A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/1787/

Манай эрх баригчид татвар нэмэхдээ шаламгай, багасгахдаа хойрго

Татвар нэмэх суурь орчин огт бүрдээгүй байна

 0 сэтгэгдэл

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/1787/


Өнгөрсөн оны 11 дүгээр сард татварын орлого 2.2 их наяд төгрөгөөр давж биелэхэд иргэдийн цуглуулсан НӨАТ-ын 300 сая орчим баримт тун чухал үүрэг гүйцэтгэжээ. Үүний үр дүнд өнгөрсөн онд НӨАТ-ын буцаан олголт 125 тэрбум төгрөгт хүрсэн нь 2017 оныхоос бараг хоёр дахин өндөр дүн. Буцаан олголт иргэдийн дансанд шилжсэнээр тэр хэмжээний мөнгө худалдаа, үйлчилгээний салбарыг тэтгэнэ гэсэн үг. Энэ бол дэлгүүр, үйлчилгээний төв, албан байгууллага бүрт байгаа кассын хар машин буюу НӨАТ-ын баримт хэвлэгчийн тоо өнгөрсөн гурван жилд 90 мянгад хүрсний үр дүн. Түүнээс биш 2017 онд ОУВС-ийн хөтөлбөрт хамрагдахдаа долоон төрлийн татвар хураамжийг нэмсний үр дүн биш аж. Яагаад гэвэл тэр үед ч, одоо ч татвар нэмэх суурь орчин бүрдээгүй. Өөрөөр хэлбэл, татварын хувь хэмжээг нэмлээ ч шийдвэр гаргагчдын анх зорьсон шиг төсвийн орлого нэмэгдэхгүй. Хэрэв энэ янзаараа байсаар байвал магадгүй таван жилийн дараа ч татвар нэмлээ гээд гарах үр дүн нь сөрөг байх бололтой. Татвар зөвхөн төсвийн орлого бүрдүүлэгч биш. Харин эдийн засгийг зохицуулдаг механизм. Гэтэл манай эрх баригчид татвар нэмэхдээ шаламгай, бууруулахдаа хойрго. Уг нь татвар уян хатан, шударга, оновчтой байх тусам эдийн  засгийн бүтцийг сайжруулж, эс бөгөөс далд эдийн засаг бий болгодог.

Тиймээс ч хөгжингүй болон амжилттай хөгжиж буй улс орнууд татвар нэмэхдээ болгоомжтой ханддаг. 

Тун ойрын жишээ нь Япон улс. Манайхны ойлголтоор бол нэмэгдсэн өртгийн албан татвар буюу худалдааны татвараа тус улс хоёр нэгжээр нэмж, 10 хувь болгохын тулд таван жил бэлтгэж байна. 2017 оны дөрөвдүгээр сард нэмэхээр төлөвлөж байсан ч тухайн үед татвар нэмэх суурь нөхцөл бүрдээгүй хэмээн үзэж, энэ оны аравдугаар сар болгон хойшлуулсан байна.

Тус улсын Засгийн газар эрүүл мэндийн салбарт хийсэн шинэчлэл, насжиж буй хүн амын эрүүл мэндийн үйлчилгээний зардлыг татварын нэмэгдлээс олохоор тооцсон ч ОУВС болон шинжээчид татвар нэмэх цаг гэдгийг сэрэмжүүлж байна.

Тиймээс Шинзо Абэгийн Засгийн газар дөнгөж сэргээд байгаа хэрэглээ болон иргэдийн автомашин, орон сууцны худалдан авалтад сөргөөр нөлөөлөхөөс сэргийлэх бэлтгэл хангаж буй аж. Тус улс 1972 онд нэмэгдсэн өртгийн албан татвартай болсноос хойш 47 жилийн турш уг татварын хувь хэмжээг долоон хувиар л нэмсэн байна. Ингэхдээ эхний 25 жил буюу эдийн засаг нь хамгийн өндөр өсөлттэй байсан он жилүүдэд тогтмол гурван хувь, 1997-2014 онд таван хувь, 2014 оноос өнөөг хүртэл найман хувиар нэмэгдүүлжээ. Энэ хугацаанд ДНБ нь 318 тэрбум ам.доллараас 5.1 их наяд ам.доллар болж, 16 дахин нэмэгдсэн аж.

