A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/2823/

Ипотекийн удаашрал түрээсийн үнийг өсгөжээ

Түрээсийн үнэ 2-3 жилийн өмнөхөөс 40-50 хувиар нэмэгджээ

 0 сэтгэгдэл

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/2823/


Орон сууцны ханш хоёр жил унасны эцэст эргэн сэргэж, өдгөө тогтворжоод буй бол түрээсийн үнэ сүүлийн гурван жилд чимээгүйхэн өссөн байна. Хэдийгээр түрээсийн байрны өртөг улирлын аясаар өгсөж, урууддаг ч ханшийн ерөнхий хөдөлгөөн өсөлтийг чиглэжээ. Өнгөрсөн оны мөн үетэй харьцуулахад үнийн өсөлт үл ялиг мэт харагдах ч 2-3 жилийн өмнөхөөс хэдийн 40-50 хувиар нэмэгдсэнийг иргэд хэлж байгаа юм. Гэхдээ түр оршин суух түрээсийн байрны өртөг байршил, төрлөөсөө хамааран харилцан адилгүй байгааг хэлэх нь зүйтэй.

Түрээсийн зах зээлийн хэрэглэгчдийн нийтлэг төлөөллийн нэг болох Г.Одбаяр хоёр оюутан дүүгийн хамт байр хөлсөлдөг. Одоогоос гурван жилийн өмнө хоёр өрөө байрыг сарын 500 мянган төгрөгөөр түрээсэлдэг байсан бол одоо ханш нь 700 мянган төгрөгөөс буухгүй байгааг тэрбээр хэлж байна. Түрээсийн төрөл бүрийн байрны үнэ өртөгт цонхноос эхлээд тавилга, байршил, төлбөрийн нөхцөл зэрэг олон хүчин зүйл нөлөөлж байна.

Үл хөдлөх хөрөнгийн зах зээлд орон сууцны борлуулалтын ханш анхаарлын төвд тогтмол байсаар ирсэн. Харин түр оршин суух байрны өртөг түрээслэгч болон түрээслүүлэгчээс бусад хүний сонирхлыг төдий л татдаггүй нь үнэн. Гэвч түрээс энэ зах зээлийн багагүй хэсгийг бүрдүүлж, Монголын мянга мянган өрх, залуу үеийн толгойн өвчин хэвээр байгаа юм.

УТАА, УУЛ УУРХАЙ ТҮРЭЭСИЙН ЗАХ ЗЭЭЛИЙГ ӨДӨӨЖЭЭ

Боломжийн үнэ, түрээснээс эзэмшилд шилжих боломжтой орон сууцны эрэлт өндөр байгаа нь ойрын хэдэн өдөр дахин батлагдлаа. “Буянт Ухаа 2” хорооллын түрээсийн байранд амьдрах хүсэлтэй иргэдийн эрэлт нийлүүлэлтээсээ 35 дахин олон байж, азын сугалааны ард хоцорсон иргэдийн гомдол энэ өдрүүдэд НОСК-ийг багагүй бужигнуулав.

Эрэлт оргилдоо хүрдэг энэ үед айл өрх, оюутан залуус өөр өөрийн төсөвтөө тохируулан, төрөл бүрийн сувгаар түрээсийн орон сууцны эрэлд гараад байна. Энэ жил түрээсийн эрэлт мэдэгдэхүйц өссөнийг түрээслүүлэгчид болон үл хөдлөх хөрөнгийн зуучийн компаниуд мэдэгдэж байна. Тухайлбал, “Актив зууч” компанид ирж буй түрээсийн эрэлт өнгөрсөн онтой харьцуулахад 25 хувиар өссөн байна.

Үүнд хэд хэдэн хүчин зүйл нөлөөлж байгааг салбарынхан хэлэв. Нэгдүгээрт, стандарт болон өндөр зэрэглэлийн түрээсийн орон сууцны цөмийг бүрдүүлдэг гадаадын иргэд, хөрөнгө оруулагчдын тоо нэмэгджээ. Ялангуяа, сүүлийн хоёр жилд уул уурхайн салбар сэргэснээс үүдэн түрээслэгчдийн тоо өсжээ. Одоогоор хотын А зэрэглэлийн бүсэд, харуул хамгаалалт сайтай, фитнес, усан бассейнтай орон сууцны түрээсийн дундаж үнэ сарын 6-7 сая төгрөг байна. Ийм үнээр орон сууц түрээсэлж буй үйлчлүүлэгчид утаанаас дайжин, хотын төвийн байрлалыг сонгох нь эрс багасжээ.

Монгол Улсын түрээсийн зах зээлийн нийт эрэлт 70 мянгад хүрэх төлөвтэй

Уул уурхай ийнхүү дотоодын тансаг зэрэглэлийн түрээсийн эрэлтийг дэмжиж буй бол дундаж  үнэтэй, стандарт ангиллын байруудад өвлийн их утаа түлхэц үзүүлж байна. Хөгшид болон залуу гэр бүлүүд хүйтний улиралд хүүхдийнхээ цэцэрлэг, сургуультай ойр, тохь тухтай дулаан байранд өвөлжихийг илүүд үзэх болжээ. Энэ нь дундаж үнэтэй, дотоодын стандарт зэрэглэлийн орон сууцны түрээсийн эрэлтийг өсгөж байна.

Тэгвэл эдгээр айл өрхийн дийлэнхийг ипотекийн зээлд хамрагдах хүсэлтэй ч олдоц, санхүүжилтийн дутагдлаас үүдэн шалгуурыг нь хангаж чадахгүй байгаа хэсэг бүрдүүлж байна. Өөрөөр хэлбэл, ипотекийн зээлийн олдоц багасаж, санхүүжилт хумигдсан нь түрээсийн эрэлтийг өсгөж, үнэ ханшийг нь нэмэгдүүлжээ.

