A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/1501/

Сайжруулсан түлшний борлуулалт удааширчээ

Хувийн үйлдвэрүүд ямар ч түүхий эдгүй болж, гацжээ

 0 сэтгэгдэл

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/1501/


Нийслэлийн гэр хорооллын өрхүүдийн түүхий нүүрсний хэрэглээг хориглосон шийдвэр хэрэгжиж эхлэхэд зургаахан сар үлдлээ. Ирэх өвөл нүүрсний оронд хэрэглэх түлшээ туршиж үзэх хүсэлтэй иргэд ч цөөнгүй байна. Тиймээс манай сонин нийслэлийг сайжруулсан түлшээр хангах бэлтгэл ажил ямар шатандаа явж буй талаар сонирхлоо. Улаанбаатарын 220 гаруй мянган өрх жилд 600 мянган тонн сайжруулсан шахмал түлш хэрэглэнэ гэсэн тооцоо гарсан. Энэ хэрэгцээг төрийн өмчит “Тавантолгой түлш”-ээс гадна “Монголын шахмал түлш үйлдвэрлэгчдийн нэгдэл”-ийн гишүүн 12 үйлдвэр хангахаар төлөвлөсөн. Энэ үйлдвэрүүд энэ сард бүтээгдэхүүнээ борлуулалтад гаргана гэж байсан ч өнөөдрийн байдлаар нэг нь ч албан ёсоор шахмал түлш борлуулж эхлээгүй байна.

УЛСЫН ДӨРВӨН ҮЙЛДВЭРТЭЙ БОЛНО

“Эрдэнэс Тавантолгой” ХК-ийн дэргэдэх “Тавантолгой түлш” компани нийслэлчүүдийн шахмал түлшний хэрэглээний 70 хувийг дангаараа хангахаар зорьж байна. Тус компани сайжруулсан түлшний дөрвөн үйлдвэр ажиллуулахаар  төлөвлөж буй. Эхнийх нь өнгөрсөн наймдугаар сараас үйл ажиллагаагаа явуулж эхэлсэн “ТЭЦ-2”-ын дэргэдэх шахмал түлшний үйлдвэр. Шаардлага хангаагүй, технологийн зөрүүтэй тоног төхөөрөмж авчирч суурилуулснаар үйл ажиллагаа явуулах боломжгүй болсон уг үйлдвэрийн зөвхөн шахах цехийг “Тавантолгой түлш” компани ашиглаж байгаа юм. Харин энэ онд багтаж Сонгинохайрхан дүүрэг дэх толгойтод шахмал түлшний хоёр том үйлдвэр ашиглалтад оруулах бөгөөд эхнийх нь энэ баасан гарагт нээлтээ хийнэ. Түүнчлэн Налайх дүүрэгт бас ахин нэг үйлдвэр ашиглалтад оруулахаар төлөвлөжээ. Биднийг Баянгол дүүргийн 20 дугаар хороонд, “ТЭЦ-4”, “ТЭЦ-2”-ын ойролцоо байрладаг “Тавантолгой түлш” компанийн агуулахад очиход наймдугаар сараас хойш 350-360 тонн буюу 14 мянга гаруй шуудай шахмал түлш нөөцөлсөн байлаа. Туршилт хийхэд багагүй хугацаа шаардсан тул төдийлэн их нөөц бүрдүүлж чадаагүй юм байна. Харин баасан гарагт нээлтээ хийх толгойт дахь үйлдвэрийн хашаанд мөн ийм хэмжээний шахмал түлш бий аж. Өөрөөр хэлбэл, “Тавантолгой түлш” компани одоогоор нийт 700 орчим тонн шахмал түлшний нөөцтэй байна. Нэг өрх жилд 2.5-3 тонн сайжруулсан шахмал түлш хэрэглэдэг гэж тооцвол энэ нь 280 орчим өрхийн л жилийн хэрэгцээг хангах хэмжээ юм. Гэхдээ тус компанийнхан шинэ үйлдвэрүүд ашиглалтад орчихвол ирэх намар гэхэд нийслэлчүүдийн нүүрсний хэрэглээний 70 хувийг хангахуйц нөөцтэй болж чадна гэж тооцож буй аж. “Тавантолгой түлш” компани бүтээгдэхүүнээ энэ сард багтаж худалдаанд гаргах юм байна. Нийслэлийн хороо бүрт 3-4 борлуулах цэг байгуулах тул борлуулагч нартай гэрээ байгуулж эхэлжээ. Хэрэв “Тавантолгой түлш”-ийн шахмал түлшийг хэрэглэж үзье гэвэл агуулахаас нь очиж авахаас өөр аргагүй. Одоогоор энгийн шуудайнд савласан бөгөөд албан ёсоор борлуулахаар бол тусгай лого бүхий шуудайнд ууталж зарах аж. Саяхан тус компанийн шахмал түлшийг нэгэн хувийн компани өөрсдийнхөө үйлдвэрлэсэн түлш хэмээн иргэдэд сурталчилж, зарсан тохиолдол ч гарсан юм байна. Тиймээс худалдаанд гаргахаас өмнө багагүй бэлтгэл шаардаж буйг “Тавантолгой түлш” компанийн төлөөлөл хэллээ. 