Өөрөөр хэлбэл, иргэдийнх нь цалин хөлс, амьжиргаа, худалдан авах чадвар сайжирч, хөрөнгө оруулалт, бизнесийн орчин таатай болж, макро эдийн засаг тогтворжсоны дараа татварын хувь хэмжээгээ нэмсээр иржээ. Эдийн засгийн орчинтой нь харьцуулахад манайд НӨАТ 10 хувь байгаа нь өндөр татвар гэдэг нь ойлгогдож буй биз ээ. Эдийн засгийн суурь орчин сайжирсан нөхцөлд л татвар нэмдэг нь зүй тогтол гэдгийг эдийн засагчид онцолж буй. Тиймээс ч хөгжингүй улс орнууд харьцангуй өндөр, хөгжиж буй нь бага татвартай байдаг аж. Харамсалтай нь манай улс ОУВС-ийн хөтөлбөрийн хүрээнд татварын хувь хэмжээг өсгөх нь төсвийн орлогыг нэмэх гол эх үүсвэр гэж харсан. Өөрөөр хэлбэл, хямралтай жилүүдийг үдэж, 2017 онд ёроолоос дөнгөж өндийж байсан эдийн засгаа татвараар дарамталж эхэлсэн нь баялаг бүтээгчид, иргэдийн өсөж өндийх боломжийг боомилсон алхам болсон юм. Үүний балаг одоо ч арилаагүй байгаа. Онцгой албан татвар нэмэх сургаар шатахууны үнэ 100 төгрөгөөр нэмэгдэж, улмаар өргөн хэрэглээний бараа бүтээгдэхүүний үнэ өссөн. Хэдийгээр онцгой албан татварыг эргээд тэглэсэн ч дэлхийн зах зээл дээрх газрын тосны үнийн өөрчлөлтийн улмаас манайд ч гэсэн жижиглэнгийн үнэ савлагаатай байна. Гэтэл өрхийн амьжиргаанд чухал үүрэг гүйцэтгэдэг өргөн хэрэглээний бараа бүтээгдэхүүний үнэ буурах шинж огт алга.

Зах зээлд шилжсэнээс хойшхи хугацаанд өрнөсөн татварын шинэчлэлийг харахад татварын хувь хэмжээ нийтдээ 45-10 хувь болтлоо буусан байдаг. Гэсэн ч энэ нь эмзэг эдийн засагт дэндүү өндөр хэмжээ, томоохон дарамт байсаар ирсэн. Үүний нэг тод илрэл нь 2008 онд баталсан өршөөлийн хуулиар нийтдээ таван тэрбум ам.долларын далд эдийн засаг ил болсон бол 2015 оныхоор 34.5 их наяд төгрөгийн хөрөнгөө компаниуд мэдүүлсэн түүхтэй.

Өөрөөр хэлбэл, ОУВС-ийн хөтөлбөрийн хүрээнд татвар нэмэх шийдвэр гаргасан нь эрх баригчид татварыг зөвхөн төсвийн орлого бүрдүүлэх эх үүсвэр л гэж харж буйн илрэл юм. Түүнээс биш эдийн засгийг зохицуулдаг, бизнесийг тэтгэдэг хүчин зүйл гэдгээр нь огт хараагүй гэдэгтэй маргах хүн байхгүй биз. Үүнийг батлах бас нэг зүйл бол татварын шинэчлэлийн үргэлжлэл болсон гурван хуулийг хэзээ батлах нь мэдэгдэхгүй байна.

Эдийн засгийн бүтэц, жижиг дунд үйлдвэрлэл, аж ахуйн нэгжүүдийн үйл ажиллагааг дэмжихэд чиглэсэн татварын ерөнхий хууль, аж ахуйн нэгжийн болон хувь хүний орлогын албан татварын тухай хуулийг хэрэв 2016 онд НӨАТ-ын хуультай зэрэгцүүлэн баталсан байсан бол өнөөдөр монгол улсын эдийн засгийг дэмжих бодит боломж байх байлаа. “Хэрэв энэ гурван хуулийг баталсан бол аж ахуйн нэгжүүдийн орлогын албан татвар нэг хувь болж буурснаар өнөөдөр хэрэгжиж байгаа нийгмийн даатгалын нэг хувийн татварын нэмэгдэл ажил олгогчид, иргэдэд дарамт болж очихгүй байх байсан” хэмээн МҮХАҮТ-ын ерөнхийлөгч Б.Лхагважав сануулсан юм.

