A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/2715/

О.Солонго: Архаг хуучтай хүмүүс зуны улиралд ч ханиаданд өртдөг

Сүүлийн үед дутуу төрсөн хүүхдүүд уушгины үрэвслээр өвчлөх нь элбэг байна

О.Солонго: Архаг хуучтай хүмүүс зуны улиралд ч ханиаданд өртдөг
 0 сэтгэгдэл

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/2715/


ЭХЭМҮТ-ийн Хүүхдийн эмнэлгийн Амьсгалын эрхтэн судлалын тасгийн эрхлэгч, клиникийн профессор, хүүхдийн тэргүүлэх зэргийн эмч О.Солонготой ярилцлаа.

-Амьсгалын замын өвчлөл зуны улиралд ч буурахгүй байна гэдэг. Энэ юунаас шалтгаалдаг вэ?

-Хүмүүс өвөл болохоор амьсгалын замын өвчлөл нэмэгдээд, зун болохоор багасдаг гэж ойлгодог. Гэтэл тийм биш. Амьсгалын замын өвчлөл үүсгэдэг зарим вирус зуны улиралд идэвхтэй байдаг. Нүдний үрэвсэл үүсгэдэг аденовирус аль ч улиралд идэвхтэй байгаа. Уг вирусийн халдварыг хөрсний бохирдол улам идэвхжүүлдэг. Хамар залгиурын үрэвсэл үүсгэдэг ринавирусийн халдвар өвөл, зунгүй идэвхтэй байдаг.

-Ер нь томуугийн вирусийг яаж ялгаж, таньж эмчилдэг вэ?

-Ротовирусээр үүсгэгдсэн томуу байвал суулгалт илүү давамгайлдаг. Коронавирусийн халдвар байвал уушгины хатгалгаа болж хүндрэх эрсдэлтэй. Эросвирусийн халварт нялхас илүү өртдөг. Томуу, томуу төст өвчнийг 200 гаруй вирус үүсгэдэг. Ринавирус хамар залгиурын үрэвсэл үүсгэнэ гэх зэргээр өвчлөл үүсгэх шинж тэмдэг нь өөр. Амьсгалын эрхтэн тогтолцоо, дархлаа сул хүүхдүүд томуу, томуу төст өвчинд илүү өртөмтгий байдаг. Бас 65-аас дээш насны ахмадууд вируст илүү өртөмтгий байна. Архаг хууч өвчтэй хүмүүс зуны улиралд ч ханиад, томуунд өртдөг. Уушгинд хийн солилцоо явагдаж байх ёстой. Гэтэл сурфактантын солилцоо явагдахаа болихоор хатгалгаа болдог. Манай тасаг дан ганц хатгалгаа бус уушгины гаж хөгжил, амьсгалын эрхтэн тогтолцоо гэмтсэн хүүхдүүдийг ч хүлээн авч эмчилдэг. Сүүлийн үед дутуу төрсөн хүүхдүүд уушгины үрэвслээр өвчлөх нь элбэг байна. холбогдох хуулиар бол эрүүл хүмүүс гэр бүл болох ёстой. Эцэг, эхийн эрүүл мэндийн асуудал хүүхдэд хамгийн их хамаатай. Эрүүл эцэг, эхээс төрсөн хүүхэд олон удаа ханиад хүрч, томуу тусаад байдаггүй. Сүүлийн жилүүдэд төрөх насны эмэгтэйчүүд эрүүл мэнддээ анхаарахаа больжээ. Үүнээс болоод жирэмсэн байх хугацаандаа маш их тонус өгч байна. тонус их өгөөд байвал эрүүл хүүхэд төрөхөд хэцүү. Ийм хүүхэд өвчинд өртөмтгий байдаг.

Хүүхдийн эрүүл мэндийн дэвтрийг нас биед хүрэхээр нь өөрт нь өгөх үүрэгтэй

Хүүхэд жилд зургаан удаа томуу, томуу төст өвчинд өртөх эрсдэлтэй гэж үздэг. Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллагын тооцоолсноор тав хүртэлх насны хүүхдийн дунд уушгины үрэвслийн тохиолдол жилд 156 сая байдаг гэж үздэг. Үүний 20 сая тохиолдол нь заавал эмнэлэгт хэвтэн эмчлүүлэх шаардлагатай байдаг. Уг нь тухайн иргэн ханиад хүрсэн бол хамгийн түрүүнд амны хаалт зүүх ёстой. Манайхан тэгдэггүй. Амны хаалт хэрэглэхгүй явж байгаад бусдад тараадаг. Хүмүүс амны хаалт хэрэглэж сураагүй нь эрүүл мэндийн зөв дадал хэвшилд суралцаагүйнх. Манай улсад нийгмийн эрүүл мэндийн боловсрол дутмаг байна.

-Нийгмийн эрүүл мэндийн боловсрол дутмаг гэж та хэллээ. Энэ үнэн. Иргэдийн эрүүл мэндийн боловсролыг дээшлүүлэхийн тулд яах ёстой вэ?