Орон сууцны найман хувийн хүүтэй зээл олголт идэвхжиж байсан 2014, 2015 онтой харьцуулахад тус зээлийн хэмжээ хоёр дахин буурчихаад байгаа. Энэ хэрээр орон сууц худалдан авах өрхийн тоог багассан нь түрээсээр оршин суух иргэдийн тоог өсгөсөн байна. Ипотекийн зээл авч чадахгүй байгаа, өөрийн гэсэн орон байргүй иргэд түрээсийн байранд толгой хорогдохоос өөр сонголтгүй болчихоод байгаа нь энэ. 2016 оноос ипотекийн зээлийн санхүүжилт саарч эхэлснээр орон сууцны борлуулалт буурч, үнийн өсөлтийн хөөс арилж эхэлсэн бол түрээсийн байрны ханш харин алгуур өссөн байдаг.

Ялангуяа, байр түрээсэлж буй залуу гэр бүлүүдэд ипотекийн эрэлт өндөр байна. “Буянт-Ухаа 2” хорооллын түрээсийн 972 айлын орон сууцны сонгон шалгаруулалтын орон сууцаа түрээслээд өмчлөх хэлбэрт шилжүүлэх гэсэн ангилалд 4082 залуу айл өрх бүртгүүлсэн ч ердөө 1.4 хувь нь сонгогджээ. Харин өөрийн гэсэн байртай болох хүсэл тээсэн 3500 гаруй залуу гэр бүл сугалааны гадна үлдсэн байгаа юм. Нийслэлийн хэмжээнд орон байргүйгээс түрээслэх сонирхолтой 13.5 мянган залуу өрх байгааг “Тэнхлэг зууч” компани тооцоолсон байна.

Дээрээс нь нийслэлийн их, дээд сургуулиудад орон нутгаас 90 мянга орчим оюутан ирж суралцдаг. Түрээсийн зах зээлийн багагүй хэсгийг бүрдүүлдэг энэ хэсгийн эрэлт өссөөр байна.

2020 он хүртэл Монгол Улсын түрээсийн зах зээлийн нийт эрэлт 70 мянгад хүрэхээр байгааг Барилга, хот байгуулалтын яам болон “Тэнхлэг зууч” компанийн судалгаанд дурдсан. Ингээд тооцвол бизнес эрхлэгч болон төрийн төдий л тоодоггүй байсан түрээсийн зах зээл улам төрөлжиж, тэлэхээр байна. Харин түрээслэгчид 31-50 ам метр талбай бүхий хоёр өрөө байрыг  4-5 жилийн хугацаатай түрээслэн, өөрийн болгох сонирхол хамгийн өндөр байгаа аж.

ТҮРЭЭСИЙН ХАРИЛЦАА ТҮВЭГТЭЙ ХЭВЭЭР БАЙНА

Гадаадын оронд хэдийн төлөвшин тогтсон орон сууцны түрээсийн харилцаа манайд өнөө хэр түвэгтэй хэвээр байна. Энэ оноос өмч эзэмшигчид нөхцөлөө улам чангатгасан. Тодруулбал, түрээсийн төлбөрөө хамгийн багадаа гурван сар ба түүнээс дээш хугацаагаар авах, нэг сарын өртөгтэй тэнцэх хэмжээний барьцаа авах шаардлагыг дийлэнх нь тавьж байна.
Учир нь түрээслэгчид төлбөрөө төлөлгүй удах, зугатаах, тавилга, эд хэрэгсэл эвдэх, урсгал зардлаа цагт нь төлөлгүй хүндрэл учруулах зэрэг олон асуудал үүсгэдэг байна. Тиймээс хаширсан түрээслүүлэгчид ийнхүү түрээсийн нөхцөлөө өөрчилжээ.

Гэтэл тэдний тавьсан шаардлагыг түрээслэгчид хэр хангах бол. Түрээсийн дундаж үнийг 500 мянган төгрөг гэж үзвэл гурван сарын төлбөр, барьцаа хөрөнгөө нэгтгэн тооцвол хоёр сая төгрөгтэй байснаар түрээсийн орон сууцанд орохоор байна. Гэтэл цалингаас цалингийн хооронд түрээсээ төлдөг эсвэл сургалтын төлбөрөө төлөх учиртай оюутан залуус, тэдний эцэг эхчүүд энэ хэмжээний мөнгийг шууд төлж чадах уу. Тиймээс илүү хямд өртөгтэй нийтийн байрыг сонирхож буйгаа залуус учирлаж байлаа.

“Монгол Улсад түрээсийн харилцааны туршлага бага, түрээсийн орон сууцны менежмент, дараагийн үйлчилгээ, арчилгаа муу, энэ чиглэлийн харилцааны зохицуулалт сул байдаг” хэмээн Үл хөдлөх хөрөнгө зуучлагчдын нэгдсэн холбооны үүсгэн байгуулагч П.Одгэрэл хэлсэн юм. Ирээдүйд илүү өсөх төлөвтэй энэ зах зээлийн зохицуулалтыг сайжруулах, төрөлжүүлэх шаардлага ч тулгарч байна.

ИРЭХ САРУУДАД ТҮРЭЭСИЙН ЭРЭЛТ ӨСӨЖ МАГАДГҮЙ

Түүхий нүүрсийг нийслэлд нэвтрүүлэхгүй байх шийдвэрээс үүдэн гэр хорооллын иргэд шинэ түлштэй өвлийг өнтэй давах нь эргэлзээтэй хэвээр байгаа. Тэгвэл энэ шийдвэр түрээсийн эрэлтэд нөлөөлөх үү. Одоогоор нийслэлийн шинэ шийдвэрээс үүдэн түрээсийг сонгох хандлага ажиглагдахгүй байна. Гэхдээ манай иргэд урьдаас бэлтгэх гэхээсээ илүү цагийг нь тулгаж шийдвэр гаргах хандлагатай байдаг учраас ирэх саруудад ийм дүр зураг харагдахыг үгүйсгэхгүй хэмээн зуучлагчид хэлж байсан юм.