“Тавантолгой түлш” энэ сард багтаж шахмал түлшээ борлуулж эхэлнэ

Уг түлшийг нийслэлийн агаарын бохирдлын нэгдүгээр бүсэд багтдаг Сонгинохайрхан дүүргийн 10 орчим хорооны өрхөд туршиж байгаа аж. “Уг нь бид одоо байгаа нөөцөө зарж, борлуулахад бэлэн. Гэхдээ Засгийн газраас шахмал түлш борлуулах үнийг яг таг тохирсон шийдвэр гараагүй байгаа. Хэрэв энэ шийдвэр гарчихвал борлуулж эхэлнэ. Одоогоор нэг шуудайг нь 3750 төгрөгөөр борлуулна гэж байгаа ч үнэ нь дээшээ, доошоо бага зэрэг хэлбэлзэж магадгүй байна” гэж тус компанийн мэргэжилтэн Н.Янжмаа хэлсэн юм.

ХУВИЙН ҮЙЛДВЭРҮҮДЭД НЭГ Ч ШУУДАЙ ТҮЛШНИЙ НӨӨЦ АЛГА

Дорноговь, Дархан, Говьсүмбэр, төв аймагт байсан шахмал түлшний үйлдвэрүүдийг өнгөрсөн хавар нийслэлийн Налайх болон Сонгинохайрхан дүүргийн 10 дугаар хороонд төвлөрүүлсэн. ингэснээр тээврийн зардал багасаж, бүтээгдэхүүний үнэ ч буурна гэж тооцсон. Гэвч Монголын шахмал түлш үйлдвэрлэгчдийн нэгдлийн эдгээр 10 гаруй үйлдвэрт одоогоор нэг ч шуудай шахмал түлшний нөөц алга. Үйлдвэрүүд техник, технологио шинэчилж, бэлтгэлээ хангаад буй ч түүхий эдээ авч чадаагүйгээс ийнхүү зогсонги байдалд оржээ. Хувийн үйлдвэрүүд нэг тонн шахмал түлшээ 150 мянган төгрөгөөр худалдаална. Харин үйлдвэрлэсэн нэг тонн тутамд нь 50 мянган төгрөгийн татаас олгохоор олон сар ярьсан. Энэ асуудал өнгөрсөн даваа гарагт л шийдэгдэж, уржигдар БОАЖЯ болон Монголын шахмал түлш үйлдвэрлэгчдийн холбоо гэрээ байгуулжээ. Гэхдээ татаасаа гурав хувааж олгохоор болсон байна. Эхний ээлжинд үйлдвэрүүдэд татаасны 30 хувийг олгох бөгөөд үлдсэнийг нь бүтээгдэхүүнээ борлуулж эхэлмэгц 40 ба 30 хувиар хувааж өгөхөөр гэрээлжээ. Тиймээс дээрх үйлдвэрүүд эхний ээлжийн санхүүжилтээ хүлээж байна. Гэхдээ санхүүжилт орж ирсэн ч бас нэг бул хар чулуу үйлдвэрүүдийн ажлыг гацааж, дөнгөлчихөөд байна.