-Иргэдийн эрүүл мэндийн боловсрол дээшлүүлэх сургалтууд хамгийн чухал шаардлагатай байна. Сургуулийн хүүхдүүдэд өнгөрсөн жилээс эхлээд эрүүл мэндийн хичээл орж байгаа юм билээ. Энэ хамгийн зөв. Эрүүл мэндийн хичээлийг тодорхой зааг ялгаатай заах хэрэгтэй юм шиг санагддаг. Миний бодлоор нэгдүгээр ангийнхныг эмнэлгийн тусламж үйлчилгээ авах мэдлэгтэй болгомоор байгаа юм. Харин өсвөр үед нь арай өөр хичээл заах ёстой байх. Эрүүл мэндийн зөв дадал хэвшил, эрүүл мэндийн боловсрол хоёр ялгаатай. Эрүүл мэндийн зөв дадал хэвшил хамгийн түрүүнд гараа угаахаас эхлэнэ. Тэгээд хамгийн түрүүнд эмчид хандах хэрэгтэй. Сүүлийн үед нүүр номоор дамжуулаад бие биедээ эрүүл мэндийн зөвлөгөө өгдөг болсон байна. Энэ бол хамгийн буруу дадал. Анагаах ухааны сургууль төгсөөд боловсорсон эмч болоход доод тал нь арван жил зарцуулдаг. Өрхийн эмч болоход дор хаяж зургаан жил сурч төгсөж байгаа. Тэгэхээр сайн дураараа бие биедээ зөвлөгөө өгч байгаа хүмүүсээс өрхийн эмчийн мэдлэг хамаагүй дээр байна биз дээ. Тухайн хүний биеийн онцлог нөгөөгийнхөөс өөр учраас нэг хүний эмчилгээ нөгөөд таарахгүй. Мөн ямар вирусээр үүсгэгдсэн ханиад томуу байна гэдгээс шалтгаалаад эмчилгээ нь өөр байдгийг хүмүүс мэдэх хэрэгтэй. Хүүхдийн эмчилгээ бол бүр нарийн. Биеийн жинд нь тааруулж эмчилгээ бичиж өгдөг шүү дээ.

-Эх хүүхдийн эрүүл мэндийн дэвтэр гэж бий. Энэ дэвтрийг эмч нар 18 нас хүртэл нь хадгалах ёстой гэдэг юм билээ?

-Эх хүүхдийн эрүүл мэндийн дэвтэр бол 2013 онд тухайн үеийн Эрүүл мэндийн сайдын тушаалаар гаргасан эрхзүйн баримт бичиг. Эх жирэмсэн болсноос хойш 12 дахь долоо хоногтойгоос эхлээд л энэ дэвтэртэй “найзлах” ёстой. Тухайн жирэмсэн эмэгтэйд толгой эргэх, дотор муухайрах гээд хэд хэдэн төрлийн шинж тэмдэг илэрвэл эмчид яаралтай хандаарай гэсэн сануулга уг дэвтрийн өмнөх сануулга дээр бий. Цаашлаад хүүхэд хаана, хэдэн килограмм жинтэй төрсөн тухай тэмдэглэл бичигдэнэ. Дээр нь төрөх үедээ 24 цагийн дотор вакцинд хамрагдсан, эсэхийг тэмдэглэсэн байдаг. 0-5 хүртэлх насны хүүхдийн өсөлтийн тухай мэдээлэл, эмчийн үзлэг, архаг хууч өвчин гээд бүх зүйл тэмдэглэгдэж байгаа учраас эх хүүхдийн эрүүл мэндийн дэвтрийг 25 нас хүртэл нь хадгалах ёстой. Ингээд нас биед хүрэхээр нь өөрт нь хүлээлгэж өгөх үүрэгтэй. Тэд ээж, аав болоод багадаа ямар өвчнөөр өвдөж байсан, ямар вакцинжуулалтад хамрагдсан тухай мэдээллээ эндээс авна. Тодруулбал, хүүхдийг яаж өссөн бэ гэдгийг гэрчлэх хуулийн баримт бичиг юм. Тухайн эцэг, эхийн эрүүл мэндийн байдлыг нотлох баримт бичиг ч гэж хэлж болно. Эрүүл эцэг, эхээс эрүүл хүүхэд гээд байгаагийн учир энэ. Гэтэл эцэг, эхчүүд хүүхдийнхээ эрүүл мэндийн дэвтрийг үл ойшоодог.

-Хатгалгааны вакцин гэж бий. Энэ вакцины хамралт хэр байгаа вэ?

-Анх 2016 оны долдугаар сараас Сонгинохайрхан, Сүхбаатар дүүргийн хүүхдүүдийг хатгалгааны вакцинд хамруулсан. Одоо хатгалгааны вакциныг товлолоор хийдэг болсон. Улаанбаатар хотыг бүхэлд нь хамруулаад, хөдөө орон нутагт хийж эхлэхээр төлөвлөөд байна. Хүмүүс вакцины талаар янз бүрээр ярьдаг. Вакцинд хамрагдах муу биш шүү дээ. Аливаа асуудалд шинжлэх ухаанчаар хандах цаг нь болжээ.

-Байнга хатгалгаа тусаад байвал сүрьеэгээр өвдөх эрсдэл бий юу?

-Бага насны хүүхдийн хувьд халдвар авч мэдэх эрсдэлтэй. Хүүхэд сүрьеэгийн халдварт өртдөг болохоос тээгч болж бусдад тараахгүй шүү дээ. Хүүхдийг товлолын вакцинд нь цаг тухайд нь хамруулж байвал сүрьеэгийн халдварт өртөхгүй.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Амны хаалт ховор бараа боллоо

 0 сэтгэгдэл
  • Нэг удаагийн амны хаалт үйлдвэрлэдэг “Мөнхийн тун” компани 24 цагаар ажиллаад ч захиалгаа дийлэхгүй байна
  • Иргэд амны хаалтны эрэлд гарч эмийн бөөний төвүүдийг нэгжин сураглаж явав. Зарим эмийн сан амны хаалтны эрэлт нэмэгдсэнийг далимдуулж үнийг нь хоёр дахин нэмж, 300 болгожээ

