A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/789/

Рави Моханка: Монгол Улс B, C вирусийн тархалтад анхаарах хэрэгтэй

 0 сэтгэгдэл

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/789/


“Монголд элэгний өвчлөл их байгаа учраас тангараг өргөсөн эмчийн хувиар өвчтэй хүмүүст мэдлэг туршлагаа харамгүй зориулах хүсэлтэй байна. Монгол улс B, C вирусийн тархалтад маш их анхаарал хандуулах хэрэгтэй. Үрэвслийн шатанд нь эрт оношилж, хяналтад байлгахад анхаараасай гэж хүсэж байна” хэмээн Рави Моханка хэлсэн юм. Тэрбээр энэ сарын 8-9-нд Улаанбаатар хотод ажиллаж, B, C, D вирустэй, элэгний хатуурал болон хавдартай хүмүүст зөвлөгөө өгөх юм. Вашингтоны их сургуулийн эрдэмтэд дэлхийн 195 орны 1990-2016 оны хоорондох хорт хавдрын өвчлөлийн мэдээллийг боловсруулж, Global Burden of Disease (GBD) сэдэвт тайлан гаргасан байна. Уг тайланд 2016 оны байдлаар Монгол улсын 100,000 хүнд ногдох хорт хавдраас шалтгаалсан нас баралт 272 болж, дэлхийд тэргүүлснийг дурджээ. Монгол улсад 2017 онд хорт хавдрын 6073 шинэ тохиолдол оношлогдсон тухай дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллагын Эрүүл мэндийн үзүүлэлт судалгаанд тусгасан юм.

Тэрхүү шинэ тохиолдлуудын 2312 нь элэгний хорт хавдар. өөрөөр хэлбэл, 2017 онд шинээр бүртгэгдсэн нийт хорт хавдрын зонхилох тохиолдлоор элэгний хавдар 38.1 хувьтай бичигджээ. Монголын элэгний хорт хавдрын өвчлөл 100,000 хүн амд 74.6 байгаа нь мөн л дэлхийд маш дээгүүр эрэмбэлэгдэх үзүүлэлт болж байна. Манай улсад өнгөрсөн онд 4004 хүн хорт хавдрын улмаас нас барсан ба Монгол улсын нийт нас баралтын 25.4 хувийг эзэлж буйг ДЭМБ тодотгосон. Тэгвэл “Глобал” олон улсын эмнэлгийн ахлах мэс засалч, Элэг шилжүүлэн суулгах тасгийн эрхлэгч, Элэг, цөс, нойр булчирхайн мэс засалч, олон улсын итгэмжлэгдсэн мэс засалч доктор Рави Моханкагийн хийсэн судалгаагаар Монгол улс элэгний хорт хавдрын нас баралтаар дэлхийн дунджаас даруй зургаа дахин өндөр байгааг график харуулж байна. Манай улс сүүлийн жилүүдэд “Эрүүл элэг”, “Элэг бүтэн Монгол” хөтөлбөр хэрэгжүүлж буй. Мөн 2017 онд Засгийн газрын 2016-2020 оны үйл ажиллагааны хөтөлбөр, “Монгол улсын тогтвортой хөгжлийн үзэл баримтлал”-ыг хэрэгжүүлэх хүрээнд “Элэг бүтэн Монгол” хөтөлбөрийг Засгийн газар баталсан. Гэвч Монгол улс одоогоор энэхүү аймшигт өвчлөлөөр дэлхийд толгой цохисон хэвээр л байна. Мөн эмнэлгийн байгууллагын үзүүлж буй үйлчилгээ хүн бүрт хүртээмжтэй хүрч чадахгүй хэвээр байгаа.

