A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/2733/

Монголд өдөрт 600 кг мөөгний хэрэгцээ бий

Хүлэмжээс гарсан шинэ мөөгөө хэрэглэгчдэд чанарыг нь алдагдуулахгүй хүргэхийг зорьдог

 0 сэтгэгдэл

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/2733/


Давхраатай алаг нүдээ эргэлдүүлэн, сэргэлэн харцаар ширтэх энэ эмэгтэй мөөг үйлдвэрлэлийг Монголд хөгжүүлэхээр зүтгэж буй С.Мөнхжаргал билээ. Төрөөд сар ч болоогүй ажилдаа ханцуй шамлан орсон. Тэрбээр нойрон дундаа үнэгчлэн мишээх бяцхан жаалаа машиныхаа арын суудалд тэргэн дээр нь хэвтүүлчихсэн явж байв. Тэрбээр “Мөөгний үйлдвэрлэлийн технологи маш нарийн байдаг. Үүнийг мэддэг хүн манайд ховор юм. Тиймээс төрөөд удаагүй ч аргагүйн эрхэнд нярайгаа машиндаа аваад явж байна” гэсээр үр ургуулах төв рүүгээ дагуулж очсон юм. Баянхошуунд байрлах “Мөөжиг органик” компанийн мөөгний үр үйлдвэрлэх лаборатори руу ороход улаан буудайн үнэр үл мэдэг үнэртэж байв. Мөөгний үр ургуулна гэдэг өвөрмөц сонин ажил юм. Цагаан халаад, цэнхэр малгай өмсөж, амны хаалт зүүсэн 40 гаруй насны эмэгтэй үр ургуулах ажлыг гардан хийдэг аж. Улаан буудайг угааж савлаад, шохой хэмээх цагаан нунтаг зүйлтэй хольж уутлах юм. Ингэж бэлтгэсэн зүйл дээрээ мөөгний үрийг тодорхой тогтоосон хэмжээгээр тусгай машинаар шахаж хийнэ. Үүний дараа ариун цэврийн шаардлага хангасан тусгай өрөөнд тавьж мөөгнийхөө үрийг ургуулна. Мөөгний үр улаан буудайг идэж цагаан өнгөтэй болмогц хөрсөнд суулгаж тарьдаг аж. Мөөг гэдэг ургамал байгаль дээр чийгэнд ургадаг ч хүлэмжийн нөхцөлд тарьж ургуулахад маш нарийн технологи шаарддаг юм байна.

Ингээд “Мөөжиг органик” компанийн захирал С.Мөнхжаргал бидний яриа өрнөлөө.

-Та Францад амьдарч байгаад ирсэн гэсэн. Тэндээс бизнесийн санаагаа өвөртөлж ирсэн үү?

-Би уг нь аялал жуулчлалын чиглэлээр мэргэжил эзэмшсэн л дээ. Гэхдээ сургуулиа төгсөөд мэргэжлийнхээ чиглэлээр ажиллаагүй. Тэгээд ч удаан хугацаагаар агаар сэлгэх шаардлага тулгараад Швецар, Франц руу гэр бүлээрээ явсан. Их сургуульд франц хэл судалж байсан учраас ямар нэг бэрхшээл тулгараагүй. Францад таван жил амьдрахдаа орчуулга хийж, зав чөлөөгөөрөө худалдаа эрхэлдэг байлаа. Хүмүүс гадаад яваад буцаж ирдэггүй гэж ярихыг би олон сонссон учраас заавал эргэж ирэх төлөвлөгөөтэй байсан. 2010 онд гадагшаа явахдаа 2015 онд буцаж ирэхээр төлөвлөсөн юм. Франц яваад хоёр жилийн дараа Монголд түр ирээд буцахдаа юу хийж амьдрах уу гэдгээ судалсан. Ер нь маш сайн төлөвлөх хэрэгтэй юм билээ. Францад байхдаа байнга л Монголд очоод юу хийвэл надад тохирох бол гэж боддог байлаа. Ирээд улаанбаатарт биш хөдөө аж ахуй эрхэлж амьдрахаар шийдсэн. хөдөө ажлын байр хомс, тэгэхээр өөрсдөө ажлын байраа бий болгох хэрэгтэй гэж үзсэн. Ингээд үрлэн помидор, мөөг тарьсан юм. Цаг агаараас шалтгаалахгүй ургадгаар нь мөөгийг сонгож тарьсан л даа.

-Үрлэн помидор монголд хэр ургадаг вэ?

-Нидерландаас ирэхдээ 12 төрлийн ногооны үртэй ирж, бүгдийг тарьж үзсэн. Үрлэн помидорын хоёр үрнээс биосортынхыг нь сонгож тарьсан. Эхний ээлжинд 240 ам метр хоёр хүлэмжид 700 гаруй үр үрслүүлсэн юм. Үрлэн помидор уг нь маш сайн ургасан. Даанч ургац хурааж амжаагүй байхад гадаа хүйтэрчихвэл нэг л шөнө хөлдчихдөг юм билээ. Эхлээд багагүй хохирол амссан ч шантраагүй. Одоо гурав дахь жилдээ тарьж, туршлага ч суугаад байна.