Нэг үеэ бодвол монголчууд аминдаа хайртай болжээ. Эмийн сангуудаар орж амны хаалт, гар ариутгагч сурсан олны хөл тасрахгүй байна. “Бөмбөгөр” худалдааны төвийн замын урд хэсэгт орших эмийн бөөний төвүүд хөл хөдөлгөөнтэй байлаа. Хүн бүрийн сурагласан амны хаалт нүдний гэм болжээ. Ганц хоёр газар 300-400 төгрөгийн үнэтэй байна. “Мөнхийн тун” компани нэг удаагийн амны хаалт үйлдвэрлэж буй ч 24 цагаар ажиллаад ч захиалгаа дийлэхгүй байгаа талаар эмийн санч нар нь хэлж байв. Тус салбар бямба гарагт 35 мянган ширхэг амны хаалт борлуулсан бол ням гарагийн өглөө 10 мянган ширхгийг хүлээж аваад дуусчээ. Мөн гар ариутгагч этилийн спирт эрэлт ихтэй байна. Одоогоор 9000 ширхэг гар ариутгагч захиалсан хэмээлээ. Иргэн Н.Баатар “Эмийн бөөний төвүүдээр ороод нэг удаагийн амны хаалт авч чадсангүй. Аргаа бараад үнэтэйг нь худалдаж авлаа. Амны хаалт ховор бараа болжээ” хэмээн ярьж зогслоо. “Фарм трейд”-ийн эмийн санчаас хижээл насны эмэгтэй ийн гуйж зогсов. “Амны хаалт ганц ширхгийг зарчихаач, энд хайрцагт зөндөө харагдаад байна шүү дээ” гэхэд “Тусгай захиалгатай бараа байгаа юм аа эгч ээ, эмнэлгээс урьдчилан захиалга өгсөн учраас тоо ёсоор нь баглаж тавьчихаад байна” хэмээн хариулж байхтай тааралдав. Гудамжаар алхаж буй хүмүүсийн дийлэнх нь амны хаалт зүүсэн харагдсан. Өвчлөхгүйн тулд хүн бүр ийн хичээж байна. Зарим эмийн сан нэг хүнд амны хаалт таван ширхгээс илүү өгөхгүй гэдгээ хэлж байлаа. “Монос” группийн эмийн бөөний төвд ч мөн амны хаалт тасарчээ. Тус эмийн сангийн хөтөч нь “Амны хаалт бямба гарагт дууссан. Манайх үйлдвэрлэдэггүй. Өөр газраас авдаг болохоор ерөнхийдөө хомсдоод байна. Өглөөнөөс хойш амны хаалт сураглаж ирсэн хүмүүсийг хоосон буцааж байна” гэж ярилаа. Иргэд амны хаалтны эрэлд гарч эмийн бөөний төвүүдийг нэгжин сураглаж явав. Зарим эмийн сан амны хаалтны эрэлт нэмэгдсэнийг далимдуулж үнийг нь хоёр дахин нэмж, 300 болгожээ. Аминдаа хайртай бусдыг хүндэтгэдэг хүмүүс амны хаалт сураглаж явахад зарим хэнэггүй нөхдөд гудамжинд нусаа нийж, цэрээ хаяж байв. Ийм бүдүүлэг хүмүүст арга хэмжээ авах хэрэгтэй бололтой. 

Ханиаднаас болж махны үнэ нэмэгдээгүй 

“Бөмбөгөр” худалдааны төв олны хөлд дарагджээ. Тус худалдааны төвөөр үйлчлүүлэгчдийн олонх нь амны хаалтгүй яваа харагдлаа. Сургууль, цэцэрлэгийн үйл ажиллагааг зогсоож, хүүхдүүдээ олон хүн цугларсан газраар авч явахгүй байхыг анхааруулсан хэдий ч эцэг, эхчүүд үл ойшоов. Зах дотор нааш, цааш хөлхөлдөх хүмүүсийн дунд хүүхдүүд нэлээд байлаа. Ханиадны сургаар адууны мах гүйлгээтэй байна, үнэ ч нэмэгдсэн гэсэн мэдээллийн мөрөөр лавлахад махны худалдаачид “Тэгтлээ ховордоогүй байна. Өнөөдрийн борлуулалт жирийн өдрийнхтэй л ижил байна. Адууны мах 10 мянга, үхрийн мах 9000 төгрөг байгаа” гэсэн хариулт өглөө. Харин урд хөршөөс оруулж ирсэн тахианы махны үнэ үл ялиг нэмэгджээ. Тахианы мөч 14 хоногийн өмнө килограмм нь 8000 төгрөгийн үнэтэй байсан бол 9000 болж мянган төгрөгөөр өсчээ. Тахианы цээж мах килограмм нь 14000 болсон байна. 

