A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/2102/

Монголын компаниуд $4 тэрбумын үнэлгээгээ алдав

Өнгөрсөн онд уул уурхайн компаниудын борлуулалт, ашиг өссөн ч хувьцааны ханш нь тийм ч таатай өнгөрсөнгүй

Монголын компаниуд $4 тэрбумын үнэлгээгээ алдав
 0 сэтгэгдэл

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/2102/


Өнгөрсөн оныг уул уурхай, түүхий эдийн зах зээлд сэргэлт авчирсан жил байлаа хэмээн эдийн засагчид, томоохон компаниуд дүгнэсэн. Нүүрс, зэс, алт, төмрийн хүдэр, хөнгөн цагаан гээд голлох түүхий эдийн үнэ харьцангуй тогтвортой байсан, тэдгээрийн эрэлт, хэрэглээ нэмэгдсэнээс ийн дүгнэсэн хэрэг. Харин хөрөнгийн биржид бүртгэлтэй уул уурхайн компаниудын үнэлгээ тэр хэрээр өссөнгүй. “Би Эйч Пи Биллитон”-ын хувьцааны ханш хоёр гаруй хувиар буурсан нь харьцангуй тогтвортойд тооцогдож байгаа бол бусад топ компаниудын үнэлгээ 2018 онд 10-30 хувиар буурчээ. Харин Монголд үйл ажиллагаа ажиллагаа явуулдаг компаниудын үнэлгээ дунджаас хоёр дахин хурдтай буюу 30-60 хувиар унасан байна. Товчхондоо бол өнгөрсөн онд Монголын компаниуд дөрвөн тэрбум ам.долларын үнэлгээгээ алдсан гэсэн үг.

Нью-Йоркийн хөрөнгийн биржид бүртгэлтэй “Туркойз Хилл Ресурс” компани өнгөрсөн онд зах зээлийн үнэлгээ нь долоон тэрбум ам.доллараас 3.2 тэрбум ам.доллар болж, 3.8 тэрбум ам.долларын үнэлгээгээ алдаад байна. Тус компанийн нэгж хувьцааны ханш 2018 оны эхэнд 3.5 ам.доллараар үнэлэгдэн арилжаалагдаж байсан бол оны сүүлийн өдөр 1.65 ам.доллар болж, 55 хувиар буурчээ. Гэхдээ 12 дугаар сарын сүүлийн хагаст АНУ-ын хувьцааны зах зээлийн уналтыг дагаж, хувьцааны ханш нь унасан гэдгийг тодотгох хэрэгтэй. Уг компанийн үнэлгээ шууд Оюутолгой төслийн үнэлгээ юм. Монголын хамгийн том орд, хөрөнгө оруулалт, эдийн засгийн хамгийн гол бенчмарк гэж тодорхойлогддог тус компанийн үнэлгээ 55 хувиар унасан нь Монголын улс төр, эдийн засгийн нөхцөл байдлыг хөрөнгө оруулагчид хэрхэн дүгнэж буйг харууллаа гэсэн үг.

Олон улсын хөрөнгийн биржид бүртгэлтэй, Монголд үйл ажиллагаа явуулдаг компаниуд ихэвчлэн Торонто болон Хонконгийн хөрөнгийн биржид бүртгэлтэй байдаг. Торонтогийн хөрөнгийн биржид хайгуулын шатны компаниуд бүртгэлтэй бол Хонконгийн хөрөнгийн биржид нүүрсний олборлогч компаниуд бүртгэлтэй байгаа юм. Тус хоёр биржид бүртгэлтэй компаниудын хувьцааны ханш хэрхэн өөрчлөгдсөнийг графикаас тодорхой харах боломжтой.

Торонтогийн хөрөнгийн биржид бүртгэлтэй Монголд үйл ажиллагаа явуулдаг хайгуулын компаниудын үнэлгээ 50-71 хувиар буурсан байна. Хэдий тус биржийн гол индекс TSXV Composite index 2018 онд 34 хувиар унасан ч Монголд үйл ажиллагаа явуулдаг компаниудын үнэлгээ түүнээс хоёр дахин илүүгээр буурчээ.

