A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/1143/

Малын маханд чинь хар тугалга олон зуу дахин их байна шүү, монголчууд аа!

Аккумлятор дахин боловсруулах үйлдвэрийн ойр орчимд хар тугалга өндөр хэмжээгээр илэрсэн цэг олон

 0 сэтгэгдэл

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/1143/


Улаанбаатар хотын ойр орчим болон Баянзүрх дүүргийн 11 дүгээр хороо буюу Хонхор дахь Богд уулын Шажин хурахын аманд нутагласан айлуудын мал болон ойр орчмын хөрс, ургамал хар тугалгаар бохирджээ. Үүнийг сүүлийн таван жилийн хугацаанд судалж буй Японы Мияазакигийн их сургуулийн Бүс нутгийн инновацийн факультетийн доктор, дэд профессор Косүкэ Тошикиг Монголд ирээд байхад нь уулзаж ярилцлаа.

-Юуны өмнө цаг зав гарган ярилцахаар болсонд баярлалаа. Та яагаад Монголд ийм судалгаа хийхээр шийдсэн юм бэ?

-Эхнэр маань монгол хүн. Бид зун бүр Монголд ирдэг. Би мастер, докторт олон монгол монгол оюутантай хамт суралцсан. Бид хамт сурч байсан оюутнуудынхаа улс орныг судалж үзье гэж шийдээд 2006 онд анх Монголд ирж, хоёр сар гаруйн хугацаанд судалгаа хийсэн юм. Монгол Улс маш хурдтай автомашижиж байгааг та бүхэн ч гэсэн харж байгаа байх. Үүнээс болж амьдрах орчин хар тугалгаар их бохирдож байна.

-БЗД-ийн 11 дүгээр хороо, Богд уулын Шажин хурахын амыг онцгойлон судлах болсон шалтгаан тань юу байв?

-Би 2013 онд хоёр сарын хугацаанд Монголд ирж, хог хаягдлын менежментийн чиглэлээр судалгаа хийсэн юм. ШУТИС-ийн Эрдэм шинжилгээ, технологийн проректор Ч.Баасандаш нарын эрдэмтэдтэй хамт хогийн цэгүүдээр явахдаа мал орж ирээд тэндээс янз бүрийн зүйлс ялгаж идэж байгааг хараад бид маш их цочирдсон. Монгол нүүдлийн мал аж ахуйтай, мал нь Япон шиг хашсан газарт бэлчдэггүй. Хаа дуртай газраа бэлчиж өвс ургамал иддэг. Гэтэл хогийн цэг дээр бэлчиж байгааг нь хараад хордож байгаа байх гэж бодсон учраас судлахаар шийдсэн. Энэ тухайгаа ХААИС-ийн дэргэдэх Мал эмнэлгийн хүрээлэнгийн эрдэмтэнтэй уулзаж, хогоор хооллож буй малын талаар судалсан эсэх тухай ярилцсан. Түүнтэй ярилцах явцдаа Хонхорын талаар сонссон юм. Хонхорт автомашины аккумлятор дахин боловсруулах үйлдвэр баригдаж, тэр хавийн бэлчээр хордож, улмаар мал хорогдож байгаа гэж сонсоод, тэндээс судалгаагаа эхлэхээр шийдсэн дээ. Энэ бол 2014 он байсан.

-Хонхор орчмын хөрс, ус, ургамал, малын цусанд хар тугалгын агууламжийн судалгаа хийхэд ямар үр дүн гарч байна вэ?

-Хонхор дахь аккумлятор дахин боловсруулах үйлдвэрүүдийн хашааны ойр орчимд хар тугалгын агууламж өндөр хэмжээгээр илэрсэн цэгүүд олон байгаа. Бид тэр орчмыг бусад газартай харьцуулахаар шийдэж Улаанбаатар хотын гадна баруун, зүүн, хойд, урд хэсэг болон хот доторх автобусны орчим, машин тэрэг их зогсдог, холхидог газруудаас шинжилгээ авч үзсэн. Хонхортой харьцуулахад эдгээр цэг дэх бохирдлын хэмжээ зөвшөөрөгдөх дээд хэмжээнээс хэтрээгүй.

-Тэгвэл Хонхор орчмоос хар тугалгын бохирдол өндөр хэмжээтэй илэрсэн юм байна. Энэ нь зөвшөөрөгдөх дээд хэмжээтэй харьцуулахад хэд гэсэн тоо вэ. Хүний эрүүл мэндэд хэр зэрэг аюултай вэ?

-Харилцан адилгүй үзүүлэлтүүд гарсан. Зөвшөөрөгдөх дээд хэмжээнээс хамгийн багадаа арав гаруй дахин, цаашлаад хэдэн зуу дахин өндөр үзүүлэлт гарсан.

-2014 оноос хойш бараг дөрвөн жил өнгөрсөн байна. Энэ хугацаанд бохирдлын хэмжээ хэр зэрэг өөрчлөгдөж байна вэ?

-Би жилд ганц л удаа ирж хөрс, ургамал малын цуснаас дээж авч шинжилдэг. Бүтэн жилийн турш график гаргаж, ул суурьтай шинжилгээ хийж чадаагүй байна. Үйлдвэрийн үйл ажиллагаа ч улирлын чанартай хэлбэлздэг. Тиймээс үйлдвэрийн үйл ажиллагаа орчны бохирдолд ингэж нөлөөлж байна гэдгийг яг таг нарийн хэлэхэд хэцүү.

-Тэндхийн оршин суугчид бохирлын эх үүсвэрийг үйлдвэр гэж ойлгож, хэлж ярьж байна. Таны хувьд бохирдлын эх үүсвэрийн шалтгаан юу байж болох вэ?

