A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/1270/

Мөнгөний бодлого өсөлтийг дэмжиж, инфляц тогтворжуулна

Төгрөгийн ханш Монголбанкны “толгойны өвчин” болж мэдэхээр байна

 0 сэтгэгдэл

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/1270/

Бодлогын хүүгээ 10 хувьд хэвээр хадгалж үлдсэн Монголбанк ирэх оны мөнгөний бодлогын төслөө УИХ-д өргөн бариад удаагүй байна. Тэднийг төслөө танилцуулахаар зэхэж байх сүүлийн сар гаруйн хугацаанд ам.долларын ханш огцом чангарч, 2567 төгрөгтэй тэнцсэн билээ. Ам.долларын ханш өмнө нь байгаагүй түүхэн дээд хэмжээнд ийнхүү хүрч, өргөн хэрэглээний бараа, бүтээгдэхүүн, ажил, үйлчилгээний үнэ нэмэгдэх нь гэсэн болгоомжлол үүсгэчихлээ. Төрийн мөнгөний бодлогын үндсэн чиглэлийг УИХ-аар хэлэлцэх цагаар ханшийн халуурал ийнхүү газар авч, төгрөгийн тогтвортой байдлыг “манах” үүрэгтэй Монголбанк ээлжит сорилттой нүүр тулж байна. Огцом хэлбэлзэх болсон ханшийн хөдөлгөөн инфляцыг хөөрөгдөж мэдэх эрсдэл бас авчирсан нь ихээхэн түвэгтэй байдалд мөнгөний бодлогыг хөтлөх бололтой.


Төв банк ирэх жил хэрэглээний үнийн индексээр хэмжигдэх инфляцыг найман хувьд тогтворжуулах төсөл боловсруулж, тэр дагуу тооцоо судалгаа хийж арга хэмжээ авч эхэлжээ.Инфляцыг нам түвшинд тогтоон барих энэ оны зорилтоо ирэх онд ч үргэлжлүүлэн хэрэгжүүлэхээр шийдсэн байна. Улсын хэмжээнд инфляц зургаан хувьтай байгаа. Дунд хугацаанд инфляц төв банкны зорилтот найман хувийн түвшинд тогтворжих төлөвтэй хэмээн төв банкныхан өөрсдөө үзэж байна. Өөрөөр хэлбэл, тэдний “хар зураг”-аар инфляц дахиад хоёр хувиар өсөх тийм орон зай зах зээлд байна гэсэн үг. Энэ “хил”ээс хэтрэхгүй байвал инфляц эдийн засгийн өсөлтөд саад болохгүй. Инфляц нам түвшинд байх нь иргэдийн бодит орлогыг хамгаалдаг. Тэр тусмаа хэлбэлзэл багатай, тогтвортой байх хэрээр бизнесийн макро орчны тодорхой бус байдлыг бууруулдаг.

Гэвч ам.доллар тэргүүтэй валютын ханшийн чангарал, шатахууны үнийн одоогийн өсөлт инфляцын төсөөллийг эвдэж магадгүй байна. Мөнгөний бодлогын төсөлд тусгалаа олсон инфляцын найман хувийн зорилт одоогийн эдийн засагт үүссэн нөхцөл байдалтай бүрэн нийцэхгүй гэсэн эдийн засагчдын шүүмжлэл ч зарим хэвлэлээр гарч эхэлсэн. Хэдий тийм боловч манай улсын уул уурхайн бүтээгдэхүүний экспорт нэмэгдэж, эдийн засгийн сэргэлтийг даган хөрөнгө оруулалт тэлж, ДНБ-ий өсөлтийг Дэлхийн банк, Азийн хөгжлийн банк тун өөдрөг таамагласан нь мөнгөний бодлогын төслийн зорилтуудаас харагдах аж. Тухайлбал, Монголбанк эдгээрийг үндэслэн 2018 оны эдийн засгийн таамаглалаа нэмэгдүүлсэн гэдгээ мэдэгдсэн юм. Гэхдээ гадаад орчноос манай төсөв, мөнгөний бодлогын “хувь заяа” өндөр хамааралтай, эмзэг хэвээр байна.