Өнгөрсөн оны тавдугаар сард тус биржид IPO хийсэн “Степпе гоулд” компанийн хувьцааны үнэ хоёрдогч зах зээлийн арилжаа эхлэхэд 1.84 канад доллар байсан бол 12 дугаар сарын 30-нд 0.84 канад доллараар хаагдаж, 54 хувиар буураад байна. Өөрөөр хэлбэл, энэ хугацаанд 40 сая канад долларын үнэлгээгээ алджээ. Тус компани Дорнод аймагт алтан цагаан овоогийн алтны үндсэн орд болон хэд хэдэн алтны хайгуулын тусгай зөвшөөрөл эзэмшдэг. Торонтогийн хөрөнгийн биржид IPO хийж, 25 сая ам.доллар амжилттай босгосон. Уурхайгаас 2018 оны сүүлээр анхны бүтээгдэхүүнээ гаргаж авна гэж төлөвлөж байсан ч хойшлуулж, 2019 оны эхний хагас жил болгосон. Уурхайн олборлолтоо эхлүүлэх бүх бэлтгэлээ хангасан хэмээн компанийн зүгээс мэдэгдэж байгаа. Гэвч орон нутгийн иргэд хүчтэй эсэргүүцэж байгаа юм.

Монголд хайгуулын чиглэлээр олон жил тогтвортой үйл ажиллагаа явуулж буй “Эрдэнэ Ресурс Девелопмент” компани өнгөрсөн онд Монголын хөрөнгийн биржид давхар бүртгүүлсэн нь Монголын уул уурхай болон хөрөнгийн зах зээлд шинэ үзэгдэл. Арваад жил эрчимтэй хайгуул хийж байгаа хөндий төслийн хайгуулын ажил нь дуусаж, олборлолтын шатанд шилжихэд бэлэн болсон. Урьдчилсан байдлаар жилд 50 мянга гаруй унц алт олборлож, найман жил олборлох тооцоо гарсан. Алтны агуулга харьцангуй өндөр хүдрийн биет нээн илрүүлсэн гэдэг нь “Эрдэнэ ресурс” өнгөрсөн онд чамгүй амжилттай ажилласныг илтгэнэ. Гэлээ ч тус компанийн нэгж хувьцааны үнэ торонтогийн биржид өнгөрсөн онд 0.58 канад доллараас 0.22 канад доллар болтлоо буураад байгаа юм. Мөн австралийн үнэт цаасны бирж дээр бүртгэлтэй “Занаду Майнз” компанийн хувьцааны үнэлгээ 2018 оныг 0.28 австрали долларын ханштай угтаж байсан бол оны сүүлийн өдөр 0.1 австрали долларын ханшаар хаагдсан байна. Өнгөрсөн 11 дүгээр сард компани хармагтайн ордын нөөцийн тайланг шинэчилснээ зарласан. 1.9 сая тонн зэс, 4.5 сая унц алт бүхий 598 сая тонн хүдрийн нөөцийг тогтоогоод байгаа. Тус компани өнгөрсөн онд торонтогийн хөрөнгийн биржид давхар бүртгүүлсэн.

Хонконгийн хөрөнгийн бирж дээр бүртгэлтэй нүүрсний компаниуд алт, зэсийн хайгуулын компаниудтай харьцуулахад арай дээр дүр зурагтай байгаа ч бас л чамгүй үнэлгээгээ алдаад байна.

Хувьцааны зах зээлийн өндөр өсөлт хагарч байна хэмээн шинжээчид дүгнэж байна

Нүүрсний үнэ харьцангуй өндөр, компаниудын олборлолт, экспорт өсөлттэй байхад хувьцааны ханш нь бууралттай байна.

Монголын угаасан коксжих нүүрсний хамгийн том экспортлогч “Энержи ресурс” буюу Mongolian Mining Corporation 2018 онд 4.8 сая тонн угаасан коксжих нүүрс үйлдвэрлэж, 4.3 сая тонныг борлуулсан байна. Энэ нь өмнөх оноосоосоо 21-25 хувийн өсөлт үзүүлсэн гэсэн үг.

• Торонтогийн хөрөнгийн биржид бүртгэлтэй Монголд үйл ажиллагаа явуулдаг хайгуулын компаниудын үнэлгээ 50-71 хувиар буурсан байна. 

• Өнгөрсөн онд “Туркойз Хилл Ресурс” компанийн зах зээлийн үнэлгээ долоон тэрбум ам.доллараас 3.2 тэрбум болж буурчээ. Уг компанийн үнэлгээ шууд Оюу толгой төслийн үнэлгээ юм. 

• “Степпе Гоулд” компанийн хувьцааны үнэ 1.84 канад доллар байсан бол 12 дугаар сарын 30-нд 0.84 канад доллараар хаагдлаа.

