A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/775/

Зах зээлд ганцаар ноёлохоос илүү хамтдаа хөгжих нь өгөөжтэй

​“Маяара” орлогынхоо 10 хувийг хүчирхийлэлд өртсөн эмэгтэйчүүдэд зориулдаг​

 0 сэтгэгдэл

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/775/


Үндэсний өв соёлыг сурталчлах, түгээн дэлгэрүүлэхэд хувь нэмрээ оруулж буй энэ бүсгүйг Энхтайваны Азжаргал гэдэг. Тэрээр гарааны бизнесийн амаргүй даваанд Монголчуудын төдийлөн ойлголтгүй нийгмийн бизнесийг амжилттай эхлүүлээд буй “Маяара” брэндийг санаачлагч юм. Эмэгтэйчүүдэд гэртээ хөдөлмөр эрхлэх боломж олгодог нийгмийн бизнес эрхлэгчдийн тоо нэмэгдэх тусам төрд ноогдох ачаа хөнгөрдөг. Мөн тэрбээр Монголын уран зураг болон авангард урлалын зураач нарын оюуны бүтээлийг үнэлж, брэндийнхээ нүүр царай болгон давхар сурталчилж буй.. Залуусын дунд бэлгэдэл сэтгэлгээг суулгахаар зорьж буй түүний бизнесийн онцлогийг сонирхож зочноор урилаа.

Сэтгэл шингэсэн бүтээгдэхүүн чанар амладаг

-“Маяара” брэндийг Монголчуудын тодорхой хэсэг мэддэг болжээ. Ийм брэнд бүтээгдэхүүн гаргая гэдэг санаа хэрхэн төрсөн бэ?

-Хоёр жилийн өмнө би АНУ-ын Засгийн газрын тэтгэлэгт хөтөлбөрт сонгогдсон. Энтрепренёршип, гарааны бизнес болон жижиг, дунд үйлдвэрийг АНУ-д хэрхэн хөгжүүлдэг талаарх хөтөлбөрт хамрагдаж, сарын хугацаанд туршлага судалсан. Тэнд намайг Ази хүн учраас Хятад гэж эндүүрээд хятадаар мэндлээд байсан л даа. Тэгэхэд бид үндэсний ялгарал буюу Монголоо таниулах тал дээр бага ажиллаж дээ, биднийг хараад монгол гэж шууд мэдэх юу байгаа билээ гэж их бодогдож, эмзэглэх сэтгэл төрсөн. Гуравхан сая хүнтэй Монгол гэдэг улсыг Чингис хаанаас өөр юугаар харуулж болох юм бэ. Даяаршиж буй, интеграцид орж хэл, соёл уусаж байгаа энэ эринд хэн ч харсан Монгол гэж мэдэгдэхээр юу байж болох талаар их бодсон. Тэр үүднээс академик судалгаатай бүтээгдэхүүн гарган дэлхий нийтийн хэрэглээнд оруулахаар “Маяара” брэндийг бий болгох зорилго тавьсан.

-Хэдэн төрлийн бүтээгдэхүүн худалдаанд гаргаад байна вэ?

-Манай брэнд худалдаанд гарч эхэлснээс хойш зургаан сар л болж байна. Энэ хугацаанд Өвөрмонголчууд болон НҮБ-ын Хүн амын сан, АНУ-ын ЭСЯ гэх зэрэг олон улсын байгууллагуудын хамт олон биднийг дэмжсэн. Бид одоогоор 10 гаруй нэр төрлийн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэж байгаа. Цүнх гэхэд л зургаан янз байдаг. Мөн ороолтын хувьд дөрвөн төрлийн өөр материалтай. үүнээс гадна дэвтэр, дагалдах хэрэгсэл зэрэг олон бүтээгдэхүүн бий.

-Монголд ирсэн гаднын зочдод бэлэг өгч явуулах гэхээр ихэнх нь овор ихтэй учраас ачаанд багтдаггүй юм. Танайд Монгол хэв маягтай, авсаархан ямар бүтээгдэхүүн байна вэ?

-Манай багс, үзэгний сав хийц сайтай, хаана ч авч явахаар авсаархан. Ер нь бид хүний хэрэглээнд суурилж бүтээгдэхүүнээ хөгжүүлдэг. Бас бүгд торгон материал дээр хэвлэгддэг учраас загвар сайтай, тансаг харагддаг. Манай брэндийн ороолтууд тэр чигээрээ түүх соёл, бэлгэдлийг шингээсэн. Материалын хувьд ч чанарыг амлаж чадна.

-Чанартай бүтээгдэхүүн гаргахын тулд түүхий эд, технологи чухал. Гол түхий эдээ хаанаас хангаж байна вэ?

-Монголд торго, даавуу үйлдвэрлэдэггүй учраас БНСУ, Япон, Энэтхэг, Хятадаас даавуу, торго сонгож байна. Сэтгэл шингэсэн бүтээгдэхүүн гэдэг чанар л байдаг. Бизнес гэхээр хүмүүс мөнгө олохыг боддог бол би мөнгийг сэтгэл ханамжаар орлуулдаг. Тийм учраас манай бүтээгдэхүүн хамгийн сайн чанартай нь гэж бардам хэлнэ. Мөн бүгдийг гараар хийж, нэг бүрчлэн хэвлэдэг учраас чанарыг амлаж чадна.

“Маяара”-гаас гаднын зочинд бэлэг сонговол нүүр бардам

-Тансаг зэрэглэлийн бүтээгдэхүүн гаргах төлөвлөгөө бий юу?

-Бусдаас өөр эд, зүйл хэрэглэхийг хүсдэг, үнэ цэнэтэй зүйлд дуртай хэрэглэгчдэд зориулсан хатгасан, зүү ороосон тансаг зэрэглэлийн бүтээгдэхүүн гаргах гэж байгаа.

-Танай бүтээгдэхүүний гол хэрэглэгч нь ямар хүмүүс байдаг вэ?

-Анх эх орондоо байгаа Монголчууд манай брэндийн гол хэрэглэгч гэж харж байсан. Гэтэл Өвөрмонголчууд, гадаадад ажиллаж, амьдарч буй Монголчууд, жуулчид манай гол хэрэглэгч болоод байгаа. Өвөрмонголчууд Хятад гэх том гүрний 30 гаруй үндэстнээс ялгарах онцлогоо, үндэсний үзлээ тод харуулахыг их хичээдэг. Тэр үүднээсээ “Маяара” брэндийг их сонирхон хэрэглэж байгаа. Харин манай улсад үндэсний өв соёлоо сурталчилъя, гар урлалын чанартай бүтээгдэхүүнээр гангаръя гэсэн сэтгэлтэй “Маяара”-гийн худалдан авагчдын тоо нэмэгдэж байна. Ер нь манай бүтээгдэхүүний худалдан авагчдын хандлага нь үнэтэй брэнд, шошго хөөсөн нийтлэг олонхоос өөр л дөө. Өнөөдөр жинхэнэ, хуурамчийг нь ялгахгүй зөвхөн шошгод ач холбогдол өгдөг худалдан авагч зонхилж байна. Ийм хэрэглэгчид бидний онилох зах зээл биш. Эхлээд монголчуудын худалдан авалтад нөлөөлөх сэтгэлгээг өөрчлөх шаардлагатай. Монголоороо гангарах сэтгэлгээг илүү хөгжүүлэх хэрэгтэй гэсэн үг.

Монголчуудынхаа бэлгэдэлт сэтгэлгээг сэргээхийг хичээж байна

-Үндэсний өв соёлоороо гангардаг, сурталчилдаг болгохын тулд хэрэглэгчдийн сэтгэлгээг хэрхэн өөрчлөх вэ?