Төлбөрийн тэнцэл дахин хямрал руу “гулсах” аюул бас байна

Их гүрнүүдийн хоорондох гадаад худалдааны сөргөлдөөн, зарим улс орнуудад хэрэгжүүлж буй олон улсын хориг арга хэмжээ, эрдэс түүхий эдийн үнийн өөрчлөлт, хөгжиж буй орнуудаас гадагшилж буй хөрөнгийн урсгал гээд энэ болгон мөнгөний бодлогын төсөөллийг өөрчилж мэдэхийг үгүйсгэх аргагүй юм. Өөрөөр хэлбэл, 2019 оны мөнгөний бодлого 2018 онтой харьцуулахад хамгийн ээдрээтэй замыг туулах төдийгүй дотоод, гадаад эрсдэл нэгэн зэрэг отож байна. Төгрөгийн ханшийн сулрал, манай улсын импортын хэмжээ өндөр байгаа зэрэг нь инфляцын таамгийг орвонгоор нь эргүүлэх эрсдэл мөн билээ. Импорт гэхэд эдийн засгийн сэргэлтээ дагаад 2017 онтой харьцуулахад энэ онд 40 орчим хувиар өсчихсөн байна. Энэ нь валютын гадагшлах урсгал хэр хүчтэй явагдаж байгааг илтгэж буй. Тэрчлэн алдагдал нь хумигдаж байсан төлбөрийн тэнцэл дахин хямрал руу “гулсах” аюул бас байна. Үндэсний статистикийн хорооны мэдээлснээр, төлбөрийн тэнцэл энэ оны эхний хагас жилд 135.2 сая ам.долларын алдагдалтай гарч, өмнөх оны мөн үеэс 82.6 хувиар өссөн.

ВАЛЮТЫН НӨӨЦӨӨ АРВИЖУУЛЖ, ӨРХИЙН ӨРИЙН ДАРАМТЫГ БУУРУУЛНА ГЭВ

Иргэдийн хэрэглээний зээлийн хугацааг ирэх оноос 30 сараас хэтрүүлэхгүй байхаар тогтоосон Монголбанк өрхийн өрийн дарамтыг багасгахаар зорьж байгаа. Энэ нь нөгөө талдаа санхүүгийн салбарын эмзэг байдлыг нэмэгдүүлэхээс зайлсхийсэн захиргааны арга хэмжээ. Тэгвэл ирэх онд төв банк эдийн засгийн дархлааг дэмжих үүднээс гадаад валютын улсын албан нөөцийг нэмэгдүүлэхэд онцгой анхаарч ажиллана гэв. Монгол улсын гадаад валютын албан нөөцийг импортын нэг жилээс доошгүй хэмжээнд хүргэх ёстой гэдгийг үндэсний аюулгүй байдлын үзэл баримтлалд тусгаж өгсөн. Үүнийг бодит ажил болгоход 2019 оны мөнгөний бодлого чиглэж байна. Гадаад валютын улсын албан нөөц өнөөдөр гурван тэрбум ам.доллар байгаа. Энэ нь импортын найман сарын хэрэгцээг хангах хэмжээ. Тэгвэл цаана нь дахиад дөрвөн сарын хэрэгцээг нөхөх шаардлага гарч байна.