ТЭЭВЭРЛЭЛТ АЖИЛ ГАЦАХ ГОЛ ШАЛТГААН БОЛЖЭЭ

Улаанбаатарт хэрэглэх шахмал түлшийг зөвхөн “Энержи ресурс” болон “Тавантолгой” ХК-ийн баяжуулсан эрчим хүчний нүүрсний медлинг буюу завсрын бүтээгдэхүүнээр хийхээр болсон. Өөрөөр хэлбэл, дээрх компаниуд баяжуулсан эрчим хүчний нүүрсний хэмжээ жижигтэй учраас шигшигдэж үлдсэнийг нь шахмал түлшний үйлдвэрүүдэд үнэгүй өгөхөөр болсон юм. “Энержи ресурс” компанийн хашаанд гэхэд одоогоор 2.4 сая тонн ийм нүүрс овоолоостой бий. Гэвч үүнийг тээвэрлэх ажлыг зөвхөн төрийн компани гүйцэтгэнэ гэсэн шийдвэр гарсан нь ажил гацах гол шалтгаан болжээ. Өмнөговь аймгийн Цогтцэций суман дахь Ухаахудаг, Тавантолгой орд Улаанбаатар хотоос 500 гаруй км зайтай. Хувийн жижиг үйлдвэрүүдэд тээврийн зардал хүндээр тусч, бүтээгдэхүүний үнэ нэмэгдэхээр байгаа тул төр зохицуулах хэлэлцээрт хүрсэн юм. Гэвч бизнес эрхлэгчид баярлан хүлээж авсан энэ шийдвэр хувийн компаниудад одоо тус биш ус болчихоод байна. Үйлдвэрүүд түүхий эдээ татъя гэхээр “Төрийн компани зохион байгуулах учраас хувийн компаниудад тээвэрлэх зөвшөөрөл өгөхгүй. Та нар хүлээж бай” гэсэн хариуг холбогдох албан тушаалтан өгчээ. Үйлдвэрлэгчид энэ шийдвэрийг хүлээхгүйгээр чанарын шаардлага хангасан өөр нүүрсээр түлшээ үйлдвэрлэе гэсэн ч мөн л хориглосон аж. Төрөөс татаас авах дээрх үйлдвэрүүдийг зөвхөн ухаахудаг, тавантолгойн медлингийг ашиглахыг шаардаж буй. Хэрэв өөр нүүрсээр шахмал түлш үйлдвэрлэсэн тохиолдолд мэргэжлийн хяналтын байгууллага шалгаж, үйлдвэрийг нь хаах хүртэлх арга хэмжээ авна гэжээ. Тиймээс үйлдвэрүүд ямар ч нүүрсгүй, агуулах нь хов хоосон байгааг “Монголын шахмал түлш үйлдвэрлэгчдийн нэгдэл”-ийн төлөөлөл хэллээ. Уг нь эдгээр үйлдвэр жилд 150 мянган тонн шахмал түлш үйлдвэрлэх хүчин чадалтай. хэдийгээр “Тавантолгой түлш” компанийн дөрвөн үйлдвэрийн хүчин чадал нийлээд 600 мянган тонн буюу нийслэлийг 100 хувь хангах чадалтай ч энэ бол зөвхөн онолын хэмжүүр. Бодит байдал дээр үйлдвэрүүд хүчин чадлынхаа дөнгөж 50 хувийг л ашигладаг учраас нийслэлчүүдийг түлшээр хангахад хувийн үйлдвэрүүдийн хүч, оролцоо шаардлагатай гэдгийг эх сурвалж хэллээ. Тэгээд ч төлөвлөсөн дөрвөн үйлдвэрийн нэг нь “ТЭЦ-2”-ийн цех, хоёр нь ашиглалтад орох болоогүй байгаа учраас үүргээ бүрэн гүйцэтгэнэ гэж тооцоход бэрхтэй.

• Хувийн үйлдвэрүүдийн шахмал түлшний тонн тутамд 50 мянган төгрөгийн татаас олгоно.

• Нийслэлийн хороо бүрт 3-4 борлуулах цэг байгуулах тул борлуулагч нартай гэрээ байгуулж эхлээд байна.