-Уг нь манай бүтээгдэхүүнүүд дундаж үнэтэй. Хэдийгээр чанар дагаж үнэ өсдөг ч Монголдоо үйлдвэрлэж байгаа учраас өндөр үнэ тогтоож болохгүй гэж боддог. Нөгөөтэйгүүр, манай бүтээгдэхүүн нийгмийн сэтгэлгээг өөрчлөхөд зориулагдсан. Бид бүтээгдэхүүн бүрт түүх өгүүлсэн дүр дүрслэл, хэв шинж шингээхийг зорьж байгаа. тухайлбал, “Маяара”-гийн бүтээгдэхүүнд хүрэл зэвсгийн үеэс III, XIII зуун цаашлаад XVI-XVIII зууны түүхэн үйл явц, бэлгэдэл, сэтгэлгээний онцлогийг шингээсэн. “Хатан” коллекцийн цүнх, ороолт гэхэд л Манжийн дарлалыг эсэргүүцсэн монголчуудын бэлгэдлийг агуулдаг. Ер нь монголчууд зан үйл хийх, эд хэрэгсэл бүтээхдээ бэлгэдлийн сэтгэлгээгээр ханддаг байсан. “Маяара”-гийн үнэнч худалдан авагчид бүтээгдэхүүний түүх, бэлгэдлийн утгыг байнга асуудаг болсон, бид ч баяртайгаар тайлбарлаж өгдөг.

-“Хатан” коллекци ямар бэлгэдэл агуулсан юм бэ?

-Эмэгтэй хүний үнэ цэнийг монголчууддаа илүү ойлгуулахыг хүссэн. дээр үед Монголчууд эхнэрээ хатан гэж дууддаг байсан юм билээ. Тэр нь ноён хүнтэй сууж эрх ямба эдэлсэн гэдэг утгаар биш, хүний гэргий болоод амьдрал үзэж, хат суусан эмэгтэйг хатан гэж нэрлэдэг байж. Мөн хатан зориг гэж эмэгтэйчүүдийн амьдралын ухаан, алсын харааг тодотгож хэлсэн байдаг. “Хатан” коллекциос толгойн гоёлын зүүлт чимэглэлийн тоо ширхэг, бэлгэдлийг мэдэж болно. Мөн бүсгүй хүний гоо сайхан, нөхөн үржихүй, хослон амьдрах арга ухааны уялдаа холбоог хэрхэн бэлгэдэж байсныг харж, мэдэж болно. Үүнийг хийхдээ бид бэлгэдэл зүй болон угсаатан судлалын эрдэмтдээс асууж тодруулж байж бүтээгдэхүүндээ ашигласан. Ярилцлагын эхэнд “Маяара” брэнд академик судалгаанд суурилсан гэж хэлсэн нь ийм учиртай.

-Бэлгэт гөрөөс гэдэг III зууны үеийн олдвороор “Маяара”- г чимсэн байна. Энэ нь юуг бэлгэдэж байна вэ?

-“Маяара”-гийн бүтээгдэхүүнд сайн сайхан амьдралын бэлгэдлийг заавал шингээдэг. Бэлгэт гөрөөс бол III-XIII зуунд амьдарч байсан монголчуудын бэлгэдэл сэтгэлгээний нэг хэсэг. Чингис хаан бэлэгт гөрөөстэй уулзсаны дараа Энэтхэг рүү хийх гэж байсан дайнаа зогсоосон гэдэг домог бий. Мөн зарим хаадын булшнаас ийм дүрслэл бүхий эд зүйлс олдсон байдаг. Манай брэнд удахгүй буган хөшөөний загвартай бичгийн хэрэгсэл, нэрийн хуудас, немо цаас хадгалах авангард бичгийн сав хийх гэж байгаа. Ингэхдээ Хөвсгөл аймагт байдаг буган хөшөөний загварыг керамик гар аргаар урлах юм. Түүхээ мэдэхгүйгээс буган хөшөөг гол дээр дамнуулж, гүүр болгон ашиглаж байгааг шүүмжилж, энэ санааг гаргасан.

-Энэ бас худалдан авагчдын сэтгэлгээг өөрчлөх бодлогын нэг хэсэг үү?

-Тийм ээ, ийм өргөн хэрэглээний бүтээгдэхүүн олон бий. Хилийн чанадыг зорьж байгаа Монголчууд Монголоороо гангаръя гэхээр дээл, арьсан эд хэрэгслээр л хязгаарлагдчихдаг талтай. Арьсан эдлэл авч явахад хүнд байдаг учраас дээлээр л үндэсний онцлогоо харуулдаг байлаа. Надад ч ийм хүндрэл олон тохиолдож байсан учраас өргөн хэрэглээний бүтээгдэхүүнд өв соёл, үндэсний онцлогийг шингээхийг зорьсон.


-“Маяара” ямар утгатай нэр вэ?

-Я.Цэвэл гуайн монгол хэлний тайлбар тольд нэг төрлийн тогосыг Маяара гэж нэрийднэ хэмээн бичсэн байдаг. Монголчууд “хүн нэрээ, тогос өдөө” гэсэн сургаал үгтэй. Нэг талаараа монгол хүн нэр төрөө өндөрт эрхэмлэж явахын бэлгэдэл, нөгөө талаар тогосын өд мэт үндэсний давтагдашгүй өв соёлоороо гангарч, бардам, эрхэмсэг явахын ерөөл оршиж байгаа. Мөн “Маяара” гэж хэлэхэд аль ч хэлэнд амархан, сонсголонтой учраас энэ нэрийг сонгосон.

Нийгмийн бизнес гэдэг ойлголтгүйгээс төр татвараар дарамтлахаа урьтал болгодог

-Энэ зах зээлд танай өрсөлдөгч хэн бэ?

-Мэдээж бизнес учраас зах зээлийн өрсөлдөгч байж таарна. Гэхдээ бид энэ манай өрсөлдөгч, тэрний эсрэг ийм бодлогоор ажиллана гэдэг сэтгэлгээнээс аль болох хол байхыг хичээдэг. Манайх шиг жижиг зах зээлд гарааны бизнес эрхлэгчид өрсөлдөгч гэхээсээ илүү хамтрагч байх нь өгөөжтэй гэж боддог. Тэртэй тэргүй чанар, зах зээлийн өрсөлдөөн хэн нь илүү вэ гэсэн шалгуур тавьчихдаг. Хэн, юуг чанартай хийж чаддаг түүгээрээ дагнах хэрэгтэй л дээ. түүнээс биш нэг нь санаа гаргамагц бүгд хошуураад даган дуурайдаг хандлагаар хол явахгүй.

-“Маяара” брэндийн нэг онцлог нь нийгмийн хариуцлагын үүднээс эмэгтэйчүүдэд олон боломж олгодог юм билээ?

-Монголд нийгмийн бизнес, гарааны бизнес гэсэн ангилал байдаггүй. Бизнесээ дөнгөж эхлүүлж байгаа нь ч, аль хэдийнэ 10 жил болсон компани ч адилхан хязгаарлагдмал хариуцлагатай компани гэсэн ангилалд багтдаг. Бүгд адилхан татварын болон бусад дарамтад ордог шүү дээ. Дөнгөж гарааны түвшинд явж байгаа “Маяара”, MCS хоёр адилхан татвар төлдөг. “Маяара”-гийн бизнес бол гарааны бөгөөд нийгмийн бизнес. Нийгэмдээ хүртээмжтэй байхыг зорьдог. Манайд гэртээ олон хүүхдээ хардаг эмэгтэйчүүд, өрх толгойлсон ээжүүд ажилладаг. Би хэвлэлт, эсгүүрээ хийгээд гэрт нь аваачиж өгдөг. Тэд маань оёж урладаг юм. Мөн “Маяара” брэндийн орлогын 10 хувийг хүчирхийлэлд өртсөн эмэгтэйчүүд, хүүхдүүдэд зориулдаг. Монголд өнөөдөр хүчирхийлэлд өртсөн эмэгтэйчүүдийг хамгаалах байр арав хүрэхгүй байдаг. Түүнд ашгийнхаа 10 хувиар хөрөнгө оруулалт хийдэг. Энэ утгаараа “Маяара” бол нийгмийн бизнес юм.

-Сүүлийн үед сваровски, шүр, сувдаар гар урлал хийдэг эмэгтэйчүүд олширсон. тэд танайхтай хамтарч нийгмийн бизнес хийж болох нь ээ?