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Сайхан болох гээд сайн дурынхнаар тоглуулсаар байх уу

 0 сэтгэгдэл
  • Маникюрын мах авдаг хэрэгсэл, шүдний чигчлүүр, сахлын татуурга гээд арьс гэмтээж, цус гаргах багаж ашигладаг бүх л үйлчилгээ халдвар тараах эрсдэлтэй
  • 2019 онд мэргэжлийн хяналтын ерөнхий газраас гоёлын гоо сайхны 186 газар хяналт шалгалт хийж, нян судлалын шинжилгээ, физик хэмжилт авахад зарим эмнэлэг, гоо сайхны газрууд эрүүл ахуй, халдвар хамгааллын дэглэмийн шаардлагыг хангахгүй байгаа нь илэрчээ
  • Гоо сайхны үйлчилгээ аваад хохирсон нэгэн эмэгтэй “15 мянгаар булган сормуус суулгуулсан. Гэтэл маргаашаас нь эхлээд нүд тэсэхийн аргагүй загатнаж, сормуусны сүв маань улайж үрэвссэн” гэж бидэнд ярилаа
  • Арьсны Өвчин Судлалын Үндэсний Төвд хумсны өвчлөлтэй холбоотойгоор 2016 онд 422, 2017 онд 360, 2018 онд 377 иргэн хандсан байна. Харин 2019 оны эхний 10 сарын байдлаар хумсны өвчлөлийн 476 тохиолдол бүртгэгдсэн нь энэ төрлийн өвчлөл ихсэж байгааг харуулж байна

Анхааралгүй орхиж боломгүй баримт Арьсны өвчин судлалын үндэсний төвийн жил жилийн тайлангаас харагдлаа. Энэ бол хумсны өвчлөл бөгөөд 2016 оноос хойш ийм эмгэгээ эмчлүүлэх гэсэн иргэдийн тоо тасралтгүй өсөж ирсэн байна. Тухайлбал, 2016 онд 422 хүн дээрх оношоор эмчилгээ хийлгэсэн бол, 2017 онд 360, 2018 онд 377 харин өнгөрсөн оны эхний 10 сарын байдлаар хумсны өвчлөлийн 476 тохиолдол бүртгэгдсэн нь энэ төрлийн өвчлөл ихсэж байгааг харуулж буй. Хумс засал бол ердийн л гоо сайхны үйлчилгээ. Гэтэл энгийн үйлчилгээ авсныхаа төлөө эмнэлгийн хаалга татах хэмжээнд хүрч буй нь гоо сайхны стандарт хангаагүй салон, гол чадвараа сураагүй гоо сайханчидтай холбоотой юм. Монголд Make up artist гэсэн шошгыг өөртөө наасан захын сайн дурын “уран сайханч” гоо сайханчаар ажиллаж байна. Энэ салбарт хумс будаж сураад маникюрчин, сормуус нааж чаддаг бол сормуус артист, нүүрээ дажгүй будчихдаг нь шивээсчин, сургалтын төв гэж бичээд сургуулийн хэмжээнд үнэлэгддэг газрууд олон болжээ. Харин өнөөх сургалтын төвийг төгссөн нөхөд өөрсдийгөө мэргэжлийн артист гэж нэрлэн, сормуус суулгах, хумс засал, нүүр будах үйлчилгээг гэрээр хүртэл хийж байгаа нь дээрх өвчний үндсийг тавьж байгааг эрүүл мэндийн салбарынхан анхааруулж байна. Охид бүсгүйчүүдийн мэдээллээ хуваалцдаг цахим сүлжээнд “Сормуус суулгуулах гэж очоод нүдээ гэмтээчихлээ, хумсаа засуулах гээд цусыг нь гаргачихлаа” гэх сэтгэгдлүүд олонтаа харагдана. Зориулалтын салонууд хүртэл шаардлага хангахгүй байхад гэрээр очиж үйлчилгээ үзүүлдэг “тэнэмэл” гоо сайханчдын балаг түүнээс ч их. Бүр энэ төрлийн явуулын ажлын байрны ард орон байрны хулгайн гэмт хэрэгтнүүд ч нуугдаж байсан тохиолдол бий. 

Сандал ширээ тавьсан болоод салоны үйлчилгээ амлаж буй газруудыг онцгойлон анхаарах хэрэгтэй