Татварын нэмэгдэл цагаа олсон уу, эдийн засагт ямар нөлөө үзүүлсэн талаар эдийн засагчдын тухайн үеийн болон одоогийн байр Бизнес итгэлийн индекс (2012-2017) суурийг хүргэе.

З.Нарантуяа УИХ-ын гишүүн

Эрх баригчид иргэдийн амьжиргаанд нөлөөлөх долоон төрлийн татвар нэмсэн нь өнөөдөр сөрөг үр дагавар бий болгож байна. Шатахууны үнэ болоод хомсдол бий болсон нь нийгмийг бүхэлд нь бухимдууллаа. Энэ удаад шатахууны зохиомол хомсдол үүсгэж, үнийг нь нэмсэн. Үндсэн шалтгаан нь онцгой албан татварыг нэмсэнтэй холбоотой. Уг нь эрх баригчдын хэлж байгаа эдийн засгийн өсөлт нь байгаад, шатахууны 41 хоногийн болон валютын дөрвөн тэрбум ам.долларын нөөцтэй байсан бол өнөөдөр ийм нөхцөл байдал үүсэхгүй байсан.

Б.Лхагважав МҮХАҮТ-ийн ерөнхийлөгч

Татвар бол онцгой эрх эдэлж гаргаж буй улс төрийн шийдвэр юм. Тиймээс энэ талаар сайн мэдэхгүйгээр татварын бодлого явуулж болохгүй. Өмнө нь Монгол Улсад татварын хувь хэмжээ өндөр байсан нь далд эдийн засгийг бий болгосон. Компаниуд тайлангаа худлаа мэдүүлдэг байсан тул манай бүх тоон мэдээлэл худлаа, үүний улмаас Монгол Улс макро орчны загвараа зөв гаргаж чадахгүй байгаа юм. ОУВС-тай тохиролцоонд хүрсэн 2017 оны долдугаар сараас өмнө татварын орлого эхний хагас жилд хэдийн 500 тэрбум төгрөгөөр давж биелсэн байсан шүү дээ.

Ж.Дэлгэрсайхан СЭЗИС-ийн багш

ОУВС-ийн хөтөлбөрт хамрагдахдаа татвар нэмсэн нь ерөөсөө эдийн засгийн орчин бүрдээгүй, нийгмийн шинжтэй арга хэмжээ биш учраас зөвхөн төсвийн орлого бүрдүүлэх л зорилготой байсан. Уг нь татвар нэмэгдэх нь зүй ёсны үзэгдэл боловч эдийн засаг, нийгмийн суурь нөхцөл нь сайжирч, тэр нь баялгийн хуваарилалтаар дамжин бизнес болон иргэддээ наалдацтай үед л татварыг нэмэх нь зүйтэй юм. Монгол Улсын хувьд татварын орлого ДНБ-ий 25-30 хувьтай тэнцэж байгаа нь хөгжиж буй орнуудтай харьцуулахад татварын ачаалал өндөр байгааг харуулж байна.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Сэтгэхүйг нь ойлгохгүй бол Хятадад экспорт хийж чадахгүй

Эхний ээлжинд ноолуур, цэвэр ус экспортлохоор бэлтгэж эхэлсэн

 0 сэтгэгдэл


Дэлхий даяар Doing business in China гэсэн контент өргөн тархаж байна. Худалдааны эргэлт, эдийн засгийн идэвхээрээ тэргүүлж буй энэ улсын зах зээлд Монголын бизнес эрхлэгчид албан ёсоор нэвтрэх боломжтой болжээ. МҮХАҮТ-ын Бээжин дэх суурин төлөөлөгч Э.Мөнгөнцацралтай Хятадад бүтээгдэхүүн экспортлох боломж, эрсдэлийн талаар ярилцлаа. Хоёр жилийн өмнө нээгдсэн төлөөлөгчийн газрын үйл ажиллагаа энэ жилээс дотоодын бизнес эрхлэгчдэд идэвхтэй чиглэнэ гэдгийг тэрбээр хэлсэн юм.

-Төлөөлөгчийн газрын зорилго юу вэ?