-Бүрэн боломжтой. Ганцаар зах зээлд ноёлохоос илүү хамтдаа хөгжих нь нийгмийн бизнесийн зарчим. Манай бүтээгдэхүүний гоёл чимэглэлийг хийх, хамтрахад нээлттэй. Удахгүй “Маяара” брэндийн цүнх зэс эрдэнийн чулуун оруулгатай арт маягийн загвар гаргахаар ажиллаж байгаа. Энэ мэтчилэн хаана, ямар байдлаар эмэгтэйчүүдтэй хамтрах болох боломж байна түүнийг дэмжих зарчмаар ажиллана. Энэ нь эмэгтэйчүүдийн хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих нийгмийн бизнесийн онцлог гэж хэлж болно.

-Манай улсад нийгмийн бизнесийн ангилал байхгүй гэлээ. бусад оронд гарааны бизнес, нийгмийн бизнесээ яаж дэмждэг юм бэ?

-АНУ-д гарааны бизнес, нийгмийн бизнес эрхлэх гэж буй хүнд шаардлагатай санхүүжилтийг нь буцалтгүй тусламж байдлаар өгдөг. Дээр нь бизнес эрхлэх сургалтуудыг Жижиг дунд үйлдвэрийн газар нь үнэгүй явуулдаг. Тухайн бизнест зориулсан санхүүжилт нь нийгмийн сайн үйлсэд хөрөнгө оруулалт болж, нийгмийн асуудлыг тодорхой хэмжээгээр шийдэж, баялаг бүтээдэг гэсэн зарчмын үндсэн дээр их дэмждэг. Гэтэл манайд нийгмийн бизнес гэсэн ойлголт байхгүйгээс татвараар дарамтлахаа л урьтал болгож байна. Төрийн худалдан авалт буюу тендерт гарааны бизнес эрхлэгчид оролцох хууль, эрх зүйн орчныг сайжруулахад анхаараасай л гэж бодох юм.

-Төрийн худалдан авалтад гарааны болон нийгмийн бизнест ямар дэмжлэг шаардлагатай байна вэ?

-Төрөөс ажил үйлчилгээ худалдан авах ажиллагаанд манайх шиг шинэ тутам байгуулагдсан компани хамрагдах боломжгүй. Манайд бизнестэй холбоотой хууль, эрх зүйн заалтууд ямар ч судалгаагүй гардаг. Төрийн худалдан авалтад их өндөр шалгуур тавьдаг шүү дээ. Тэр шалгуурыг гарааны бизнес эрхлэгчид давдаггүй юм. Дөнгөж үйл ажиллагаагаа эхэлсэн компанид өндөр дүнтэй гэрээ, гэрээний гүйцэтгэл, дүгнэсэн акт байхгүй. Мөн бидний борлуулалтын хэмжээ, орлого тэдний тавьсан хэдэн зуун сая төгрөгийн шаардлагад хүрдэггүй. Хэрэв бизнесийг шатлалаар нь ангилсан хууль баталбал түүнд гарааны бизнес, тэр дундаа нийгмийн бизнес эрхлэгчид тун баяртай байх болно. Мөн төрийн худалдан авалтад оролцох боломжийг тусгах нэмэлт заалт оруулж өгөөсэй. Тэгвэл энэ төрлийн бизнес эрхлэгчдийн тоо нэмэгдэж, тэр хэрээр төрийн үүрдэг нийгмийн ачаалал багасах сайхан боломж байна гэж хардаг.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Дайвар бүтээгдэхүүн дэлхийн брэнд болох цаг айсуй

Үхрийн цоохор сархинагаар хийсэн зангиаг япончууд их сонирхон захиалдаг болжээ

 0 сэтгэгдэл


Өвлийн идэш хийхээр үхрийн гүзээ хуулах гэж том ажил оногддог байлаа. Хэдэн хүүхэд тал талд нь суугаад л хумсаа хугартал хуулна. Дотор талынх нь зузаан цагаан хэсгийг борцолж иднэ. Харин гадна талынх нь хар хальсаар нохойгоо дайлна. Заримдаа нохой идэхгүй хатаж хорчийсон хог болох нь бий. Гэтэл энэ үнэ цэнэгүй хар хальс Монголын нэрийг гаргасан том брэнд болоод удлаа. Манай улсын инженер, технологичдын олон жилийн судалгаа, нөр их хичээл зүтгэлээр гаргаж авсан шилдэг технологи бол үхрийн гүзээ, сархинагаар хийсэн савхи юм. Зөвхөн савхи гаргаад зогсохгүй цүнх, зангиа, үзэгний сав, нүдний шилний хайрцаг, хөөрөгний даалин хийсэн нь өдгөө дэлхийд байхгүй чамин эдлэл болоод байна.

ҮНЭГҮЙ БҮТЭЭГДЭХҮҮН, ҮНЭТ ЭДЛЭЛ

ШУТИС-ийн харьяа Хөнгөн үйлдвэрийн судалгаа, хөгжлийн хүрээлэн (ХҮСХХ)-гийн эрдэмтдийн бүтээл гүзээн савхиар хийсэн эд хэрэгсэл захиалгаар авдаг ховор барааны нэг. Гүзээн савхиар урласан хөөрөгний даалинг хөдөөгийнхөн өврөөс гулгаж унахгүй зүгээр юм хэмээн дуртай худалдаж авдаг талаар тус хүрээлэнгийн захирал Т.Төрмөнх сонирхуулсан. Түүний өрөөгөөр ороход нэхий, хурганы арьсны үнэр үл мэдэг сэнхийж байсан ч өөрөө үүндээ аль хэдийн дасал болсон бололтой. “Надад мэдэгдэх юм алга. Сүүлийн үед байгальд ээлтэй шинэ технологи ашиглаж, хромгүй идээлэг хийдэг болсноос хойш нэхий,савхины үнэр дарагдаж, өнгө нь тана шиг л цагаан гарч байгаа” гэлээ. Түүний ширээн дээр гурван том нэхий дэлгэн тавьжээ. Бас хүүхдийн өлгий хийж, гадуур нь хөх илгээр өнгөлсөн нь дулаан, тансаг хэрэглээ шиг харагдана билээ.

Харин бидний сонирхож нүдээ хужирлах гэж очсон эд эдлэл бол гүзээн савхин даалин. Монголчуудын уламжлалт хэрэглээ хөөрөгний даалин ур хийц, материалын хувьд улам нарийн уран чамин бас чанар эдэлгээ даахуйц болон хөгжиж байна. Гүзээн савхийг өнгө өнгийн будганд оруулж, даалин урласан нь энэ. ХҮСХХ-ийн захирал Т.Төрмөнхийн ширээн дээр дэлгэж тавьсан үхрийн гүзээн савхин даалингийн ур хийцийг нэлээд ажлаа. Ногоон цэнхэр өнгийн савхин даалингийн эмжээрийг үхрийн цоохор сархинаган савхиар урлажээ.

• Монгол орны малын гаралтай түүхий эдийг ашигласан хувцас гэдгээрээ Ариунаа Сүригийн загвар шинэлэг онцлог байсан. 

• Манай улсад жилд дунджаар 12 мянган тонн гүзээ гардаг бөгөөд үүнээс 5.5 мянган тонныг нь хүнсэнд хэрэглэдэг. Үлдсэн 6.5 мянган тонныг нь үйлдвэрлэлд ашиглах боломжтой. 

• Цоохор сархинаган савхи нь бүр ч зөөлөн өөрөөсөө хээтэй материал болохоор могой, матар, гүрвэлийн арьс шиг чамин харагдаж байв.