Тиймээс энэ тал дээр олон улсын байгууллагууд анхаарал хандуулж хувь нэмрээ оруулж байна. Тэдний нэг нь “Глобаль” олон улсын эмнэлэг юм. Тус эмнэлгийн ахлах мэс засалч, Элэг шилжүүлэн суулгах тасгийн эрхлэгч, Элэг цөс, нойр булчирхайн мэс засалч, олон улсын хэмжээний итгэмжлэгдсэн мэс засалч Рави Моханка манай улсад ажиллаж иргэдэд үзлэг хийж, зөвлөгөө өгөх гэж байгаа юм. Тэрбээр салбартаа хүлээн зөвшөөрөгдсөн, туршлагатай эмч. Тухайлбал, эрхтэн шилжүүлэн суулгалтаар АНУ-д нарийн мэргэжил дээшлүүлж, герман болон Итали улсад элэг, цөсний дурангийн болон робот мэс заслын сургалт, Канад улсын торонто хотын их сургуулийн эмнэлэгт эрхтэн шилжүүлэн суулгалтын дараах нөхөн сэргээх эмчилгээ, АНУ-ын Питсбург хотын Томас салзын нэрэмжит эрхтэн шилжүүлэн суулгах судалгааны төвд хэвлийн хөндийн эрхтэн шилжүүлэн суулгалт, АНУ-ын Нью-йоркийн Рочестерийн их сургуулийн эмнэлэг, Стронг Мемориал эмнэлэгийн эрхтэн шилжүүлэн суулгах клиник судалгааны хүрээлэнд докторын дараах сургалт зэрэгт хамрагджээ. Мөн өөрийн төрөлх БНЭУ-ын Нагпур анагаах ухааны улсын их сургуульд ерөнхий мэс заслын магистрын зэрэг хамгаалсан тэрбээр амьд болон амьгүй донороос эрхтэн шилжүүлэн суулгах талаар 10, хүүхдийн элэг шилжүүлэн суулгах чиглэлээр 15 жилийн туршлагатай юм байна.

Элэг цөсний комплекс, дурангийн, робот мэс заслын чиглэлээр туршлагатайн дээр БНЭУ-ын хамгийн анхны бүдүүн гэдэс шилжүүлэн суулгах багт амжилттай ажилласан эмч аж. Энэ хугацаандаа БНЭУ-ын тэргүүлэх томоохон эмнэлгүүдэд элэг цөс, эрхтэн шилжүүлэн суулгах мэс заслын эмч, тасгийн эрхлэгч, ахлах мэс засалч, зөвлөх эмчээр ажиллаж байсан чадварлаг нэгэн. Энэтхэг улс жил тутам эрүүл мэндийн бодлогоороо өөрийн орноос гадна дэлхийн улс орнуудын хүн амын элэгний өвчлөлд анхаардаг. Тухайлбал, тус улсын эрүүл мэндийн салбар нийт иргэдийнхээ 95 хувийг вакцинд хамруулж чаджээ. Шинжилгээний тоног төхөөрөмж, эмч мэргэжилтний сургалт, эмчилгээний арга зүйн судалгаанд Энэтхэг их хэмжээний мөнгө зарцуулдаг нь энэ өвчлөлийн түвшин бага байгаагийн ач тус гэж болно. Энэтхэг хүмүүсээс элэг шилжүүлэн суулгасан тохиолдол ердөө 1000 байна. Энэ нь сүүлийн 10-аад жилийн турш бараг л өөрчлөгдөөгүй тоо аж. үүнийг тэрбум гаруй хүнтэй нь харьцуулахад маш бага үзүүлэлт. Түүнээс 350 орчим хагалгааг “Глобал” олон улсын сүлжээ эмнэлэг хийсэн бөгөөд хагалгааны үр дүнд амьдрах магадлал 96 хувь гэж үздэг байна. Урьдчилан сэргийлэх бодлогоо сайтар хэрэгжүүлж, нийт хүн амынхаа 60 хувийг жил бүр даатгалаар үзлэгт хамруулж чаддаг нь бас нэгэн онцлох мэдээлэл юм.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Өвлийн усанд сэлэлтээр дэлхийд тэргүүлэгч Ш.Даваадорж 11 медаль хүртжээ

 0 сэтгэгдэл


БНХАУ-ын Таерзиун, Жинан хотуудад 2019 оны нэгдүгээр сарын 6-15-ны өдрүүдэд зохион байгуулагдсан Дэлхийн өвлийн усанд сэлэлтийн олон улсын Их Наадамд 26 орны 1200 тамирчид оролцсоноос Монгол Улсын Спортын мастер Ш.Даваадорж нь гурван алт, дөрвөн мөнгө, дөрвөн хүрэл, нийт 11 медаль хүртэж дэлхийн хэмжээнд өндөр амжилт үзүүллээ.