ЭРХ ЗҮЙН ОРЧНЫ ШИНЭЧЛЭЛ ҮРГЭЛЖИЛНЭ

2018 оны мөнгөний бодлого дотор банк, санхүүгийн салбарын хууль, эрх зүйн орчны шинэчлэл багтсан. Шинэчлэлийг онд ч үргэлжүүлэхээр болжээ. Энэ онд шинээр болон нэмэлт өөрчлөлтөөр 10 гаруй хуулийн төсөл шинэчлэгдсэн. Ойрын хугацаанд валютын зохицуулалтын тухай хууль, Эрдэнэсийн сангийн тухай хууль, Векселийн тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах төслийг УИХ-д өргөн барихаар төлөвлөжээ. Мөн банкны салбарын эрсдэл даах чадварыг нэмэгдүүлэх зорилго бүхий банкуудын өөрийн хөрөнгө, төлбөрийн чадварыг сайжруулах “хөдөлгөөн” 2019 онд ч өрнөхөөр байна. Энэ жилийн турш яригдсан “Зээлийн хүүг бууруулах стратеги”-ийн үр дүн ирэх онд илүү тодорхой гарах хүлээлтийг 2019 оны мөнгөний бодлогын төсөл үүсгэлээ.

Манай орны банкны салбарын зээлийн хүү нь дунджаас доогуур орлоготой орнуудын дундажтай харьцуулахад таван нэгж хувиар, Зүүн ази, Номхон далайн орнуудын дундажтай харьцуулахад 10 гаруй хувиар өндөр байгаа юм. Мөнгөний бодлогын төсөлд “Санхүүгийн салбарыг дэмжиж, тогтворжуулах дунд хугацааны хөтөлбөрүүдийн хэрэгжилтийг хангах” тухай багтжээ. Энэ нь 2019 онд төв банк мөнгөний зөөлөн бодлого баримтлах дохио өгч байна. Мөн санхүүгийн хэрэглэгчийг хамгаалах эрх зүйн орчныг бий болгохоо Төв банк мөнгөний бодлогын төслөөрөө илэрхийллээ. Ипотекийн зээлийг энэ жилээс Засгийн газарт ОУВС-гийн шахалтаар шилжүүлж байгаа Монголбанкны 2019 оны мөнгөний бодлого банк, санхүүгийн салбарт түлхүү чиглэж байна. Төрийн мөнгөний бодлогыг толгойлох төв банк инфляцын эрсдэлийг сааруулахаас гадна төгрөгийн үнэ цэнийг хадгалж үлдэх үндсэн үүргээ нэр төртэй хамгаалах цаг үетэй золголоо.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Galaxy S10 VS iPhone XS Max

 0 сэтгэгдэл


Samsung шинэ загварын гар утсаа өрсөлдөгч Apple-ийн шинэ бүтээгдэхүүнээс хэдхэн сарын дараа зах зээлд танилцуулав. Аль нь илүү вэ?

Samsung Galaxy S10 нь дотроо S10e (esseniial), S10, S10+, S10 5G гэсэн дөрвөн өөр загвартай. гуравдугаар сараас худалдаанд гарах эхний гурав дотроо S10+ нь шилдэг

Гурван өөр дивайсаас бүрддэг нэг бүл тренд болсон өнөө цагт S10e, S10, S10+ нь Apple-ын iPhone XR, XS, XS Max-д барьж буй Samsung-ын хариу юм. Galaxy “S ten”, iPhone “ten S” гэх мэт нэршил ижил төстэй ч хоёр үйлдвэрлэгчээс хэрэглэгчийн хэтэвчний араас хөөцөлдөх өрсөлдөөнд ноцтой зарим ялгаа бий.

Хийц дизайн, зургийн чанар

Дээд ангиллын утсанд гэрэл зургийн чанар чухал ач холбогдолтой. Samsung компани S10+ загвараа ар талын гурван камертай хийжээ. Нэг нь ойрын зайн стандарт зураг авах зориулалттай бол нөгөөх нь арай том өргөн өнцгийн зураг дарахад тохиромжтой. Харин iPhone хоёрхон арын камертай нь дутагдал юм шиг санагдаж болох. Хэрэг дээрээ камерын линз зургийн чанарыг тэр бүр тодорхойлж чаддаггүй. Тэгээд ч Apple техник үзүүлэлтэд “тооноос чанарыг эрхэмлэдэг”. Юутай ч гурван линз нь креатив нэгэнд хоёроос илүү боломж.  S10+ лут 6.4 инчийн дэлгэцтэй бол iPhone XS Max-ынх үл ялиг том 6.5 инч. Нүүрэн талын камерыг дэлгэцнээ хэрчлээс гаргаж байрлуулсан, сүүлийн үед стандарт болоод буй iPhone шийдлийг Samsung ашигласангүй. S10+ загварын нүүрэн талын камер урьд нь тохиолдож байгаагүй, “нүхлэсэн” байрлалтай. Ийм шийдэл дэлгэцийг тэгш хэмгүй болгосон ч ашигтай талбайг нь ихэсгэж өгчээ.