• Төр, хувийнх гээд нуруу нуруугаа харуулаад суучихгүй, ирэх жилийн өвөл ойрхон гэдгийг санаж ажлаа хурдан урагшлуулмаар байна.

Ийнхүү түүхий нүүрсийг орлох шахмал түлшний улсын болон хувийн үйлдвэрүүд төрийн шийдвэрийг хүлээж сууна. Тэрнээс, энэнээс болсон гээд хөлөө жийлцээд ажлаа урагшлуулахгүй байвал төсвийн хэдэн тэрбум төгрөг үрэгдэж, иргэд өвлийн хүйтэнд түлх түлшгүй хоцрох вий. Төр, хувийнх гээд нуруу нуруугаа харуулаад суучихгүй, ирэх жилийн өвөл ойрхон гэдгийг санаж ажлаа хурдан урагшлуулмаар байна. Сайжруулсан түлш гэдэг үгийг мянгуужингийн үлгэртэй адил төсөөлөхөд хүргэсэн өмнөх бүтэлгүй түүхүүдийг давтахгүйн тулд шахмал түлшний үйлдвэр, нөөц бүрдүүлэх ажилд эртнээс анхаарах шаардлагатай байна.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Өвөл нийслэлээр аялах таван санаа

 0 сэтгэгдэл
  • Улаанбаатар хот өвөлдөө утаа, угаарын асуудлаас нэг хэсэгтээ л салахгүй байх. Гэсэн ч та амралтын өдрүүдээр цэвэр агаар амьсгалж, нийслэлийн ногоон бүсээр аялах боломжтой. Улаанбаатарын ойролцоо уушгиа баярлуулах хэдэн шийдэл танд санал болгоё. Цаг агаараа харж байгаад гэр бүл, найз нөхөд, хамт олноороо аялаад үзээрэй. Сонирхолтой байх болов уу. 


1. Нохойтой чарга Тэрэлжийн байгалийн цогцолборт газар нохой чарганы аялал зохион байгуулдаг газар бий. Үнийн хувьд хамгийн ойр буюу таван км-ийн аялал 40 мянган төгрөг. Бидэнд ойрын аялал нь л хангалттай. Магадгүй та сонирхвол хамгийн хол буюу 55 км-ийн аялал нь 250 мянган төгрөг байдаг. Ойрын зайд дээд тал нь 15 хүн аялах боломжтой. Нэг чаргыг 5-7 нохой чирдэг бөгөөд нэг чарганд эрэгтэй бол нэг, эмэгтэй бол хоёр хүн суудаг ажээ. 

2. Ууланд аялах Ууланд зөвхөн зун л гарна гэж бодоогүй биз. Улаанбаатар хотод өвлийн улиралд ууланд аялдаг хэд хэдэн клуб бий. Хөдөлгөөнийг эрхэмлэгч, байгальд аялах хоббитой төрөл бүрийн мэргэжлийн, нас насны хүмүүс нэгдэж аялал зохион байгуулдаг. Та ч бас найз нөхдөө уриалан Богд ууланд аялж үзээрэй. Долоо хоногийн нэг өдөр ууланд гарах нь шаардлагатай хүчилтөрөгчөө авч, стрессээ тайлж, хөдөлгөөний дутагдлаас сэргийлэхэд чухал ач холбогдолтой юм. 

3. Скай ресорт Италийн “Техно Алфин” компанийн цас хийх системийн тусламжтайгаар дэлхийн стандартын цас бүхий замыг бий болгон монголчууд, өвлийн спортын тамирчид, Монголыг зорин ирсэн жуулчдад үйлчилдгээрээ тус цанын баазын гол онцлог оршино. Улаанбаатар хотын төвөөс 12 км-ийн зайтай, Хүрхрээн аманд оршдог тус цанын бааз энэ жил өргөжиж АСЕМ-ын бүтээн байгуулалтаар Club House, Mt.Bogd гольфын клуб зэргийг бүтээжээ. Агаарт амрангаа цана, чарга, снөүбордоор хичээллээрэй. Та чадахгүй гэж санаа зовох хэрэггүй, мэргэжлийн багш нар таныг богино хугацаанд өвлийн спортын дөртэй болгоно.