• Эхний хэдэн жил технологидоо илүү анхаарч ажиллахыг зорьж байгаа.

• Хүний биед ашигтай 50 орчим төрлийн элементтэй нь илэрсэн.

• Нэг килограмм мөөг 13 мянган төгрөгийн үнэтэй. Энэ хэмжээний мөөгөөр зургаан удаа хоол хийж болно.

-Та бас мөөгний үр үйлдвэрлэж, ургуулж байна. Хэр ашигтай вэ. “шарк танк” нэвтрүүлэгт орж төсөлд хамрагдахаар болсон. санхүүжилт авч чадсан уу?

-“Шарк танк” нэвтрүүлэгт орсныхоо дараа компаниа албан ёсоор байгуулсан. Хоёр шаркаас санхүүгийн дэмжлэг авсан. Ганц хүн компанийг удирдаж чиглүүлнэ гэдэг амар биш юм. Цаашдаа удирдлагын баг бүрдүүлэх шаардлага тулгарч байна. Одоогоор гурван газар гинжин хэлхээтэй үйлдвэрлэл явуулж байгаа. Дархан-Уул аймагт мөөгний хөрс бэлтгэх үйлдвэр байгуулсан. Мөөгний үр ургуулах лаборатори, хөрс бэлтгэх үйлдвэр, мөөг ургуулах хэсэг гээд тус тусад нь байрлуулахгүй бол бохирдол үүсэх эрсдэл бий.

-Монголчууд мөөгийг хэр хэрэглэдэг вэ. Танайх өнгөрсөн онд хэр хэмжээний борлуулалт хийв?

-Манай компани өнгөрсөн жил гайгүй ашигтай ажилласан. Эх орондоо тариалсан органик хүнсийг ресторанууд их авдаг. Жуулчны улирал эхэлсэн болохоор ресторануудын мөөгний хэрэглээ 50 хувиар өссөн. Бид зөвхөн мөөгөө тарьж хэрэглэгчид нийлүүлье гэж шийдсэн. хараахан хагас боловсруулсан бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх болоогүй байна. Эхний хэдэн жил технологидоо илүү анхаарч ажиллахыг зорьж байгаа. Харин хагас боловсруулсан бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэдэг газрууд манайхтай хамтарч ажиллаж болно.

-Мөөг ургац сайн өгнө биз. Танай компани хэдэн төрлийн мөөг тарьдаг вэ?

-Хясаа, хусандай, элбэнхи, дэлбэнхи гэсэн нэртэй боловч үнэн чанартаа нэг л мөөг. Байгаль дээр хус модонд ургадаг мөөг л дөө. Үүнийг хүлэмжийн нөхцөлд тарьж, жилийн дөрвөн улиралд иргэдийн хэрэгцээг хангаж байна.

-мөөг хүний эрүүл мэндэд хэр ач холбогдолтой вэ?

-Бид химийн хүрээлэнтэй хамтран найрлагыг нь тодорхойлж үзсэн. Хүний биед ашигтай 50 орчим төрлийн элементтэй нь илэрсэн. Ялангуяа, В-гийн төрлийн витамины агууламж өндөр. Цус төлжүүлэх, цусан дахь холестеринийг шүүх, дархлалын систем дэмжих гээд мөөгөнд эрүүл мэндэд нөлөөлөх ашиг тус их бий. Байгаль дээр ургасан мөөгнөөс хүлэмжид тарьсан мөөг илүү цэвэрхэн юм байна гэж судалгаа хийсэн эрдэмтэн нь ярьсан. Мөөгийг шинээр нь хэрэглэхгүй бол эмзэг ургамал л даа. Тиймээс бид хүлэмжээс гарсан шинэ мөөгийг хэрэглэгчдэд чанарыг нь алдагдуулахгүй хүргэхийг зорьдог. Байгаль дээрх мөөг орчны нөлөөнөөс амархан бохирддог учраас удаан хадгалбал өт иддэг талтай. Хүлэмжийн мөөг бол тэгдэггүй. Мөөг бусад ургамал, амьтанд байдаггүй уургийн агууламжтай. Олон улсын шинжээчид мөөгийг ирээдүйн хоол хүнсний жагсаалтад оруулсан. уургийн уурхай учраас тэр. 2050 он гэхэд дэлхийн хүн амын уургийн хэрэгцээний гуравны нэгийг амьтан-ургамал болсон мөөгөөр хангах боломжтой гэсэн судалгаа ч гарсан байна билээ.

-Жилийн дөрвөн улиралд ашгаа өгдөг бизнес гэж та хэллээ. Хэд хоноод ургацаа хураадаг вэ?