Apple утасныхаа дэлгэцэнд том хэрчлээс гаргасны учир нь дивайсын аюулгүй байдал, нууцлалын төлөө дотор талд царай таних дэвшилтэт төхөөрөмж суурилуулсных. Хэвийн ажиллахын тулд хэд хэдэн сенсор шаарддаг FaceID технологи нь дэлгэцийн зарим хэсгийг золигт гаргахаас аргагүй болгож байгаа юм.

Samsung аюулгүй байдлыг орхиогүй. Гэхдээ тус компанийн хурууны хээ уншигч дэлгэцийнхээ шууд ард байрладаг. Хэрэглэгчийн хурууг танихдаа хэт авиа ашигладаг ийм уншигч уламжлалт сенсороос илүү найдвартай хэмээн Samsung тайлбарлаж байна.

Учир ойлгомжтой: Хурууны хээ уншигч ашиглаж дэлгэцийн ашигтай талбайг ахиу үлдээх үү, царайгаа таниулахын төлөө хэсэг пикселийг үгүй хийх үү гэдгээ сонго.

Чадвар, хурд хүч

Galaxy S10+, iPhone XS Max аль аль нь утасгүй цэнэглэх чадвартай. Гэвч Samsung-ынх өөр бусад дивайсыг алсаас цэнэглэдэг бонустай. Онолын хувьд хэрэглэгч S10+ утсаа дээр нь байрлуулж байгаад найзынхаа iPhone-ыг цэнэглэж өгч болно гэсэн үг. Гэхдээ Samsung компани уг функцийг чихэвч, ухаалаг утас гэх мэт аксессуар цэнэглэхэд ашиглахыг зөвлөж байна.

Samsung-ын загвар дижитал контент хадгалах багтаамжаараа аваргын титмийг авлаа. S10+ загварын дотоод багтаамж нэг терабайт буюу iPhone XS Max-ын их багтаамжтай хувилбараас хоёр дахин их. Дээр нь S10+ загвар 512 гб хүртэл багтаамжтай SD карт дэмждэг тул нийт багтаамжийг нь Apple-ын манлай загварынхаас гурав дахин ихэсгэх бололцоотой.
Дөнгөж зарлаад буй Samsung-ын шинэ загварын ажиллагааны хурдыг одоогоор iPhone-той харьцуулах аргагүй. Apple-ын загвар өөрийнх нь бүтээл болох зургаан тооцоолох цөм бүхий А12 Bionic чиптэй бол Samsung-ынх найман тооцоолох цөмтэй. Гэхдээ iOS үйлдлийн системтэй нягт интеграцчилагдсан. Apple-ын тусгай хийц бүхий цахиур чип ихэнхдээ цаасан дээр сүртэй харагддаг өрсөлдөгчдийнхөө процессороос давуу ч байж болно.

Дүгнэлт

Юутай ч өрсөлдөгчдийн манлай загвар аль аль нь хэрэглэгчээс даалгах ямар ч ажлыг нугалж чадна. Алийг нь ч худалдаж авсан манай гарагийн хамгийн хүчирхэг утасны нэгийг авч буй хэрэг.