-Хятадын зах зээлд эцсийн бүтээгдэхүүнээ экспортолж, борлуулах гэж байгаа бизнес эрхлэгч, үйлдвэрлэгчдэд зах зээлийн болон үнийн судалгаа, хөрөнгө оруулалт, түншлэл, компанийнхаа салбарыг нээхэд нь мэргэжлийн дэмжлэг үзүүлэх юм. Үүнээс гадна тээвэр, зуучийн цогц үйлчилгээ үзүүлнэ. Угаасаа хоёр улсын тээвэр зуучийн үйлчилгээ маш хүнд байгаа шүү дээ. Мөн Taobao худалдааны цахим хуудаст “Made In Mongolia” гэсэн нэрийн дор нэгдсэн платформ нээж байгаа. Цаашид үүгээр дамжиж дотоодын үйлдвэрлэгчид бүтээгдэхүүнээ борлуулах боломжтой болно. Taobao платформын маш том стратеги бий. Ганц бие хүмүүс сэтгэлээр амархан унадаг тул сэтгэлийг нь засах зорилгоор жил бүрийн 11 дүгээр сарын 11-нд бүх бараагаа 80 хувь хямдруулдаг. Энэ хямдралын үеэр Taobao жилд олдог орлогоо нэгхэн өдөрт олдог. Тиймээс манай үйлдвэрлэгчид ирэх жил ганц бие хүмүүст зориулсан хямдралаас жилийн орлогоо нэг өдөрт олох боломж нээгдэж болох юм.

-Taobao дээр одоогоор Монголоос ямар бүтээгдэхүүн борлуулж байна вэ?

-Миний судалснаар “Говь”, “Алтай Кашмир”-ын ноолууран бүтээгдэхүүнээс гадна “Увс” чацаргана гэх мэт таван төрлийн л бүтээгдэхүүн байна. ТЭСО, АПУ ганц нэг бүтээгдэхүүнээ хөх  хотод экспортолж байгаа. Харин бидний зорилго бол Монголын бараа бүтээгдэхүүнийг хятадын бүхий л зах зээлд борлуулах. Тиймээс энэ боломжийг судалсны үндсэн дээр өнөөдөр бизнес эрхлэгчидтэй уулзаж байна.

-Экспортлох хүсэлт их ирж байна уу. Эхний ээлжинд ямар бүтээгдэхүүн экспортлох вэ?

-Ямар ч төрлийн бүтээгдэхүүн экспортолж болно. Хятадад цэвэр ус экспортлъё гэсэн хүсэлт маш их ирж байна. Тиймээс ойрын хугацаанд цэвэр ус, ноолууран бүтээгдэхүүн экспортлоход зуучилж, шаардлагатай үйлчилгээ үзүүлэхээр ажиллаж байна.

-Ноолууран бүтээгдэхүүний хувьд өрсөлдөөн хэр ширүүн байх бол?

-Хятад улсын ноолууран бүтээгдэхүүний 70 хувийг топ 10 компани эзэлдэг. Хамгийн том нь “Ордос ресурс” ХК, зах зээлийн үнэлгээ нь 30 тэрбум юань. Taobao дээрх энэ компанийн бүтээгдэхүүнийг “Говь”-ийнхтой харьцуулахад манайх бага зэрэг өндөр үнэтэй байна. Ороолт гэхэд 100 юань, цамц 200-300 юаниар өндөр бол пальто бараг ойролцоо үнэтэй. Тиймээс ноос, ноолууран бүтээгдэхүүн экспортлох гэж байгаа компаниуд өрсөлдөгчдөөсөө юугаараа ялгарахаа маш сайн тодорхойлох хэрэгтэй. Үүний тулд зах зээл, үнийн судалгаа хийж, стратеги, маркетингийн төлөвлөгөө хийсний үндсэн дээр экспортолсон нь дээр. Хятадад ноолуурыг 40-өөс дээш, дунджаас дээгүүр түвшний амьдралтай хэрэглэгчид авдаг. Үйлдвэрлэгч улс учир ноолууртай яг адилхан цамц хийгээд, 100 юаниар борлуулсан ч чаддаг орон. Тиймээс судалгаа, ялгарал чухал гэж зөвлөмөөр байна.

-Экспортын шат дамжлага хэр их вэ?