Гараараа илж үзэхэд гадна талынх нь үстэй хэсэг үл ялиг ширүүвтэр мэдрэгдэх боловч маш нимгэн, зөөлөн шинж чанараараа илгэн материалтай адилдуу юм. Цоохор сархинаган савхи нь бүр ч зөөлөн өөрөөсөө хээтэй материал болохоор могой, матар, гүрвэлийн арьс шиг чамин  харагдаж байв. Гадаадынхан матрын арьс уу эсвэл гүрвэлийн арьс уу гэж сонирхон асуудаг талаар сурвалжлагын маань зочин өгүүлсэн. Тус хүрээлэнгийнхэн “Хүчит шонхор” захаас үхрийн гүзээг килограммыг нь 400 төгрөгөөр бөөндөж авдаг юм байна. Ингээд гадна талынх нь хар хальсыг хэд дахин боловсруулж тосыг нь бүрэн арилгасны дараа будганд оруулж, гүзээн савхи бэлэн болдог.

АРИУНАА СҮРИГИЙН ЗАГВАРЫГ ЧИМСЭН САРХИНАГАН САВХИ

Т.Төрмөнх захирал “Гүзээг боловсруулах технологийн хувьд савхитай төстэй. 30 хувьд нь материалдаа тохируулаад технологийг нь бага зэрэг өөрчилж байгаа. Тэмээний гүзээ их тостой, олон давхаргатай учраас тосыг нь бүрэн арилгаж дийлэхгүй байна. Үхрийн гүзээ хэмжээ томтой, үслэг бүтээгдэхүүн жижиг хэрэглэл хийхэд их тохиромжтой байдаг. Загвар зохион бүтээгч Ариунаа Сүритэй хамтраад үслэг эдлэл, гүзээ, сархинаган савхи орсон материалаар хувцас хийж торгоны замын дагуух улс орнуудын дунд зохион байгуулдаг Silk road international fahion олон улсын загварын шоуны тэргүүн байрт шалгарсан. Монгол орны малын гаралтай түүхий эдийг ашигласан хувцас гэдгээрээ Ариунаа Сүригийн загвар шинэлэг онцлог байсан” хэмээлээ.

Малын дайвар бүтээгдэхүүнээр хийсэн савхиар эд хэрэгсэл урлахдаа нимгэн сэмбий даавуу нааж бэхжүүлдэг юм байна. Нимгэн торгомсог учраас хэврэг байж магадгүй гэсэн хардлагыг маань залуу эрдэмтэн үгүйсгэв. Эсрэгээр маш бат бөх чанартай эдэлгээ даах чадвар сайтай эд гэнэ. Бог малын гүзээ 0.1-0.2 ммийн зузаантай маш нимгэн байдаг учраас зарим эд хэрэгсэл хийхэд тохиромжгүй тул бэхжүүлэх шаардлага гардаг аж. Цоохор сархинаг хэмжээ жижигтэй болохоор оруулга хэлбэрээр ашиглахад илүү тохиромжтой гэдгийг онцлов.

НЭГ ҮХРИЙН ГҮЗЭЭ 10 ДААЛИН БОЛДОГ

Нэг үхрийн гүзээ барагцаагаар хоёр хонины нэхийний дайтай том байдаг аж. Ийм хэмжээний гүзээн савхиар 10 орчим даалин хийдэг байна. Манай улсад жилд дунджаар 12 мянган тонн гүзээ гардаг бөгөөд үүнээс 5.5 мянган тонныг нь хүнсэнд хэрэглэдэг. Үлдсэн 6.5 мянган тонныг нь үйлдвэрлэлд ашиглах боломжтой гэсэн тооцооллыг эрдэмтэн судлаачид хийжээ. Үйлдвэрлэл ашиглах боломжтой гүзээгээр жилд 371.1 мянган ам/ дм савхи хийж, үүгээрээ 53.1 мянган ширхэг жижиг хэрэгсэл үйлдвэрлэн борлуулж чадвал 40 гаруй сая төгрөгийн ашиг олно гэж үзжээ. Гүзээн савхи хаягдал багатай байдаг болохоор тооцоолсон бүтээгдэхүүнээ үйлдвэрлээд улсын дансанд орлого оруулаад байх боломж бий гэж технологич эрдэмтэд нь хэлж буй. ХҮСХХ-ийнхэн гүзээн савхиар урласан нэг даалинг 80- 100 мянган төгрөгөөр борлуулж байна. Ажил аяллаар гадагшаа явдаг хүмүүсийн гарын бэлэг энэхүү даалин болжээ. Ялангуяа Америк руу явж байгаа хүмүүс их захиалдаг аж. Харин япончууд үхрийн сархинаган савхиар хийсэн зангиаг чамин хэрэглээ гэж үзэн захиалж хийлгэсэн байна. Цаашдаа цагны оосор үйлдвэрлэвэл борлуулалт сайн байх дүр зураг харагдсаныг хүрээлэнгийнхэн сонирхууллаа. Нимгэн, торгомсог учраас дээл хийж болно гэдгийг онцлов. Бусад улс орнуудад дайвар бүтээгдэхүүн боловсруулж эд хэрэгсэл хийсэн тохиолдол гараагүй учраас дэлхийн брэнд болох боломж бий хэмээн залуу эрдэмтэн ярьсан юм.

ЦАГААН ИДЭЭЛГЭ БА БАЙГАЛЬД ЭЭЛТЭЙ ТЕХНОЛОГИ

ХҮСХХ-ийнхэн сүүлийн үед арьс, шир боловсруулахдаа байгальд хоргүй технологи ашиглах туршилт хийж байна. Хром гэх химийн бодис арьс шир боловсруулалтын гол хэрэглээ байсныг тус хүрээлэнгийнхэн халж чаджээ. Цагаан идээлгэ гэдэг нь органик түүхий эдийг ашиглан байгаль орчин, хүний эрүүл мэндэд халгүй эко технологиор арьсыг боловсруулахыг хэлж байгаа юм. Ийм байгальд ээлтэй технологиор боловсруулсан бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх нь өнөө цагийн загварын чиг хандлага, хувцас үйлдвэрлэлийн трэнд болжээ.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Nike, Adidas-тaй зэрэгцэх чанартай пүүз үйлдвэрлэнэ

Дэлхийн брэндийн шинэ загвартай өрсөлдөх пүүзийг хийх боломжтой

 0 сэтгэгдэл


Техник технологи хөгжихийн хэрээр монголчууд гэр ахуй, гоо сайхан, эрүүл мэндийн бүтээгдэхүүн зэргийг эх орондоо үйлдвэрлэдэг болсон. Ялангуяа, сүүлийн жилүүдэд “Монголд үйлдвэрлэв” шошготой арьсан цүнх, гутал эрс нэмэгдэж байна.

Үйлдвэрлэл нь амжилттай босож, 20 жилийг ардаа орхисон газар байхад хоёр жил ч бололгүй үйл ажиллагаагаа зогсоосон нь цөөнгүй. Тэгвэл тууштай үйл ажиллагаа явуулахаар зориг шулуудан гэр бүлээрээ ханцуй шамлаж, таван жилийн өмнөөс гутлын бизнест хөл тавьсан S-shoes брэндийг энэ удаагийн “би үйлдвэрлэгч” буландаа онцоллоо.

ХӨЛИЙН ГАЖИГТ ТОХИРСОН ГУТЛЫГ ЗАХИАЛГААР ХИЙДЭГ

Тус брэнд нь 2014 оноос хүний хөлд тохирсон гутлыг захиалгаар үйлдвэрлэж эхэлжээ. Найман настай балчраас 80 настай буурай хүртэл өөрийн хүссэн загвараар гутал хийлгэх боломжтой. Өнөөдрийг хүртэл тэд чамлахааргүй олон байнгын үйлчлүүлэгчтэй болсон байна.

Ихэвчлэн гутал таардаггүй, хөлийн гажигтай хүмүүс захиалга өгөхөөр ханддаг аж. “Тухайн хүний хөлийн онцлогт тохируулаад гутал үйлдвэрлэдэг. Хүний хөлийн стандарт ясны хэлбэрээс хамаараад зургаан төрөл байдаг. Монгол Улсад стандарт хөлтэй хүн цөөхөн байх шиг санагдсан. Хөлөнд нь яс ургасан, урдуураа өргөн, нумгүй, хөлийн хуруу урт зэрэг хэлбэр нь янз бүр байдаг. Энэ бүгдийг харгалзан үзээд тухайн хүнд тохируулж хийнэ. Захиалагчийн хүссэн гутлыг хийж өгөх боломжтой учраас загварт баригддаггүй” хэмээн S-shoes брэндийг үүсгэн байгуулагч Б.Энхханд ярилаа. Загвар болгон нэг ширхэг гардаг болохоор төрөл, ширхгийн тоог нарийн гаргах боломжгүй гэнэ. Одоогийн байдлаар 500-600 загвар хийжээ. Жилийн дөрвөн улирлын онцлогт тохирсон гутал хийхээс гадна гоёлын болон ажлын гээд бүх төрлөөр үйлдвэрлэх боломжтой аж. Та хийлгэхийг хүссэн гутлынхаа зургийг бариад очиход л хангалттай.