Засгийн газар 2021 он гэхэд 20 мянган өрхийг түрээсийн орон сууцанд хамруулах зорилт тавьсан. Гэвч цаасан дээр буусан төлөвлөгөөг биелүүлэхэд санхүүжилтийн дутагдал саад болсоор байгаа. Энэ зуур ипотекийн хөтөлбөр саарч, орон сууцны борлуулалт багассан. Нийслэлийн хэмжээнд орон сууцны нийлүүлэлтийн илүүдэл үүсэж, эзнээ хүлээж буй байрны тоо 36 мянган айлд хүрснийг албаныхан мэдэгдсэн. Зах зээлийн нэг хэсэгт ийн илүүдэл үүсээд байхад нөгөө талд нь түрээслэх эсвэл түрээсэлж байгаад эзэмших зэргээр орох оронтой болчих хүсэлтэй өрхийн тоо нэмэгдсээр байна.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Мөнгөө өөрөөсөө хамгаалж, хуримтлалтай болох шалгарсан аргууд

 0 сэтгэгдэл


Монголын дундаж өрх 1.2 сая төгрөгийн орлоготой тухай Үндэсний статистикийн хороо мэдээллээ. Энэ бол өмнөх оноос 200-аад мянган төгрөгөөр өссөн дүн. Орлогын түвшин инфляцаас хурдтай өссөн нь бидний хэмнэх, хадгалах, хуримтлалаа нэмэгдүүлэх боломж сайжирч байгааг илтгэнэ. Гэсэн ч мөн хугацаанд өрхийн зарлага нь орлогоосоо ч, улсын инфляцаас ч илүү хурдтай өсч 1.3 сая төгрөгтэй тэнцжээ. Өөрөөр хэлбэл Монголын дундаж өрх сар бүрийн зардлаа санхүүжүүлэхийн тулд тогтмол 100 мянган төгрөгийн өрөнд орж байна гэсэн үг.

Орлого нэмэгдэхийн хэрээр шаардлагагүй зардлаа өсгөдөг, материаллаг хэрэглээнд суурилсан бидний санхүү удирдлагын сул талыг зөвхөн энэ жишээнээс харж болно. Санхүүгээ удирдахдаа монголчуудын нийтлэг гаргадаг алдаануудыг Монголбанк тодорхойлсон байдаг аж. Бид хэрэглээг хэт шүтсэн, хэмнэх дадал суугаагүй, хэмнэснээ хуримтлуулах дадал суугаагүй, хуримтлуулах арга эзэмшээгүй, бэлэнчлэх сэтгэлгээтэй, санхүүгийн боловсрол муу (АНУ зэрэг өндөр хөгжилтэй орнуудаас бараг хоёр дахин сул), санхүүгийн сахилга бат сул зэрэг тодорхой алдаануудыг гаргадаг байна.

Орлого өссөн ч хуримтлал үүсгэж чадахгүй байгаа энгийн монгол өрхийн жишээ танд ойр санагдаж байвал дараах мэдээлэлд анхаарлаа хандуулаарай. Орох мөнгөн урсгал тогтмол үед хуримтлал үүсгэх, монгол өрхийн санхүүгийн сахилга бат, орлогоо захиран зарцуулах хэв маягт тусгайлан нийцсэн, өдөр тутмын амьдралдаа нэвтрүүлж болохуйц энгийн аргуудыг танилцуулж байна.

ЯГ ОДОО ХУГАЦААТАЙ ХАДГАЛАМЖ НЭЭ!

Бид хугацаатай хадгаламж нээхээс эмээх хандлагатай байдаг. Гэнэтийн санхүүгийн хэрэгцээ гарахад гар дээр хөрвөх чадвартай бэлэн мөнгө байхгүй байх вий гэх айдсаас энэ нь үүсэлтэй. Гэвч энэ айдас нь мөн л хэрэглээг хэт шүтсэн хандлагатай маань холбоотой. Сүүлийн 10 жилд Монгол өрхийн мөнгөн орлого гурав дахин нэмэгдсэн байна. Мөнгөн зардал инфляцаас илүү эрчтэй, орлоготой параллель өсч ирснээс орлогын өсөлт шууд хэрэглээ болж “лангуу руу” гарч байгааг харж болно. Тэгэхээр бидний хадгаламжиндаа хийгээгүй мөнгө зайлшгүй гэнэтийн хэрэгцээнд бус шуналыг маань тэжээхэд л зарцуулагдах нь илүү түгээмэл байдаг байна.

ДАНСНААСАА ТОГТМОЛ ШИЛЖҮҮЛЭГ ХОЛБУУЛАХ

Хадгаламжийн данс нээх бол ердөө эхлэл. Нэг сарын цалинд ч хүрэхгүй үлдэгдэлтэй хадгаламжтай хүмүүсийг алийг тэр гэх вэ. Тиймээс ажил хийж олсон орлогоо өөрөөсөө “хамгаалж” хуримтлал болох шулуун, дардан замыг бий болгох хэрэгтэй. Standard & Poor’s байгууллага Дэлхийн банк болон Жорж Вашингтоны их сургуулийн судалгааны багтай хамтран хийсэн Дэлхийн улс орнуудын санхүүгийн мэдлэг, сахилга батыг тодруулах судалгаанд Монгол улс 41 оноо авсан бол АНУ зэрэг өндөр хөгжилтэй орнуудад энэ үзүүлэлт 57 хувьтай байжээ. Санхүүгийн сахилга бат сул үед харьцангуй харгис гэж тодорхойлогддог аргууд илүү үр дүнтэй байдаг. Хуримтлал үүсгэхийн тулд өөрийн цалингийн данснаасаа сар тутамд, цалин буудаг өдрөө тааруулан тогтмол шилжүүлэг хийх тохиргоо суулгахад хангалттай. Цалингаа буунгуут, магадгүй оффисоосоо гарахаасаа ч өмнө тогтмол шилжүүлгийг тань татчихдаг бол бүр сайн.