-Шинжилгээгээр хөрсний хар тугалгын бохирдлын эх үүсвэр нь тэдгээр үйлдвэр гэдэг нь тодорхой болсон. Хөрснөөс гадна бид малын цусан дахь хар тугалгын агууламжийг тодорхойлдог. Малын цусан дахь хар тугалгын агууламж 2016, 2017 онд өмнөх хоёр жилтэй харьцуулахад үл ялиг багассан үзүүлэлт гарсан. Гэхдээ бохирдлын агууламжид байгалийн хүчин зүйл нөлөөлдөг. Тухайлбал, бороо орогуут хөрсөнд байсан хар тугалга урсдаг. Тиймээс бохирдлын хамрах хүрээ өөрчлөгдөнө. Харин энэ жилийн хувьд үнэхээр мал тухайн үйлдвэрээс болж хордоод байгаа эсэхийг тогтоох шинжилгээ авч чадсан шүү. Гэхдээ хар тугалгын бохирдлыг зөвхөн тэдгээр үйлдвэрийнх гэж үзэхэд лавшруулж судлах шаардлага их байна. Түүхий нүүрсэнд хар тугалга их агуулагддаг. Мөн монголчууд хар тугалга багахан агуулсан бензин хэрэглэдэг тул машины яндангаас хар тугалга ялгардаг. Тиймээс малын цус тэр үйлдвэрүүдээс болж бохирдоод байгаа эсэхийг би өөрийнхөө хэмжээнд баттай хэлэхэд арай эрт байна. Мөн хар тугалгын агууламжтай будаг бий. Энэ бүгдийг хамруулан судалж, тооцож байж л эцсийн үр дүнг хэлнэ. Японы Хоккайдо мужид нэг ферм хашаагаа хар тугалганы агууламжтай будгаар будсанаас тугал хашаа долоож, хордож байсан тохиолдол бий. Магадгүй одоохондоо үйлдвэрээс бохирдоод байна гэж харагдаад байж магадгүй. Тийм учраас шинжлэх ухааны үндэстэй судалгаа хийх зайлшгүй шаардлагатай юм. Миний хэлэх өөр нэг зүйл бол 2015 онд Төв аймгийн Эрдэнэ сумын орчмоос авсан малын цусан дахь хар тугалгын агууламж Хонхорын малынхаас өндөр гарсан. Ойр хавьд нь үйлдвэр байгаагүй. Мөн Улаанбаатар хотын урд хэсгээс авсан малын цусны дээжинд хар тугалга өндөр гарсан. Энэ бүхнийг юунаас болж байна гэдгийг олж тогтооход жилд ганц ирж хийж буй миний шинжилгээ хангалтгүй байна. Тиймээс мал хар тугалгаар яагаад бохирдоод байгааг олж тогтоох хэрэгтэй байна.

-Зөвшөөрөгдөх дээд хэмжээнээс өндөр гэдгийг бид хэд гэж ойлгох вэ?

-Монголд мэдээж малын цусанд хар тугалга тийм хэмжээнд агуулагдана гэсэн стандарт байхгүй. Харин дэлхийн Мал амьтны эрүүл мэндийн байгууллагаас гаргасан зөвшөөрөгдөх дээд хэмжээ гэж бий. Миний шинжилгээ хийдэг зөөврийн багаж 3.5-60 мкг хүртэлхийг хэмждэг. Хар тугалгаар бохирдоогүй газрынх бол 3.5 мкг гэсэн үзүүлэлтээс бага байдаг. Хонхорын хувьд багажны дээд үзүүлэлтийг давсан. Эрдэнэ сум, өмнө зүгээс авсан үзүүлэлт 60 мкг-д дөхсөн, түүнээс давж гарсан нь ч байгаа юм. Ямар ч байсан мал хар тугалгаар хордоод байгаа нь үнэн, харин юунаас болоод байгааг олж тогтоох хэрэгтэй.

-Дээж авсан зарим цэгт хар тугалгын агууламж зөөврийн багажны хүчин чадлаас давж байна гэсэн. Үүнийг нарийн тогтоох шинжилгээ Монголд хийхэд лабораторийн хүчин чадал хэр зэрэг байна вэ?

-ICP гээд нарийн шинжилгээ хийдэг багаж Монголд бий. Түүгээр хийхийн тулд их хэмжээний дээж шинжлүүлж болно. Гэхдээ үүнд цаг, мөнгө их орно. Тиймээс Монголд судалгаа хийхийн тулд өөрөө худалдаж аваад ирсэн юм. Одоогоор ХААИС-ийн Мал эмнэлгийн хүрээлэнгийн лабораторид зохих түвшинд хийж байна. Тэнд хар тугалгын агууламжийг тодорхойлж болно. Гэхдээ илүү нарийн атом, молекулын түвшинд шинжилнэ гэвэл Монголд хийж чадах эсэхийг мэдэхгүй байна. Нарийн шинжилгээнүүдээ Японд зориулалтын лабораторид дээжээ аваачиж өгөөд хийлгэдэг. Монголд нарийн шинжилгээ хийвэл зүгээр гэж боддог. Гэхдээ шинжилгээ нарийсах тусам зардал нэмэгддэг.

-Хар тугалгын хор уршиг хэр зэрэг их байдаг талаар та бодлоо хуваалцаач?

-Хар тугалгын хордлого гэнэтийн болон байнгын гэсэн хоёр янзаар илэрдэг. Нэг удаа их хэмжээгээр хордоход бөөлжих, толгой эргэх, нүд эрээлжлэх, гэдэс өвдөх, гүйлгэхийг гэнэтийн хордлогын шинж тэмдэг гэдэг. Байнгын гэдэг нь тухайн орчноос тогтмол хорддог гэсэн үг. Ийм хордлоготой хүний хоол боловсруулах эрхтнүүд хамгийн их хорддог, шинж тэмдэг нь гэнэтийн хордлоготой адил илэрдэг. Мэдрэлийн системд бас их аюултай нөлөөлж, амархан мартаж, төвлөрч чадахаа больж, уцаартай болдог. Хүүхэд ч ялгаагүй. Цаашлаад хараагүй болох аюултай. Хүүхдийн бие организм өсөж байдаг хэдий ч мэдрэлийн систем, уураг тархи нь хөгжихөө больдог. Малын хувьд хүн, хүүхэд шиг шинж тэмдэгээ хэлж чадахгүй тул хордлогыг нь тогтоох гэдэгнарийн түвэгтэй ажил.

Аккумляторын үйлдвэрийн ойролцоо махны үйлдвэр барих нь яаж ч бодсон буруу
-Хонхор орчмын нутаг нийслэлчүүдийн хүнсний сүлжээнд орчихоод байна л даа. Ер нь хар тугалгаар хордсон малын мах идсэнээр иргэд хордох аюултай гэж ойлгох нь зөв үү?

-Хонхор орчмоор нэг удаа туувраар явахад мал хар тугалгаар их хордоно гэж би хэлэхгүй. Гэхдээ хар тугалгаар бохирдсон мах идлээ гэхэд сарын хугацаанд хар тугалгын 70 хувь нь шээс болон өтгөнөөр ялгардаг. Тэнд айлуудын мал бэлчдэг үү, эсвэл туувраар нэг удаа яваад орж ирдэг эсэхийг би бас асуумаар байна.

-Аль аль нь бий. Мөн нийслэлчүүдийн махны хэрэгцээг хангах махны үйлдвэр байгуулж байгаа. Бид үүнээс сэргийлэх зорилготой байгаа юм?

-Нэг удаа яваад өнгөрөхөд их хэмжээгээр хордохгүй. Агаараас гадна идэж байгаа өвс, ууж байгаа уснаасаа илүү хордох болов уу. Тэр хэсгээр туувраар өнгөрсөн малын элэг, цусанд шинжилгээ хийж үзэх шаардлагатай юм байна даа.

-Ер нь Японд хар тугалгын бохирдлоос хэрхэн сэргийлдэг вэ. Ялангуяа аккумляторын хаягдлыг яаж шийддэг вэ?