Сүүлийн гурван жилд тэрээр Дэлхийн цомын аваргын тэмцээн болон олон улсын тэмцээнүүдээс 13 алт, 18 мөнгө, 7 хүрэл медаль нийт 38 медаль хүртсэн амжилттай яваа юм. Дэлхийн Өвлийн усанд сэлэлтийн холбоо Дэлхийн цомын аваргын тэмцээнүүдийн нийлбэрээр 2016-2017 оны цуврал тэмцээнүүдийн дунджаар чансаагаараа дэлхийд дөрөвдүгээр байр, 2017-2018 оны цуврал тэмцээнүүдийн дунджаар чансаагаараа дэхийд долдугаар байранд орсон.

2018-2019 оны Дэлхийн цомын аваргын цуврал тэмцээнүүдийн эхний тэмцээн нь Латви улсын Рига хотод болж нийт 25 орны 300 тамирчдаасШ.Даваадорж 4 мөнгө, 1 хүрэл медаль авч, өндөр амжилт үзүүлж байсэн юм. 

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Тав хүртэлх насны хүүхдээ асрах эцэг эхчүүд гуравдугаар сарын 16-ыг хүртэл цалинтай чөлөө авч болно

 0 сэтгэгдэл

Томуу, томуу төст өвчний дэгдэлтийн үед 0-5 хүртэлх насны хүүхдээ эмнэлэгт эсхүл гэрээрээ 3-5 хоног чөлөө авч асарсан эцэг, эхчүүдэд цалинтай чөлөө олгох тогтоол Засгийн газрын өнөөдрийн хуралдаанаас гаргажээ. Түүнчлэн хувийн хэвшлийн аж ахуйн нэгжүүдийг ч энэ тогтоолыг дэмжиж ажиллахыг уриалав. Уг тогтоол өнөөдрөөс эхлэн гуравдугаар сарын 16-ны өдөр хүртэл хүчинтэй байх аж. 

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Төрийн албан хаагчдын цалинг 8%-аар нэмэгдүүлэх шийдвэр гаргалаа

 0 сэтгэгдэл

Засгийн газрын өргөтгөсөн хуралдаанаас 2019/01/01-ээс эхэлж 191 мянган төрийн албан хаагчийн цалинг инфляцийн түвшинтэй уялдуулж 8 хувиар нэмэгдүүлэх шийдвэр гаргалаа. Хөдөлмөр нийгэм хамгааллын гурван талт хэлэлцээрээр 2019 оны нэгдүгээр сарын нэгнээс эхэлж төрийн албан хаагчдын цалинг нэмнэ гэж гэрээ байгуулсан. Энэ зорилгоор 267 тэрбум төгрөг төсөвт суулгасан байсан.
Мөн хоёрдугаар сарын 01-ээс тооцож тэтгэврийг 30 мянган төгрөгөөр нэмэгдүүлэх шийдвэр гаргасан. Үүнд зориулж 117.5 тэрбум төгрөг төсөвт суулгасан гэж ХНХ-ийн сайд С.Чинзориг мэдээллээ. 

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Төрийн өмчит компаниудыг ТУЗ нь унагаж байна

Гүйцэтгэх удирдлага ТУЗ-дөө тухалчихсан тохиолдол ч нэг биш

 0 сэтгэгдэл


Төрийн мөнгө ёолох биш дээ... Баруун солгойгүй өм цөм иддэг дарга нар “төр муу менежер” гэх үгээр өөрсдийгөө зөвтгөдөг. Хэрэв хууль дүрмээ барьдагсан бол, төрийн өмчит компаниудын улсын төсөвт оруулах ашиг дарга нарынх нь тансаглалаас ч өндөр дүнтэй гарах боломжтой.