ЗАХИАЛГЫН ГУТЛЫН ҮНЭ 150 МЯНГАН ТӨГРӨГӨӨС ЭХЭЛНЭ

Нэг гутал хийхэд 12 дамжлага дамждаг учир 3-4 хоногийн дараа үйлдвэрээс гардаг байна. Эхний өдөр зурж, эсгэж, оёход бэлэн болгоно. Хоёр дахь өдөр нь татлага хийх бөгөөд хэвлүүрт заавал биежүүлж нэг хонуулдаг байна. Гурав дахь өдөр нь уллахаас гадна гүйцэтгэлийн дамжлага хийгдэж хэрэглэгчдэд хү рэхэд бэлэн болдог. “Хөлийн хэмжээг нь аваад миллиметрийн зөрүүгүй гаргадаг учир томдсон, багадсан гэх асуудал одоогоор гараагүй аж. Үйлчлүүлэгчдийнхээ талархлын үгээр урам авч ажилладаг” хэмээн тэрбээр сэтгэл хангалуун онцолж байлаа. Одоогоор 60 хувь нь гар аргаар хийгдэж байгаа учир гарц удаан хэдий ч чанар сайтай. Ачаалал багатай үед зургаан хүнтэй ажилладаг бөгөөд захиалга ихэссэн үед хүн нэмж ажиллуулдаг байна. S-shoes брэнд нь тоног төхөөрөмж, хүчин чадлаасаа болж, гадуур борлуулалт хийж чадахгүй байгаа аж. Нэг загвар гаргаад олон ширхгээр үйлдвэрлэх гэхээр тоног төхөөрөмж, эргэлтийн хөрөнгө, ажилчдын цалин хөлснөөс авхуулаад тодорхой хэмжээний санхүүгийн чадамж шаардлагатай болохоор одоохондоо борлуулалт хийж чадахгүй байгаа талаараа ч нуулгүй хэлж байсан юм.

Гутал хийлгэхэд гурван төрлийн уллагаанаас сонголт хийх тул үнэ нь харьцангуй өөр байна. Тухайлбал, резинэн наамал ултай гутлыг хамгийн хямд буюу 150 мянга, харин хүүхдийн гутлыг 80 мянган төгрөгөөр хийх юм.

• Жилийн дөрвөн улирлын онцлогт тохирсон гутал хийхээс гадна гоёлын болон ажлын гээд бүх төрлөөр хийх боломжтой. 

• Нэг гутал хийхэд 12 дамжлага дамждаг учир 3-4 хоногийн дараа үйлдвэрээс гардаг байна. 

• Цэвэр арьсаар хийсэн тул чийг татахгүй, эдэлгээ сайтай учир хоёр жилийн баталгаа өгдөг.

TIMBERLAND ЗАГВАР ШИГ АРЬСАН ПҮҮЗ ХУДАЛДААЛЖ ЭХЭЛЛЭЭ

S-shoes брэнд нь Монголдоо пүүз үйлдвэрлэсэн анхны гутлын үйлдвэр болж байна. Хоёр жилийн өмнө пүүз хийж байсан туршлагатай энэ хамт олон дөрвөн сарын өмнөөс үхрийн арьсыг органикаар элдэн боловсруулж урласан Timberland загвар шиг монгол пүүзийг хийж эхэлсэн байна. Ургамлын идээлэгтэй арьсаар хийсэн бөгөөд дотор ул нь хөх шир. Цэвэр арьсаар хийсэн тул чийг татахгүй, эдэлгээ сайтай учир хоёр жилийн баталгаа өгдөг аж. Тус пүүзийг ямар ч улиралд өмсөх боломжтойгоос гадна эрүүл ахуйн шаардлага хангасан бүтээгдэхүүн болжээ. Учир нь бүтээгдэхүүн хийж байгаа материал нь их онцлогтой. Халуун, хүйтний улиралд хүний хөлөөс тодорхой хэмжээний чийг ялгарч байдаг учир үхрийн арьс биеэс ялгарч буй хөлсийг өөртөө шингээдэг байна. Ингэснээр хөл хөлрөхгүй, нойтон оргихгүй, үнэр үнэртэхгүй, хөл өвчлөхгүй гэх мэт давуу талтай. Мөн арьс хурдан хатдаг учир өдөржин өмсөөд маргааш нь дахин өмсөхөд ямар ч асуудал үүсэхгүй. Өвөл өмсөхөд хайрахгүй, ямар ч халуунд хөл чийг татаж, нойтон оргихгүй ба пүүзээ цаашид улам хөгжүүлэх зорилго тавьжээ. Эдний пүүзнүүд дэлхийн томоохон брэнд болох Nike, Adidas-ын бүтээгдэхүүнээс дутахааргүй чанартай болохыг S-shoes брэндийг үүсгэн байгуулагч Б.Энхханд хэлж байлаа. Германаас авчирсан пүүзийг монгол хэв маягт оруулж, чанарын хувьд улам илүү болгож үйлдвэрлэсэн байна. Тиймээс дэлхийн брэндийн шинэ загвартай өрсөлдөх пүүзийг монголдоо хийх боломжтой гэв.

БҮХ МАТЕРИАЛАА ЭХЭ ОРНООСОО АВАХЫГ ХҮСДЭГ

S-shoes брэндийн гутлын загвар давтагдахгүй учир уллагаанд асуудал үүсдэг байна. Учир нь манай улсад уллагаа хийх газар байдаггүй учир БНХАУ-аас авахаас аргагүй байна. Урдаас авах гэхээр нэг загварын ул заавал 10 мянган ширхгийг захиалах ёстой. Гэтэл нэг ширхгийг нь 20 мянган төгрөгөөр авна гэхээр хорин сая төгрөг болно. Мөн нэг килограмм ширийг 25-30 мянган төгрөгөөр авдаг гэнэ. Тиймээс ул болон ширний асуудлыг монголдоо шийдэх хэрэгтэй байгаа аж. Ингэснээр урд хөрш рүү гарч байгаа их мөнгийг дотоодынхоо үйлдвэрлэл дэмжихэд зориулах юм. Дотоодын үйлдвэрлэлээ дэмжихгүй бол хөл дээрээ босоход амар биш гэдгийг Д.Энхханд хэлж байлаа. Тэрбээр “Анх хувиараа бизнес эрхэлж байгаа хүмүүст жижиг, дунд үйлдвэрийг дэмжих сангаас зээл олддоггүй. Тиймээс өөрсдөө зүтгэхээс өөр арга алга. Хувиараа хөдөлмөр эрхэлж байгаа хүмүүс бие биеэ дэмжихийг хүсдэг” хэмээн ярив. Анх 1997 оноос эхэлж хувиараа гоёлын гутал хийж, чанартай, загварлаг, сайн гутлаар хангах ажлаа эхэлж байжээ. Үүнээс хойш 2001 оныг хүртэл тасралтгүй ажиллаж байгаад түр хугацаагаар завсарлаж, 12 жилийн турш хятадаас гутал оруулж ирж зардаг байв. Ийнхүү гутлын наймаа хийх хугацаандаа хятадаас гутал авчрахын оронд Монголдоо чанартай гутал үйлдвэрлэж, импортын гутлын орон зайг эзлэх нь чухал гэдгийг ойлгосон байна. Ийнхүү 2014 оноос гоёлын гутлаа дахин үйлдвэрлэж эхэлжээ.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