-Хар тугалгын аккумлятор гаднах хуванцар, нэмэх, хасах туйлын дунд байдаг хар тугалга, хүхрийн хүчлээс бүрддэг. Хуванцар, хүхэр нь аж үйлдвэрийн хог хаягдалд ордог тул тусад нь ялгаж аваад саармагжуулж, хоргүй болгож, стандартын дагуу дахин боловсруулдаг. Түүнээс хар тугалгыг нь гаргаж авах арга дэлхийн хаана ч адилхан. Хамгийн гол нь үйлдвэр стандартыг яг таг мөрдөж байгаа эсэхэд өндөр түвшинд хяналт тавьдаг. Монголд стандарт мөрдөхгүй, хянахгүй байгаа тул орчин нь бохирдож байна. Харин Японд маш нарийн мөрддөг, мөрдөхгүй бол тухайн үйлдвэрийн эрхийг нь цуцлах, үйл ажиллагааг нь зогсоох арга хэмжээг шат шатанд аваад явдаг учраас үйлдвэрүүд орчноо бохирдуулахгүйгээр үйл ажиллагаа явуулдаг. Хар тугалгын аккумлятор боловсруулах том үйлдвэр Японд 6-7 бий. Эдгээр үйлдвэр томоохон хотуудаас маш зайдуу, хөдөө байрлаж үйл ажиллагаа явуулдаг. Хөдөө ч гэсэн хүний амьдарч байгаа газраас алс байрладаг юм. Японы хувьд орчны стандарт нь тухайн орон нутаг, муж бүрт харилцан адилгүй. Ямар стандарт мөрдөхөө тухайн орон нутгийн засаг захиргаа шийддэг. Бохирдуулагч бодисуудын зөвшөөрөгдөх дээд хэмжээг нарийн зааж өгсөн. Ялгарч байгаа хаягдалд агуулагдах хорт бодисуудын хэмжээг ч нэг бүрчлэн тогтоож өгсөн байдаг. Орчны стандарт мөрдөх ёстой байгууллагууд тодорхой графикийн дагуу орчны бохирдлын түвшнээ хэмжиж, холбогдох байгууллагад мэдээллээ тогтмол өгөх үүрэг хүлээдэг. Үүргээ биелүүлж буй эсэхийг нь мэргэжлийн хяналтын байцаагч нар нь илрүүлж, хяналт тавьдаг.

-Монголд хар тугалгын бохирдол байгаа гэдгийг олон эх сурвалж олж тогтоогоод, анхааруулж байгаа ч төр засгийн зүгээс олигтой арга хэмжээ авахгүй байна л даа. Японд энэ асуудалд шийдвэр гаргагчид хэр зэрэг мэдрэг ханддаг вэ?

-Хяналтаа л сайн тавих ёстой. Засгийн газрын түвшинд хүргэхгүйгээр мэргэжлийн хяналт тавих үүрэгтэй байгууллагууд л шийддэг. Намайг бага байхад хар тугалгын бохирдол Японд их байсан. Гэхдээ энэ нь аккумлятороос болоогүй. Харин хар тугалгын агууламжтай бензин хэрэглэж байгаагаас бохирдол үүсдгийг судалж мэдсэнээр хар тугалгагүй бензин хэрэглэдэг болж, бохирдлоосоо салсан.

-Бид хар тугалгын бохирдолтой газар махны үйлдвэр байгуулж байгаа нь маш хариуцлагагүй явдал. Хүнсний аюулгүй байдал, хог хаягдлын менежмент Монголд алдагдсаны нэг том жишээ энэ болов уу. Та энэ тал дээр судлаач хүний хувьд юу гэж хэлэх вэ?

-Өмнө хэлсэнчлэн Японд үйлдвэрүүдээ хүн амаас зайдуу барьдаг. Тиймээс аккумляторын буйг шат дараатай маш нарийн хяналт тавих шаардлагатай юм. Тэгэхгүй бол ТЭЗҮ-д тусгаагүй хоцрогдсон технологи ашиглаж байхыг үгүйсгэхгүй шүү дээ. Монголчуудын хувьд мал нь байгалиас өвс тэжээлээ шууд иддэг. Ард иргэд нь тэр малын махаараа хооллодог. Тиймээс байгалиа хамгаалах нь монголчуудын хувьд маш чухал байх ёстой. Харин Японд зориулалтын тэжээлээр хооллодог тул тэжээлийн үйлдвэрлэлд стандарт мөрддөг.

-Та цаашид үргэлжлүүлж судлах уу?

-Миний судалгааны санхүүжилт энэ жил дуусаж байгаа. Ирэх жил үргэлжлүүлэн судлах сонирхолтой байгаа тул судалгааны нарийн төлөвлөгөө гаргаж салбарын яамдаа өгнө. Монголд дээд сургууль, хүрээлэнд судалгааны санхүүжилт маш багатай. Харин Японоосоо шийдүүлж чадвал далайцтай судалгаа хийе гэсэн бодолтой байна.

-Би таныг анхан шатны судалгаа хийсэн гэж ойлгож байна. Зөв үү?

-Миний судалгааны санхүүжилт тийм их биш тул суурь судалгааны түвшинд л хийлээ. Өргөн хүрээнд хийе гэвэл нэмэлт санхүүжилт авч, жилийн турш дээж авч, бороо цас зэрэг байгалийн үзэгдлүүд хар тугалгын бохирдолд хэр зэрэг нөлөөлж байгааг судалъя гэж бодож байна.

-Нийслэлийн орчим авсан дөрвөн цэгээ та тодорхой хэлэх боломж байна уу?
-Батсүмбэр, урагшаа Сэргэлэн сумаас авсан. Гэхдээ өндөр агууламжтай газруудыг хамаагүй хэлэх боломжгүй байна. Хүмүүс малыг нь худалдаж авахаа больчихож магадгүй шүү дээ.
-Ер нь хэчнээн толгой малын цуснаас дээж авсан бэ?
-Очсон газар бүрээсээ таван бог, гурван бодын цуснаас дээж авсан. Илүү бохирдсон газруудад бол олон малаас авдаг. Гэхдээ энэ жил тоогоо арай цөөрүүлсэн.
-Бог, бод малын алинд нь их агуулагдаж байгаа бол ер нь?
-Идэш ихтэй мал илүү бохирдож байна гэсэн хар төрсөн. Төл, нас залуу малуудын цусан дахь хар тугалгын агууламж өндөр байна гэсэн хандлага ажиглагдсан. Үүнийг маш өргөн цар хүрээтэй судлах хүсэлтэй байгаа. Сарын хугацаанд 70 хувь нь гадагшилдаг тул. Малаа ямар үед нь нядалгаанд өгч байгаа эсэхээс хамааран хордлогын хэмжээ янз бүр байна. Эцэст нь хэлэхэд, малын маханд чинь хар тугалга олон зуу дахин их байна шүү, монголчууд аа!

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

“Балдорж” шагналын эзэд тодорлоо

​Гранпри шагналыг “Өнөөдөр” сонины сэтгүүлч Т.Энхбат, Ж.Сувдмаа нар хүртлээ​. Манай сонины сэтгүүлч З.Цэлмэг шилдэг аравт шалгарлаа.