-Нийтдээ 10 алхам туулдаг. Ямар ангиллын бүтээгдэхүүн болох, худалдааны яамнаас тусгай зөвшөөрөл, квот авах, үндэснийх нь стандартад нийцэж байгаа эсэх, шаардлагад нийцсэн хаяг, шошго, сав баглаа боодолтой байх, гаалийн шинжилгээнд орж, холбогдох татвар хураамжийг төлсний үндсэн дээр экспортын хаалга нээгдэнэ. Гэхдээ ноолуур бол гаалийн шинжилгээнд оруулах шаардлагагүй бүтээгдэхүүн.

Taobao-д “Made In Mongolia” гэсэн нэгдсэн платформ нээж байгаа

-Хятад улс маш том зах зээл. Нөгөө талаар энэ зах зээлд гарахад тулгарч байгаа хамгийн том эрсдэл, саад нь юу байна вэ?

-Мэдээж хэлний бэрхшээл хаа сайгүй бий. Гэхдээ миний бодлоор хятад хүмүүсийг, тэдний соёлыг ойлгохгүй байгаа нь л монголчуудын хувьд хамгийн том эрсдэл. Ямар хоол, амттанд дуртай, өөрийн гэсэн үндэстний онцлогт нь тохируулж биш яг монгол сэтгэхүйгээрээ бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэдэг. Хятад хүмүүс харилцаа холбоо үүсгэсэн хүнээ таньж мэдэхэд маш их хугацаа зарцуулдаг. Тиймээс аль болох тэвчээртэй, хүлээцтэй хандах ёстой. Тэгж чадвал урт удаан, найдвартай харилцаа тогтоож чадлаа гэсэн үг. Хятад хүмүүс түншийнхээ мөн чанарыг таньсны дараа итгэдэг бол барууныхан ёс зүй, хамтын ажиллагаа, хууль эрх зүйгээр харьцдаг. Харин хятадууд цагдаа, шүүх гээд хууль зүйн харилцааг хамгийн эцсийн мөчид л хэрэглэдэг. Тиймээс аль болох ийм байдалд хүрэхээс өмнө асуудлыг шийдэхийг эрмэлздэг.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Баячуудын зардлын хэмнэлт АНУ-ын эдийн засгийг чангаана

 0 сэтгэгдэл

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

ХАА-н таваарын үнэ үйлдвэрлэгчдэд дарамт болох нь

Түүхий эдийн үнэ өсөх нь малчдын хувьд зол ч үйлдвэрлэгчдэд зовлон

 0 сэтгэгдэл


Хөнгөн үйлдвэрийн тоглогчид хавартай уралдан хөдөөг зорихоор зэхэж байна. Өвлийн гурван сар улирлын амралтаа эдэлсэн зарим үйлдвэр ирэх саруудад үүдээ нээснээр эх орон даяар эдийн засгийн идэвхжил сэргэдэг. Өнгөрсөн намрыг үнийн “цочир” өсөлттэй үдсэн ноос, ноолууран бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэгчдэд түүхий эдийнх нь ханш ирэх хавар хааш чиглэх нь хамгийн том асуулт болчихоод байгаа юм.

Малын тоо нь сүүлийн 30 орчим жил тасралтгүй өсөж, нэг хүнд ногдох малын тоо толгойгоор дэлхийд дээгүүрт бичигддэг Монгол Улсын үндэсний үйлдвэрлэгчид өнгөрсөн онд мал аж ахуйн таваарын огцом өсөлттэй нүүр тулсан. Сүүлийн жилүүдэд 500-1000 төгрөгт хэлбэлзэж байсан ноосны ханш өнгөрсөн намар 3500 төгрөг давж, галзуурав. Түүхий эдийн нөөц бэлтгэлийн оргил үе болох намрын саруудад таваарын ханш ийн өссөнд үйлдвэрлэгчид хэсэгтээ сандарлаа. Ноосноос гадна ноолуурын үнэ ч өндөр өсчээ. Хэдийгээр ноос шиг хэд дахин өсчихөөгүй ч 2017 оныхтой харьцуулахад 30 хувиар нэмэгдсэн.