ХУДАЛДАЖ АВАХ ЗҮЙЛСИЙНХЭЭ ЖАГСААЛТЫГ БИЧИЖ БАЙХ

Европын орнуудтай харьцуулахад Азийн орнууд, тэр дундаа монголчуудын дунд сэтгэл хөдлөлд тулгуурласан худалдан авалт хийх нь илүү түгээмэл байдаг. Бусад орнуудтай харьцуулахад бид төдийлөн шаардлагагүй, хэв маяг, хэлбэрт хөтлөгдсөн худалдан авалт хийх нь их байдаг гэсэн үг. Хэрвээ та санал нийлэхгүй байгаа бол шүүгээндээ сүүлийн 3 сар нэг ч удаа хэрэглээгүй хувцас, гутал, цүнх зэрэг байгаа эсэхийг анзаараад нэг үзээрэй.

Замбараагүй худалдан авалтаас гадна дэлгүүр, супермаркетууд биднийг төлөвлөөгүй худалдан авалт хийлгэхэд зориулагдсан зохион байгуулалттай байдаг. Нэг ширхэг давс авахаар дэлгүүр ороод тор дүүрэн бараатай гарч ирж үзсэн л биз дээ. Тэгвэл та тогтмол хэрэглэдэг дэвтэр дээрээ, эсвэл гар утсан дээрээ жагсаалт үүсгэн, худалдан авах шаардлагатай зүйлсээ тухай бүр нь тэмдэглэж хэвшээрэй. Ингэснээр нэг талаас дутуу худалдан авалт хийж, олон дахин дэлгүүр явахаас сэргийлнэ, нөгөө талаас шаардлагагүй зүйлс худалдан авахгүй байх боломжтой.

ХУДАЛДАН АВАЛТАА АЛЬ БОЛОХ БЭЛЭН МӨНГӨӨР ХИЙХ

Худалдаа, үйлчилгээний газрууд бараг бүгд бэлэн бусаар гүйлгээ хийх боломжтой болсон нь Монгол Улсын хувьд санхүүгийн том дэвшил. Бэлэн бусаар гүйлгээ хийх нь ариун цэвэр, аюулгүй байдлын хувьд гээд олон давуу талтай. Гэхдээ хэрвээ та мөнгө хэмнэхээр хичээж байгаа бол тийм ч тохиромжтой зүйл биш. АНУ-д хийгдсэн судалгаагаар, нэг сарын хугацаанд бэлэн бус гүйлгээнээс татгалзаж, зөвхөн бэлэн мөнгөөр худалдан авалт хийхэд судалгаанд оролцогчид зардлаа 18 хүртэл хувиар бууруулж чаджээ. Энэ нь бэлэн мөнгөөр худалдан авалт хийх нь хүний сэтгэл зүйд асар хүчтэй нөлөө үзүүлдэгтэй холбоотой. Хэдий их хэмжээний худалдан авалт хийсэн ч карт зуруулахад бидний тархинд төдийлөн хүчтэй дохио очдоггүй байна. Харин зарцуулж буй мөнгөө нэгбүрчлэн тоолж, бусдад өгөх тэр үйлдэл нь тархинд асар хүчтэй сигнал өгдөг байх нь.

EBARIMT-АА ӨДӨР БҮР БҮРТГҮҮЛЖ БАЙХ

/Цүнх, түрийвчээрээ дүүрэн баримт цуглуулчихаад, сугалааны тохирол явагдахын өмнөх өдөр л бүртгүүлдэг олон хүний нэг юм биш биз. Хэрвээ тийм бол та орой бүр ebarimt— аа уншуулж хэвшээрэй. Ингэснээр та далд ухамсартаа нэг л өдөрт ямар их хэмжээний зарцуулалт хийж байгаагаа ойлгуулж байгаа юм. Тодорхой хугацааны дараа таны уншуулах баримтын тоо цөөрч байгааг та анзаарах болно.

ХУРИМТЛАЛЫНХАА ТӨЛӨВЛӨГӨӨГ ГАРГА

Ямар ч том зорилгыг алхам алхмаар нь нарийвчилчихвал хүрэхэд тийм ч хэцүү биш. Нийт хуримтлалынхаа зорилтыг тогтоогоод, тухайн зорилгод хүрэх хугацаагаа тодорхойлоод, сар тутамд хуваачихвал таны сарын, өдрийн зорилт маш тодорхой болоод ирнэ. Гүйцэтгэлээ тухай бүр хянаад, том зорилгодоо хүрэхэд ямх ямхаар ч атугай ойртож байгаагаа мэдрэх амттай биш гэж үү.

ГАР УТАСНЫ АППЛИКЭЙШН БОЛ ХУРУУНЫ ХЭЭ, ЭСВЭЛ НҮҮР ТАНИХ ТЕХНОЛОГИОР НЭВТРЭХ ТОХИРГООГ БҮҮ ИДЭВХЖҮҮЛ

Уншигч та хуримтлалын хамгийн гол дайсан нь бид өөрсдөө, мөн бидний замбараагүй хэрэглээ, амьдралын буруу хэвшил гэдгийг ойлгосон байх. Санхүүгийн сахилга бат муутай байх тусмаа мөнгөө өөрөөсөө хамгаалах “харгис” аргуудыг хэрэглэх нь оновчтой. Технологийн дэвшил бидэнд хэрэглээний асар хялбар практикыг санал болгож байна. Энэ нь  өөрөө хэрэглээг урамшуулах, ухамсаргүй зарцуулалт хийх том шалтгаан болоод байгаа юм. Тиймээс хэрвээ та гар утасны аппликейшн ашигладаг бол хурууны хээ, эсвэл нүүр таних технологиор нэвтрэх тохиргоог бүү идэвхжүүлээрэй. Зарцуулалт хийх болгондоо олон үсэг, тооноос бүрдэх нууц үгээ шивж оруулах ядаргаатай биш гэж үү. Тэгснээс худалдаж аваагүй байсан нь дээр.