4. Өвлийн дугуйн аялал Монголын залуучуудын холбооны дэргэд “Залуу дугуйчин” клуб үйл ажиллагаа явуулдаг. Тус клубээс үе шаттайгаар дугуйн аялал зохион байгуулдаг билээ. Өвлийн улиралд өөрийгөө сорьсон, адал явдалтай, мөн нэлээн хүч хөдөлмөр шаардсан аялал хийхийг хүсэж байгаа бол тэдэнтэй нэгдээрэй. Унадаг дугуй нь хүнийг стрессээс ангижруулж, залуу харагдуулах шидтэй спорт юм. Та долоо хоногтоо гурван удаа 45 орчим минут дугуй жийхэд л хөдөлгөөний дутагдлаас бүрэн сэргийлэх боломжтой. Дээрх клубээс өвлийн улиралд Туул голын мөсөн дээр аялал зохион байгуулдаг. 

5. Цастай зураг авалт Экстрим аялал сонирхохгүй байгаа бол Улаанбаатарын ойр орчмын үзэсгэлэнт газраар цастай зураг авалт хийгээрэй. Найз нөхдөөрөө хотын ногоон бүсийг зорьж цэвэр агаараар амьсгалж, халуун дарс ууж өнгөрүүлбэл бас л сайхан амралт болно. Хамгийн гол нь энэ амралтаа гэрэл зургаар баталгаажуулаарай. Хамаг бүхэн шороо мэт арилахад гэрэл зураг л үлддэг шүү дээ. Сануулахад, цас орсны дараа гэдгийг мартав аа. 

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Хар тамхины хэрэглээ ихтэй Нигерийн иргэдэд зөвшөөрөл олгохыг зогсоожээ

 0 сэтгэгдэл
  •  Д.Мөрөн: “Их засаг”-ийн хар тамхины хэрэгт холбогдсон иргэн манайхаас оршин суух зөвшөөрөл аваагүй. 
    Өнгөрсөн есдүгээр сарын дундуур “Рояал” академийн харъяа “Тэрэлж боардинг” дунд сургуульд багшлах гэж байсан, залуусын дунд Dj Steve нэрээр танигдсан Стив Фрешфилд гэгч биедээ хар тамхи авч явсан, мансуурсан үедээ ЦЕГ-ын Хар тамхитай тэмцэх газрынханд баригдсан юм. Түүнийг аяллын визээр орж ирээд хориод хонож байсан тухай мэдээлсэн билээ. Тэгвэл өчигдөр Гадаадын Иргэн Харьяатын Газар (ГИХГ)-аас хийсэн мэдээллийн үеэр уг сэжигтэн Их Британи Умард Ирландын Нэгдсэн Вант Улс (ИБУИНВУ)-аас 30 хоногийн бизнес аяллын визээр орж ирээд, тус байгууллагад бүртгүүлээгүй явсан Нигер улсын иргэн байсан талаар мэдээлэл өгсөн юм. 