-Манай улсад жилийн дөрвөн улиралд ургадаг, ашгаа өгдөг бизнес хийхэд хэцүү шүү дээ. Бид 2018 оноос хойш тасралтгүй ургац хурааж байна. Одоо сард 10 тонн хөрс бэлтгэдэг боллоо. Тэгэхээр үйлдвэрлэлийн хүрээ өргөжөөд л байна гэсэн үг. Мөөгийг хөрсөнд суулгаад ердөө зургаа хоногийн дараа хурааж авдаг. Өдөр бүр л ургац хурааж байна. Манайх мөөгөө цаасан уутанд савлаж зардаг. Мөн хатаасан нунтаг хэлбэрээр ч бас борлуулдаг. Нэг килограмм мөөг 13 мянган төгрөгийн үнэтэй. Энэ хэмжээний мөөгөөр зургаан удаа хоол хийж болно.

-Францад амьдарч байхдаа мөөг хэр иддэг байсан бэ. Тэд ер нь мөөг хэр идэх үү?

-Францчууд өндөр, нарийн иштэй цагаан мөөг (шампиньон) их хэрэглэдэг ард түмэн. Муж мужуудынхаа хэрэгцээг хангадаг автомат үйлдвэрүүдтэй. Энэ төрлийн бизнес ч эрэлттэй байдаг. үнэ ханшийн хувьд боломжийн.

-Монголын худалдааны төвүүдэд голдуу импортын мөөг байдаг. Хэрэглээ, импортын талаар судалж үзэв үү?

-Манай улс 7-8 орноос мөөг импортолдог юм билээ. Голдуу дарсан, хатаасан мөөг оруулж ирдэг. Хүмүүсийн хэрэглээг судлаад үзэхэд өдөрт 600 килограмм мөөгний хэрэгцээ байгаа нь харагдсан. Тэгэхээр борлуулалт дээр санаа зовох асуудал гарахгүй гэсэн үг.

-Танай компани хэчнээн хүнийг ажлын байраар хангасан бэ?

-Одоогоор найман хүнийг ажлуулж байна. Цаашдаа үйлдвэрлэлээ өргөжүүлэхээр илүү олон хүнийг ажлын байртай болгоно. Өөрсдөө хүлэмжтэй хүмүүс мөөгний үр авч тариад хураасан мөөгөө эргүүлээд надад борлуулж болно.

-Залуу бизнес эрхлэгч, үйлдвэрлэл эрхлэгч нарт ямар бэрхшээл тулгардаг вэ?

-Мөөгний үйлдвэрлэл технологи нарийн учраас зөвлөгч, биотехнологич зэрэг мэргэжилтэнтэй хамтарч ажиллах шаардлага тулгарсан. Ийм хүмүүсийг олоход амар биш юм билээ. Мөн мөөгний үр ургуулахад тохирсон стандартад нийцсэн байр олоход амаргүй байлаа. Агаар, салхи чийгшил нь мөөг ургуулахад тохирсон байх ёстой. Энэ бүхнийг тохируулна гэдэг амаргүй. Ер нь хүн шантрахгүйгээр зүтгэвэл амжилтад хүрдэг шүү дээ.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

“Сэмбэгэр” гурилгүй талх таргалалтын эрлэг

Улаан буудайн гурилгүй талх чихрийн шижинтэй болон турах дэглэмтэй хүмүүсийн сонголт

 0 сэтгэгдэл


Монголчууд өнгөрсөн онд 210.4 мянган тонн гурилан бүтээгдэхүүн хэрэглэжээ. Эдгээр бүтээгдэхүүнд глютенийн хэмжээ их байх тусам хүний эрүүл мэндэд сөргөөр нөлөөлдөг. Тиймдээ ч таргалалттай болон чихрийн шижинтэй хүмүүст гурилан бүтээгдэхүүн хэрэглэхийг хориглодог. Гэтэл гурилан бүтээгдэхүүнгүйгээр амьдарч чадахгүй гэсэн хүмүүс олон байдаг. Ядаж тэдэнд зохидоггүй хүнсийг нь орлох бүтээгдэхүүн байдаггүй учраас өөр юугаа ч идэх билээ. Энэ ганц манай улсад тохиолдож байгаа асуудал биш. Дэлхийн улс орнууд тулгамдаад буй асуудлаа хэрхэн шийдэж байдаг юм бол гэдгийг сонирхоод үзлээ. АНУ-ын хувьд 2013 оноос гурилгүй талх үйлдвэрлэж эхэлсэн байна. Ингэснээр чихрийн шижинтэй болон таргалалттай хүмүүс гурилан бүтээгдэхүүнээс татгалзаж чаджээ. Тэгвэл энэхүү технологийг С.Хишгээ, Г.Халиунаа гэх хоёр бүсгүй өнгөрсөн онд эх орондоо нутагшуулж, энэ оны гуравдугаар сараас гурилгүй талхаа үйлдвэрлэж, худалдаанд гаргаж эхэлсэн байна. Дөрөвхөн сарын хугацаанд чамгүй амжилт гаргаж, цөөнгүй үйлчлүүлэгчтэй болсон “Сэмбэгэр” хэмээх өвөрмөц брэндийг энэ удаагийн “Би үйлдвэрлэгч” буландаа онцоллоо.