Гэрээр очиж үйлчилгээ үзүүлдэг сургалтын төвийн болсон болоогүй сертификаттай, энд тэндхийн булан тохойд сандал ширээ тавьсан болоод салоны үйлчилгээ амлаж буй газруудыг онцгойлон анхаарах хэрэгтэй. “Сормуус суулгуулахаар мөнгөө төлсөн. Гэтэл нүд маань хатгаж өвдөөд, хэд хоног нулимс гоожлоо. Өөрт нь хэлэхээр тоохгүй юм” гэх зэрэг гомдлыг цахим ертөнцөд олон харсан. Сэтгэгдэл хэсэгт нь гоёлын гоо сайхны үйлчилгээ аваад хохирсон хүүхнүүд хэдэн зуугаараа орж ирнэ. Тэдний дийлэнх нь хямд үнэтэй баталгаагүй гоо сайхны үйлчилгээ авсны улмаас хохирогч болох аж. Хумсаа будуулах, хөмсөг шивүүлэх, сормуус суулгах, нүүр будуулах, вакс хийлгэх гээд эмэгтэйчүүдийн энэ төрлийн үйлчилгээний эрэлт барагдахгүй. “Дуудлагаар очиж гелен хумс, бүх төрлийн будалт хийнэ” гэсэн зарын дагуу залгахад “Яг одоо яваад очих боломжтой. Гелен будалт 5-10 мянга, гелен хумс 15-30 мянгаар хийнэ” гэлээ. Эрүүл ахуйн стандартыг хэрхэн хангах талаар тодруулахад “Хумс будахын төдий халдвар авна гэж юу байхав. Би чанартай будаг хэрэглэж, багажаа зориулалтын уусмалаар ариутгадаг. Мөн мэргэжлийн сертификаттай” гэж хариулсан юм. Багаж, зүү тариурыг ариутгахдаа спиртээр арчдаг арга үеэ өнгөрөөж, зориулалтын туяагаар шарж, битүүмжлэн хадгалдаг, аль эсвэл нэг удаагийн багаж хэрэглэдэг болоод өчнөөн удаж буйг энд дурдах хэрэгтэй. 2019 онд мэргэжлийн хяналтын ерөнхий газраас гоёлын гоо сайхны 186 газар хяналт шалгалт хийж, нян судлалын шинжилгээ, физик хэмжилт авахад зарим эмнэлэг, гоо сайхны газрууд эрүүл ахуй, халдвар хамгааллын дэглэмийн шаардлагыг хангахгүй байгаа нь илэрчээ. Харин эмчилгээний гоо сайхны 57 эмнэлгийн найм нь үйл ажиллагаа эрхлэх тусгай зөвшөөрлийн чиглэлд мэргэшсэн эмчгүй, Монгол улсад бүртгэлгүй өвчнийг оношлох, урьдчилан сэргийлэх шинэ техник, технологи, арга хэрэгсэл ашигласан, өөрсдийн баталсан эмнэл зүйн заавраар эмчилгээ явуулж байжээ. Мөн мэс заслын тусламж, үйлчилгээ явуулж буй эмнэлгүүдийн 59 хувь нь шаардлага хангаагүй агааржуулалтын системтэй, мэс заслын дараа шархны халдварын байдалд тандалт, судалгаа хийдэггүй, мэргэшсэн ариутгагчгүй, ариутгалын хэсэг нь шаардлага хангаагүй зэрэг зөрчлүүд илэрсэн байна. Маникюр, сормуус суулгах, хөмсөг шивэх зэрэг үйлчилгээнүүд хүний арьс салстад ажилбар хийдэг, гэмтээх эрсдлийг агуулдаг гэдгийг санах хэрэгтэй. Гоо сайхны үйлчилгээ аваад хохирсон нэгэн эмэгтэй “Сормуус суулгахаар нүд тодроод ирдэг учраас баярын өмнө үйлчилгээ авахаар шийдсэн. Эмэгтэйчүүд янз бүрийн л үйлчилгээ хийлгэдэг шүү дээ. Цаг зав бага, бас мөнгөний боломжиндоо тааруулан дуудлагаар сормуус хийнэ гэсэн охинд хандсан. 15 мянгаар булган  сормуус суулгуулсан. Гэтэл маргаашаас нь эхлээд нүд маань тэсэхийн аргагүй загатнаж, сормуусны сүв маань улайж үрэвссэн. Хийлгэсэн хүнтэйгээ холбогдсон боловч намайг блок хийгээд алга болсон. Халдварт өвчин аваагүйдээ баярлаж сууна. Бохир орсны улмаас үрэвссэн юм билээ” гэж бидэнд ярилаа.

Эмчилгээний гоо сайханд стандарт бий ч гоёлын гоо сайханчдад тавигдах шаардлага хангалттай бус

Хүний арьсны гоо сайхантай холбоотой эмгэгийг эмчлэх, мэс засал хийх, арьс гэмтээх үйлчилгээг үзүүлж, эмчлэхэд чиглэсэн зөвлөгөө өгөх эрх бүхий, тусгай зөвшөөрөлтэй, мэргэжлийн байгууллагын үйлчилгээг эмчилгээний гоо сайхан гэнэ. Харин гоёлын гоо сайхны үйлчилгээ үзүүлэгч байгууллагууд арьс салстыг гэмтээх үйлчилгээ үзүүлэх эрхгүй. Зөвхөн массаж, нүүр будалт, маникюр, педикюрын үйлчилгээ үзүүлэх эрхтэй. Манайд үйл ажиллагаа явуулдаг үсчин, гоо сайхны салон гэсэн газрууд гоёлын гоо сайхны үйлчилгээг үзүүлдэг. Журмандаа маникюр, педикюрын үйлчилгээ үзүүлж болно гэсэн заалт байдаг боловч, тэдэнд тавигдах шаардлага тодорхой бус. Гэтэл В,С,D вирус нь арьс салстын бүрэн бүтэн байдал алдагдсан үед буюу цусаар мөн бэлгийн  замаар халдаж болно. Маникюрын мах авдаг хэрэгсэл, шүдний чигчлүүр, сахлын татуурга гээд арьс гэмтээж, цус гаргах багаж ашигладаг бүх л үйлчилгээ халдвар тараах эрсдэлтэй аж. Халдварт өвчин судлалын үндэсний төвд өдөрт 30 хүн үйлчлүүллээ гэхэд тэдний 10-15 хувь нь гоёлын гоо сайхны үйлчилгээнээс халдвар авсан байгааг мэргэжлийн эмч онцолж байв. Баталгаагүй үйлчилгээний цаана таны насан туршийн эрүүл мэнд, гоо сайхан золиос болох аюултай тул хямд үнээр үйлчилгээ үзүүлэхийг санал болгож буй явуулын гоо сайханчид, баталгаагүй газруудаар үйлчлүүлэхгүй байхыг уншигчдадаа зөвлөе. 

Энэ талаар Нийслэлийн мэргэжлийн хяналтын газрын Эрүүл ахуй, халдвар хамгааллын хяналтын улсын ахлах байцаагч, Д.Дэлгэрбаяраас тодрууллаа. 

-Сүүлийн жилүүдэд маникюр, педикюрын сургалт олширч байна. Энэ төрлийн сургалтын үйл ажиллагаа явуулдаг байгууллагуудад ямар шаардлага тавьдаг вэ? 

-Сургалтын байгууллагууд Хөдөлмөр, нийгэм, хамгааллын яамнаас зөвшөөрлөө авдаг. Манайх эрх зүйн хүрээнд сургалтын төвүүдэд хяналт шалгалт хийх эрхгүй. Өнгөрсөн онд төлөвлөгөөт шалгалтыг үсчин, гоо сайхны газруудад хийсэн. 