 0 сэтгэгдэл

Нэрт сэтгүүлч, соёлын гавьяат зүтгэлтэн Ц.Балдорж агсны үйл хэргийг мөнхжүүлэх, Монголын сэтгүүл зүйн салбарын шилдгүүдийг тодруулах зорилгоор “Балдорж” шагналыг бий болгож, анхны эздийг тодруулсан нь 2009 он. Анхны гранпригийн эзнээр сэтгүүлч Б.Ганчимэг тодорсноос хойш нийт есөн сэтгүүлч энэхүү нэр хүндтэй шагналын эзэн болсон юм. Тэгвэл энэ жил “Монголын Пулитцер” гэгдсэн “Балдорж” шагналын 10 дахь удаагийн шалгаруулалт боллоо. Өмнөх таван жилд нийгмийн амьдралын эрээн бараан, улс төр, байгаль орчин, хүний эрх, хуулийн гажуудал, нөлөө бүхий хүмүүсийн ярилцлага зонхилдог байсан бол сүүлийн жилүүдэд эгэл жирийн хүмүүсийн амьдрал, шинжлэх ухаан, хүүхэд эмэгтэйчүүд, эдийн засгийн ээдрээтэй амьдралыг эрэн сурвалжилсан, редакцын зүгээс бодлогоор дэмжсэн багийн бүтээл давамгайлах болсныг шүүгч нар онцолж байв. “Шүүгч нар шилдгүүдийг шалгаруулахдаа сэтгүүлчдийн зарцуулсан хөдөлмөр, мэргэжлийн ур чадвар, сэдэв, нийтлэлээс хүлээх үр дүнг чухалчилсан.


Сүүлийн үед цахим ертөнц асар богино хугацаанд хурдтай хөгжиж, хүчтэй бичигчид нийгмийн сүлжээнд бий болсон ч өдөр тутмын сонин, телевизүүдийн үнэ цэн, үзэгч, уншигчдаас хүлээдэг итгэл үнэмшил хэвээр байна” хэмээн шүүгчдийн зөвлөлийн гишүүн, доктор, профессор Э.Сонинтогос ярив. Өнөө жил 88 сэтгүүлч 170 шахам материалаа илгээжээ. Урьд өмнөхтэй харьцуулахад сайт, телевизийн сэтгүүлчдийн оролцоо нэмэгдсэн нь нэг онцлог байв. 10 дахь удаагийн “Балдорж” шагналын эзнээр “Өнөөдөр” сонины сэтгүүлч Т.Энхбат, Ж.Сувдмаа нар “хариуцлагатай уул уурхайн эрэлд” цуврал сурвалжилгаараа тодорлоо. “Өнгөрсөн жилийн арван хоёрдугаар сард хариуцлагатай уул уурхайн эрэлд гарснаас хойш эх орноороо 10 мянга гаруй километр зам туулжээ. Олон хүнтэй уулзаж, олон ч эх сурвалжаас мэдээлэл авлаа. Уул уурхайн бодлого нь оновчгүй, зөрчилтэй, замбараагүй байна. Орон нутагтаа, Монголын эгэл жирийн малчинд өгөөжгүй байна.


Тиймээс малчид уул уурхайг хүчтэй эсэргүүцэж байна. Уул уурхай нэлдээ хариуцлагагүй байна. Тиймээс уул уурхайгаас хариуцлага нэхэх сэдвийг сэтгүүлчид хэзээ ч хаяж болохгүй” хэмээн “Балдорж” шагналын шинэхэн эзэн Т.Энхбат сэтгэгдлээ хуваалцсан. “Балдорж” шагналын дэд байрт Г.Батзаяа, Ж.Золзаяа, Б.Лхагвасүрэн нарын бүрэлдэхүүнтэй МҮОНРТ-ийн эрэн сурвалжлах баг хүний эрхийн сэдвээр хийсэн цуврал нэвтрүүлгээр шалгарлаа. Байгуулагдсан цагаасаа хойш “Балдорж” шагналын эхний аравт тогтмол багтаж, гранприг нь хүртэл авч байсан “Засгийн газрын мэдээ” сонин энэ удаа ч шилдгүүдийн тоонд дахин багтлаа. Тодруулбал, манай сонины Эдийн засаг, уул уурхайн албаны сэтгүүлч З.Цэлмэг “харилцуурын цаадах нулимс”, “гурван сая иргэнээ хар тугалгатай махаар хооллодог 60 сая малтай Монгол” нийтлэлээрээ шилдэг 10-ын долоод жагссан юм.

“БАЛДОРЖ” ШАГНАЛЫН ШИЛДЭГ 10

● “Блумберг” телевизийн сурвалжлагч Н.Хонгорзул-“Монголд үйлдвэрлэв” цуврал нэвтрүүлэг.

● “Монцамэ” агентлагийн сэтгүүлч Б.Алтанхуяг “Аниргүйн гүн дэх цаг хугацаа”, тагтаа паблишинг хэвлэлийн газрын ерөнхий редактор У.Бямбанямтай хийсэн цуврал ярилцлага, “Өөрийгөө үл тоон бусдын өмнөөс дуугарах нь сэтгүүлчийн үүрэг болохоос сэтгүүл зүйн карьер хөөдөг салбар биш” нийтлэл.

● “Өдрийн сонины” сэтгүүлч Э.Хүрэлбаатар-“Замын-Үүдээр зэрлэг адуу мэт чихцэлдэн дайрах монголчуудын нэг өдөр” сурвалжилга.

● “Засгийн газрын мэдээ” сонины сэтгүүлч З.Цэлмэг “Харилцуурын цаадах нулимс”, “Гурван сая иргэнээ хар тугалгатай махаар хооллодог 60 сая малтай Монгол” нийтлэл.

● “Зууны мэдээ” сонины сэтгүүлч Б.Солонго-“Монгол хүнд цэвэр ус хэрэглэх эрхийг олгоё”, “Аврал эрсэн зэрлэг амьтдыг хамгаалъя” цуврал нийтлэл.

● “Монголын медиа” корпорацийн сэтгүүлч С.Батзаяа “Өв соёлгүй Монгол” цуврал нийтлэл, нэвтрүүлэг.

● 25-р суваг телевизийн Д.Эрдэнэбаяр, Ж.Пүрэвдаваа, Г.Мөнхбаяр, Г.Нацагдорж-“Нэг удаа” үндэсний контент, “Монгол Солонгост нэг удаа” телевизийн цуврал нэвтрүүлэг.

● “Үндэсний шуудан” сонины сэтгүүлч Б.Энхмарт-“Зургаан настай Баяндүүрэнгийн сургуульдаа хүрэх зам” сурвалжилга, “Бид болон Монголын тал нутаг танд хайртай” нийтлэл.

● “ТВ 9” телевизийн сэтгүүлч Д.Ганзориг- “Хасах градус: Алт дагасан харуусал буюу гэрийн буйрын эрх мэдэл” цуврал, “хүн малтайгаа орхигдсон хөвсгөл нуурын энэлэн” нэвтрүүлэг.