Тус брэндийг үүсгэн байгуулагч С.Хишигдаваагаас ийм бүтээгдэхүүн хийх санаа хэрхэн төрсөн талаар нь асуухад “гурилан бүтээгдэхүүн хүний биед сөрөг нөлөөтэй гэдэг нь олон улсын эрдэмтдийн судалгаагаар нотлогдсон. АНУ-д хамт байсан халиун найз минь TRADER JOE’S органик дэлгүүрээс гурилгүй талх авч иддэг байсан юм билээ. Монголдоо ирээд энэ гайхалтай бүтээгдэхүүнийг эх орныхоо хөрсөнд ургасан улаан буудайгаар иргэдийнхээ эрүүл хооллолтыг дэмжсэн бүтээгдэхүүн хийж болох юм гэх санаа төрсөн гэсэн. Тэгээд өөрийн технологич мэргэжлийг ашиглан нарийвчлан судалж, технологийг нь боловсруулсан юм. Тухайн үед би жингээ хасахын тулд гурилан бүтээгдэхүүнээс татгалзаж байсан учир хэрэглэгч нь болж байлаа. Ингээд бид хоёр хамтарч ажиллаж эхэлсэн. Үр дүнг нь өөрсдөө мэдэрсэн учраас чихрийн шижинтэй, таргалалттай, өтгөн хатдаг, жингээ барьж байгаа хүмүүст зориулж энэхүү талхыг үйлдвэрлэх болсон” гэв.

Гурилгүй талх дөрөвхөн сарын дотор алдаршлаа

Өнгөрсөн оны найман сараас үйлдвэрлэлээ босгож, гурилгүй талхаа энэ оны гуравдугаар сараас худалдаанд гаргаж эхэлжээ. Бүтэн жилийн хугацаанд судалгааны ажил хийж, бүтээгдэхүүнээ улам сайжруулсан байна. Эдний бүтээгдэхүүн нь химийн ямар нэг найрлага, өнгө оруулагч, чанар сайжруулагч, хадгалалтыг уртасгах бодис ороогүй, мөн гурилгүй гэдгээрээ онцлог бөгөөд гурван төрлийн талх үйлдвэрлэж буй. Үйлдвэрлэлээ эхлээд удаагүй байх үедээ 200 гаруй талхыг долоо хоногийн хугацаанд үйлдвэрлэж, чихрийн шижинтэй болон өтгөн хатдаг хүмүүст үнэгүй хүргэжээ. Гурилгүй талх гэхээр хүмүүс ихэд сонирхдог боловч чихэндээ итгэлгүй нүдээр харахыг хүсэж. “Сэмбэгэр” кофе шопод олноор ирэх болсон байна. Ирсэн үйлчлүүлэгч бүртээ “улаан буудайг соёолуулж хийсэн гурилгүй талх” хэмээн бүтээгдэхүүнээ танилцуулдаг байсан бол дөрвөн сарын хугацаанд “Сэмбэгэр” брэндийн талхыг мэддэггүй хүн байхгүй болжээ. Ялангуяа чихрийн шижинтэй хүмүүс гурилан бүтээгдэхүүн хэрэглэх үед сахрын хэмжээ огцом нэмэгддэг. Гэтэл энэхүү бүтээгдэхүүнийг хэрэглэж үзэхэд сахар огт нэмэгдээгүй учир байнгын үйлчлүүлэгчдийн тоо нэмэгдсээр байгаа гэнэ.

Нэг талх 48-72 цагийн дотор бэлэн болдог

Гурилгүй талхыг хэрхэн хийдэг талаар технологич Г.Халиун “Өнгөрсөн онд Сэлэнгэ аймгаас улаан буудай хангалттай хэмжээгээр авсан. Улаан буудайгаа эхлээд цэвэрлэнэ. Дараа нь тусгай температурт, тодорхой хугацаагаар усан дотор байлгаж соёолуулдаг юм. Улаан буудай нь соёолох явцдаа цардуулаа задалдаг. Энэ үйл явцад C болон B төрлийн витаминаар баяжиж, эслэг маш өндөр болдог юм. Соёолсон улаан буудайг нухаш болгож тээрэмдээд, дараа нь зуурмаг болгосноор талх бэлэн болно” хэмээн энгийн үгээр, маш ойлгомжтой тайлбарлаж өгөв. Энэхүү технологийн бүх тоног төхөөрөмжийг өөрсдөө зохион бүтээж, захиалгаар хийлгэсэн байна. Тус үйлдвэрийн 70 хувь нь гар аргаар явагддаг. Машинаар цэвэрлэгээ хийдэг боловч хог үлддэг тул гараар дахин цэвэрлэдэг байна. 10 гаруй хүн ажиллаж байгаа хэдий ч нарийн ажиллагаа шаарддаг тул нэг талх 48-72 цагийн дотор бэлэн болдог гэв. Бэлэн болсон талхаа бүх төрлийн шинжилгээнд хамруулсан учир илчлэг болон эслэгийн бодит тоо хэмжээг уутан дээр нь бичжээ.