-Гоёлын гоо сайхны үйлчилгээ эрхлэгчдэд тавигдах нэгдсэн стандарт гэж бий юу? 

-Багажаа ариутгах, эрүүл мэндийн шинжилгээнд хамрагдсан эсэх, мэргэжлийн ур чадвар нь ямар хэмжээнд байна гэхчлэн хумс гоо заслын үйлчилгээ тодорхой хэмжээний эрсдэл дагуулдаг. Ширээ, сандал тавиад л үйлчилгээ үзүүлж байна. Гэвч үсчин, гоо сайхны газрын стандарт гэж байдаг ч маникюр, педикюрын үйлчилгээний стандарт гэж байхгүй нь асуудал дагуулж байна. Яам нэгдсэн стандарттай болгохоор ажиллаж байгаа юм билээ. Зөвхөн маникюр, педикюрын үйлчилгээ үзүүлэгчдэд төлөвлөгөөт шалгалт хийх боломжгүй учир иргэдээс ирсэн гомдлын дагуу шалгалт хийдэг. Гэхдээ гоо сайхны газруудад төлөвлөгөөт шалгалт хийхдээ хамт хяналт тавьж, шаардлагатай зөрчлийг арилгуулах арга хэмжээ авдаг. 

-Ихэвчлэн ямар төрлийн зөрчил илэрдэг вэ. Эрүүл ахуйн шаардлага хангаагүй нөхцөлд үйл ажиллагаа явуулсан бол тухайн газрыг хаах боломжтой юу? 

-Ерөнхийдөө мэргэжлийн бус хүмүүс үйлчилгээ үзүүлж байна. Ариутгал, эрүүл ахуйн нөхцөл хангалтгүй гэх мэт нийтлэг зөрчил бүртгэгддэг. Зөрчлийн тухай хуулиар арга хэмжээ авна. Харин үйл ажиллагааг нь шууд зогсоох эрх бидэнд байхгүй. Хуулийн дагуу прокуророос зөвшөөрөл авах ёстой. 

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Ц.Даштуяа: Ходоодны үрэвслийг тоохгүй орхиж болохгүй

 0 сэтгэгдэл
  • Хеликобактераа устгалаа ч үрэвслээ эмчлэхгүй тохиолдолд ходоодны хорт хавдар болдог
  • Гэр бүлийн нэг гишүүн хелико­бактертай бол бусдад нь халдварласан байх магадлал маш өндөр байдаг. Тэгэхээр бүгд шинжил­гээгээр баталгаа­жуулаад эмчлүүлэх хэрэгтэй

Буруу хооллолт, эрүүл ахуйн дэглэм ба­римтлаагүй зэргээс шалтгаалж ходоодны өвчлөл улам нэ­мэгдсээр байгаа билээ. Гэтэл зарим хүмүүс ходоодны шархаа тоохгүй явсаар байгаад эцсийн шатанд нь хүргэснийхээ дараа эмнэлэгт хандах тохиолдол цөөнгүй байдаг аж. Ходоод нь өвдсөн тохиолдолд ямар арга хэмжээ авах болон хэрхэн эм­нэх талаар УНТЭ-ийн тэргүүлэх зэргийн эмч Ц.Даштуяагаас тодрууллаа. 

-Ходоод нь өвддөг хүмүүст ямар шинж тэмдэг илэрдэг вэ? 

-Ходоодны үрэвслийг шалтгаантай, хеликобактерийн халдвараас шалтгаантай, цөсний сөөргөө буюу эмийн шалтгаантай гэж гурав ангилдаг. Эдгээрээс хамгийн түгээмэл тохиолддог нь хеликобактерийн шалтгаан. Энэ үед ходоод, хэвлий гэдэс орчимд эвгүй оргих, цанхайх, гэдэс дүүрэх, суулгах, эсвэл өтгөн хатах, цээж хорсох, хоолны шингэц муудах зэрэг шинж тэмдэг илэрдэг. 

-Дээрх шинж тэмдэг илэрсэн тохиолдолд ямар арга хэмжээ авах ёстой вэ? 

-Эдгээр шинж тэмдэг илэрсэн бол хеликобактерийн халдвар авсан эсэхээ баталгаажуулах шинжилгээ өгөх хэрэгтэй. Энэхүү шинжилгээг цусаар өгөх нь үр дүн муутай учир өтгөнөөр, амьсгалын сорилоор, эсвэл дурандуулж болно. Шинжилгээний хариу хеликобактертай гэж гарвал халдвар дахин авахаас сэргийлж гадуур хооллохгүй, аяга халбагаа солихгүй байх зэрэг эрүүл ахуйн дэглэм баримтлах хэрэгтэй. Үүнээс гадна хеликобактер өсөж үржих нөхцөлийг бүрдүүлэхгүйн тулд хоолны дэглэм барина. Тухайлбал, шарсан хуурсан, хоносон хоол, кофе, шоколад, архи, вино, хоол амтлагч, халуун ногоо, хийжүүлсэн ундаа зэргийг хэрэглэхгүй. Болж өгвөл чанаж, жигнэсэн хоол идэх ёстой. Мөн эмчийн зөвлөсөн эмийн эмчилгээг хэрэглээд эмчилгээ дууссанаас нэг сарын дараа халдвар арилсан эсэхийг баталгаажуулах ёстой.

-Ходоод нь өвддөг гэдгээ мэдсээр байж эмчлүүлэхгүй яваад байвал ямар сөрөг талтай вэ? 