“Сэмбэгэр” гурилгүй талх таргалалтын эрлэг

Улаан буудайн гурилгүй талх чихрийн шижинтэй болон турах дэглэмтэй хүмүүсийн сонголт

 0 сэтгэгдэл


Монголчууд өнгөрсөн онд 210.4 мянган тонн гурилан бүтээгдэхүүн хэрэглэжээ. Эдгээр бүтээгдэхүүнд глютенийн хэмжээ их байх тусам хүний эрүүл мэндэд сөргөөр нөлөөлдөг. Тиймдээ ч таргалалттай болон чихрийн шижинтэй хүмүүст гурилан бүтээгдэхүүн хэрэглэхийг хориглодог. Гэтэл гурилан бүтээгдэхүүнгүйгээр амьдарч чадахгүй гэсэн хүмүүс олон байдаг. Ядаж тэдэнд зохидоггүй хүнсийг нь орлох бүтээгдэхүүн байдаггүй учраас өөр юугаа ч идэх билээ. Энэ ганц манай улсад тохиолдож байгаа асуудал биш. Дэлхийн улс орнууд тулгамдаад буй асуудлаа хэрхэн шийдэж байдаг юм бол гэдгийг сонирхоод үзлээ. АНУ-ын хувьд 2013 оноос гурилгүй талх үйлдвэрлэж эхэлсэн байна. Ингэснээр чихрийн шижинтэй болон таргалалттай хүмүүс гурилан бүтээгдэхүүнээс татгалзаж чаджээ. Тэгвэл энэхүү технологийг С.Хишгээ, Г.Халиунаа гэх хоёр бүсгүй өнгөрсөн онд эх орондоо нутагшуулж, энэ оны гуравдугаар сараас гурилгүй талхаа үйлдвэрлэж, худалдаанд гаргаж эхэлсэн байна. Дөрөвхөн сарын хугацаанд чамгүй амжилт гаргаж, цөөнгүй үйлчлүүлэгчтэй болсон “Сэмбэгэр” хэмээх өвөрмөц брэндийг энэ удаагийн “Би үйлдвэрлэгч” буландаа онцоллоо.

Тус брэндийг үүсгэн байгуулагч С.Хишигдаваагаас ийм бүтээгдэхүүн хийх санаа хэрхэн төрсөн талаар нь асуухад “гурилан бүтээгдэхүүн хүний биед сөрөг нөлөөтэй гэдэг нь олон улсын эрдэмтдийн судалгаагаар нотлогдсон. АНУ-д хамт байсан халиун найз минь TRADER JOE’S органик дэлгүүрээс гурилгүй талх авч иддэг байсан юм билээ. Монголдоо ирээд энэ гайхалтай бүтээгдэхүүнийг эх орныхоо хөрсөнд ургасан улаан буудайгаар иргэдийнхээ эрүүл хооллолтыг дэмжсэн бүтээгдэхүүн хийж болох юм гэх санаа төрсөн гэсэн. Тэгээд өөрийн технологич мэргэжлийг ашиглан нарийвчлан судалж, технологийг нь боловсруулсан юм. Тухайн үед би жингээ хасахын тулд гурилан бүтээгдэхүүнээс татгалзаж байсан учир хэрэглэгч нь болж байлаа. Ингээд бид хоёр хамтарч ажиллаж эхэлсэн. Үр дүнг нь өөрсдөө мэдэрсэн учраас чихрийн шижинтэй, таргалалттай, өтгөн хатдаг, жингээ барьж байгаа хүмүүст зориулж энэхүү талхыг үйлдвэрлэх болсон” гэв.

Гурилгүй талх дөрөвхөн сарын дотор алдаршлаа

Өнгөрсөн оны найман сараас үйлдвэрлэлээ босгож, гурилгүй талхаа энэ оны гуравдугаар сараас худалдаанд гаргаж эхэлжээ. Бүтэн жилийн хугацаанд судалгааны ажил хийж, бүтээгдэхүүнээ улам сайжруулсан байна. Эдний бүтээгдэхүүн нь химийн ямар нэг найрлага, өнгө оруулагч, чанар сайжруулагч, хадгалалтыг уртасгах бодис ороогүй, мөн гурилгүй гэдгээрээ онцлог бөгөөд гурван төрлийн талх үйлдвэрлэж буй. Үйлдвэрлэлээ эхлээд удаагүй байх үедээ 200 гаруй талхыг долоо хоногийн хугацаанд үйлдвэрлэж, чихрийн шижинтэй болон өтгөн хатдаг хүмүүст үнэгүй хүргэжээ. Гурилгүй талх гэхээр хүмүүс ихэд сонирхдог боловч чихэндээ итгэлгүй нүдээр харахыг хүсэж. “Сэмбэгэр” кофе шопод олноор ирэх болсон байна. Ирсэн үйлчлүүлэгч бүртээ “улаан буудайг соёолуулж хийсэн гурилгүй талх” хэмээн бүтээгдэхүүнээ танилцуулдаг байсан бол дөрвөн сарын хугацаанд “Сэмбэгэр” брэндийн талхыг мэддэггүй хүн байхгүй болжээ. Ялангуяа чихрийн шижинтэй хүмүүс гурилан бүтээгдэхүүн хэрэглэх үед сахрын хэмжээ огцом нэмэгддэг. Гэтэл энэхүү бүтээгдэхүүнийг хэрэглэж үзэхэд сахар огт нэмэгдээгүй учир байнгын үйлчлүүлэгчдийн тоо нэмэгдсээр байгаа гэнэ.

Нэг талх 48-72 цагийн дотор бэлэн болдог

Гурилгүй талхыг хэрхэн хийдэг талаар технологич Г.Халиун “Өнгөрсөн онд Сэлэнгэ аймгаас улаан буудай хангалттай хэмжээгээр авсан. Улаан буудайгаа эхлээд цэвэрлэнэ. Дараа нь тусгай температурт, тодорхой хугацаагаар усан дотор байлгаж соёолуулдаг юм. Улаан буудай нь соёолох явцдаа цардуулаа задалдаг. Энэ үйл явцад C болон B төрлийн витаминаар баяжиж, эслэг маш өндөр болдог юм. Соёолсон улаан буудайг нухаш болгож тээрэмдээд, дараа нь зуурмаг болгосноор талх бэлэн болно” хэмээн энгийн үгээр, маш ойлгомжтой тайлбарлаж өгөв. Энэхүү технологийн бүх тоног төхөөрөмжийг өөрсдөө зохион бүтээж, захиалгаар хийлгэсэн байна. Тус үйлдвэрийн 70 хувь нь гар аргаар явагддаг. Машинаар цэвэрлэгээ хийдэг боловч хог үлддэг тул гараар дахин цэвэрлэдэг байна. 10 гаруй хүн ажиллаж байгаа хэдий ч нарийн ажиллагаа шаарддаг тул нэг талх 48-72 цагийн дотор бэлэн болдог гэв. Бэлэн болсон талхаа бүх төрлийн шинжилгээнд хамруулсан учир илчлэг болон эслэгийн бодит тоо хэмжээг уутан дээр нь бичжээ.

Тухайлбал, энгийн 100 гр талханд эслэгийн хэмжээ 1.5-2 байдаг бол “Сэмбэгэр” брэндийн талхнаас 12 гр-ыг авах боломжтой.