Тухайлбал, энгийн 100 гр талханд эслэгийн хэмжээ 1.5-2 байдаг бол “Сэмбэгэр” брэндийн талхнаас 12 гр-ыг авах боломжтой.

Гурилан бүтээгдэхүүнд цээж хорсдог хүмүүс хэрэглэх боломжтой

Энэхүү талхыг тогтмол хэрэглэснээр чихрийн шижин, цусан дахь холестерины хэмжээ ихсэх, глутений харшил, таргалалт, өтгөн хатах, нарийн бүдүүн гэдэсний хавдар зэрэг өвчнийг бууруулах ач холбогдолтой. Мөн ажиллаж байгаа хэдий ч нарийн ажиллагаа шаарддаг тул нэг талх 48-72 цагийн дотор бэлэн болдог гэв. Ойлгомжтой тайлбарлаж өгөв. Энэхүү технологийн бүх тоног төхөөрөмжийг өөрсдөө зохион бүтээж, захиалгаар хийлгэсэн байна. Тус үйлдвэрийн 70 хувь нь гар аргаар явагддаг. Машинаар цэвэрлэгээ хийдэг боловч хог үлддэг тул гараар дахин цэвэрлэдэг байна. 10 гаруй хүн ажиллаж байгаа хэдий ч нарийн ажиллагаа шаарддаг тул нэг талх 48-72 цагийн дотор бэлэн болдог гэв. Бэлэн болсон талхаа бүх төрлийн шинжилгээнд хамруулсан учир илчлэг болон эслэгийн бодит тоо хэмжээг уутан дээр нь бичжээ. Гурилан бүтээгдэхүүнд цээж хорсдог хүмүүс хэрэглэхэд тийм зовиур мэдрэгдэхгүй гэв. Тиймээс гурилын хэрэглээгээ хязгаарласан, фитнесс болон иогоор хичээллэдэг, эрүүл зохистой хүнс хэрэглэдэг хэн бүхэнд тохиромжтой бүтээгдэхүүн аж. Гурван төрлийн сонголттой. Тодруулбал, цэнхэр ууттай нь 100 хувь гурилгүй учраас таргалалттай, эсвэл тураах дэглэм барьж байгаа болон чихрийн шижинтэй хүмүүст нэн тохиромжтой. Харин улбар шар ууттай нь 30 хувийн гурилын орцтой. үүнийг энгийн талхнаас бүтэн үрийн талх руу хэрэглээгээ шилжүүлж байгаа хүнээс гадна хүүхэд хэрэглэх боломжтой. Мөн үзмэн ягаан ууттай нь гурилгүй ч гэсэн үзэм, шанзтай учир дангаар нь идэхэд зориулсан, илүү амтлаг гэдгээрээ онцлог юм. Одоогийн байдлаар Номин, Сансар, Оргил, И-Март зэрэг 70 орчим цэгээр худалдаалж байгаа аж. Үнийн хувьд 3800-4550 төгрөгөөр зарагддаг.

Энэ талхыг идэхэд хүн бүрт харилцан адилгүй үр дүнгээ өгдөг байна. Тиймээс тууштай хэрэглэсэн тохиолдолд үр дүнгээ өгнө гэдгийг үүсгэн байгуулагчид онцолж байлаа. Эрүүл мэнддээ анхаарч байгаа хүн эртнээс зөв хооллох ёстой байдаг учир багаас нь хүүхдүүддээ идүүлэхэд буруудахгүй аж. “Сэмбэгэр” брэндийн гурилгүй талханд хадгалалтыг уртасгах бодис ороогүй учир гурваас илүү хоног хадгалах боломжгүй байдаг. Тиймээс 48 цаг болоод бүтээгдэхүүнээ дэлгүүрээс буцааж татдаг байна. Эхэндээ буцаалт их ирдэг байсан боловч одоо талх ирэхээ больжээ. Талх дэлгүүрт олдохгүй байвал кофе шопод очиход бэлэн байх аж. Талхнаас гадна овьёосны печень, дөрвөн төрлийн торт, кекс, пицца зэрэг бүтээгдэхүүнийг амталж үзэх боломжтой. Цаашид шар тостой бүтээгдэхүүн гаргахаар төлөвлөсөн байна. Мөн хүмүүсээс дрож буюу хөөлгөгчгүй бүтээгдэхүүн хийгээч гэсэн санал их ирж байгаа гэв.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Үндэсний үйлдвэрлэгчдийн бэлгээр хүүхдүүдээ баярлуулаарай