Компанийн хувь заяаг атгах тархи болсон ТУЗ-ийн үүрэг нөлөө энд голлоно. Тиймээс ТУЗ-д дор хаяж санхүүгийн бүртгэл, тайлан тооцоог уншаад хяначих чадвартай, мөн хууль эрх зүйн мэдлэгтэй, тухайн салбарын мэргэжилтэй биш юм аа гэхэд ойлголттой хүнийг томилдог байвал олон улсад өрсөлдөх хэмжээний бодлого, үйл ажиллагаа явуулж дөнгөнө. Гэвч манайд эсрэгээрээ. Засгийн газар, яам, агентлагийн дарга, ахлахууд төрийн өмчит компаниудынхаа ТУЗ-д “шавж”, сард ганцхан удаа зарладаг хуралдаа ч очихгүй тасалдаг үлгэн салган оролцоог тэндээ бүр нутагшуулж чадсан.

Өнөөдөр Монгол Улсад төрийн өмчит 86 компани үйл ажиллагаа явуулж байна. Үүнээс “Эрдэнэс Монгол” ХХК-д найм, Сангийн яаманд зургаа, бусад нь ТӨБЗГ-т харъяалагддаг.

Гэхдээ өнгөрсөн жилээс төрийн өмчийн бодлого, зохицуулалтын газарт харьяалагддаг эрчим хүчний салбарын 21 компанийн 70 хувийг нь ЭХЯ хариуцах болсон билээ.

Эдгээрээс, төрийн өмчит улсын үйлдвэрийн газраас бусад нь бүгд Компанийн тухай хуулийн дагуу дүрэмтэй, ТУЗ-тэй, хараат бус гишүүдтэй. Харин тэднийг томилохдоо мэргэжлийн биш, улс төрийн байгууллага болгож орхидог тул компанийн ашгийн төлөөх бизнесийн зорилго нь өөрчлөгддөг. Төр өмчлөгчийн үүднээс л ТУЗ-д байх ёстой болохоос зохицуулагчийн зүгээс ТУЗ-д орчихоод үйл ажиллагааны чиглэл өгч болохгүйг Компанийн сайн засаглалын хөгжлийн төв ТББ-ын судалгааны тайланд дурджээ. Түүнчлэн хуулийн дагуу дүрэм, журам, бүрдүүлэх бичиг баримт бүгд ягштал гүйцэд хэрнээ, түүнийгээ хэрэгжүүлэх тал дээр “нойл” байгааг тэд онцолсон. Олон жил ажилласан туршлагатай мэргэжилтнүүдтэй, менежментийн хувьд тогтворжсон компаниудад ТУЗ-ийн тогтворгүй байдал сөргөөр нөлөөлдөг. Удирдлагын багийн оновчгүй шийдвэр үйл ажиллагааг доголдуулж, гацаахгүй ч бизнесийн хөгжилд нь бул хар чулуу шиг саад болдог байна. Шинэ томилогдогсод компанийнхаа учрыг ч олоогүй байхад ТУЗ дахин солигддог үзэгдэл олон байна.

Мөн төрийн өмчит компаниуд хараат бус захиралтай байх ёстой ч овгийнхоо оронд хэн нэг улстөрчийн нэрээр нэрлэгдсэн “тэрний хүн, энэний хүн” очдог нь нууц биш. Тэдэнд ТУЗ нь өндөр цалин баталж, олон сая төгрөгийн ажил, үйлчилгээ, худалдан авалтыг шууд гэрээгээр сонгох хэмжээлшгүй эрх олгодог. Өнгөрсөн хугацаанд шуугиан тарьсан сэдвүүдийн нэг бол төрийн өмчит компаниудын захирлуудын цалин хангамжийн асуудал байсан. Сард 3.5-10 сая төгрөгийн цалинтай захирлуудыг л шүүмжлэн зэвүүцэж байснаас толгойг нь илсэн ТУЗ-ийн бүрэлдэхүүн, чадавхын талаар огт хөндөөгүй.