● “Өнөөдөр” сонины сэтгүүлч Х.Уянга-“Бөөнцагаан нуурын бөөн эмгэнэл” цуврал сурвалжилга, “Амьдрал сайн уу” цуврал нийтлэл. Дэд байр: МҮОНРТ-ийн Г.Батзаяа, Ж.Золзаяа, Б.Лхагвасүрэн-Хүний эрхийн сэдвээр хийсэн цуврал нэвтрүүлэг. Гранпри шагнал: “Өнөөдөр” сонины сэтгүүлч Т.Энхбат, Ж.Сувдмаа-“Хариуцлагатай уул уурхайн эрэлд” цуврал сурвалжилга.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

“ХҮҮХЭД ХӨГЖЛИЙН ОРЧИН ҮЕИЙН АСУУДЛУУД” СЭДЭВТ ОЛОН УЛСЫН ЭРДЭМ ШИНЖИЛГЭЭНИЙ АНХДУГААР ХУРЛЫН УДИРДАМЖ

 0 сэтгэгдэл

Манай улсын хүүхдийн ууган байгууллага Монголын Хүүхдийн ордон нь 2018 онд түүхт 60 жилийн ойгоо угтаж байна. Ойн арга хэмжээний хүрээнд 2018 оны 10 дугаар сарын 10-ны өдөр “Хүүхэд хөгжлийн орчин үеийн асуудлууд” Олон улсын эрдэм шинжилгээний хурлыг БСШУСЯ, ЭМЯ, ГХЯ, НЗДТГ, ГБХХГ, Их дээд сургуулиуд болон ОХУ, БНХАУ, Тайланд, БНСУ, Япон,Турк зэрэг орнуудыг хамруулан зохион байгуулахаар төлөвлөн ажиллаж байна.

Ерөнхий зохион байгуулагч: Монголын Хүүхдийн ордон

Хэзээ: 2018 оны 10 дугаар сарын 10-ны өдөр

Хаана: Монгол Улс, Улаанбаатар хот, Монголын Хүүхдийн ордны их танхимд

Хурлын зорилго

Хүүхэд бүрэн эрхээ эдэлж, сурч боловсрох, эрүүл таатай амьдрах орчныг бий болгох, түүний хөгжлийг дэмжих шинжлэх ухааны судалгааны үр дүнд суурилсан олон талын арга зүйн бодлогыг тодорхойлон хэрэглээнд нэвтрүүлэх зөвлөмж гаргахад оршино.

Хурлын үндсэн чиглэл, тавигдах шаардлага

Эрдэм шинжилгээний хуралд хүүхэд хөгжил, хамгааллын дараах чиглэлүүдээр илтгэл хэлэлцэнэ.

  • Хүүхдийн хөгжил, оролцоо, боловсролын асуудлууд
  • Хүүхдийн эрүүл мэндийн асуудлууд
  • Хүүхдийн сэтгэл зүйн асуудлууд
  • Хүүхэд хамгаалал, хууль эрх зүйн асуудлууд
  • Улс орнуудын хүүхдийн талаар баримтлах төрийн бодлого

Цахим хуудас: www.mxo.ub.gov.mn

Цахим хаяг: mxo1958@gmail.com

Лавлах утас: 11-318274, 99064836

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Мод тарьж, ургац хураахад цэргүүдийн хүчийг ашиглая

Хүн хүч дутагдсан нөхцөлд цэрэг эрсийн туслалцаа хамгийн их хэрэгтэй

 0 сэтгэгдэл


Өмнөд хөрш БНХАУ-д манайхтай л адил агаарын бохирдол, цөлжилт, экологийн доройтол гээд зайлшгүй шийдвэрлэх шаардлагатай асуудлууд бий. Гэхдээ манайхан шиг бичиг цаас боловсруулж, төлөвлөж, хэрэлдэж суусаар цаг алдахгүй юм. Тулгарсан бэрхшээлээ шат дараатай шийдээд явж чаддаг нь биднээс ялгарах давуу тал юм даа. Хятадууд агаарын бохирдлыг бууруулах, цөлжилтийг сааруулах нэг чухал алхам нь газар нутгаа ой моджуулах гэж үзэн энэ ажилд маш их хүч хаяж буй. Өнгөрсөн 10 жилийн хугацаанд л гэхэд мод тарих, шинэ ой бий болгох ажилд 100 тэрбум ам.доллар хэдийн зарцуулаад байна. Үр дүнд нь өнгөрсөн таван жилийн дотор 338 мянган ам километр талбайг (бараг Германы газар нутагтай тэнцүү) ойжуулж чаджээ. Өдгөө тус улсын газар нутгийн 21 хувийг ой мод эзэлдэг бөгөөд (Монголын тухайд 7 хувь) 2020 он гэхэд дээрх тоог 23 хувьд хүргэхээр төлөвлөж байгаа гэнэ.

Хятадууд ийм багахан хугацаанд энэхүү нүсэр ажлыг амжуулахдаа цэргүүдийн хүчийг ашигласан нь чамлахааргүй амжилтад хүрсэн тухай хэвлэлүүд онцлон бичиж байна. Тус улсын армийн 60 мянган алба хаагч Хөбэй муж зэрэг агаарын бохирдол ихтэй бүс нутагт мод тарих ажиллагаанд дайчлагджээ. Хойд нутгаар цэргийн алба хаахын оронд мод тарих нь амар бөгөөд зугаатай ажил байсан тул цэргүүд энэ үүрэгтээ дуртай байдаг гэнэ. Өмнө нь 300 мянган цэргийг ой моджуулах ажилд дайчилж байсантай харьцуулахад 60 мянга гэдэг бага тоо. Гэхдээ цэргийн хүчийг энхийн цагт үр дүнтэй ашиглах хятадуудын энэ арга бусад оронд ч туршлага болох байх. Манай Ерөнхийлөгч Х.Баттулга үүнтэй төстэй зүйл санаачилсан нь цэргүүдийг цалинжуулж, эх орны бүтээн байгуулалтад дайчлах тухай байв. Уг нь их боломжийн санаачилга. Гэхдээ одоогоор цэргүүдийг бөөнөөр нь ажиллуулах хэмжээний том ажил өрнөөгүй болохоор айхтар сүрхий ажил хэрэг болж амжаагүй.