Харин компанийн хувьцааны ханш 2018 оны эхний өдрийн арилжаагаар 0.217 хонконг долларын ханштай хаагдаж байсан бол сүүлийн өдөр 0.158 хонконг доллар болжээ. Компанийн хувьцааны ханш нэг жилийн хугацаанд 27 хувиар буурч, зах зээлийн үнэлгээ нь 403 сая хонконг доллараар буурчээ. Ойролцоогоор 50 гаруй сая ам.долларын үнэлгээ алдсан гэсэн үг.

“Саусгоби ресурс” компани 2018 онд 25.8 сая хонконг доллар буюу 3.3 сая орчим ам.долларын үнэлгээ алджээ. Оны эхний өдөр хувьцааны ханш нь 1.32 хонконг доллараар хаагдаж байсан бол 12 дугаар сарын 14-ний өдөр 1.18 хонконг доллар болж, 10 хувийн уналттай байсан байна. Тус компани China Investment Corporation-д 41.8 сая ам.долларын төлбөрөө хугацаанд нь төлж барагдуулаагүйн улмаас дефолтод орсон. Үүнтэй холбоотойгоор торонто, хонконгийн хөрөнгийн биржид хувьцааны арилжаа нь 12 дугаар сарын 17-ноос зогсоод байгаа юм. Өнгөрсөн оны эхний гурван улирлын байдлаар компани 65 сая ам.долларын орлоготой ажилласан гэдгээ мэдэгдсэн байдаг. Энэ нь өмнөх оны мөн үетэй харьцуулахад 18 орчим хувиар буурсан гэсэн үг.

Хөшөөтийн уурхайд олборлолт явуулдаг “Мо Эн Ко” компанийн хувьцааны ханш дотоодын бусад компанитай харьцуулахад хамгийн ихээр буурчээ. 2018 оны туршид хувьцааны ханш нь 0.19 хонконг доллараас 0.12 хонконг доллар болтлоо буурсан байна. Зах зээлийн үнэлгээ нь 131.7 сая хонконг доллар буюу ойролцоогоор 17 сая орчим ам.доллараар буурчээ.

Монголын нүүрсний компаниудын хувьцааны ханшийн уналт нь Хятад, АНУ, Австралийн нүүрсний компаниудтай харьцуулахад өндөр байна. АНУ-ын Arch Coal, Австралид үйл ажиллагаа явуулдаг Yancoal Australia, Хятадын China Coal Energy Company зэрэг томоохон экспортлогч болон үйлдвэрлэгч компаниудын хувьцааны ханш 2018 онд 10-13 хувиар л буурчээ.

Өнгөрсөн онд уул уурхайн компаниудын борлуулалт, ашиг өссөн ч хувьцааны ханш нь тийм ч таатай өнгөрсөнгүй. Нэг талаас хувьцааны зах зээлийн өндөр өсөлт хагарч байна хэмээн шинжээчид дүгнэж байна. S&P Metals and Mining index 2016 оны эхнээс 2018 оны эх хүртэл гурав дахин өсөөд байсан бол 2018 онд 27 хувиар буураад байна. Уул уурхайн салбарын гигантуудын хувьцааны ханш ч дунджаар 10-20 хувиар буурсан бол Монголд үйл ажиллагаа явуулдаг компаниудын ханш 30-70 хувиар буурчээ. Энэ нь Монголын компаниудын эрсдэл дэлхийн бусад компаниудаас багадаа хоёр дахин их гэдгийг тодорхой харуулж байгаа юм. 

/Asia Mining Magazine/

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

М.Ганбаатар: Вирусээс шалтгаалж шахмал түлшний хомсдол үүсэхгүй

 0 сэтгэгдэл
  • Сайжруулсан шахмал түлшний түүхий эдийг бэлтгэн нийлүүлдэг Хятадын үйлдвэр үйл ажиллагаагаа зогсоожээ