Хүүхдийн баяраар 10 орчим тэрбум төгрөг бэлгэнд зарцуулдаг

 0 сэтгэгдэл


Хүүхэд бүрийн нүдэнд баярын оч гялалзаж, инээд хөөрөөр хөглөгдөх мөч ирэхэд ердөө хоёрхон хоног үлдлээ. Жил бүрийн энэ л өдрийг хүүхэд багачууд хоног тоолон тэсэн ядан хүлээнэ. Зургадугаар сарын 1-ний өдөр эцэг, эхчүүд энхрий бяцхан үрдээ хүссэн бэлгийг нь авч өгдөг. Гэтэл хүүхдүүд ихэнх тохиолдолд чипс, газтай ундаа, резинэн Чихэртэй бэлгийг сонгох нь олонтаа. Гэтэл Эдгээр бүтээгдэхүүн нь эргээд хүүхдийн эрүүл мэндэд сөрөг нөлөө үзүүлж, ходоодны хорт хавдар үүсгэх хэмжээний аюултайг судалж тогтоосон байдаг. Манай улсад 0-14 насны нэг сая гаруй хүүхэд бий. Хүүхдийн баяраар нэг хүүхдэд дундажаар 10 мянган төгрөгийн бэлэг өгдөг гэж тооцвол 10 тэрбум төгрөгийг энэ хэдэн өдөрт зарцуулж байна. ГБХЗХГ-ын даргын үүргийг түр орлон гүйцэтгэгч Н.Мандуул “Хүүхдийн баяраар хүүхдүүддээ бэлэг өгөхдөө хор биш хоол болох, хүүхдийн хөгжлийг дэмжсэн бүтээгдэхүүн, үйлчилгээг сонгоорой” хэмээн уриалсан. Гарал үүсэл нь тодорхойгүй, чанаргүй бүтээгдэхүүнд мөнгө үрж байхаар үндэсний үйлдвэрлэлээ дэмжиж, хүүхдийнхээ оюун ухаанд хөрөнгө оруулалт хийвэл дотоодын бизнес эрхлэгчид хөл дээрээ босоход дэмжлэг болох юм. Тиймээс хүүхдэдээ зориулсан бэлгийн сонголтыг тань өргөжүүлж, Монголд үйлдвэрлэсэн зарим бүтээгдэхүүнийг эцэг, эхчүүдэд санал болгоё.

Хүүхдийн зохиосон ном үе тэнгийнхэндээ таалагдана

Тавдугаар ангийн сурагч Б.Индрагийн бичсэн “Бүжинд тохиолдсон явдлууд” ном нь гурваас дээш насны хүүхдэд зориулсан зураг, бичиглэл хосолсон сургамжтай түүхүүдээс бүтсэн. Хүүхэд өсөж, хөгжих явцад тэдэнд тохиолддог үйл явдлуудаас зохиогч өөрийн авсан сургамж, ухаарлаа бүжингийн дүрээр дамжуулж, багачуудтайгаа хуваалцаж байгаа нь энэ. Уг ном нь тухайн үйл явдлын талаар ярилцах асуултуудтай тул эцэг, эхчүүд хүүхэдтэйгээ санал бодлоо хуваалцан, тэднийг илүү ойлгож, дэмжихэд чухал ач холбогдолтой юм. “Бүжинд тохиолдсон явдлууд” 9900 төгрөгөөр номын дэлгүүрүүдэд зарагдаж байгаа бөгөөд байгууллагууд захиалгаар авах боломжтой. Одоогоор дөрвөн цуврал гарсан байна.

Шүд өвтгөдөггүй “Бөбүнэ” ааруулан чихэр

“Бөбүнэ” ааруулан чихрийн найрлагад сахар, бэхжүүлэгч, тогтворжуулагч, амт, өнгө, үнэр оруулагч, хугацаа уртасгагч зэрэг нэмэлт бодисууд ордоггүйгээрээ онцлог юм. Байгалийн зэрлэг жимсээр өнгө цэвэр зөгийн балаар чихрийн амт оруулж хийдэг байна. Үнийн хувьд нэг кг нь 6000, 25 гр нь 2500, 12 гр нь 1200 төгрөгөөр зарагддаг. Захиалгаар хүссэн тоо хэмжээгээрээ авах боломжтой. Хүүхдүүдэд чихэр авч өгөхөөр шүд нь өвдөж, харшилтай болох тохиолдол цөөнгүй байдаг. Тиймээс хүүхдийнхээ эрүүл мэндийг хамгаалах үүднээс чихрийн оронд ааруулан чихрийг санал болгоорой.

Гэр бүлээрээ тоглох “нууцлаг” тоглоом

“Мвент” ХХК нь хүүхэд багачуудад зориулан “Мими ба нууцлаг ой” хэмээх тоглоомыг бүтээжээ. Энэ нь таваас дээш насныхан гэрэл, сүүдэр ашиглан зөвхөн харанхуйд тоглох хүүхэд, гэр бүлийн хөгжөөнт тоглоом юм. И-март болон цахим сайтуудаар 55 мянган төгрөгөөр худалдаалж буй энэхүү хөгжөөнт тоглоомоо хүүхдийн баярт зориулан 10 хувиар хямдруулж байгаа аж. Тоглоомыг 2-7 оролцогч тоглох тул гэр бүлийн халуун дотно харилцааг үүсгэж, онцгой дурсамжийг бүтээдэг байна. Тус тоглоомыг тоглосноор төсөөлөн бодох, сэтгэх, логик сэтгэлгээ, асуудал шийдвэрлэх, багаар ажиллах, шударга зан чанарыг төлөвшүүлэх ач холбогдолтой.