Тэгвэл цэргийн алба хааж буй залуусыг мод тарих, цөлжилтийн эсрэг тэмцэх зэрэг байгаль экологид ээлтэй өөр бусад ажилд дайчилбал ямар вэ. Нэг их биш ч гэсэн тодорхой хэмжээний цалин өгчихнө. Цэргүүд эх орноо хамгаалахад бэлтгэгдэх үндсэн үүргээсээ гадна хэдэн цаасны цалин аваад халагдана гэхээр хэн хэндээ ашигтай. “Бидний тарьсан мод багадаагүй. Хамгийн гол нь ургуулах чухал байна” гэж мэргэжилтнүүд ярьдаг. Тэгвэл тарьсан моддоо өсгөж, ургуулах ажлыг тэднээр хийлгэвэл болохгүй зүйл алга. Цэргийн ангидаа жагсаалын даргад дэглүүлж зогсохын оронд эх орондоо хэрэгтэй зүйл хийж, цалин авна гэдэг алдаж болохгүй боломж. Замын-Үүдээр дамжин Эрээн гарсан хүн бүр хоёр орны газар нутгийн ялгааг анзаарч хардаг байх. Уг нь хоорондоо хэдхэн километрийн зайтай хоёр хот. Гэвч Монголын талд ургуулж тарьсан мод, бут, арчилж тордсон өвс ургамал бараг үгүй. Тиймээс байнга элсээр шуураастай. Аль 20 жилийн өмнө ийм байсан, одоо ч хэвээрээ.

Цэргүүдийн гар бие оролцсон ажил бүхэн тун хурдтай урагшилдаг

Гэтэл хилийн дээс алхангуут хоёр талаар ногоон модод эрээлжлээд угтана. Говийн хөрсөнд мод ургуулж болдог юм байна, элсний нүүдлээс ингэж хамгаалдаг юм гэдгийг Хятадууд бидэнд жинхэнэ утгаар нь зааж байна. Харин бид ухсан нүхэнд хэдэн нарийхан мөчир хийж, түүнийгээ нэг удаа усалснаа мод тарьчихлаа гэдэг. Арчилж тордохгүй болохоор өнөөх нь үхээд дуусна. Эсвэл мал идээд дуусдаг. Гэтэл цаана чинь Хятадууд хүн хүч, хөрөнгө мөнгөөр “зодон” улсаа ногооруулах симфонийг амжилттай эгшиглүүлж байна. Хэрэв бидэнд хүн хүч нь дутагдаад байдаг бол цэргүүдээ ашигла л даа. Мэдээж бүх цэргийг ажилд дайчлахгүй л дээ. Харин дээр үед барилгын цэргийн анги гэж байсантай адил бүтээн байгуулалтад оролцдог тусгай ангитай болох нь өнөөгийн нөхцөлд хамгийн тохирсон хувилбар. одоо цэргүүд угаас элдэв хар бор ажилд дайчлагдсаар байгаа. Аль нэг ангийн захирагчид хэдэн цаас атгуулахад л хямд ажиллах хүчтэй болдог жишиг тогтоод удаж буй. Тэд барилга, тариа ногоо хураалт, тэр ч байтугай хэн нэг даргын хувийн харш барих гээд хийхгүй зүйл үгүй. Газар тариалан эрхэлдэг нэгэн компанийн захирал цэргүүдийн хүчийг авах гээд нэгэн ангийн захирагчтай холбогдсон ч хөлс мөнгөн дээрээ тохиролцож чадаагүй гэнэ.

Иймэрхүү ажилд тогтсон ханш хүртэл байдаг аж. Өнөөх захирагч өөр нэг компанийн захиралтай тохиролцоод ажил олж л таарна. Ингээд цэргүүддээ тушаал буулгахад бүх зүйл ОК болоод ирнэ. Цэргүүд энэ мэтээр хямд ажиллах хүч болсоор байгаа нь тодорхой учраас үүнийг албажуулж, улс оронд хэрэгтэй ажилд дайчлах хэрэгтэй. Хэн нэг цэргийн даргын халаасыг зузаалж байснаас л дээр санагдаад байгаа юм. Социализмын үед оюутны хүчээр их ажил амжуулдаг байж билээ. Оюутнууд бараг л есдүгээр сарын 1-нд хөнжил пүүгээгээ бэлдэж сургууль дээрээ ирээд намрын ургац хураалтад дайчлагддаг байв. Тариа, ногоо хурааж, үеийнхэнтэйгээ бужигнаж өнгөрөөсөн нэг сар оюутнуудын хувьд сайхан дурсамж болон үлддэг байсан нь гарцаагүй. Яг л “Мартагдашгүй намар” кинонд гардаг шиг. Тэгвэл үүний нэгэн адил тариа ногоогоо хурааж дийлэхгүй байгаа газарт цэргийн хүчийг ашиглаж яагаад болохгүй гэж. Өдгөө улс орон даяар намрын тариа, ногооны хураалт үргэлжилж буй. Энэ жил бороо хур арвин байсан болохоор урьд өмнөхөөс илүү ургац хураан авах өөдрөг төсөөлөл бий. Гагцхүү цаг агаарын нөхцөл байдал тариаланчдыг яаравчлахыгсануулж буй.

Хүйтэрч, цас дарахаас урьтаж ургацаа хураахгүй бол бүтэн жилийн хөдөлмөр салхинд хийсэх ч эрсдэл бий. Уг нь цаг хугацаатай уралдсан, хүн хүч дутагдсан иймэрхүү нөхцөлд цэрэг эрсийн туслалцаа л хамгийн их хэрэгтэй байна. Цэргүүдийг бүтээн байгуулалтад дайчлахын давуу тал их. Юуны өмнө хатуу дэг журамтай, сахилга баттай ажиллана. Ажил тасалж алга боллоо гэж чихнээс хонх уяад байхгүй. Тиймдээ ч цэргүүдийн гар бие оролцсон ажил тун хурдтай урагшилдаг нь урьд өмнөх тохиолдлоор батлагдсан зүйл. Барилгын цэргийн анги байгуулагдсан 80 гаруй жилийн хугацаанд төрийн ордноос эхлээд 40 мянгат, аж үйлдвэрийн комбинат, цахилгаан станцууд, Дархан, Эрдэнэт, Чойбалсан хот гээд улс орны олон чухал бүтээн байгуулалт цэргүүдийн хүчээр боссон. Одоо ч барилгын цэргийн гурван анги Баянхонгор, Сүхбаатар, Баян-Өлгий аймагт ажиллаж байгаа. Ихэвчлэн хугацаанаас нь өмнө ажлаа дуусгасан гэж дуулддаг. Нэгдсэн зохион байгуулалттайгаар, хатуу сахилга баттай ажиллахын давуу тал энэ. Тэгвэл бүтээн байгуулалт эхлээгүй энэ үед цэргүүдийг өөр хэрэгтэй зүйлд ашиглаач ээ гэж дахин хэлье. Энэ улс оронд чинь эр цэргийн хүч, туслалцаа шаардсан ажил өч төчнөөн байна. Ургац хураалтаас эхлээд мод тарьж ургуулах хүртэл.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Тээврийн хэрэгслийн 0.4% л нийтэд үйлчилдэг