A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Бодлого тодорхойлогчид хүү өсгөх асуудлыг бүрхэг үлдээв

 0 сэтгэгдэл

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

2019 оны эдийн засгийн гол эрсдэл: валютын ханш

Алтны тушаалт хумигдахаар байгаа нь валютын ханшид эрсдэл дагуулж мэдэхээр байна

 0 сэтгэгдэл


Монголын хөрөнгийн биржид бүртгэлтэй компаниуд ногдол ашиг тараах болсноо дор бүрнээ энэ долоо хоногт мэдэгдэж, урьд өмнө байгаагүй хамгийн олон компани 2018 оны цэвэр ашгаасаа хувьцаа эзэмшигчээ баярлуулахаар шийджээ. 2017 онтой харьцуулахад компаниуд өнгөрсөн онд багагүй ашигтай ажиллаж, бизнесийн үйл ажиллагаа нь эргэн сэргэсэн гэдгийг энэхүү үйл явдал нэг талаар гэрчилнэ. Хэдий тийм боловч макро эдийн засгийн орчин бүхэлдээ сайжирсан юм алга. Төлбөрийн тэнцэл алдагдалтай хэвээр байна. Бизнесийн орчныг авч үзвэл, нөхцөл байдал дээрдсэн гэхээр зүйл ядмагхан. Дэлхийн банкны судалгаанаас харахад, манай улсын бизнесийн орчин өнгөрсөн онд 12 байраар ухарчээ.

Үндэсний статистикийн хорооноос сар тутам гаргадаг нийгэм, эдийн засгийн ээлжит тайлангаас 2018 оны дүр зураг тодхон харагдах аж. Өнгөрсөн онд манай улсын ДНБ 6.8 хувиар өсөж, Азийн хөгжлийн банк болон дэлхийн банкны таамгаас дээгүүр үзүүлэлттэй гарсан. Өсөлтийн суурь нь уул уурхайн салбар болсон. Тухайлбал, нүүрсний экспорт болон үнэ нэмэгдсэн нь эдийн засагт эерэг өсөлт авчирсан байна. Тэгвэл энэ оны эдийн засгийн төлөв байдлыг Засгийн газар мөн л нааштай төсөөлж, найман хувиар зурагласан билээ. Харин олон улсын санхүүгийн донор байгууллагууд манай улсын эдийн засгийн өсөлтийг үүнээс доогуур буюу 6-7 хувиар таамаглав. Дэлхийн банк, азийн хөгжлийн банкны зүгээс ОУВС-гийн хөтөлбөр үргэлжлэн хэрэгжиж байгаа тул өсөлтийг нэлээд өндөр таамагласнаа дурдсан юм.

2019 оны төсөв, мөнгөний бодлогын эрсдэлийг валютын ханш хэмээн эдийн засагч Ж.Дэлгэрсайхан тодорхойлсон. Гурван эдийн засагч тутмын хоёр нь валютын ханшийн өсөлтийг эрсдэлд тооцож байна. Монголбанкны зарласан албан ханшаар ам.доллар пүрэв гарагийн байдлаар 2635 төгрөгтэй тэнцлээ. Уг нь төгрөгтэй харьцах ам.долларын ханш энэ он гарснаас хойш ялимгүй суларч эхэлсэн ч манай улсын гадаад өрийн хэмжээ 23.5 тэрбум ам.доллараар хэмжигдэж байгаа нь өөдрөг төсөөллийг үгүйсгэх ээлжит тайлбар болж буй.

Валютын ханшийн өсөлтийг тогтворжуулахад валютын албан нөөцийн үүрэг, оролцоо хамгийн их байдаг. Хүлээлтийг валютын нөөцөөр удирдах нь бий. Гэхдээ манайх шиг гадаад өрийн дарамт ийм өндөр улсад дан ганц валютын нөөцөөр ханшийг тогтоон барих гэж оролдох өөрөө эрсдэл гэдгийг эдийн засагч Ц.Батсүх хэлж байсан удаатай. Ийм хүнд нөхцөлд гадаадын шууд хөрөнгө оруулалтыг нэмэгдүүлж, хүлээгдэж буй мега төслүүдээ эдийн засгийн эргэлтэд оруулснаар ханшийн эрсдэлийг хаах боломжтойг тэрбээр тайлбарласан юм.