Гурилан бүтээгдэхүүнд цээж хорсдог хүмүүс хэрэглэх боломжтой

Энэхүү талхыг тогтмол хэрэглэснээр чихрийн шижин, цусан дахь холестерины хэмжээ ихсэх, глутений харшил, таргалалт, өтгөн хатах, нарийн бүдүүн гэдэсний хавдар зэрэг өвчнийг бууруулах ач холбогдолтой. Мөн ажиллаж байгаа хэдий ч нарийн ажиллагаа шаарддаг тул нэг талх 48-72 цагийн дотор бэлэн болдог гэв. Ойлгомжтой тайлбарлаж өгөв. Энэхүү технологийн бүх тоног төхөөрөмжийг өөрсдөө зохион бүтээж, захиалгаар хийлгэсэн байна. Тус үйлдвэрийн 70 хувь нь гар аргаар явагддаг. Машинаар цэвэрлэгээ хийдэг боловч хог үлддэг тул гараар дахин цэвэрлэдэг байна. 10 гаруй хүн ажиллаж байгаа хэдий ч нарийн ажиллагаа шаарддаг тул нэг талх 48-72 цагийн дотор бэлэн болдог гэв. Бэлэн болсон талхаа бүх төрлийн шинжилгээнд хамруулсан учир илчлэг болон эслэгийн бодит тоо хэмжээг уутан дээр нь бичжээ. Гурилан бүтээгдэхүүнд цээж хорсдог хүмүүс хэрэглэхэд тийм зовиур мэдрэгдэхгүй гэв. Тиймээс гурилын хэрэглээгээ хязгаарласан, фитнесс болон иогоор хичээллэдэг, эрүүл зохистой хүнс хэрэглэдэг хэн бүхэнд тохиромжтой бүтээгдэхүүн аж. Гурван төрлийн сонголттой. Тодруулбал, цэнхэр ууттай нь 100 хувь гурилгүй учраас таргалалттай, эсвэл тураах дэглэм барьж байгаа болон чихрийн шижинтэй хүмүүст нэн тохиромжтой. Харин улбар шар ууттай нь 30 хувийн гурилын орцтой. үүнийг энгийн талхнаас бүтэн үрийн талх руу хэрэглээгээ шилжүүлж байгаа хүнээс гадна хүүхэд хэрэглэх боломжтой. Мөн үзмэн ягаан ууттай нь гурилгүй ч гэсэн үзэм, шанзтай учир дангаар нь идэхэд зориулсан, илүү амтлаг гэдгээрээ онцлог юм. Одоогийн байдлаар Номин, Сансар, Оргил, И-Март зэрэг 70 орчим цэгээр худалдаалж байгаа аж. Үнийн хувьд 3800-4550 төгрөгөөр зарагддаг.

Энэ талхыг идэхэд хүн бүрт харилцан адилгүй үр дүнгээ өгдөг байна. Тиймээс тууштай хэрэглэсэн тохиолдолд үр дүнгээ өгнө гэдгийг үүсгэн байгуулагчид онцолж байлаа. Эрүүл мэнддээ анхаарч байгаа хүн эртнээс зөв хооллох ёстой байдаг учир багаас нь хүүхдүүддээ идүүлэхэд буруудахгүй аж. “Сэмбэгэр” брэндийн гурилгүй талханд хадгалалтыг уртасгах бодис ороогүй учир гурваас илүү хоног хадгалах боломжгүй байдаг. Тиймээс 48 цаг болоод бүтээгдэхүүнээ дэлгүүрээс буцааж татдаг байна. Эхэндээ буцаалт их ирдэг байсан боловч одоо талх ирэхээ больжээ. Талх дэлгүүрт олдохгүй байвал кофе шопод очиход бэлэн байх аж. Талхнаас гадна овьёосны печень, дөрвөн төрлийн торт, кекс, пицца зэрэг бүтээгдэхүүнийг амталж үзэх боломжтой. Цаашид шар тостой бүтээгдэхүүн гаргахаар төлөвлөсөн байна. Мөн хүмүүсээс дрож буюу хөөлгөгчгүй бүтээгдэхүүн хийгээч гэсэн санал их ирж байгаа гэв.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Монголд өдөрт 600 кг мөөгний хэрэгцээ бий

Хүлэмжээс гарсан шинэ мөөгөө хэрэглэгчдэд чанарыг нь алдагдуулахгүй хүргэхийг зорьдог

 0 сэтгэгдэл


Давхраатай алаг нүдээ эргэлдүүлэн, сэргэлэн харцаар ширтэх энэ эмэгтэй мөөг үйлдвэрлэлийг Монголд хөгжүүлэхээр зүтгэж буй С.Мөнхжаргал билээ. Төрөөд сар ч болоогүй ажилдаа ханцуй шамлан орсон. Тэрбээр нойрон дундаа үнэгчлэн мишээх бяцхан жаалаа машиныхаа арын суудалд тэргэн дээр нь хэвтүүлчихсэн явж байв. Тэрбээр “Мөөгний үйлдвэрлэлийн технологи маш нарийн байдаг. Үүнийг мэддэг хүн манайд ховор юм. Тиймээс төрөөд удаагүй ч аргагүйн эрхэнд нярайгаа машиндаа аваад явж байна” гэсээр үр ургуулах төв рүүгээ дагуулж очсон юм. Баянхошуунд байрлах “Мөөжиг органик” компанийн мөөгний үр үйлдвэрлэх лаборатори руу ороход улаан буудайн үнэр үл мэдэг үнэртэж байв. Мөөгний үр ургуулна гэдэг өвөрмөц сонин ажил юм. Цагаан халаад, цэнхэр малгай өмсөж, амны хаалт зүүсэн 40 гаруй насны эмэгтэй үр ургуулах ажлыг гардан хийдэг аж. Улаан буудайг угааж савлаад, шохой хэмээх цагаан нунтаг зүйлтэй хольж уутлах юм. Ингэж бэлтгэсэн зүйл дээрээ мөөгний үрийг тодорхой тогтоосон хэмжээгээр тусгай машинаар шахаж хийнэ. Үүний дараа ариун цэврийн шаардлага хангасан тусгай өрөөнд тавьж мөөгнийхөө үрийг ургуулна. Мөөгний үр улаан буудайг идэж цагаан өнгөтэй болмогц хөрсөнд суулгаж тарьдаг аж. Мөөг гэдэг ургамал байгаль дээр чийгэнд ургадаг ч хүлэмжийн нөхцөлд тарьж ургуулахад маш нарийн технологи шаарддаг юм байна.

Ингээд “Мөөжиг органик” компанийн захирал С.Мөнхжаргал бидний яриа өрнөлөө.

-Та Францад амьдарч байгаад ирсэн гэсэн. Тэндээс бизнесийн санаагаа өвөртөлж ирсэн үү?

-Би уг нь аялал жуулчлалын чиглэлээр мэргэжил эзэмшсэн л дээ. Гэхдээ сургуулиа төгсөөд мэргэжлийнхээ чиглэлээр ажиллаагүй. Тэгээд ч удаан хугацаагаар агаар сэлгэх шаардлага тулгараад Швецар, Франц руу гэр бүлээрээ явсан. Их сургуульд франц хэл судалж байсан учраас ямар нэг бэрхшээл тулгараагүй. Францад таван жил амьдрахдаа орчуулга хийж, зав чөлөөгөөрөө худалдаа эрхэлдэг байлаа. Хүмүүс гадаад яваад буцаж ирдэггүй гэж ярихыг би олон сонссон учраас заавал эргэж ирэх төлөвлөгөөтэй байсан. 2010 онд гадагшаа явахдаа 2015 онд буцаж ирэхээр төлөвлөсөн юм. Франц яваад хоёр жилийн дараа Монголд түр ирээд буцахдаа юу хийж амьдрах уу гэдгээ судалсан. Ер нь маш сайн төлөвлөх хэрэгтэй юм билээ. Францад байхдаа байнга л Монголд очоод юу хийвэл надад тохирох бол гэж боддог байлаа. Ирээд улаанбаатарт биш хөдөө аж ахуй эрхэлж амьдрахаар шийдсэн. хөдөө ажлын байр хомс, тэгэхээр өөрсдөө ажлын байраа бий болгох хэрэгтэй гэж үзсэн. Ингээд үрлэн помидор, мөөг тарьсан юм. Цаг агаараас шалтгаалахгүй ургадгаар нь мөөгийг сонгож тарьсан л даа.

-Үрлэн помидор монголд хэр ургадаг вэ?