Тэг зогсолт, хүүхдүүдийн амь эрсэдсэн ослуудын дараа Эрчим хүчний яам “ямбыг нь эдлэхгүй байж ялыг нь үүрдэг” гэж гомдоллож гүйсээр салбарынхаа компаниудыг эзэмшилдээ авангуутаа ТУЗ, болон удирдлагуудыг нэн түрүүнд сольсон. ТУЗ-д улс төрийн томилгоо хэрэгждэгийн тод жишээ нь багш мэргэжилтэй ч нам дотроо цүнх барилтаар өндрөө авсан нэгэн түшмэл төсөвт хамгийн их татвар төвлөрүүлдэг хэд хэдэн компанийн ТУЗ-д давхар давхар багтсанаас харагддаг. Даргынхаа дохилтоор навтас хийх түүнийг уул уурхайн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэгч орнуудтай өрсөлдөх чадварын тухай удирдлагын түвшинд ярьж суугаа гэдэгт та итгэх үү. Түүнчлэн хөдөө аж ахуйн салбарын түүхий эд бэлтгэгчдийн баялгийг зах зээлд зүй зохистой үнэлүүлэх, бизнесийн орчныг нь бодит болгох зорилготой Хөдөө аж ахуйн бирж ТӨХК-ийн ТУЗ-ийн дарга нь Батлан хамгаалах яамны газрын дарга, бригадын генерал хүн байх жишээтэй.

Гүйцэтгэх удирдлага ТУЗ-дөө тухалчихсан тохиолдол ч нэг биш. Төрийн өмчит компанийн гүйцэтгэх захирал бөгөөд ТУЗ-ийн гишүүн гэх сэтэртэй тэдгээр эрхмүүд өөртөө зориулж тогтоол батлалцаад, өөрөө түүнийгээ хянаад явах нь л дээ, “давхар дээлтүүд” шиг...

Гэхдээ төрийн өмчит компани болгон ТУЗ-д мэргэжлийн бус хүн томилсон гэж туйлширч болохгүй. Салбартаа хүлээн зөвшөөрөгдсөн туршлагатай нэгнээс эхлээд гадаадад эзэмшсэн мэргэжил, боловсролоороо толгой цохих залуус ч багтдаг. Гэхдээ ингэж “гялайж, гялтайсан” нэгнээ бараг бүхий л томоохон компаниуд ТУЗ-дөө багтаасан байна. Тэр чадварыг нь эрдэс баялаг, эрчим хүч, төсөв санхүү гээд олон салбартаа ашигладаг гэвэл бас л эндүүрэл. Зөвхөн “мэргэжлийн ТУЗ бүрдүүлээгүй” гэх шүүмжлэлийг хаах зорилготой намтраар нь гоёдог. Хэрэв чадварлаг залуусыг ашигладаг байсан бол төрийн өмчит компаниуд жил бүр алдагдалтай ажиллаж, өр зээлдээ хүлэгдэн, техник технологийн хувьд ч өнгөрсөн зуундаа царцаж хоцрохгүй сэн.

Компанийн засаглалын хөгжлийн төвийнхөн сайн засаглалын судалгааг хувийн хэвшлийнхэнд ч хийж өгдөг. Хаалттай компаниудад сайн засаглалын жишээ олон ч нууцын зэрэглэлд менежментээ судлуулна. Зөвхөн ТУЗ-ийн хурал хийхэд л төрийн болон хувийн эзэмшлийн компанийн эрс ялгаа харагддаг. Хэлэлцэх асуудлын материалыг хуралд бэлдсэн байдал, ТУЗ-ийн гишүүдийн хандлага, шийдвэр нь тэс өөр. Хувийн компаниудын сайн засаглалыг төрийн өмчит компанид нэвтрүүлэх шаардлагатайг мэргэжлийн байгууллага зөвлөсөн. Нэн тэргүүнд төрийн өмчит компаниудын жилийн нэгдсэн тайланг стандарттай болгох хэрэгтэй. Санхүү, үйл ажиллагаа, эрсдэл гээд бүхий л асуудлыг цогцоор авч үзэж, ТУЗ-өөр хэлэлцсэн асуудлууд, түүнийг шийдвэрлэсэн байдал, хойшлуулсан бол шалтаан гэх мэтээр дэлгэрэнгүй тайланг нэг стандартаар гаргадаг байх нь сайн засаглалтай, үр ашигтай ажиллах эхний алхам гэж тэд үзжээ.