Сайжруулсан шахмал түлшний гол түүхий эд нь барьцалдуулагч бодис байдаг. Уг бодисыг манай улс урд хөршөөс импортолдог юм. Гэтэл энэ бодис тасрах эрсдэл үүсчээ. Учир нь Хятадын зарим мужид коронавирусийн улмаас хөл хорио тогтоож, тээврийн хэрэгслийн хөдөлгөөнийг хязгаарласан байна. Үүнээс үүдэж түүхий эд бэлтгэн нийлүүлэх ажилд хүндрэл гарах эрсдэл үүссэнийг Улсын онцгой комиссын хурал дээр танилцуулсан юм. Монгол Улс БНХАУ-аас сайжруулсан түлшний түүхий эд болон утаа мэдрэгчийг импортоор авдаг. Хэрэв цаашид нийлүүлэлт зогсож, одоо байгаа нөөц дуусвал нийслэлчүүд түлшний хомсдолд орох эрсдэл нүүрлэнэ. Энэ асуудлаар Улсын онцгой комиссын хурал дээр тодорхой саналыг гаргаж, өөр улсаас түүхий эд авахаар судалж эхэлжээ. Иргэдийн дунд ч хомсдол үүсэх вий гэх болгоомжлол байна. Энэ талаар “Тавантолгой түлш” ХХК-ийн гүйцэтгэх захирал М.Ганбаатараас тодруулахад “Өнөөдрийн хувьд 10 хоногийн нөөц байгаа нь үнэн. Гэхдээ үүнийг дуусахаас өмнө бид нөөцөө дахин бүрдүүлж амжина. Одоогоор Новосибирскээс татах гэж байна. Долоо хоногийн дотор нэг сарын нөөц бүрдүүлэх боломжтой учраас санаа зоволтгүй. Сайжруулсан шахмал түлшний хомсдолд орж, тасалдана гэсэн ойлголт байхгүй” хэмээн ярилаа.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Гашуунсухайтын боомт хаагдсанаар Монгол Улс өдөрт ₮27.5 тэрбумыг алдаж байна

 0 сэтгэгдэл
  • 42 сая тонн нүүрс экспортлох төлөвлөгөөг коронавирус салхинд хийсгэх нь
  • Хэрэв төмөр замтай байсан бол нүүрсний экспортод өнөөдрийнх шиг хүндрэл үүсэхгүй байсныг “Монгол нүүрс ассоциаци” онцолсон юм

Дэлхий нийтийг түгшээж буй шинэ төрлийн вирусийн улмаас Монголын эдийн засаг хүндхэн сорилттой нүүр тулах нь. Орлогын гол эх үүсвэр нүүрсний экспорт ирэх сар хүртэл зогссоноор нөхцөл байдал улам эмзэг болж ирэв. “Монгол нүүрс ассоциаци”-ийн гүйцэтгэх захирал Ж.Золжаргалын хэлснээр манай улс энэ оны эхний улиралд нүүрсний экспортоос олох орлогоо бүрмөсөн алдах нь нэгэнт тодорхой боллоо. 2020 оны төсөвт 42 сая тонн нүүрс экспортолж, үүнээс татварын орлогоор 1.4 их наяд төгрөг олохоор Засгийн газар тооцоолсон. Гэвч коронавирусээс улбаатай хорио цээр, хөдөлгөөний хязгаарлалтаас үүдэн манай улс багагүй алдагдал амсахаар байна. Хэрэв бид дээр дурдсан төлөвлөсөн хэмжээнд нүүрсний экспорт хийж чадахгүй бол цалин тэтгэвэр тавих асуудал цаашид хүндэрнэ гэсэн үг. Орлогогүй төсөв ийм нөхцөлд зардлаа танахаас өөр хувилбаргүй. Төсвөө тодотгоод ч эдийн засгийн уналтыг зогсоож дийлэхгүй. 42 сая тонныг экспортлох Засгийн газрын төлөвлөгөөг коронавирус ийнхүү салхинд хийсгэх нь. БНХАУ-ын Баяннуур хот, Гашуунсухайтаас 130 км-ийн цаана байгаа Халиут гэх газар коронавирусийн халдварын хоёр ч тохиолдол бүртгэгдсэн. Үүнтэй холбоотойгоор ирэх сарын 2-ныг хүртэл Гашуунсухайт, Шивээхүрэн, Бичигт, Булган боомтоор нүүрсний экспорт хийхийг хориглох шийдвэр Улсын онцгой комиссоос гаргасан билээ. Монгол Улсын нүүрсний нийт экспортын 51 хувийг Гашуунсухайтын боомтоор тээвэрлэдэг. Зөвхөн тус боомтоор гэхэд жилд 3.5-4 орчим тэрбум ам.долларын уул уурхайн бараа бүтээгдэхүүний борлуулалт хийдэг. Тэгвэл Гашуунсухайтын боомт хаагдсанаас хойш манай улс өдөрт 10 гаруй сая ам.доллар буюу төв банкны мягмар гарагт зарласан албан ханшаар тооцож үзвэл 27.5 тэрбум төгрөг алдаж байна. Үүнийг 30 хоногоор үржүүлж тооцвол 300 гаруй сая ам.долларын орлогоо бид тавиад туух нь. Бусад боомтыг оруулж тооцвол үүнээс илүү өндөр тоо гарах нь дамжиггүй. 

