй. Хэн ч, юу ч хэлээгүй. Тэр нь миний сонирхлыг хүндэтгэж байгаа хэрэг.

-Дэлхийн олон оронд очиж зураг авсан байх. Сэтгэлд тань хамгийн тод үлдсэн газар, орны тухай яриач?

-Америк тивд зураг авах их сонирхолтой байсан, ялангуяа Мексик. Яагаад гэвэл тус улсын байгаль дахь соёлын өвүүд нь анхаарал татахуйц байдаг юм.Түүнтэй ярилцахад гэрэл зурагчин хүн зөвхөн гэрэл сүүдрийг тохируулж, камертайгаа харилцах нь хангалттай биш юм байна гэж бодогдсон. Гэгээрэл, хайр, нигүүлслийн төлөөлөл болсон бурхадын гэрэл зургийг ямар өнцгөөс харж авсан тухайгаа “Би бурхан бүрийн мөн чанарыг дотроо төсөөлж, үүнийгээ гэрэл зургаар дамжуулан гаргахыг зорьсон. Үзэж буй хүн гэрэл зургийг биш тэрхүү бурхныг харж байгаа мэт бодит мэдрэмж аваасай гэж хүссэн. Ариун дээд бурхны зургийг авахын тулд сэтгэл хир буртаггүй байх учиртай. Үгүй бол тэр зураг санасан хэмжээнд хүрэхгүй. Дадлага туршлагадаа тулгуурлаад би цаг зав, сэтгэлээ зориулж эдгээр зургийг авч байлаа” гэж хэлээд цөөн тооны бурхны зураг үзүүлэв. Шашны урлагийн бодит дүрийг өөрийн нүдээр гэрчилж, хальсандаа буулгасан хүний хувьд Сүгияама бухимдлаа ч илэрхийлж байлаа. Тэрбээр “Энэ гайхалтай соёлын өвийг хойч үедээ өмчлүүлэхийг хичээх хэрэгтэй. Соёлын өвөө хэр зэрэг сайн хадгалж, дээдэлж байгаагаас тухайн улс орны иргэдийн соёлын түвшин харагддаг” гэж нэмж хэлсэн юм. Ер нь Сүгияама тэр үед хүмүүсийн үгэнд орж, дуулгавартай байсан бол Улаанбаатар хотынхоо түүхэн баримтат гэрэл зургуудыг олж үзэх завшаан өнөөдөр бидэнд тохиохгүй байж. Түүний дуранд гайхалтай агшнууд өртсөнийг дээр дурдсан билээ. Харин Монголд үе үе ирдэг зурагчин маань эдгээр зургийг яагаад одоо л нийтэд толилуулж байна вэ. Энэ талаар асуухад тэрбээр “Соёл урлагийн болон Улаанбаатар хотын түүхэн зургууд монголчуудад хүрч амжилгүй надтай хамт үгүй болох магадлалтай. Цаашид одоогийнх шиг ээ эрч хүч, энергитэй байгаа ч уу, үгүй ч үү. Монгол Улс үндсэн хуулиараа 1992 онд ардчиллыг тогтоосон. Би гэрэл зургуудаараа социализмаас ардчилал руу орсон 25 жилийн хугацаанд эрх чөлөөг эдэлсэн иргэдийн ахуй амьдрал хэрхэн өөрчлөгдсөнийг харуулахаар зорьсон” гэв. Тэгвэл та өнөөдрийн Улаанбаатарын тухай үзэсгэлэн гаргах уу гэвэл “Энэ миний зорилго биш. Ийм боломжийг залууст үлдээсэн нь дээр болов уу. Залуу гэрэл зурагчид үргэлжлүүлээд хийх биз. Тэдэнд даатгая. Харин надад бол орчин цагийн Улаанбаатарын тухай үзэсгэлэн, ном гаргах бодол огт алга” хэмээн хариуллаа. 

-Ингэхэд сайн гэрэл зурагчин болохын тулд яах ёстой вэ. Залуу мэргэжил нэгтнүүддээ болон гэрэл зураг авахыг сонирхож байгаа залууст хандаж зөвлөгөө өгнө үү?

-Зөвхөн сайн аппарат, дурантай байснаар сайн зураг авахгүй. Сайн зураг авахын тулд толгой, зүрх хоёр цуг ажиллаж байх ёстой юм. Хийж буй зүйлдээ сэтгэлээ зориул, бясалга, анхаарлаа сайн төвлөрүүлж эргэцүүлэх хэрэгтэй. Ингэж гэмээнэ сайн зураг гарна.

-Монголын социалист нийгмийн үеийн ховор агшныг та дуран авайдаа буулгасан. харин 1980-1990 оны Японыг сэдэвчлэн зураг авч байсан уу?

-Үгүй. Японд бол зөвхөн түүхэн бүтээлүүдийн зургийг л авч байсан. Харин Улаанбаатарын социалистоос ардчилсан нийгэмд шилжсэн үе нь өөрөө сонирхолтой, хүмүүсийнх нь аж амьдрал өвөрмөц учраас сонгосон хэрэг.

-Сүүлийн үед гэрэл зурагчид аливаа нэг төрөл, чиглэлээр дагнадаг болсон.  Та аль чиглэлийн зураг авдаг хүн бэ?

-Түүх дурсгал, байгалийн чиглэлээр зураг авдаг, үүндээ ч илүү сонирхолтой. Мэдээж заримдаа захиалгаар хөрөг авах тохиолдол гарна. Ер нь ямар ч чиглэлээр зураг авахдаа өгүүлэмжээ тод гаргах хэрэгтэй. Жишээ нь, хөрөг зургаар тухайн хүний ямар амьдрал туулж ирснийг шууд харуулж болдог. Тухайн зургийг хараад л туулсан замыг нь уншихуйцаар гаргах ёстой юм.

-Гэрэл зурагчдын нэг мөрөөдөл нь хүн төрөлхтний эв найрамдлын бэлгэ тэмдэг болсон олимпын торгон агшныг дуран авайдаа буулгах байдаг байх. Та энэ олон жил зураг авахдаа олимпод зураг авах хувь тохиолтой учирч байв уу?

-Спортын гэрэл зурагчны чиглэлээр хүмүүс мэргэшээд олон жил болжээ. Тэдний мөрөөдөл нь олимп. Харин надад бол тийм биш. Миний сонирхдог чиглэл ч биш. Тухайн тамирчны гаргаж байгаа хүч, хөлс, агшин бүрийг алдалгүй авахын тулд спортын гэрэл зурагчдын техник хэрэгсэл, ур чадвар өөр түвшинд хөгжсөн байдаг. Бүгд төрөлжсөн учраас олимпын наадамд зураг авах талаар бодож байсангүй. Би өнөөдрийг хүртэл спортын чиглэлээр маш цөөхөн зураг дарсан. Захиалгаар ахлах сургуулиудын бэйсболын тэмцээний зурагчнаар ажиллаж байлаа.