-Ходоодны үрэвслийг эмчлэхгүй удаан явбал ходоодны хавдар болно. Тиймээс маш сайн эмчлэх ёстой. Манай эмнэлэгт ходоодны хавдар нь төгсгөлийн буюу гурав, дөрөвдүгээр шатандаа орсон хүмүүс их ирдэг. Энэ нь эмчилгээ хийх боломжгүй шатандаа оношлогдож байна гэсэн үг. Эрт оношлогдоод төгс эмчлэгдэх тусам ходоодны хавдар хүндрэхээс сэргийлнэ. 

-Төгсгөлийн шат гэхээр ходоод нь өвдөөд хэр удсан гэсэн үг вэ? 

-Нэлээн удсан гэсэн үг шүү дээ. Ходоод дурандуулах үед ходоодны архаг үрэвсэлтэй гэсэн тохиолдолд тоохгүй яваад байж болохгүй. Маш сайн эмчлүүлэх ёстой. Хеликобактерийг устгалаа ч гэсэн үрэвслээ эмчлэхгүй яваад байвал даамжирсаар байгаад ходоодны хорт хавдар болдог. Хавдар тархаад бусад эрхтэнд нөлөөлөөгүй бол тайрах арга хэмжээ авч амжина. Хүнд шатандаа орсон байвал харамсалтай нь ямар ч арга байхгүй. 

-Гэр бүлд нь нэг л хүн хеликобактертай бол бүгд эмчлүүлэх ёстой гэдэг. Энэ нь ямар учиртай юм бол? 

-Гэр бүлийн нэг гишүүн хеликобактертай бол бусдад нь халдварласан байх магадлал маш өндөр байдаг. Тухайн хүн эмчилгээ хийлгэлээ ч гэсэн бусдаасаа халдвар авна. Тухайлбал, сойзнуудаа хамт байлгах зэрэг нь халдвар авах эх үүсвэр. Тэгэхээр бүгд шинжилгээ өгөх хэрэгтэй. 

-Зарим хүн эмчилгээ хийлгэсэн ч үр дүн гараагүй гэдэг. Эмчилгээ нь үр дүнтэй байж чаддаг уу?

-Эмчилгээний үр дүн муу байх нь хоёр шалтгаантай. Нэгт, тухайн эмэнд дасал болсон байж болно. Хоёрт, цагаа барьж уугаагүй бол эмчилгээ үр дүнгүй. Ходоод өвддөг бол элэг, цөс, ходоод гэдэсний нарийн мэргэжлийн эмчид үзүүлэх шаардлагатай. Сум, аймгийн болон өрхийн эмч нар оновчтой эмчилгээ хийдэггүй. Хатгалгаа авсан, хоолой өвдсөн үед бичиж өгдөг амоксициллин, калитромицин, метронидакол зэрэг эмүүдийг дахин бичээд өгчихдөг. Тэр ч бүү хэл нэг болон хоёрдугаар шатлалын эмч нар өмнө нь хэрэглэсэн эсэхийг асуулгүй нэг эмээ дахин бичиж өгдөг. Ихэнх хүний биед эдгээр эм дасал болсон учраас эмчилгээний үр дүн муу байна. Нэгдүгээр шатлалын эмчилгээ үр дүнгүй болбол дараагийн эмчилгээг үе шат ахиулан хийх шаардлага үүсдэг. 

-Иргэд хеликобактерийн халдвараас хэрхэн урьдчилан сэргийлэх вэ? 

-Хеликобактер халдварлах нөхцөл нь аяга халбагаа солих, хүнсний ногоо ариутгахгүй хэрэглэх зэрэг ахуйн ариун цэвэр сахиагүйгээс үүдэлтэй. Тиймээс эрүүл ахуйн дэглэм баримталж аяга халбагаа солихгүй байх хэрэгтэй. Болж өгвөл гадуур хооллохгүй өдрийн хоолоо бэлдэж, ажил руугаа авч явах нь зөв. Мөн сойзоо сард нэг удаа сольж, тусад нь байлгах ёстой. Үүнээс гадна, жимс ногоогоо баталгаатай газраас авч, сайн ариутгахыг зөвлөх байна. 

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Г.Мандширмаа: Спиннингийн спорт эрчүүдэд илүү хурдан үр дүнгээ өгдөг

 0 сэтгэгдэл
  • 150 см-ээс дээш өндөртэй хүмүүс хичээллэж болно
  • Спиннинг нь фитнесс болон бусад ачаалалтай дасгалуудыг бод вол хөдөл- гөөний үр дүн хүний биеийн бүх булчинг хөгжүүлдгээрээ давуу талтай
  • Эмэгтэйчүүдийн булчингийн жин сул байдаг бол эрчүүд жингээ маш сайн хасч, хуримтлагдсан гэдэс нь сарын дотор арилдаг. Харин эмэгтэй хүн гурван сар хичээллэж байж үр дүн нь гардаг

Өнөө үед фитнессийн маш олон чиг хандлага зэрэгцэн оршиж байна. Зарим хүн пилатесаар хичээллэж байхад, өөр нэг хэсэг нь боксын спортоор бараг л мэргэжлийн тамирчин болсон гэхэд хилсдэхгүй. Тэгвэл сүүлийн гурван жилийн хугацаанд Монголд маш хүчтэй дэлгэрээд байгаа спиннинг буюу суурин дугуйн дасгалын талаар бид юуг заавал мэдэж байх ёстой талаар сонирхуулж байна. Эрүүл амьдралын хэв маяг, төгс бие галбирыг олж авахын тулд бид эрэл хайгуул хийсээр л байгаа. Яг ямар дасгал булчин хөгжүүлэхэд илүү үр дүнтэй байна, хаана, юу хийвэл хурдан жин хасах вэ, хэрхэн хоолловол булчингийн масс нэмэх вэ гэх мэтчилэн олон асуултууд ар, араасаа ундарсаар байдаг. Тиймээс Happy Smile эрүүл мэнд, гоо сайхан спиннинг клубын их эмч, хоолзүйч Г.Мандширмаатай спиннингээр хичээллэж, хэрхэн булчинлаг, галбиртай, эрүүл болох талаар ярилцлаа. 