Төсөв нь орлогогүй, улсын сан хөмрөг нь хоосон улс яаж дэлхий нийтийг хамарсан цар тахалтай тэмцэж, эрүүл мэндийн салбараа тэтгэж, тэжээх чадах билээ. Хамгийн ноцтой нь, Хятадын тал Монголоос авах уул уурхайн бараа бүтээгдэхүүний худалдан авалтаа 30-60 хүртэлх хоногоор хойшлуулж байгаа нь эдийн засагт урилгагүй хямрал дуудлаа. Ядаж байхад яр гэгчээр манай улс ирэх жилүүдэд 2.9 тэрбум ам.долларын гадаад өр төлбөр барагдуулах хатуу хуваарьтай. Гаалийн ерөнхий газрын мэдээлснээр, нэгдүгээр сард улсын нийт экспорт 459 сая ам.доллар болж, 2019 оны мөн үетэй харьцуулахад 24.4 хувиар ахисан. Гадаад худалдаа 14.3 сая ам.долларын алдагдалтай гарч, энэ нь эдийн засгийн хямрал нүүрлэсэн 2015 оныг дахин давтлаа. Уул уурхайн эдийн засагч Л.Наран баатар “2020 он сорилттой жил болохоор байна. Аж ахуйн нэгжүүдийн өглөг, авлага хугацаанаасаа хоцорч, зээлийн эргэн төлөлт муудаж байгаа нь ажиглагдах болсон. Уул уурхайн компаниудын сэлбэгийн хангалт тасарснаас болж техникүүд нь сул зогсож эхэллээ. Үүнийг дагаад ажил эрхлэлт муудна. Нөхцөл байдал энэ чигээр дахиад сар үргэлжлэхэд манай эдийн засагт томоохон хямрал авчирч мэдэхээр байна” хэмээн өөрийн нүүр номдоо бичжээ. Азийн хөгжлийн банк болон Дэлхийн банк тэргүүтэй олон улсын санхүүгийн донор байгууллагууд манай улсын энэ оны эдийн засгийн өсөлтийг ихээхэн өөдрөг төсөөлж, тогтвортой өснө хэмээн таамаглаж байсан. Тэгвэл нүүрсний экспорт хумигдаж, аж үйлдвэр болон үйлчилгээний салбарын үйл ажиллагаа саармагжсанаар эдийн засаг агших дүр зураг ажиглагдаж эхэллээ. Хэрэв төмөр замтай байсан бол нүүрсний экспортод өнөөдрийнх шиг хүндрэл үүсэхгүй байсныг “Монгол нүүрс ассоциаци” онцолсон юм. Өмнөд хөршийн нүүрсний эрэлт ихэсдэг хугацаа гэвэл дөрөвдүгээр сараас эхлээд наймдугаар сард оргилдоо хүрч, аравдугаар сараас уруудаж эхэлдэг. Энэ үед дэд бүтэц сайтай орнууд илүү давуу боломж эдлэх нь бий. Харин манай улсын хувьд авто замаар нүүрсээ тээвэрлэдэг учраас урт удаан хугацаанд зогссон салбарынхан бэлтгэл ажлаа хангаж, жигдэртэл багагүй хугацаа орно. Нүүрсний биет хэмжээгээ үлэмж ахиулахад төмөр замын ач холбогдол их. Тавантолгой-Гашуунсухайт чиглэлийн 267 км урт төмөр зам ашиглалтад орсноор жилд 30 сая тонн нүүрс экспортод гаргах боломж бүрдэнэ гэж үзэж буй. Гэвч өнөөдрийг хүртэл уг төмөр зам ашиглалтад орсонгүй. “Чингис” бонд болон “Эрдэнэс Тавантолгой”-н 2018 оны цэвэр ашгаас багагүй хэмжээний мөнгийг энэхүү төсөлд юүлсэн билээ. “Эрдэнэс Тавантолгой”-н нэг тонн нүүрс төмөр замтай болбол тээвэрлэх өртөг найм орчим ам.доллараар буурах бөгөөд автозамын тээврээс дөрөв дахин бага зардлаар нүүрсээ өмнөд хөрш болон гуравдагч зах зээлд хүргэх боломж бүрдэхээр байгаа юм. Нүүрсний экспортоос гадна ирэх тавдугаар сард ОУВС-тай байгуулсан “Өргөтгөсөн санхүү жилтийн хөтөлбөр” дуусахаар байгаа. 2017 оноос хойш хэрэгжсэн энэхүү хөтөлбөр зогссоноор манай улсыг чиглэх гадаадын хөрөнгө оруулалт буурч болзошгүй гэсэн таамгийг мөн хийгээд байна. Тэрчлэн УИХ-ын ээлжит сонгууль энэ онд тохиож байгаа нь ДНБ-ий өсөлт уруудах ээлжит үндэслэлд тооцогдоно. Корнонавирусийн тархалт намжихаас Монголын эдийн засаг өсөх, уруудах нь хамаарахаар байна. Хятадын эдийн засгийн зогсонги байдал тус улсаас хараат эдийн засагтай орнуудад хамгийн хүндээр нөлөөлөх аж. Өмнөд хөршийн эдийн засаг энэ онд агших таамгийг Bloomberg болон J&P Morgan, Economist Intelligence Unit тэргүүтэй байгууллагууд дэвшүүлсэн юм.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