ТӨЛӨВЛӨГДӨӨГҮЙ ГЭНЭТИЙН ОРЛОГЫГ ЗҮГЭЭР Л МАРТ

Сар тутмын тогтмол орлогоос гадна нэмэлт орлого орж ирвэл түүнийгээ зүгээр л мартаад хадгаламжиндаа хий. Мэдээж санхүүгийн сахилга бат илүү сайн үед хааяа өөрийгөө урамшуулж, удаан хугацаанд авахыг хүссэн зүйлээ авахыг зөвшөөрдөг ч худалдан авалт худалдан авалтаа өдөөдөг гэдгийг мартаж болохгүй. Тиймээс тодорхой хэмжээний хуримтлалтай болох хүртлээ гэнэтийн том худалдан авалтаас ч зайлсхийх хэрэгтэй.

ЭРҮҮЛ ХООЛЛОЖ, ЭРҮҮЛ БАЙХ

Та сүүлийн нэг жилийн хугацаанд төлөвлөгдөөгүй хэрнээ хойшлуулшгүй гэнэтийн зардал юунд гаргаснаа санах гээд үз дээ. Монголчууд эрүүл мэндийн хэрэглээндээ хамгийн их гэнэтийн зардал гаргадгийг судалгаагаар тогтоосон байдаг. Тиймээс тогтмол эрүүл хооллож, өөрийгөө хайрлан аль болох өвдөхгүй байх нь гэр бүлийнхээ өмнө хүлээсэн үүрэг тань байхаас гадна хуримтлал үүсгэхэд маш чухал хүчин зүйл юм шүү.

Зөвлөгөө хэдий сайн ч хэрэгжүүлэхгүй бол ямар ч үр дүнгүй. Тиймээс та эдгээрээс өөрийн амьдралын хэв маягт тохирохыг сонгож яг өнөөдрөөс хэрэгжүүлээрэй. Нэг жилийн дараа та өнөөдөр эхэлсэн өөртөө талархах болно.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

ДНБ зоосны зөвхөн нэг талыг харуулдаг

Орлогын хуваарилалт, амьжиргаа зэрэг үзүүлэлт ДНБ-ий гадна үлддэг

 0 сэтгэгдэл


Эдийн засгийг зөвхөн ДНБ-ээр хэмжих нь хоцрогдож байна. XX зууны турш дэлхийн эдийн засгийн халууны шил байсан энэ үзүүлэлтийн сул тал, дутагдал илчлэгдсээр. Дэлхийн хөгжил нүд ирмэхийн зуур өөрчлөгдөж, дижитал эдийн засаг хүчирхэгжихийн хэрээр ДНБ-ээр эдийн засгаа хэмжихийг шүүмжлэгчдийн дуу хоолой чангарч, шинэ арга хэмжүүр нэхэж эхэллээ.

Дэлхийн шилдэг эдийн засагчдаас бүрдсэн санхүү, судалгааны байгууллагууд ДНБ-ий сул талыг илчилж эхэлсэн. Зөвхөн ДНБ-ий өөрчлөлтөөр эдийн засгийн нарийн зүйлийг харах боломжгүй хэмээн Орлого, баялгийн судалгааны олон улсын холбооноос үзсэн бол энэ хэмжүүр дижитал эдийн засагтай уялдуулахгүй байгааг Эдийн засгийн хамтын ажиллагаа, хөгжлийн байгууллага шүүмжлэв.

ДНБ нь зоосны зөвхөн нэг талыг харуулдаг. Энгийнээр тайлбарлавал, үйлдвэрүүд бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэж, олон хүн ажиллаж, иргэд халаасандаа илүү мөнгөтэй болсноор ДНБ-ийг өсгөдөг.Өөрөөр хэлбэл, улсын эдийн засгийн өсөлтийг мөнгөн үнэ цэнээр илэрхийлдэг гэсэн үг. Гэтэл энэ хэрээр иргэдийн амьдрал сайжирдаг уу.

Бас ДНБ-ийг өндөр өсгөсөн үйлдвэрлэл, баялаг эргээд нийгэмд хэрхэн хуваарилагдаж байна вэ. Үүнд ДНБ хариулт өгч чадахгүй.

Тиймээс орлогын тэгш хуваарилалт, амьжиргааны түвшин зэрэг хөгжлийн суурь үзүүлэлт ДНБ-ээр илэрдэггүй. Дэлхий дахин ДНБ-рүү хошуурсан сүүлийн 30 жилд олон улсад баялгийн тэгш бус хуваарилалт урд өмнө байгаагүйгээр нэмэгдэж, баян хоосны ялгаа гаарлаа. Цаашлаад хүмүүн капитал, нийгмийн эрүүл мэнд, байгаль орчны нөлөөлөл уг үзүүлэлтийн гадна үлддэг. Үйлдвэрлэлийг хэмжихэд чиглэсэн XX зууны хоцрогдсон хэмжүүр технологийн хөгжил дэвшилтэй ч хөл нийлүүлэн алхаж чадахгүй буйг судлаачид анхааруулж байна.

Мөн улс орнуудын тогтвортой хөгжлийн суурь болох нийгмийн сэтгэл зүй, аз жаргалын индекс ДНБ-ий дутагдлыг ил болгосон. 2018 оны байдлаар дэлхийн хамгийн аз жаргалтай 10 орны тоонд ДНБ, эдийн засгийн өсөлтөөрөө тэргүүлдэг АНУ, Хятад, Япон, Энэтхэг зэрэг топ улсын нэг нь ч багтаж чадсангүй. ДНБ-ий өсөлтөөр дээгүүрт бичигддэг БНХАУ гэхэд аз жаргалын индексээр 86 дугаарт жагссан байх юм. Үүний шалтгаан нь нөгөө л ДНБ-ий гадна үлддэг орчны бохирдол, ажилгүйдэл зэрэг үзүүлэлт нөлөөлсөн. Энэ хэрээр ДНБ-ээр улс орнуудыг эрэмбэлэх нь өрөөсгөл болох нь батлагдаж, улстөрчид доголдолтой хэмжээг өсгөхийн төлөө хөөцөлдөх хэрэг байна уу гэсэн асуулт урган гарна.