Гарын жижиг булчинг дэмжсэн эсгий ном

Бидний мэдэх хүүхдэд зориулсан ном нь зөвхөн буддаг, зурдаг, уншдаг байсан бол хөгжлөө дагаад арай өөрөөр бүтээгдэх болжээ. “Ямх охин” урлан нь 1-6 насны хүүхдэд зориулсан эсгий номыг захиалгаар хийдэг. Таны хүүхдийн бүтээлч сэтгэхүй, гарын жижиг булчингийн хөгжлийг дэмжсэн энэхүү номын хавтсан дээр өөрийн хүүхдийн нэрийг бичүүлж захиалах боломжтой. Насны ангилалд тохирсон даалгавруудтай. Номын хуудаснаас хамаараад 25-40 мянган төгрөгөөр зарагддаг уг номонд товч, кноп, үдээс, зангуу, цахилгаан зэргийг түлхүү ашигладаг байна. Ингэснээр хүүхэд өөрөө номоороо тоглонгоо үдээсээ үдэж, товч товчилж сурахаас гадна ахисан шатандаа тоо бодож, цагаа хэлж сурна. Мөн үсгээ нүдэлж, уншиж сурдаг байна. Эсгийний тусгай хольцтой урлалын эсгий материал нь эко бөгөөд МХЕГ-аас хийлгэсэн шинжилгээний бичигтэй аж. Тиймээс өнгө будаг гарахгүй, хүүхдийн биед ямар нэгэн сөрөг нөлөө үзүүлэхгүй.

“Үнэгхэн брэнд”-ийн углаа баривчийг санал болгож байна. Энэхүү баривч нь өлгийний оронд хэрэглэж болох, мөн олон төрлөөр өмсүүлэх боломжтой уламжлалт загварыг орчин үеийн хэрэглээтэй хослуулсан бүтээгдэхүүн юм. Углаа баривчийг 3-4 сартайгаас эхлэн 8-9 сар хүртэл цахилгааныг татаж хөлийг дулаан, сул байлгах зорилгоор өмсүүлэх боломжтой. Мөн хөлд орсны дараа хоёр нас хүртэл дээл болгон өмсүүлж болох юм. Углаа баривчийг дүнжингарав худалдааны төв болон “Миний хайпермаркет”-ын салбаруудаас 60 мянган төгрөгөөр авч болно. Мөн “ардшоп” цахим худалдааны сайтаас захиалж авах боломжтой. Үүнээс гадна “Үнэгхэн брэнд”-ийн бүтээлч цүнхийг хүүхдүүддээ авч өгөөрэй. Энэ цүнхэн дээрээ хүүхэд өөрийн гараар юу дуртайгаа зурж, өдөр тутамдаа хэрэглэх боломжтой. Бүтээлч цүнхэн дотор зурах бүхий л хэрэгсэл нь байгаа аж.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Приус машины батарей сэргээх Монгол дахь анхны үйлдвэр

Нөхөн сэргээсэн батарейндаа зургаан сарын баталгаа өгдөг

 0 сэтгэгдэл


Нийслэлийн замын хөдөлгөөнд оролцож буй автомашины дунд приус багагүй хувийг эзэлдэг.  Тэгвэл Улаанбаатарт анх удаа приус машины батарей нөхөн сэргээх лаборатори үйлдвэр байгуулагджээ. “ДЦС-III”- ын хойно байрлах “Форвард Моторс” ХХК-ийн авто үйлчилгээний төвд байрладаг уг үйлдвэрийг “Би үйлдвэрлэгч” буландаа онцоллоо. Цаашид зөвхөн приусээр хязгаарлахгүй, гибрид хөдөлгүүртэй бүх төрлийн машины батарейг нөхөн сэргээх зорилт тавьжээ. Тус үйлдвэрийн талаар “Форвард Моторс” ХХК-ийн ерөнхий захирал Г.Орхонтуяатай ярилцлаа.

-Манай улс анх удаа батарей нөхөн сэргээх үйлдвэртэй болсон байна. Үйлдвэрийнхээ талаар мэдээлэл өгөхгүй юу?

-“Тоёота” Корпорацын дэмжлэгтэйгээр Дэнсо корпорацид боловсруулсан технологид үндэслэн гибрид батарейг нөхөн сэргээх үйлдвэрийг Монголдоо байгууллаа. Судалгаа хийж үзэхэд Монгол Улсад 150 мянга гаруй приус загварын автомашин байна. Тиймээс энэ үйлдвэр манай улсад ашигтай ажиллах бүрэн боломжтой. Эдгээр машины гибрид батарейг Япон улсад 10 гаруй жил хэрэглэсэн байдаг учир манай улсад орж ирээд 5-6 жил болоод муудчихдаг. Японоос нөхөн сэргээх батарей авах гэхээр зардал их байдаг. Тиймээс иргэдийн эрэлт дээр үндэслэн “Тоёота” автомашинтай хэрэглэгчдэд зориулж гибрид батарейг нөхөн сэргээх үйлдвэрийг байгуулсан. Манай үйлдвэрийн хувьд “Дэнсо” корпорацын хилийн чанадад байгуулсан анхны үйлдвэр. Япон нөхөн сэргээсэн батарей манай улсад зарагддаг. Гэхдээ тухайн батарейг Японд нөхөн сэргээгээд нааш нь авчрах хугацаанд цэнэгээ алдана. Тиймээс тухайн газар нь хийвэл ашиглалт сайн байдаг. Үүнээс гадна цэнэг алдсан тохиолдолд дахин сэргээх боломжтой.