“Тавантолгой”-н IPО цаг хугацааны эрсдэлд орж мэдэхээр байна

 0 сэтгэгдэл
  • Хонгконгийн хөрөнгийн биржийн ханш унаснаас хойш дэлхийн хувьцааны зах зээлийн үнэлгээ 1.5 их наяд ам.доллараар буурав
  • Шинэ төрлийн вирусийн халдварын тархалтын нөлөөгөөр компаниуд Хонгконгийн хөрөнгийн биржид IPO гаргах хугацаагаа хойшлуулах хандлага ажиглагдаж байна 

УИХ 2018 оны зургаадугаар сарын 22-нд “Эрдэнэс тавантолгой” компанийн нийт хувьцааны 30 хүртэлх хувийг олон улсын хөрөнгө оруулагчдад дахин санал болгох тухай агуулга бүхий тогтоолын төслийг хуульчилсан юм. Ингэснээр хамгийн багадаа нэг тэрбум орчим ам.доллар босгох боломжтой гэж үзсэн. Тогтоолтой хамт УИХ-аас 180 хоногийн хугацаатай даалгавар тухайн үед Засгийн газарт мөн өгсөн билээ. Үүнээс хойш 570 гаруй хоног өнгөрсөн байна. Дэлхийд нэр хүндтэй гаднын хөрөнгийн биржээр дамжуулан хувьцаагаа арилжаалснаар нэг тэрбум гаруй ам.доллар манай улс “өвөртлөх” боломжтойг холбогдох албаныхан онцолж байв. Бэлтгэл ажил тодорхой түвшинд үргэлжилсээр байгаа аж. “Ажлын хэсгийн зүгээс мэдээллүүдээ ярьж болохгүй, олон улсын хөрөнгийн бирж, санхүүгийн зөвлөхүүдийн зөвлөмжийн хүрээнд дотоод мэдээллийг санаатай болон санаатай бус байдлаар гаргаснаар биржийн үйл ажиллагаа хоёр сараар хойшлох эрсдэлтэй учраас мэдээлэл өгөх зааврыг танилцуулсан. Тухайн бирж гаднын компаниудаас хөрөнгө босгож буй тул бид мэдээллийг ярьж болохгүй байна. Ерөнхийд нь хэлэхэд маш сайн байгаа, сонгуулийн өмнө IPO гаргах нөхцөл бий болгох чиглэлээр ажиллаж байна” хэмээн Уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн сайд мэдэгдсэн. Хэдий тийм боловч өмнөх гашуун сургамж дагуулсан түүх өнөө ахин давтагдах вий гэсэн болгоомжлол үүсээд эхэлжээ. Энэ нь цаг хугацааны эрсдэл. Тодруулбал, Засгийн газар үлдэж буй бүрэн эрхийнхээ хугацаанд амжиж энэхүү IPO-г үр дүнтэй зохион байгуулж чадах эсэх нь олны анхаарал татна. Учир нь, өмнөх оролдлогууд сонгуультай хамт замхарч, буруутан нь сонгууль болж үлддэг байв. С.Батболд, Н.Алтанхуяг, Ч.Сайханбилэгийн Засгийн газарт тулгарч байсан нөхцөл байдал өнөөдрийн эрх баригчдад мөн ойртоод ирлээ. Үүнийг сайд Д.Сумъяабазар “Ил тод, хариуцлагатай уул уурхай” хэвлэлийн хурлын үеэр илэрхийлж, “Төлөвлөж буй “Эрдэнэс Тавантолгой”-н IPO УИХ-ын ээлжит сонгуультай цаг хугацааны хувьд тулахаар байна” гэж мэдэгдсэн нь дахиад л энэхүү төсөл 2012, 2016 оны дүр зургийг давтах вий гэсэн ээлжит дохио болов. “Тавантолгойн ордыг эдийн засгийн эргэлтэд оруулах ажлыг эрчимжүүлэх тухай” УИХ-ын тогтоол өмнөх тогтоолуудтай харьцуулахад ногоон гэрлээр батлагдсан. Саад бэрхшээл хамгийн бага байсан. “Эрдэнэс Тавантолгой” өмнө нь IPO гаргах талаар хэд хэдэн удаа оролдлого хийсэн ч дотоодын улс төрийн нөхцөл байдал, улстөрчдийн үйлдэл хамгийн том саад, бэрхшээл болж байлаа. Энэ нь удаа дараагийн оролдлого амжилтгүй болж, бүтэлгүйтэх гол үндэслэл байсан юм. Гадаад зах зээлийн эрсдэлээс илүүтэй дотоодын эрсдэл мега төслийн боломжийг бүрэн хаацайлж байсан удаатай. Хөрөнгө оруулагчдад компанийн хувьцаа хүрэлгүй замын дундаас буцаж байсан нь нэг бус удаагийнх. Тэгвэл өнөөдрийн эрх баригчдын хувьд төслөө үр дүнтэй хэрэгжүүлэхэд дотоод эрсдэл гэхээр юм бараг байсангүй. Ялангуяа, Засгийн газарт эрх чөлөө нь бүтэн байлаа. УИХ, Ерөнхийлөгчийн дэмжлэг аль аль нь байгаа тул “Эрдэнэс Тавантолгой”-г одоо л эдийн засгийн эргэлтэд оруулах байх гэсэн нийгмийн хүлээлт, олны найдвар хараахан ширгээгүй байна. Хөрөнгө оруулалт горилж буй тус компани өнгөрсөн хугацаанд нүүрсний үнэ сайн байснаар өрийн дарамтаас гарч, үйл ажиллагаа нь жигдэрч эхэлж буй. 2019 онд гэхэд нэг тэрбум ам.долларын борлуулалтын орлоготой ажилласан. Тухайлбал, тайлант хугацаанд 13.7 сая тонн нүүрс экспортолж, татварын дараах цэвэр ашгийн хэмжээ нь нэг их наяд төгрөгт хүрсэн билээ.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Зэсийн ханш мөддөө сэргэхгүй нь