ГИХГ-ын дарга Д. Мөрөн хэлэхдээ, “Гадаадын иргэн Монголд ямар зорилгоор орж ирэх гэж байгаа талаар холбогдох байгууллага нь эхэлж манайд ханддаг юм. Жишээлбэл, МУБИС-д суралцахаар ирж буй гадаадын иргэнд зөвшөөрөл олгоно уу гэж тус сургуулийн захиргаанаас ГИХГ-т ханддаг. Тухайн иргэн S ангиллын сургалтын визээр орж ирээд, долоо хоногийн дотор манай байгууллагад бүртгүүлж, 21 хоногийн дотор Монгол Улсад оршин суух зөвшөөрөл авдаг юм.Сүүлийн үед хар тамхины хэрэгт гадаадын иргэд холбогдох асуудал гарч байгаа. “Их засаг” сургуулийн хар тамхины хэрэгт холбогдогч бол Английн иргэн биш, Нигерийн иргэн шүү. ИБУИНВУ-аас олгодог 30 хоногийн бизнес жуулчлалын визээр ороод ирсэн хүн. Манайхаас ямар ч зөвшөөрөл аваагүй. Хэрэв 30 хоногоос дээш бол ГИХГ-аас заавал зөвшөөрөл авдаг, ийм хуулийн зохицуулалттай. Хар тамхины хэрэглээ нэлээд өндөр улсуудын талаар бид мэдээлэлтэй ажилладаг. Нигер иргэдэд зөвшөөрөл олгохоо бид зогсоосон” гэсэн юм. Одоогоор Стив Фрешфилдийг цагдан хориогүй, гадуур байцааж байгаа бөгөөд цагдаагийн бүрэн хяналтад байдаг аж. Тэрбээр хар тамхины хэрэгт шалгагдах явцдаа буюу есдүгээр сарын 14-нд “Гэгээнтэн энтертаймент” төвийн шөнийн клубт өөрийн нэрийн DJ Steve эвентээ зохион байгуулж байсан юм. Аяллын визээр орж ирсэн гадаадын иргэн Монгол Улсад хөдөлмөр эрхэлж, орлого олохыг хориглодог. Хэрэв ажлын санал авсан бол визний ангиллаа солиулах шаардлагатай. Энэ хуулийн дагуу “Рояал” академийнхан Стив Фрешфилдийн аяллын визийг солиулах хүсэлтээ гаргаад байсан үед хар тамхины хэрэгт холбогдсон юм. Хэрэг мөрдөн шалгах ажиллагаа үргэлжилж байгаа бөгөөд удааширч буй шалгаан нь хамсаатнууд болон хэрэглэгчдийн хүрээг нь давхар шалгаж байгаатай холбоотой байж болзошгүй.










A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Цайны дэг соёлоороо алдартай Аньхуй...

 0 сэтгэгдэл


- Би ч тэдний нэгэн адил Шанхайд бараг л намрыг мартах шахжээ. Үүл сүвлэсэн өндөр байшингуудын нэгдэл энд үгүй. Шанхайтай харьцуулахад нам гүм. Гудамж талбай нь үлэмж даруу. Манайхаар бол Улаанбаатараас гарч давхиад Дарханд ирсэн мэт санагдах тийм хөдөөрхүү.