​Халтуурчдад орон зайгаа алдсан такси үйлчилгээг хэзээ сэргээх вэ​

 0 сэтгэгдэл


Нийслэлийн иргэдийг аймшигтай бухимдуулж буй автозамын түгжрэлийн хэргийн эзэн, хэнгэргийн дохиураар нийтийн тээврийг “өргөмжлөхөд” нэг их буруудахгүй. Олон зүйл нуршилгүй, судалгаа сөхье. Тээврийн цагдаагийн албаны судалгаанд “Нийслэлийн замын хөдөлгөөнд өдөр тутамд оролцож буй 350 мянган тээврийн хэрэгслийн дөнгөж 0.4 хувь нийтэд үйлчилж байгаа нь иргэд хувийн унаагаа сонгож түгжрэл үүсгэх шалтгаан болж байна. Мөн нийтийн тээврийн хэрэгслийн эвдрэлээс үүдэлтэй түгжрэл замын хөдөлгөөний урсгалыг зогсоодог. Өнгөрсөн онд гэхэд нийтийн тээврийн хэрэгсэл эвдрэлийн улмаас 920 цаг нэгдүгээр эгнээнд зогссон” гэжээ. Нийслэлийн замын түгжрэлийн шалтгааныг тогтоох тус судалгаа нийтийн тээврийн хүртээмж багаас замын түгжрэл огцом нэмэгдэх үндсэн шалтгаан болсон гэх дүгнэлттэй. Харин Нийслэлийн тээврийн газрын Судалгаа шинжилгээний мэргэжилтэн Н.Хонгорзул “Ажлын өдрүүдэд 948, амралтын өдөр 674 тээврийн хэрэгсэл 89 чиглэлд үйлчилдэг.

Зорчигчийн урсгал ихэссэнтэй холбогдуулж том оврын автобусны тоог 10 хувиар нэмэгдүүлж, ачаалалтай дундын зогсоолуудаас тээвэрлэлт хийх зохицуулалт хийгээд байгаа. Тухайлбал, долоон буудал, Саппоро, 25 дугаар эмийн сан, Н.шастины нэрэмжит III эмнэлэг гэсэн зогсоолоос богино эргэлтийн автобус үйлчилгээнд нэмэлтээр гаргаж байгаа. Автобусны хүрэлцээ дутагдаагүй. Нийтийн тээврийн хэрэгслийн жилийн дундаж хурд 15-20 км/цаг байх ёстой ч сүүлийн нэг сарын хугацаанд зургаан км/цаг болж буурсан. Энэ нь автобус зорчдог нэгдүгээр эгнээг чөлөөлж чадахгүй байгаатай холбоотой. Үүнээс болж автобуснууд нэг талдаа овоорч зорчигчдыг хүлээлгэх шалтгаан болдог” гэв. Мөн тэрээр “Зорчигч тээврийн хамгийн их ачаалалтай Энхтайваны өргөн чөлөөнд 19 гэрлэн дохио, 45 орц, гарц байдаг нь автобусны хөдөлгөөн, хуваарийн дагуу үйлчлэхэд хүндрэл учруулдаг. Үүн дээр мэдээж зам тээврийн осол нийтийн тээврийн үйлчилгээнд саад болдог” гэж тайлбарлав.

1.4 сая хүнтэй хотын такси үйлчилгээ 3000 хүнд л албан ёсоор үйлчилж байна

Замын цагдаагийнхны судалснаар нэг зам тээврийн ослоос үүдсэн түгжрэлийг хэвийн болгоход хоёр цаг зарцуулдаг гэнэ. Өдөрт нийслэлийн хэмжээнд дунджаар 300 авто осол бүртгэгддэгийн тал хувь нь ачаалал өндөртэй Энхтайваны болон Чингисийн өргөн чөлөөнд гардаг аж. Замын хөдөлгөөний ачаалал үүсгэгч гол хүчин зүйлийн нэг нь сургууль, цэцэрлэгийн хүүхдээ зөөвөрлөж буй зорчигчийн урсгал. Нийтийн тээврийн газрын судалгаанд ч үүнийг нотолжээ. Өдөрт 620 мянган зорчигч нийтийн тээврээр үйлчлүүлдгээс 60 хувь нь цэцэрлэг, сургууль цуглах болон тарах цагаар зорчдог аж. Энэ байдлыг бууруулах үүднээс Тээврийн цагдаагийн албанаас нийслэлийн удирдлагуудад сургуулийн автобус хөтөлбөр хэрэгжүүлэх санал тавиад буй. Амжилттай болсон жишээ ч бий. Тухайлбал, “Шинэ Монгол” хувийн сургууль сурагчдаа автобусаар зөөж эхэлснээр сургуулийн орчны замын түгжрэл эрс багасахын зэрэгцээ зам тээврийн осол буурч, хүүхэд хамгааллын цогц үйлчилгээ болсон байна.

Мөн угтагч багш сурагчдыг автомашинаас нь тосч авдаг болсон нь түгжрэлийг бууруулах шийдэл болжээ. Энэ мэт туршлагыг замын хөдөлгөөн ихтэй сургууль цэцрэглэгийн орчинд хэрэгжүүлбэл болох л санж. Замын түгжрэл үүсгэж буй олон хүчин зүйл байгаагийн нэг нь такси үйлчилгээний дампуурал. Нийслэлийн нийтийн тээврийн газар ч үүнтэй санал нэгдэж байна. Одоогоор 10 компанийн 609 такси Нийтийн тээврийн газарт бүртгэлтэй ч өдөрт хэдэн такси хичнээн хүнд үйлчилж байгаа тоо алга. Такси компаниудаас нийслэлийн Нийтийн тээврийн газарт долоо хоног бүр өгдөг тоо баримтад өдөрт дунджаар 3000 хүнд үйлчилдэг гэсэн байна. Нийтийн тээврийн газар такси үйлчилгээний стандарт шаардлага хангасан бүртгэлтэй таксинуудад зориулалтын 24 зогсоолоос үйлчүүлэгч авах эсвэл утасны дуудлагаар үйлчлэх гэсэн хоёрхон үйлчилгээ үзүүлэхийг шаарддаг байна. Монгол хүний сэтгэлгээнд суугаагүй, Улаанбаатар хотын нөхцөлд тохирохгүй энэ “агаар”-ын мэт гэмээр стандарт шаардлагаас болж такси үйлчилгээ хууль бус хэлбэрт шилжээд буй.