-Спиннингийн спортоор хичээллэсний давуу талыг нь эхлээд ярилцъя. 

-Спиннинг нь фитнесс болон бусад ачаалалтай дасгалуудыг бодвол хичээллэж байх явцад маш их хэмжээий хөлс ялгаруулж, хөдөлгөөний үр дүн хүний биеийн бүх булчинг хөгжүүлдгээрээ давуу талтай. Зөвхөн жин хасаж, галбир засахаас гадна хүзүүний хөшингө, чихрийн шижин, зүрх, элэг өөхлөх гэхчлэн өвчнүүдээс урьдчилан сэргийлдэг. Харин спиннингээр хичээллэж буй хүмүүсийн ихэнх нь жингээ хасаж, биеийн галбираа засах зорилготой байдаг. Сүүлийн үед өсвөр насны хан илүүдэл жингээ багасгах, өндөр болохоор спиннингийг сонгож байна. 

-Өсөлтөд нөлөөлдөг гэдэг шинэ мэдээлэл байна. Энэ талаар дэлгэрүүлж ярихгүй юу? 

-Боломжтой. Спиннингээр хичээллэснээр 1-2 см өсөж, өгзөг гуяны хэсгээрээ галбиржин бэлхүүс нарийсч, мөр маш сайн хөгждөг. Хамгийн гол үр дүн нь богино хугацаанд гардгаараа давуу талтай. Мэдээж хөдөлгөөний хомсдлоос урьдчилан сэргийлнэ. Илүүдэл жинтэйгээ тэмцэж байгаа хүмүүсийн хувьд зөвхөн хоол дасгал хөдөлгөөнөөр хязгаарлагдахгүй. Маш олон зүйл нөлөөлдөг. Тэр бүхнийг мэргэжлийн багш нар зааж өгөх ёстой. Жингээ хасахыг хүсэгчдэд хандаж хэлэхэд нойр, ус, хоолны орц найрлага маш чухал. 

-Жингийн тухай ярихаар хүний биеийн гадна болон дотор өөх гэх ойлголт хөндөгдөг. Ингэхэд гадар, дотор өөхний аль нь хурдан шатдаг юм бэ? 

-Дасгал хөдөлгөөн хийж хөлс ялгарснаар гадар өөх хайлж, тойргийн өөрчлөлт явагддаг. Манайхан, дотор өөх гэж яриад байдаг ч яг юуг хэлээд байгааг төдийлэн сайн ойлгодоггүй. Энэ бол дотор эрхтний өөхлөлтийг хэлдэг. ЭХО-д харуулахаар элэг, зүрх, бөөр өөхөлсөн байна гэдэг дээ. Дотор эрхтний өөхлөлт амьдралын буруу хэв маяг, хорт зуршлын улмаас олон жилийн явцад үүсдэг. Цаашлаад элэгний цирроз зүрх судасны өвчлөл чихрийн шижин өвчин үүсэх үндэс суурь нь болдог. Товчхондоо, хүнд байх ёстой дотор өөхний хэвийн хэмжээ хэтэрснээр өвчин үүснэ.

-Дотор өөхийг багасгах хамгийн хялбар арга юу вэ? 

-Мэдээж хамгийн гол нь хорт зуршлаасаа салах хэрэгтэй. Тухайлбал, тамхи, архины хэрэглээ, кофе, чихэр, газтай ундааг ч хорт зуршилд тооцдог. Дотор өөхийг багасгах хамгийн чухал эд нь эслэг. Хоол хүнсэндээ тогтмол эслэг хэрэглэж хэвших хэрэгтэй. Эслэгийг уусдаг болон уусдаггүй гэж хоёр ангилдаг бөгөөд уусдаг эслэг дотор өөхийг маш сайн хайлуулдаг. Зүй нь хүн хоол хүнснийхээ 10 хувьд нь эслэг хэрэглэх ёстой. Алим, лууван, хивэг, эрдэнэ шиш, шош зэрэг бүтээгдэхүүн эслэг ихтэй байдаг агаад хүнсэндээ тогтмол хэрэглэж хэвшсэнээр хуримтлагдсан өөх тос багасдаг.

-Дээр дурьдсан хүнсний бүтээгдэхүүнүүд уусдаг эслэг үү, уусдаггүй эслэг нь үү?

-Уусдаг эслэг. 

-Спиннингээр хэдэн наснаас хичээллэж болдог вэ? 

-Өндрийн заалт бий. 150 см-ээс дээш өндөртэй хүмүүс хичээллэж болно. Сүүлийн үед өсвөр насныхны дунд жингийн илүүдэл ихсэх хандлага ажиглагдаж байгаа. Хүүхдийн өсөлт явагд аад эхэлчихсэн бол хичээллэж болно. Дашрамд сонирхуулахад эмэгтэйчүүдийн булчингийн жин сул байдаг бол эрчүүд жингээ маш сайн хасч, хуримтлагдсан гэдэс нь сарын дотор арилдаг. Харин эмэгтэй хүн гурван сар хичээллэж байж үр дүн нь гардаг.