НООС

Ноосны үнэ мал аж ахуйн таваарын “Эмээлт” захад 3500 төгрөг давсан бол хөдөө аж ахуйн биржид цагаан өнгөтэй, угааж, бэлтгэсэн тус түүхий эдийн ханш өнгөрсөн оны сүүлчээр 5530 төгрөгт хүрчээ. Үнэ ийн өссөнөөс дотоодын үйлдвэрлэгчид түүхий эдийн нөөцөө өнгөрсөн намар тааруу бэлтгэсэн байна.

Одоогоор үйлдвэрлэлд шууд ашиглах, угааж, бэлтгэсэн ноосны үнэ килограмм нь 28 мянган төгрөгт хүрээд байгаа аж. Ийм үнээр ноосоо худалдаж авчихаад, ноосон хөнжил зэрэг их хэмжээний түүхий эд шаарддаг бүтээгдэхүүнийг хэдэн төгрөгөөр зах зээлд нийлүүлэх вэ гэдэг гол асуудал болж байна. Ер нь ноосон бүтээгдэхүүний олон үйлдвэр нөөцийн дутагдалтай нүүр тулсан. Малчид хониныхоо ноосыг хяргаж эхлэх буюу ирэх зургадугаар сар хүртэл үйлдвэрлэлээ хэрхэн торгоохоо мэдэхгүй буйгаа “хос сүлжээ” компаниас мэдээлэв.

Уг нь төр засгаас дотоодын үйлдвэрлэлээ дэмжиж, малчдын орлогыг дээшлүүлэхийн тулд төсвийн мөнгөнөөс урамшуулал хүртэл олгодог. Энэ онд ноосны урамшуулалд 22.6 тэрбум төгрөг олгохоор 2019 оны төсөвт тусгасан юм.

Манай улс жилд 33 орчим мянган тонн ноос авч, 60 гаруй хувийг нь угааж, боловсруулан, хоёр хөрш рүү экспортолдог байна. Үлдсэн нь дотоодын үйлдвэрлэгчдэд ногддог. Гэтэл түүхий эдийн нийт нийлүүлэлтийн талд нь ч хүрдэггүй дотоодын үлдэгдэл нөөцөөс гадаадын тоглогчид үнэ цохин худалдан авах болсноор үнийн өрсөлдөөн ширүүсэж, үндэсний үйлдвэрлэгчид ханшийн өсөлтийн хөлд чирэгджээ. Ноосны ханш өссөн нь малчдын орлогыг дэмжих ч үндэсний үйлдвэрлэгчид болон худалдан авагчдад багагүй дарамт болж буйг бизнес эрхлэгчид учирлаж байна.

Хөнгөн үйлдвэрлэлийн салбарын гол түүхий эд болох ноосны ханш ийн өссөн бол адууны шир 13.5 мянган төгрөг, хонины ноостой нэхийний үнэ 1400 төгрөг буюу харьцангуй тогтвортой байна.

• Үнэ ийн өссөнөөс дотоодын үйлдвэрлэгчид түүхий эдийн нөөцөө өнгөрсөн намар тааруу бэлтгэсэн байна. 

• Одоогоор үйлдвэрлэлд шууд ашиглах, угааж, бэлтгэсэн ноосны үнэ килограмм нь 28 мянган төгрөгт хүрээд байгаа аж. 

• Оёмол сүлжмэл эдлэлийг химийн гаралтай түүхий эдээр орлуулахын хэрээр дэлхий даяар байгалийн гаралтай ноос, ноолууран бүтээгдэхүүний үнэ цэнэ хийгээд эрэлт эрс нэмэгджээ.

НООЛУУР

Ямааны ноолуурын ханш Улаанбаатар хотод 90 мянган төгрөгт хүрснийг статистикийн байгууллагаас мэдээлэв. Харин орон нутагт дунджаар 60-85 мянган төгрөгийн үнэтэй байна. Ноолуурын ханш нийт нутагт 2017 оныхоос даруй 20-30 хувиар өсчээ. Тухайлбал, Дундговь аймагт өнгөрсөн жилийн өдийд ноолуурын ханш килограмм нь 65 мянган төгрөгтэй тэнцэж байсан бол ойрын өдрүүдэд 85 мянган төгрөг хүрчээ.