-Нидерландаас ирэхдээ 12 төрлийн ногооны үртэй ирж, бүгдийг тарьж үзсэн. Үрлэн помидорын хоёр үрнээс биосортынхыг нь сонгож тарьсан. Эхний ээлжинд 240 ам метр хоёр хүлэмжид 700 гаруй үр үрслүүлсэн юм. Үрлэн помидор уг нь маш сайн ургасан. Даанч ургац хурааж амжаагүй байхад гадаа хүйтэрчихвэл нэг л шөнө хөлдчихдөг юм билээ. Эхлээд багагүй хохирол амссан ч шантраагүй. Одоо гурав дахь жилдээ тарьж, туршлага ч суугаад байна.

• Эхний хэдэн жил технологидоо илүү анхаарч ажиллахыг зорьж байгаа.

• Хүний биед ашигтай 50 орчим төрлийн элементтэй нь илэрсэн.

• Нэг килограмм мөөг 13 мянган төгрөгийн үнэтэй. Энэ хэмжээний мөөгөөр зургаан удаа хоол хийж болно.

-Та бас мөөгний үр үйлдвэрлэж, ургуулж байна. Хэр ашигтай вэ. “шарк танк” нэвтрүүлэгт орж төсөлд хамрагдахаар болсон. санхүүжилт авч чадсан уу?

-“Шарк танк” нэвтрүүлэгт орсныхоо дараа компаниа албан ёсоор байгуулсан. Хоёр шаркаас санхүүгийн дэмжлэг авсан. Ганц хүн компанийг удирдаж чиглүүлнэ гэдэг амар биш юм. Цаашдаа удирдлагын баг бүрдүүлэх шаардлага тулгарч байна. Одоогоор гурван газар гинжин хэлхээтэй үйлдвэрлэл явуулж байгаа. Дархан-Уул аймагт мөөгний хөрс бэлтгэх үйлдвэр байгуулсан. Мөөгний үр ургуулах лаборатори, хөрс бэлтгэх үйлдвэр, мөөг ургуулах хэсэг гээд тус тусад нь байрлуулахгүй бол бохирдол үүсэх эрсдэл бий.

-Монголчууд мөөгийг хэр хэрэглэдэг вэ. Танайх өнгөрсөн онд хэр хэмжээний борлуулалт хийв?

-Манай компани өнгөрсөн жил гайгүй ашигтай ажилласан. Эх орондоо тариалсан органик хүнсийг ресторанууд их авдаг. Жуулчны улирал эхэлсэн болохоор ресторануудын мөөгний хэрэглээ 50 хувиар өссөн. Бид зөвхөн мөөгөө тарьж хэрэглэгчид нийлүүлье гэж шийдсэн. хараахан хагас боловсруулсан бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх болоогүй байна. Эхний хэдэн жил технологидоо илүү анхаарч ажиллахыг зорьж байгаа. Харин хагас боловсруулсан бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэдэг газрууд манайхтай хамтарч ажиллаж болно.

-Мөөг ургац сайн өгнө биз. Танай компани хэдэн төрлийн мөөг тарьдаг вэ?

-Хясаа, хусандай, элбэнхи, дэлбэнхи гэсэн нэртэй боловч үнэн чанартаа нэг л мөөг. Байгаль дээр хус модонд ургадаг мөөг л дөө. Үүнийг хүлэмжийн нөхцөлд тарьж, жилийн дөрвөн улиралд иргэдийн хэрэгцээг хангаж байна.

-мөөг хүний эрүүл мэндэд хэр ач холбогдолтой вэ?

-Бид химийн хүрээлэнтэй хамтран найрлагыг нь тодорхойлж үзсэн. Хүний биед ашигтай 50 орчим төрлийн элементтэй нь илэрсэн. Ялангуяа, В-гийн төрлийн витамины агууламж өндөр. Цус төлжүүлэх, цусан дахь холестеринийг шүүх, дархлалын систем дэмжих гээд мөөгөнд эрүүл мэндэд нөлөөлөх ашиг тус их бий. Байгаль дээр ургасан мөөгнөөс хүлэмжид тарьсан мөөг илүү цэвэрхэн юм байна гэж судалгаа хийсэн эрдэмтэн нь ярьсан. Мөөгийг шинээр нь хэрэглэхгүй бол эмзэг ургамал л даа. Тиймээс бид хүлэмжээс гарсан шинэ мөөгийг хэрэглэгчдэд чанарыг нь алдагдуулахгүй хүргэхийг зорьдог. Байгаль дээрх мөөг орчны нөлөөнөөс амархан бохирддог учраас удаан хадгалбал өт иддэг талтай. Хүлэмжийн мөөг бол тэгдэггүй. Мөөг бусад ургамал, амьтанд байдаггүй уургийн агууламжтай. Олон улсын шинжээчид мөөгийг ирээдүйн хоол хүнсний жагсаалтад оруулсан. уургийн уурхай учраас тэр. 2050 он гэхэд дэлхийн хүн амын уургийн хэрэгцээний гуравны нэгийг амьтан-ургамал болсон мөөгөөр хангах боломжтой гэсэн судалгаа ч гарсан байна билээ.

-Жилийн дөрвөн улиралд ашгаа өгдөг бизнес гэж та хэллээ. Хэд хоноод ургацаа хураадаг вэ?

-Манай улсад жилийн дөрвөн улиралд ургадаг, ашгаа өгдөг бизнес хийхэд хэцүү шүү дээ. Бид 2018 оноос хойш тасралтгүй ургац хурааж байна. Одоо сард 10 тонн хөрс бэлтгэдэг боллоо. Тэгэхээр үйлдвэрлэлийн хүрээ өргөжөөд л байна гэсэн үг. Мөөгийг хөрсөнд суулгаад ердөө зургаа хоногийн дараа хурааж авдаг. Өдөр бүр л ургац хурааж байна. Манайх мөөгөө цаасан уутанд савлаж зардаг. Мөн хатаасан нунтаг хэлбэрээр ч бас борлуулдаг. Нэг килограмм мөөг 13 мянган төгрөгийн үнэтэй. Энэ хэмжээний мөөгөөр зургаан удаа хоол хийж болно.

-Францад амьдарч байхдаа мөөг хэр иддэг байсан бэ. Тэд ер нь мөөг хэр идэх үү?

-Францчууд өндөр, нарийн иштэй цагаан мөөг (шампиньон) их хэрэглэдэг ард түмэн. Муж мужуудынхаа хэрэгцээг хангадаг автомат үйлдвэрүүдтэй. Энэ төрлийн бизнес ч эрэлттэй байдаг. үнэ ханшийн хувьд боломжийн.

-Монголын худалдааны төвүүдэд голдуу импортын мөөг байдаг. Хэрэглээ, импортын талаар судалж үзэв үү?

-Манай улс 7-8 орноос мөөг импортолдог юм билээ. Голдуу дарсан, хатаасан мөөг оруулж ирдэг. Хүмүүсийн хэрэглээг судлаад үзэхэд өдөрт 600 килограмм мөөгний хэрэгцээ байгаа нь харагдсан. Тэгэхээр борлуулалт дээр санаа зовох асуудал гарахгүй гэсэн үг.

-Танай компани хэчнээн хүнийг ажлын байраар хангасан бэ?

-Одоогоор найман хүнийг ажлуулж байна. Цаашдаа үйлдвэрлэлээ өргөжүүлэхээр илүү олон хүнийг ажлын байртай болгоно. Өөрсдөө хүлэмжтэй хүмүүс мөөгний үр авч тариад хураасан мөөгөө эргүүлээд надад борлуулж болно.

-Залуу бизнес эрхлэгч, үйлдвэрлэл эрхлэгч нарт ямар бэрхшээл тулгардаг вэ?

-Мөөгний үйлдвэрлэл технологи нарийн учраас зөвлөгч, биотехнологич зэрэг мэргэжилтэнтэй хамтарч ажиллах шаардлага тулгарсан. Ийм хүмүүсийг олоход амар биш юм билээ. Мөн мөөгний үр ургуулахад тохирсон стандартад нийцсэн байр олоход амаргүй байлаа. Агаар, салхи чийгшил нь мөөг ургуулахад тохирсон байх ёстой. Энэ бүхнийг тохируулна гэдэг амаргүй. Ер нь хүн шантрахгүйгээр зүтгэвэл амжилтад хүрдэг шүү дээ.