“Цонхоо чи өмнө зүгт дэлгэлээ. Тэр зүгт уулс буй, далай буй, шувуудын жиргээн, цэцэгсийн анхилам цөм буй...” гэж БНХАУ-ын Аньхуй аймгаас гаралтай, эх газрын яруу найрагч Ян Ли-Еэ “Урагш дэлгэсэн цонх” бүтээлдээ шүлэглэсэн байдаг. Үүнийг энд өгүүлэх болсны учир гэвэл Шанхай хотоос урьд орой нь хөдөлсөн унтлагын гал тэрэг дохиогоо хангинуулсаар Аньхуйн Хэфэй хотод өглөөний нартай уралдан ирлээ. Энэ хот саяхныг болтол гаднын жуулчдын анхаарлын төвөөс хол байлаа. Харин сүүлийн хэдэн жилд улс дотроо алдаршиж, төд удалгүй тивийн хэмжээнд нэр алдар нь түгж эхэлсэн байна.Өчигдөр бороо энд сүрхий орсон тул манан будан хөшилдөөд, холын юмс цайрна. Бороо орохоор эрс хүйтэрчихдэг гэнэ. Гэхдээ хэд хоногоос эргээд дулаарчихна гэж нутгийн улс ярих нь нэн таатай. Зунаараа яваа хүмүүс дулаан хувцасны эрэлд гарч, дор бүрнээ ачаа юугаа ухан ноосон зузаан цамцаа углаж харагдана. Галт тэрэгний буудал түмний хөлд дарагдаж, ирэх, буцах хүмүүсийн цуваа тасралтгүй үргэлжилнэ. Хүн амынх нь тоо 10 сая дөхсөн, төв нийслэлээсээ даруй 1200 гаруй км алс зайтай Хэфэй хотод намрын улирал гоо үзэмжээ эс алдан байна аа. Өмнө зүгийн онцлог энэ. Урт удаан намар болдог билээ. Модноосоо тасарч ойчсон навчис салхины эрхээр... Харин навчсаас өөр нүдэнд торох хог, новш үл хөглөрнө. Цэвэрхэн, цэгцтэй хот юм байна. Хот дотроо метротой, метрогоор хүмүүс нь ажилдаа явчихна. Түгжрэх, бөглөрөх юм алга. Ийм болохоор зам дээр өрнөдөг уур бухимдал, стресс гэж байхгүй. Манай улс 2017 он гэхэд метротой болчихно гэж яриад өнөөдөр тэр бүхэн ор тас замхарчээ. Замын түгжрэл гэж тамтаггүй ихээр нэмэгдсээр. Харин энд метро нь ашиглалтад ороод гурван жил гаруй болжээ. Хот доторх дэд бүтцээ шийдсэнээр хүмүүсийнх амьжиргаанд хүртэл энэхүү бүтээн байгуулалт сайнаар нөлөөлжээ. Цаг хугацаа хэмнэнэ гэдэг мөнгөө гамнана гэсэн үг, хөгжил ойртох нэр. Манайх шиг хамаг цагаа зам дээр үрэх гачлан энэ хотод үгүй. Хотын гүнд нь дэлхийн брэндүүд цөм “үүрлэжээ”. Хүний хэрэгцээг энэ болгон нь хангаж хүчрэх учраас дэлгүүр хэсэх гэж Бээжин, Шанхай руу эндхийн хүмүүс явахгүй. Хэрэглээ нь энгийн. Харин ч дээрх хоёр хоттой харьцуулахад өртөг хамаагүй бага тул амар жимэр болоод байх. Худалдааны төвүүд бараа бараагаа харан байрлана. Тийм болохоор нэгээс нөгөө рүү гараад орох боломжтой.Хятадууд үргэлж ногоон цай эсвэл усны савтай явна. Эр, эм, хөгшин залуугүй ийм. Үүнийг зөв дадал хэвшил гэж болно. Мөн хэзээ ч хоолны цагаа хойшлуулахгүй, наашлуулахгүй. Өдрийн гурван хоолыг алгасах дургүй хүмүүс юм байна. Ямар ч ажилтай байсан өл залгах хоол ундтай тогтсон цагт “шадарлана”. Цайны цагаараа дасгал хөдөлгөөн хийж байгаа нь шамдангуй. Хийн дасгал хийхийг нийтээр нь хорьчихсон тул бүжиглэхээс гадна сүүлийн үед гудамж талбайдаа ил задгай дуулах болжээ. Манайхан хатуу “юм” уугаад дуулж, сэтгэл дотор хургасан зүйлээ сая гаргадаг бол хятадууд хэнээс ч ичиж эмээх зүйлгүй, зөв, солгой гэхгүй дуулж гарна. Дуулахын тулд заавал нэг “сэргээш” хэрэглэх гэж оролдохгүй. Сэтгэлээ ч ингэж хүчлэх нь үгүй. Дуулах нь тэдний хувьд урт наслах нэг арга болжээ. Харин чихэр, шоколад гэж ер дурлаад байхгүй. Хятадын 70 жилийн ой Хэфэйд  очих үеэр тохиож таарсан тул улс даяараа амарч, худалдаа, үйлчилгээний төвүүд нь хөл ихтэй байв. Бараа, бүтээгдэхүүний үнэ харж л явлаа. Монголтой ойролцоо ч нь байна. Хүмүүсийнх аж байдал сүүлийн хэдэн жилд дээшилж,  амьжиргааны түвшин төрөл арилжсан гэж болно. Тийм учраас өмнөд хөршийн эдийн засгийн гол хөдөлгөгч хүч нь өөрсдийнх иргэд болж, тэд худалдан авалт, хэрэглээгээрээ улсаа тэжээн, тэтгэх хэмжээнд нэгэнт иржээ. Сонирхуулахад, 1991 онд Хятадын нэг хүнд ногдох ДНБ 330 ам.