XXI зууны хувьсал өөрчлөлт нь өргөн хүрээний хэмжилт нэхэж байгаа ч ДНБ үүнд жижигдэж байгаа аж. Нобелийн шагналт эдийн засагч Жозеф Стиглиц 2018 оны Дэлхийн эдийн засгийн форумын үеэр олон улсад эдийн засаг, нийгмийн хөгжлийг хэмжих шинэ арга хэрэгтэй болсныг сануулсан. ДНБ-ий доголдлыг эдийн засагчид аль эртнээс ойлгож, анхааруулж байв.  Харин сүүлийн жилүүдэд улстөрчид ухаарч эхэлж, тогтвортой хөгжил, баялгийн тэгш бус хуваарилалтыг дэмжих бодлого боловсруулагчдын тоо нэмэгдлээ.

НҮБ-ын найм дахь Ерөнхий нарийн бичгийн дарга Бан Ги Мүн манай сонинд өгсөн ярилцлагадаа “Эдийн засгийн гүйцэтгэлээрээ Азийн орнууд дэлхийг манлайлж буй ч цаашид өндөр өсөлтийн араас хөөцөлдөхийн зэрэгцээ тэгш бус байдлыг бууруулахад анхаарах хэрэгтэй. Улсын хөгжлийг зөвхөн ДНБ-ий өсөлтөөр бус хэр олон хүний амьдралыг чанаржуулснаар, нийгмийн тэгш бус байдал хэдий чинээ буурснаар дүгнэх нь зүйтэй” хэмээн хэлсэн юм.

Энэ санаачилга тогтвортой хөгжлийн загварыг дэлхийд хамгийн амжилттай хэрэгжүүлж буй, хөгжингүй орнуудын улстөрчдөөс эхэлж байна. Япон болон Европын орнуудын удирдагчид ДНБ-ий өсөлтийг бүхний хэмжүүрээр төсөөлөхөө больж, бусад үзүүлэлттэй хослуулан, эдийн засгийн эрүүл мэндээ хэмжиж байна. Тухайлбал, Япон улс гэхэд өөрсдийн боловсруулсан аргаар хэмжихэд ДНБээр агшсан эдийн засаг нь өссөн дүнтэй гарчээ.

Шинэ Зеландын Ерөнхий сайд Жасинда Ардерн “Иргэд үндсэн хэрэгцээгээ хангаж буй эсэх, эрүүл мэнд, боловсролын үйлчилгээ хүртээмжтэй буй эсэхийг ДНБ харуулдаггүй. Гэтэл орхигдоод буй эдгээр хүчин зүйлс улсын ирээдүйн суурь үзүүлэлтэд багтдаг” хэмээн мэдэгдсэн байна. Тэгвэл Шотландын Засгийн газрын тэргүүн сайд Никола Стержен “ДНБ нь эдийн засгийн богино хугацааны үйл ажиллагааг үнэлдэг” хэмээн тодорхойлов.

2018 онд Шотланд, Исланд, Шинэ Зеланд улс нэгдэж, өндөр өсөлтөөс илүү эдийн засгийн сайн сайхан байдалд чиглэсэн засгийн газруудын сүлжээ байгуулсан юм. Түүнчлэн Энэтхэг, Их Британи зэрэг улс шинэ хэмжих арга эрэлхийлж байгаа бол Канад улс ДНБ-ээс гадна нэг хүнд ногдох хөгжил цэцэглэлт, байгалийн тогтвортой нөөцийн үзүүлэлтийг тооцож эхэлжээ.

ДНБ тухайн улсад шинээр бүтээгдсэн бараа болон үйлчилгээг илэрхийлдэг хэдий ч эдийн засгийг бүрэн утгаар илтгэж чадахгүй байгаа нь энэ. Иймд ДНБ-ий өсөлтөд 100 хувь найдах хэрэггүй болж таарч байна.

Үүнийг ч дэлхийн зарим орон ойлгож, ДНБ-ийг бусад хэмжүүртэй хослуулан эдийн засгийн эцсийн үнэлгээ хийж байна. Манай улсын макро эдийн засгийн суурь үзүүлэлт нь өнөө хэр ДНБ хэвээр байгаа төдийгүй энэ хэмжүүрээр бид хаана яваагаа оношилсоор. Цаашлаад зөвхөн энэ үзүүлэлтийг өсгөхийн төлөө зүтгэж, хоцрогдсон хэмжүүрийн хойноос хөөцөлдсөөр байна. Бодлого тодорхойлогчид ч доголдолтой ДНБ-ээр улсынхаа судсыг атгачихаад, эдийн засаг маань сайн байна хэмээн гайхуулцгаадаг. Ялангуяа, улс төрийн сонгууль ойртохын хэрээр ДНБ дарга нарын хамгийн дуртай үг болдог төдийгүй энэ хэмжүүрийн өсөлтөөс эш татан, эдийн засгаа аварлаа хэмээн сайрхдаг. Гэтэл энэ нь үнэндээ эдийн засгийн өөрчлөлтийн зөвхөн нэг хэсгийг л тодорхойлох аж.

ДНБ-ийг бусад хэмжүүртэй хослуулан эдийн засгийн эцсийн үнэлгээгээ хийж байна

Цаашлаад ийм доголдолтой хэмжүүрээр Монголын эдийн засгийн бодит байдлыг бүрэн тодорхойлж, төрийн бодлогын жанжин шугам болгож болохгүй. Сүүлийн 20 гаруй жил ДНБий хэмжээ 40 дахин томорсон ч яагаад Монголын хүн амын гуравны нэг нь ядуу, баялгийн тэгш хуваарилалт асар их байна вэ. Бодлогын луужин өрөөсгөл байснаас улсын хөгжил ч ташаа чиглэл рүү шилжсэн юм биш биз. ДНБ төрийн бодлогын жанжин шугам биш болох нь батлагдаж байна. Иймд энэ үзүүлэлттэй бусад хэмжүүрийг хослуулах хүний хөгжил, байгаль орчин, хөдөлмөр эрхлэлтийн үзүүлэлтийн байр суурийг дээшлүүлэх шаардлага тулгарч байна.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Үйлчлүүлэгчдийн маань 90 хувь нь Instagram-аар “дамжин” ирдэг