Монгол Улсад шууд орох валютын урсгалд “Оюутолгой” төслийн хоёр дахь шатны хөрөнгө оруулалтыг эс тооцвол хязгаарлагдмал байна. Эдийн засаг сэргэж буйтай холбоотойгоор өнгөрсөн онд зээл олголт 24 хувиар өссөн. Импортын хэмжээ 5.9 тэрбум ам.долларт хүрч, 2017 онтой харьцуулахад 36 хувиар нэмэгджээ. Эдийн засаг тэлэхтэй зэрэгцээд валютын эрэлт өссөн байна. Эдгээр нь валютын ханш чангарахад нөлөөлсөөр.

Бизнесийн орчин өнгөрсөн онд 12 байраар ухарчээ

ОУВС-гийн хөтөлбөр эдийн засаг эерэг байх нэг хөшүүрэг боловч уг хөтөлбөрийн хүрээнд олгохоор шийдвэрлэсэн санхүүжилтийн гүйцэтгэл 400 сая ам.доллараар дутжээ. Төв банкны зүгээс өнгөрсөн оны турш гадаад валютын дуудлага худалдаагаар нийт 1.2 тэрбум ам.долларын валютын захад нийлүүлсэн байдаг.

Төгрөгийн ханшид үзүүлэх валютын ханшийн өсөлтөөс гадна төсвийн тэлэлт мөнгөний бодлогын орон зайг энэ онд хумиж мэдэхээр байгаа. Төсвийн зарлагыг 2020 оны сонгуулийн өмнө гэдэг утгаар түүхэнд байгаагүй өндөр дүнтэй баталсан. Үүнээс болж орлогын тасалдал үүссэн нөхцөлд төсвийн алдагдал үлэмж нэмэгдэх эрсдэл байгааг эдийн засагчид сануулсаар. Алт тушаалтыг өмнөх жилүүдтэй харьцуулахад энэ онд бас л буурах эрсдэл хүлээж байна. Өнгөрсөн онд 22 тонн алт худалдан авсан төв банк энэ онд хэчнээн тонныг авах нь эргэлзээ үүсгэжээ. Улсын гадаад валютын албан нөөцийг 2014 оноос зузаатгаж эхэлсэн ашигт малтмалын нөөц ашигласны төлбөрийг 2.5 хувь бус хуучнаар нь буюу таван хувиар энэ оноос мөрдөхөөр болсон. Үүнийг төв банкны алт тушаалт эрс буурахад нөлөөлнө гэж эдийн засагч Ч.отгочулуу үзэж байна.

“Эрдэнэс Тавантолгой” компани 800 гаруй тэрбум төгрөгийн ашигтай ажиллаж, үүнийхээ 10 орчим хувийг ногдол ашиг болгон иргэдэд тараахаа урьдчилсан байдлаар зарласан. Монгол Улсын экспортын 40 хувийг дангаар бүрдүүлж буй нүүрс өмнөд хөршийн зах зээлд эрэлттэй, үнэ өндөр хэвээр байна. Эдийн засагт 2018 онтой харьцуулахад илүү өсөлт гарах боломж, нөхцөл бүрдэж байгааг нүүрсний экспорт болон Хятадын зах зээлтэй холбон эдийн засагч Л.Наранбаатар тэмдэглэсэн юм. Хэрэв төсөвт төсөөлснөөр нүүрсний экспортыг 42 сая тоннд хүргэж чадвал эдийн засаг 2018 оны амжилтаа хадгалах боломж байна. Гэхдээ тоон үзүүлэлтээс гадна “Эрдэнэс Тавантолгой” компани нэг тонн нүүрсээ 70 бус 100 ам.доллараар  экспортолж чадвал энэ нь эдийн засаг тогтвортой нэг хөшүүрэг аж.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

АНУ юанийн ханшид шахалт үзүүллээ

 0 сэтгэгдэл