-Батарейг хэрхэн нөхөн сэргээдэг тодорхой тайлбарлахгүй юу?

-Хүмүүс өөрийнх нь машинд байгаа батарейг шууд цэнэглэнэ гэж ойлгоод байгаа юм. Тийм биш. Приус автомашины батарей 28 модулиас бүрддэг. Нэг батарейг зургаан үзүүлэлтээр шалгаж үзнэ. Хэдэн ч модуль эвдэрсэн байж болно.

Манай улсад нэг батарейнаас 1-2 модуль гардаг

Солих шаардлагатай модулийг бусад модультай ижил үзүүлэлтээр тэнцвэржүүлээд угсардаг. Дараа нь төхөөрөмж дээр угсарсан батарейны цэнэгийг нь алдуулаад буцааж цэнэглэн ажиллагааг нь тогтворжуулна. Ингэснээр найдвартай ажиллагаатай батарей болж байна гэсэн үг. Түүнээс биш вольтоор нь хэмжээд, энэ батарей нурсан бусад нь зүгээр гээд өөр батарей хийвэл жаахан яваад л алдаа гардаг. Ингэж нэг, хоёроор нь солилоо гээд үр дүнгүй. 

-Хүмүүст нэг, хоёроор нь солих хямд тусдаг байх. Батарейгаа бүхэлд нь нөхөн сэргээлгэхэд хэд орчим төгрөг зарцуулагдах бол. Үнийн хувьд ялгаа бий юу?

-Батарейг бүхэлд нь шалгахад нэг өдрийн ажил болдог. Тухайн хүн машинтайгаа ирж, ажлын хөлсөө төлөөд батарейгаа шалгуулан ашиглаж болох нь хэд байна гэдгийг мэдэж болно. Тухайлбал, арван модуль нь зүгээр байлаа гэхэд буцаан угсраад үлдсэнийг нь хийж болдог. Гэхдээ батарей нь бүхэлдээ ашиглаж болохооргүй болсон тохиолдолд цаг болон мөнгөний гарз болно. Ийм тохиолдолд бүхэлд нь сольсноос ялгаагүй өртөгтэй байдаг. Бүхэлд нь солиход 800 мянган төгрөг байдаг юм.

-Хүмүүсийн ашиглахаа боль - сон хуучин батарейг яадаг вэ?

-Япон улсад хэрэглэхээ больсон нэг машины батарейнаас 7-9 ширхэг модулийг дахин ашиглах боломжтой гэсэн тооцоолол гарсан байна. Гэтэл манай улсад 1-2, зарим батарейнаас нэг ч модуль гардаггүй. Тиймээс бүхэлд нь сольж байгаа юм. Яагаад гэвэл стандартын бус завсар буюу зөвхөн вольтоор нь үздэг. Сайн вольттой хэрнээ хэрэглэж болохгүй батарей байж болно. Батарейгаа бүхэлд нь биш нэг нэгээр нь сольсон тохиолдолд зүгээр байсан модулийг муутгадаг учир дахин ашиглах боломжгүй. Тиймээс хэрэггүй болсон батарейг нэгдсэн байдлаар цуглуулаад Япон руу гаргадаг. Одоогоор гурван контейнер гарсан байгаа. Зарим хүн хуучин батарейгаа өгөхгүй гээд аваад явдаг.

-Хуучин батарейгаа Япон руу явуулдаг нь ямар учиртай юм бэ?

-Гибрид батарей нь дотроо никель, алт гэх мэт олон нарийн бодистой. Тэр болгоныг нь ялгаж аваад устгалд оруулан түүхий эд болгож дахин үйлдвэрлэдэг. Хог хаягдлаа үлдээхгүй гэдэг утгаар Япон улс руу буцаан гаргаж байгаа юм.

-Өмнө нь нөхөн сэргээсэн батарейгаа туршиж үзсэн байх. Туршилтаа хэдий хугацаанд хийсэн бэ?

-Такси үйлчилгээ эрхэлдэг зургаан машинд тавьж, хоёр жилийн хугацаанд туршилт хийсэн. Өдөрт 150-200 км явдаг. Энэ хугацаанд ямар нэгэн асуудал гараагүй. Бид нөхөн сэргээсэн батарейндаа зургаан сарын баталгаа өгч байгаа.

-Зөвхөн приус машины батарейг нөхөн сэргээх юм уу. Цаашид хэрхэн өргөжих вэ?

-Цаашид гибрид батарейтай бүх төрлийн машины батарейг нөхөн сэргээнэ. Одоогоор судалгаа, шинжилгээний ажил хийж байна.