Хувцсаа элэгдэж урагдтал нь удаан өмсвөл бүр илүү загварлаг

 0 сэтгэгдэл


Өдөр бүр маш их хэмжээний контент Facebook, Youtube, Instagram, Twitter зэрэг нийгмийн сүлжээнд нийтлэгдэж байна. Зөвхөн Instagram-д л гэхэд секунд тутамд 2100 пост шинээр нийтлэгддэг. Энэ бол бизнес эрхлэгчдийн хувьд алдаж болохгүй том боломж. Харин энэ боломжийг хамгийн сайн ашиглаж буй хувцас загварын компани бол залуусын 93//KiDULT брэнд юм. Хувцас загвар бол тухайн нийгмийн амьдралын хэв маяг, залуусын үзэл бодлын тусгал болдог. Бизнесийн шинэ хэв маягийг амжилттай хэрэгжүүлж, трэнд болоод буй 93//KiDULT брэндийн урлангаар зочилж, үүсгэн байгуулагчдын нэг, ахлах загвар зохион бүтээгч М.Нямсүрэнтэй ярилцлаа.

МИНИМАЛИСТ АМЬДРАЛЫН ХЭВ МАЯГ БА ХУВЦАС ЗАГВАР

Хотын төвд байрлалтай жижигхэн дэлгүүрийн хаалгыг татахад ахлах загвар зохион бүтээгч М.Нямсүрэн биднийг угтав.

93// K iDU LT-ийн бай р гурван хэсгээс бүрдэх аж. Харин дэлгүүр бүхэлдээ эмх цэгцийг мэдрүүлнэ. Хоёр цагаан сандал байх бөгөөд брэнд дэлгүүрийн ширээн дээр хөглөрдөг сэтгүүлээс ганц нь ч энд байхгүй. Бүр лангуу ч үгүй бөгөөд төмөр өлгүүрээс таван хүрэм, нэг юбка өлгөөтэй байх нь сонин. “Манай бүтээгдэхүүнүүд худалдаанд гараад нэг өдрийн дотор зарагдаж дуусдаг. Энэ бол илүү үлдсэн хувцаснууд” хэмээн М.Нямсүрэн хариулав. Учир нь дэлгүүр сард хоёр өдөр л хаалгаа нээдэг аж.

Бусад цагт нь зургаан хүний бүрэлдэхүүнтэй 93//KiDULT-ийн баг загвар зохион бүтээх, үйлдвэрлэх, брэнд хөгжүүлэлтээ хийдэг. Энэ талаар Д.Нямсүрэн “Бидний хамгийн том давуу тал бол гаргасан загвар бүр үлдэгдэлгүй зарагдаж дуусдагт байдаг. Бид загвараа зохион бүтээх, чанартай материал сонгох, фото зураг авалт хийх, брэнд хөгжүүлэлт, маркетинг сурталчилгаандаа харамгүй цаг зарцуулдаг. Олон тооны хувцас үйлдвэрлэх биш үнэ цэнэ шингэсэн цөөн тооны хувцас үйлдвэрлэхийг зорьдог. Тиймдээ ч KiDULT-ийн хувцаснууд өдөр бүр өмссөн ч уйдахааргүй, урагдсан ч загварлаг харагдах тийм л үнэ цэнэтэй байгаасай гэж бид зорьдог. Хувцсаа элэгдэж урагдтал нь удаан өмсвөл бүр илүү загварлаг. Тиймээс удаан өмсөхөд тохиромжтой чанартай материал ашигладаг. Мөн өнөөгийн нийгэм залуусаас өөртөө итгэлтэй байхыг “шаарддаг” болсон. Тиймээс манай брэнд трендийг бус шинэ содон бас биед эвтэйхэн хувцсыг л санал болгодог” хэмээн ярилаа. Чанарт илүү анхаарсан, цөөн тоог эрхэмлэсэн, эрх чөлөөтэй ч эмх цэгцтэй гэдэг утгаараа KiDULT бол яах аргагүй минималист брэнд юм.

ЗАЛУУСЫН ОРОН ЗАЙ БА МИЛЛЕНИАЛУУДЫН БИЗНЕСИЙН ХЭМНЭЛ

KiDULT-ийн үүсгэн байгуулагч Г.Тэнүүн, ахлах загвар зохион бүтээгч М.Нямсүрэн, менежер Х.Жаргалмаа нар бол миллениал үеийнх. Харин туслах дизайнер Р.Цэлмүүн, Б.Энхцацрал нар Z үеийнхэн. Хүний эрхийг тунхагласан ардчилсан нийгэмд хүмүүжиж, технологи, шинжлэх ухааны хурдацтай хөгжилтэй хөл нийлүүлэн яваа шинэ мянганыхан буюу миллениалууд болон Z-үүд өмнөх үеийнхнээс үзэл бодол, амьдралын хэв маягаараа эрхгүй ялгарна.

Уг дэлгүүр сард хоёр өдөр л хаалгаа нээдэг аж

Энэ үеийнхнийг бүх зүйлийг аль болох өөрөөр бас бүтээлчээр хийхийг эрхэмлэдэг хэтэрхий хөдөлгөөнтэй, амбицтай гэж Wellspace сэтгэл судлалын төвийн үүсгэн байгуулагч, сэтгэл судлаач Тара Гриффит тодорхойлсон нь бий. 