 0 сэтгэгдэл
  • Дэлхийн хоёр дахь том эдийн засаг хүндхэн сорилттой тулгарсан нь түүхий эдийн ойрын эерэг төлөвийг үгүйсгэж, хөрөнгө оруулалт хумигдах, зэсийн шинэ төслүүд царцах төвөгтэй байдал үүсгэлээ
  • Merrill Lynch-ийн шинжээчдийн таамгаар, зэсийн ханш 2020 оноор зогсохгүй дунд хугацаанд буурах төлөвтэй байна

Дэлхий нийтийг түгшээх болсон шинэ төрлийн вирусийн дэгдэлт таваарын зах зээлд гэнэтийн эрсдэл дуудлаа. Зэс гэхэд сүүлийн 14 хоногт тасралтгүй буурч, тонн нь 5641 ам.доллар болоод байна. “Манай улсын экспортын бараг 60 хувийг зэс, нүүрс эзэлдэг. Энэ утгаараа зэсийн үнийн уналт төсөв болон эдийн засагт сөрөг нөлөө үзүүлэхээр байна” хэмээн эдийн засагч Н.Энхбаяр өгүүлсэн юм. Энэ оны улсын төсөвт зэсийн ханшийг ихээхэн өөдрөг буюу 5991 ам.доллар гэж төсөөлсөн. Ингэснээр 1.1 их наяд төгрөг зөвхөн зэсийн борлуулалтаас олохоор болсон юм. Гэвч зэсийн ханш цаашид ч үргэлжлэн буурахаар байгаа нь сангийн бодлого тодорхойлогчдын толгойны өвчин болж мэдэхээр байна. Дэлхийн зэс баяжуулах үйлдвэрлэлийн дийлэнх хэсэг өмнөд хөршөөс хамаардаг. Ийм нөхцөлд худалдааны зөрчлөөс гадна шинэ төрлийн вирусийн дэгдэлт улам даамжирвал зэсийн ханшийн түвшин одоогийнхоос ч уруудаж магадгүйг Citigroup анхаа руулсан юм. Bloomberg-ийн мэдээллээр, зэсийн ханш сүүлийн өдрүүдэд хамгийн их өөрчлөлт ажиглагдах болов. Merrill Lynch-ийн шинжээчдийн таамгаар, зэсийн ханш 2020 оноор зогсохгүй дунд хугацаанд буурах төлөвтэй байна.Дэлхийн эдийн засгийн өсөлт, уналтыг илтгэдэг үндсэн түүхий эдүүдийн нэг нь зэс. 2020 оны төсвийн орлого 11.7 их наяд төгрөг бөгөөд таваарын зах зээлийн уналтыг харгалзан Засгийн газар өөрсдийн хэрэгжүүлэх төсөвт зайлшгүй тодотгол хийх шаардлагатайг Н.