Гэтэл мөдхөн эхлэх гэж буй сар шинийн дараагаас ноолууран бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэгчид түүхий эдээ бэлтгэж эхэлнэ. Түүхий эд бэлтгэхэд эргэлтийн хөрөнгө жил бүр дутагддаг. Маш том хэмжээний санхүүжилт хэрэгтэйгээс гадна бүтэн жилийн түүхий эдийн хэрэгцээг жилд ганцхан удаа бэлтгэдэг учраас багагүй санхүүжилт шаарддаг хэмээн үйлдвэрлэгчид хэлсэн юм. “Энэ онд түүхий эдийн үнийн өрсөлдөөн ширүүсэхээр байна. Энэ нь үйлдвэрлэлд нөлөөлөх байх” хэмээн ноолууран бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэгч “Блю скай кашимер” компанийн үйлдвэр, удирдлага хариуцсан захирал Л.Одгэрэл мэдээлсэн юм.

$50 VS $200-300

Түүхий эдийн үнэ өсөх нь малчдын хувьд зол ч үйлдвэрлэгчдэд зовлон болж буй нь энэ. Төр зах зээлд хүчээр гар дүрж, түүхий эдийн ханшаа буулгахыг малчдаас шаардах боломжгүй. Гэхдээ түүхий эдийн ханган нийлүүлэлтийн оновчтой бөгөөд тасралтгүй сүлжээг бий болгох замаар үндэсний үйлдвэрлэлээ дэмжих нь төрийн нэг үүрэг. Тиймээс төрийн үл үзэгдэгч гарын үүрэг, ухаалаг, оновчтой зохицуулалт хэрэгтэйг салбарынхан учирлаж байна.

Уул уурхайн бус үйлдвэрлэлийг дэмжихээ амласан албаныхнаас энэ талаар тодрууллаа. Энэ онд үйлдвэрлэгчдийн толгойн өвчин болдог эргэлтийн хөрөнгийг шийдэхээр ажиллаж буйгаа  салбарын яамнаас мэдээлэв.

“Ноолуур” хөтөлбөрийн хүрээнд хөгжлийн банкнаас 300 тэрбум төгрөгийн хөнгөлөлттэй зээлийг түүхий эд бэлтгэлээс өмнө буюу энэ оны хоёр, гуравдугаар сард үйлдвэрлэгчдэд олгохоор ажиллаж байгаа аж. Гэхдээ хүнс, хөдөө аж ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн яам болон хөгжлийн банк хүссэн үйлдвэр бүрт олгохгүй. Харин нэмүү өртгийг эх орондоо шингээх зорилготой буюу түүхий эдээ самнахаас дээш шатанд боловсруулдаг аж ахуйн нэгжүүдэд олгохоор зорьж буйг салбарын яамны хөнгөн үйлдвэрийн бодлогын хэрэгжилтийг зохицуулах газраас мэдээллээ. Мөн Азийн хөгжлийн банкны хөнгөлөлттэй зээлийг ноолуураас гадна хөнгөн үйлдвэрийн бусад салбарынханд олгох юм байна. Ийнхүү эргэлтийн хөрөнгийг үйлдвэрлэгчдээ дэмжих хөшүүрэг болгохоор Засгийн газар зорьж байгаа аж.

Харин түүхий эдийн ханш зах зээлийн зарчмаар эрэлтийг даган өндийж байна. Санхүүгийн өндөр чадамжтай урд хөршийн тоглогчид дотоодын үйлдвэрлэгчидтэй уралдан ноос, ноолуур худалдан авч, түүхийгээр нь хилийн чанад руу нийлүүлж буйг үйлдвэрлэгчид хэлэв.

Дэлхийн худалдааны байгууллагын гишүүн орны хувьд Монгол Улс түүхий эдийн энэ урсгалыг хүчээр зогсоох боломжгүй. Гэхдээ килограмм ноолуураа 50 хүрэхгүй ам.доллараар түүхийгээр экспортолсоор байх уу. Эсвэл дотооддоо ноолууран цамц үйлдвэрлээд, гадаад зах зээлд 200-300 ам.доллараар борлуулах уу гэдэг асуулт үлдэж байгаа юм. Багаар бодоход 150 ам.долларын нэмүү өртгийг Монголд шингээхийн тулд манай улс ч зарим арга хэрэгслийг ашиглахаас аргагүй. Олон улс энэ төрлийн урсгалыг тарифын болон тарифын бус аргаар зохицуулж, экспорт болон дотоодын үйлдвэрлэлийнхээ тэнцвэрийг хангадаг байна.