Үүнийг хэзээ залруулах нь ч тодорхой бус байна. Стандартын шаардлага хангасан гэдэгт зөв талдаа жолооны хүрдтэй байхаас эхлээд Стандарт, хэмжил зүйн газраар баталгаажсан тоолууртай байх гээд хэд хэдэн шаардлага бий. 1.4 сая гаруй хүн амтай хотод 3000 хүнд үйлчилгээ үзүүлэх хэмжээний стандартын шаардлага хангасан 609 такси байдаг гэхээр энэ салбар яаж дампуурсныг тод харуулчихаж байна. Гурван мянган хүнээс бусдыг нь хувийн таксичид зөөж байгаа гэсэн үг. Тээврийн цагдаагийн албаны судалгаанд нийслэлийн замын хөдөлгөөнд оролцож байгаа тээврийн хэрэгслийн бараг 40 гаруй хувь буюу 150 мянга орчим тээврийн хэрэгсэл “халтуур” хийдэг гэснээс үзэхэд Нийтийн тээврийн салбарын такси үйлчилгээ тэдний нуруун дээр явж байна. Тэдгээр хууль бусаар такси үйлчилгээ эрхлэгчдийг нэгдсэн зохион байгуулалтад оруулахаар Нийслэлийн нийтийн тээврийн газар судалгаа хийсэн. Бүр сүүлийн үед иргэдийн таашааж эхлээд буй гар утасны апплекэйшн ашиглаж үйлчилгээ үзүүлэх хэлбэрийг ч туршихаар санал дэвшүүлжээ. Гэтэл ихэнх тээврийн хэрэгсэл буруу талдаа жолооны хүрдтэй байдаг нь нийтийн тээврийн үйлчилгээний стандартыг зөрчихөөс гадна хэрэглэж буй аппликэйшнийг Стандарт, хэмжил зүйн газраас баталгаажуулах боломжгүй гэсэн хариу өгчээ. Хувийн такси үйлчилгээ үзүүлж байгаа хууль бус хэлбэрийг зогсоох боломж байхгүй гэдгийг Нийслэлийн нийтийн тээврийн газрын Тээврийн хяналтын албаны дарга З.Цэвээндорж хэлж байна.

Тэрээр “Хуульд хууль бус такси үйлчилгээ үзүүлэхийг хориглох, цаашлаад хүлээлгэх хариуцлагыг тодорхой тусгасан ч таслан зогсоох хориглох боломж алга. Нэгдүгээрт, нийслэлийн хэмжээнд 22 хяналтын байцаагч ажиллаж байгаа нь нутаг дэвсгэрийн хэмжээнд хувийн такси эрхэлж буй явдлыг хянах боломжгүй байна. Хоёрдугаарт, төсөв хөрөнгө багатайгаас текник, технологийн дэвшилтэт төхөөрөмжийг ашиглах замаар хяналт тавих боломж хомс байгаа” гэсэн юм. Уг нь Нийслэлийн тээврийн газраас боловсруулж такси үйлчилгээний үйлчилгээг сайжруулах хөтөлбөрийг 2017 онд боловсруулан НИТХ-д оруулж хэлэлцүүлсэн боловч дэмжээгүй байна. Тус хөтөлбөрт стандартын таксины тоог 2000 хүргэж, Нийслэлийн өмчийн оролцоотой 400 такси бүхий бааз байгуулах, албан ёсны такси үйлчилгээ авсан иргэдэд буцаан олголт өгөх, урамшуулах систем бий болгох зэрэг одоо тулгамдаад байгаа бэрхшээлүүдийг бүрэн шийдэхээр тусгажээ. Одоо ч мэргэжилтний ажлын шүүгээнд эл төсөл хэвтэж л байна. Нийтийн тээврийн үйлчилгээ түгжрэлийг бууруулах бус гол шалтгаан болж буйн учир үүнд бий. Ийм тохиолдолд Тээврийн цагдаагийн албанаас хийх зохицуулалтад найдлага тавьж сэтгэлээ хуурахаас аргагүй болж байна.

ЗГМ: ТОДРУУЛГА

М.Мөнхгэрэл: Бүтээн байгуулалтын ажлууд дуусахаар ачаалал багасна гэж тооцож байгаа

Тээврийн цагдаагийн албанаас түгжрэлийг бууруулахаар ямар ажил хийж буйг тус албаны Замын цагдаагийн газрын Урдьчилан сэргийлэх хэлтсийн мэргэжилтэн М.Мөнхгэрэлээс тодрууллаа.

-Нийслэлийн замын түгжрэлийг бууруулахаар танай албанаас ямар ажил хийж байгаа вэ?

-Жил бүрийн намар хичээл сургууль цуглах үеэр замын хөдөлгөөний ачаалал, түгжрэл сарын хугацаатай нэмэгддэг. Энэ жилийн хувьд авто замын бүтээн байгуулалтын ажлын хүрээнд зарим зам хаагдаж, ачаалал өмнөх жилүүдийнхээс илүү байгаа. Үүнийг бууруулах зорилгоор өнгөрсөн долоо хоногт Замын ачаалал бууруулах ажлын хэсэг хуралдсан. Тэндээс заримзамын хөдөлгөөний чиглэлд өөрчлөлт оруулах, замын зорчих хэсгийг өргөтгөх зэрэг ажлууд хийгээд явж байна. Тухайлбал, төв замын ачааллыг бууруулах зорилгоор нэгдүгээр сургуулийн зүүн талын замыг Цэцэг төвөөс урагш нэг чигийн хөдөлгөөнтэй болголоо. Мөн зарим байгуулагын авто зогсоолыг замын эгнээ болгож өргөтгөх зэрэг ажлууд хийж байгаа.

-Нийслэлийн тээврийн газраас замын нэгдүгээр эгнээг чөлөөлж чадахгүй байгаа тул нийтийн тээвэр түгжирч, иргэд хувийн автомашинаар зорчихыг илүүд үзэж байна гэсэн шүүмжлэлд тайлбар авъя?

- 2012 оноос хойш хэрэгжсэн нэгдүгээр эгнээгээр нийтийн тээврийн хэрэгсэл зорчих ажил хэвийн үргэлжилж байгаа. Замын ачаалал ихтэй үед зарим тээврийн хэрэгсэл нэгдүгээр эгнээнд орох явдал гардаг. Үүнийг хуулийн дагуу хяналтын камераар шүүж, торгууль, хариуцлагыг нь хүлээлгээд л байгаа. Бидний зүгээс аль болох нийтийн тээврийн хэрэгслийг саадгүй явуулахыг эрмэлзэж байгаа. Нийтийн тээврийн хэрэгслийн хөдөлгөөн удаашралтай байгаад зам тээврийн осол, техникийнх нь бүрэн бус байдлаас болсон эвдрэл гэмтэл гээд олон шалтгаан нөлөөлж байгаа. Өдөрт 300 гаруй зам тээврийн осол бүртгэгддэг.

-Замын хөдөлгөөний ачааллыг цаашид тогтвортой бууруулахад ямар санаачилга гаргаж байгаа вэ?

-Манай алба холбогдох байгууллагуудад замын ачааллыг бодитой бууруулах тодорхой саналуудыг байнга дэвшүүлдэг. Дэмжих эсэх нь иргэдийн болон Нийслэлийн удирдлагын шийдэх асуудал болдог. Том замууд хаагдсан хугацаанд ачааллыг яаж бууруулах вэ гэдэгт анхаарч ажиллаж байна. Цаашдаа түгээлтийн автомашинуудыг оройн цагаар явуулахаас эхлээд сургуулийн автобусны чиглэл гаргах зэрэг тодорхой саналуудыг тавьж байгаа. Ер нь зам, гүүрийн бүтээн байгуулалтын ажлууд дуусахаар ачаалал багасна гэж тооцож байгаа.