Энхбаяр эдийн засагч анхааруулсан юм. Төсвийн орлого дээрх нөхцөл байдлаас үүдэн нэгэнт бүрдэхгүй нь тодорхой болж байгаа энэ эгзэгтэй үед эх баригчид зардлаа танахаас өөр аргагүй болох нь. Хэрэв тодотгол хийхгүй, зардлаа 13.8 их наяд төгрөгт хэвээр үлдээвэл төсвийн алдагдал улам тэлэхээр байна. УИХ 2020 оны төсвийг ДНБ-ий таван хувьтай тэнцэх хэмжээний алдагдалтай баталсан. Зэсийн ханш суларсаар байгаа нөхцөлд хоёр их наяд төгрөгийн алдагдал дахин нэмэгдэнэ гэсэн үг. Дэлхийн зэсийн үнэ болон хэрэглээний хэмжээг өсгөж буй гол орон бол БНХАУ. Харамсалтай нь шинэ төрлийн вирусийн тархалтаас болж өмнөд хөршийн эдийн засаг суларч байна. Олон улсын худалдааны эргэлт саарч, эрдэс түүхий эдийн эрэлт буурч, үнэ нь уруудсаар. Дэлхийн зах зээл дээрх металлын ханшийн уналт биржийн үнэ ханшид хүртэл давхар, давхар нөлөөлж байна. Өдгөө Хятадын биржүүд 2008 оны хямралын түвшинд хүрээд буй. Зах зээлийн ийм таагүй байдал зэсийн олборлолт эрхэлдэг компаниудад хүндээр тусахаар байна. Дэлхийн хоёр дахь том эдийн засаг хүндхэн сорилттой тулгарсан нь түүхий эдийн ойрын эерэг төлөвийг үгүйсгэж, хөрөнгө оруулалт хумигдах, зэсийн шинэ төслүүд царцах төвөгтэй байдал үүсгэлээ. Зэсийн үнэгүйдэл “Эрдэнэт” болон “Оюутолгой”-н 2020 оны орлого 2019 оныхоос буурахад нөлөөлөх нь дамжиггүй. Ил уурхайгаасаа олборлолт хийж, гүний уурхайн бүтээн байгуулалтаа эрчимтэй урагшлуулах “Оюутолгой” компанийн хувьд зэсийн ханшийн уналт, ирэх сонгуулийн өмнөх улс төрийн эрсдэл хамгийн том даваа болохоор байна. Тус компани өнгөрсөн оны гуравдугаар улирлын байдлаар 28.4 мянган тонн зэс олборлосон. Энэ нь 2018 оны мөн үетэй харьцуулахад 27.8 хувиар бага үзүүлэлт юм. Харин зах зээлийн үнэ улам суларсаар байвал олборлолт болон борлуулалтын орлого багасна гэсэн үг. Ил уурхайн баяжмал дахь зэсийн агууламж буурч байгаа энэ үед зэсийн ханш доошилсон нь уг төслийн үйл ажиллагааны зардлыг мөн тэлэхээр байна. Манай улс өнгөрсөн онд 1.4 сая тонн зэсийн баяжмал экспортолж, 1.79 тэрбум ам.долларын орлого олсон. Тэгвэл энэ онд зэсийн орлого буурах магадлал улам нэмэгдсээр. Зэсийн ханш 6000 ам.доллараас доош орсноор баяжмал дахь зэсийн агууламж бага, өндөр өртөг зардлаар түүхий эд олборлож, тээвэрлэдэг уурхайнуудын нөхцөл байдал улам хүндрэх төлөвтэй байна.