Ялангуяа, төр ноос ноолуурын салбарт их хэмжээний санхүүгийн дэмжлэг үзүүлчихсэн, АНУ зэрэг ирээдүйтэй зах зээлд хөнгөлөлттэй нөхцөлөөр экспорт хийхээр хэлэлцэж эхэлсэн энэ үед түүхий эдээс үүдэн төлөвлөгөөгөө нураачихвал дэндүү харамсалтай. Цаашлаад оёмол, сүлжмэл эдлэлийг химийн гаралтай түүхий эдээр орлуулахын хэрээр дэлхий даяар байгалийн гаралтай ноос, ноолууран бүтээгдэхүүний үнэ цэнэ хийгээд эрэлт эрс нэмэгджээ. Дэлхий хүртэл монгол ноос ноолуурт боломж дэлгэж байхад бид арга чаргаа ашиглах нь зүйн хэрэг биш гэж үү.


A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Nike цэнэглэдэг, ухаалаг пүүз худалдаанд гаргана

 0 сэтгэгдэл


Nike компани хэрэглэгчдийн талаар ахиухан мэдээллийг гутлаар нь дамжуулж авах шинэ арга бодож олжээ. Мягмар гарагт болсон Future of Footwear арга хэмжээний үеэр тус компани Nike Adapt хэмээх пүүзний шинэ концепт сонирхуулсан юм. Эзэмшигчийнхээ хэрэглээг real-time горимд бүртгэдэг уг загвар Nike компаниас хэрэглэгчдэдээ зөвлөгөө өгөх, бүтээгдэхүүнээ ахиу борлуулахад нь тусална.

“Шинэ өдөр эхэллээ. Та бид footwear-ээс firmware (өргөн хэрэглээний цахим төхөөрөмжийн суурь программ)-д шилжиж байгаатай адил зүйл болж байна” хэмээн Nike-ын гутлын инновац  эрхэлсэн захирал Майкл Донахью мэдэгдэв.

Мэдээлэл бүртгэх чадвартай Nike Adapt хэрэглэгчдийн өгөгдлийн халдашгүй байдалтай холбоо бүхий сонголттой. Өгөгдлөө бусадтай хуваалцахгүй гэж сонговол уг гутлын олон шинэ чадварыг ашиглахгүйгээр хэрэглэх юм. Үйлдвэрлэгч нь энэхүү сагсан бөмбөгийн гутлыг 350 ам.доллараар борлуулах төлөвлөгөөтэй. Nike Adapt үдээсгүй, хэрэглэгчийн үзэмжид нийцүүлж автоматаар хөлд чангарна. Чанга, сулыг нь гар утасны аппликэйшнээр тохируулж болно. Сенсор, акселерометр, гироскоп бүхий энэхүү гутал нь эзэмшигчийнхээ бүхий л хөдөлгөөн, үйлдлийг бүртгэж явах юм. Гутлыг хоёр долоо хоногт тутамд цэнэглэнэ.

“Хоёр хөлдөө хоёр ухаалаг утас угласнаас ялгаагүй” хэмээн Nike-ийн дижитал бүтээгдэхүүн хариуцсан захирал Майкл Мартин тайлбарлаж байлаа.

Тус компанийн хувцас хэрэгслийн борлуулалт эрчимтэй нэмэгдсээр байгаа ч өмнөх санхүүгийн жилд олсон 36.4 тэрбум ам.долларын орлогын 61 хувийг нь гутлаас олжээ.

Nike нь түүхэндээ хамгийн үнэтэй буюу 720 ам.долларын сникерийг 2017 онд цөөн тоогоор худалдаанд гаргаснаасаа хойш өөрөө үдэгддэг гутал үйлдвэрлэх болсон юм. Boston Celtics-ийн Жэйсон татум энэ долоо хоногийн сүүлээр NBA-ийн тоглолтод өмсөн гарч ирэх шинэ загварыг Nike-ын онлайн худалдааны суваг, жижиглэн худалдаачдаар дамжуулан борлуулахаар төлөвлөж байна. Орегон муж улсын Бивертонд байрладаг Nike компани цаашид Adapt технологи бүхий гүйлтийн гутал, спорт бэлтгэлийн хувцас, өргөн хэрэглээний бүтээгдэхүүн нэмж гаргахаар төлөвлөж байна.