Загвар зохион бүтээхээс гадна өөрийн бүтээсэн загварынхаа фото модель нь болдог М.Нямсүрэн инстаграмдаа 54.6 мянган дагагчтай. Харин захирал Г.Тэнүүн 63.3 мянган дагагчтай бол 93//KiDULT-ийн албан ёсны хаяг 20.2 мянган дагагчтай. Шинэ коллекц худалдаанд гарах өдөр, цагийг инстаграмаар мэдээлэхэд 138 мянга гаруй байнгын дагагч нарт мэдээлэл нь шууд хүрнэ гэсэн үг юм. Энэ талаар Д.Нямсүрэн, “Манай хэрэглэгчдийн 90 гаруй хувь нь инстаграмаар дамжуулан мэдээлэл авч үйлчлүүлдэг. Энэ бол залуучуудын хамгийн их ашигладаг платформ төдийгүй зураг болон видео контент түгээхэд хамгийн тохиромжтой сувгийн нэг мөн. Өдөрт 93//KiDULT-ийн албан ёсны инстаграм хаягаар дамжуулан 60 гаруй захидал хүлээн авч хариу илгээдэг. Сонирхуулахад, Г. Тэнүүний инстаграм нэр Tennekaze. Түүний хамгийн сүүлд хүүтэйгээ хамтдаа авахуулсан зураг гэхэд л 9758 хандалт авчээ.

АЖИЛЛАХ АРГА БАРИЛ БА АЛСЫН ХАРАА

93//KiDULT удахгүй онлайн дэлгүүртэй болно. Улаанбаатарт хүрээгээ тэлж Дархан, Эрдэнэтэд салбартай болохоор зорьж байгаа гэнэ. Д.Нямсүрэн хоногийн 24 цагийн яг хагасыг нь ажилдаа зарцуулдаг. Тэрбээр ойрын хугацаанд ном бичихийг бас Ази, Европын улсуудаар аялахыг хүсч байгаа тухайгаа ярилаа.

“Өнгөрсөн дөрвөн жилийн хугацаанд хамгийн их асуудал дагуулсан зүйл юу байв” гэхэд тэрбээр, “Хамтарч ажиллахад тохирсон гал цогтой, хүсэл мөрөөдөлтэй хүмүүс тун цөөхөн байдаг” гэж хариулсан юм. Продакшны хэмжээнд үр бүтээлтэй ажилладаг нь багийн гишүүдийн ажлын бүтээмжтэй холбоотой аж. Үүний нууцыг “багийн гишүүн бүр зорилгоо ухамсарлаж, хамтран ажиллаж чаддаг” гэж тайлбарласан юм. Зургаан гишүүний хоёр нь их сургуулийн оюутан. Бүтэн цагаар биш уян хатан нөхцөлөөр дэмжин ажилладаг нь харилцан ойлголцлыг илтгэнэ. “Цагт хүлэгдэж биш хүсэл мөрөөдлөөрөө хөглөгдөн ажилладаг нь үйлдвэрлэсэн хувцас бүр чанартай байхад нөлөөлдөг” гэж. М.Нямсүрэн тодорхойлов.

СТРЕССИЙГ МЭДЭР БАС СОШИАЛАА ХЯНА

Д.Нямсүрэн хувцас үйлдвэрлэлийн бүх шат дамжлагад хяналт тавьж ажилладаг учир уурлаж, бухимдах тохиолдол их гардаг. Хувцас оёх материалаа чанартай гэж сонгосон ч хэсэг хугацааны дараа бөөсрөх үед сэтгэл санаа “навс” унана. Эсвэл хамтран ажиллаж буй газрууд эхэлж ярьснаа зөрчиж, цаг хугацаа, нөхцөлөө гэнэт өөрчлөх зэрэг хүндрэлүүд олон гарна. Ийм нөхцөлд тэр стрессийг дарамт биш боломж гэж хардаг гэв. Тэрбээр, “Ажил буцалж байгаа үед асуудал байх л болно. Асуудлыг дагаад стресс үүсэх хэдий ч шийдвэрлээд, эргээд харахад илүү үр бүтээмжтэй ажилласан байдаг. Загварын хувьд шинэ эсгүүр, зохион бүтээлт, шинэ дизайныг туршин хүргэх нь тийм ч амархан байгаагүй. 2017 онд анхны намар, өвлийн загвараа танилцуулахад хүн бүр алга ташин гайхалтайгаар хүлээн авсан. Гэхдээ шинэ, өвөрмөц загваруудыг өмсөөд турших зориг залууст бага байсан учир хувцаснуудаас үлдсэн. Харин өнөөдөр минимал хэв маягтай, том хэлхгэр хэмжээтэй, шинэ загваруудыг маань залуучууд хүлээн авдаг болж. Бид тодорхой хэмжээнд Монголын хувцас загварын салбарт шинэ соёлыг нэвтрүүлж байгаа” гэсэн юм.

Харин уулзалтын төгсгөлд М.Нямсүрэн залууст сошиалд “мацаг барих”-ыг санал болголоо. Тэрбээр хэлэхдээ, “Орчин үеийн залуус сошиал орчинд хэт идэвхтэй байснаар дарамтыг мэдэрч байна. Залуучууд сошиалд хэт автсанаас ядаргаанд орж байна. Би ч гэсэн ялгаагүй сошиал дээр олон мундаг хүмүүсийг дагаж тэдэн шиг байхыг хичээж байсан. Дарамтыг мэдэрч байсан. Харин сарын хугацаанд сошиал мацаг барихдаа би гэр бүлээ, найз нөхдөө бас өөрийнхөө чаддаг зүйлийг олж харсан. Би мундаг хүн биш. Өөрийнхөө чиглэлийг бүрэн олчихсон ч хүн биш. Зөвхөн багаасаа дуртай байсан зүйлдээ цаг гаргаж, өөрийн чаддаг зүйлдээ төвлөрч байгаа хүн. Сошиал медиад бидний хардаг зүйл чухал биш. Чи мундаг хүмүүсийг хараад, даган дуурайгаад хэзээ ч өөрийгөө олохгүй. Оюун бодлоо өөрийгөө хайрлахад төвлөрүүлж сошиалыг зөв ашиглаж сураарай. Хүссэн зүйлээ өөрийнхөөрөө л хий. Сошиалд бусдыг дагаж байна гэдэг даган дууриах ёстой гэсэн үг биш” гэсэн юм.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Трамп Гринландыг худалдан авч чадах уу? Үгүй, гэхдээ...

 0 сэтгэгдэл