доллар байсан бол 2011 онд энэ дүн 5430 ам.доллар болж өссөн байна. Харин өнгөрсөн онд 13 мянган ам.долларт хүрч, энэ тоо баримтын цаана хэдэн зуун сая хүний амьжиргааны түвшин сайжирч, эцэг эхэд нь мөрөөдөл төдий байсан орчин цагийн тав тухтай амьдрал шинэ мянганы хятадуудад онцгой содон байхаа больжээ. Цайны соёлоороо Аньхуй нутаг Хятадад зэгсэн алдартай. Дотоодын аялал жуулчлал энэ орон хотод хөгжиж, улс дотроо улам алдартай болоход өнө эртний хатуу дэг уламжлалтай цайны соёл гаргууд үүрэг гүйцэтгэсэн байна. Ерөөсөө цай уух гэж, цайны соёл гэгч чухам юу болохыг өрнийн улс амьтан бие сэтгэлээрээ амтлан мэдрэх гэж, таалан соёрхох гэж энд ирдэг аж. Аньхуйгаас гаралтай эсвэл энд төрж өссөн хүүхнүүд цай сайтай гэж хадамдаа шагшигдах нь энүүхэнд. Манайхан баруун таван аймгийнхан цай сайхантай гэж ярьдагтай энэ нь агаар нэг юм. Баруун таван аймаг дотроо Увс илүү гэлцдэг. Түүнтэй адилхан Аньхуй нутаг ийм буюу.Аньхуй мужийн Хэфэй хотод Монгол Улсаас 20 гаруй оюутан өдгөө сурч байна. Тэдний дийлэнх нь хөдөө аж ахуйн чиглэлээр дагнажээ. Зарим нь ирэх жил төгсөх гээд толгой өндийх завгүй байна. Монголоос авчирсан ганц чихэр хүртэл энд амттай бас ховроос ховор эрдэнэ болно. Хотын төвд том газар нутаг эзлэн орших Аньхуй мужийн Хөдөө аж ахуйн их сургуулиар зочиллоо. Номын сан нь манай Засгийн газрын ордноос хэдэнтэй сүрлэг байх агаад сургуулийн хүрээ нь явж барагдахгүй цэлгэр юм аа. Улс нийтээр амарсан ч номын сан нь суудал үгүй, цөм эзэнтэй. Тэд дор бүрнээ бусдад саад болохгүйг хичээн өмнөх хичээл, номоо чухам уйгагүй давтана. Ялаа дүнгэнэх чимээ танхимд сонсогдохоор анир чимээгүй. Тэнгэр чичсэн өндөр уулсын өвөр бэлд төрж өссөн үеэл маань Аньхуй аймгийн Хөдөө аж ахуйн их сургуулийн  оюутан. Түүний хэлснээр хятад оюутнууд их уйгагүй, үргэлж л хичээл номоо давтаж байдаг гэв. Улс доторх өрсөлдөөн ширүүн учраас ингэж хичээлээ давтахаас өөр сонголт тэдэнд олддоггүй байна. Сургуулийн хичээлийн болон оюутны байр хоорондоо холгүй, хотхон дотроо. Тиймээс автобус, метро гэж явахгүй. Оюутны амьдрах орчин нөхцөл энэ болгоныг нэг дор шийдсэн нь суралцмаар. Заавал тив алгасах бус хажууханд буй хөрш “айл”-аас авах, гээх, туршлага судлах зүйл их байна. Нүдээ чилтэл номын санд суусан оюутнууд чөлөөт цагаа өнгөрүүлэх спортын талбай төрөл төрлөөрөө эгнэн байрших нь цагаан атаархал төрүүлнэ. Улаанбаатарт “улаан ном”-д орох нь холгүй хэдхэн спорт талбай  бий. Жилээс жилд энэ талбайн хэмжээ, тоо нь говийн мазаалай шиг хорогдох болсон. Харин оронд нь автомашины зогсоолгүй, ногоон байгууламжгүй шил толь болсон байшин сав ярайтал гэнэтхэн сүндэрлэх нь жаахан урамгүй. Ногоон байгууламж нь Хэфэй хот гоё сайхан харагдах нэг нууц гэлтэй. Энэхүү хотоос зах хязгаар нь саравчлаад ч харагдахгүй далай тэнгист хүрэхэд хамгийн дөхөм гэнэ. Энд хүрсэн хүн далай явна гэж зүтгэдэг нь бас учиртай. Ойрхон гэж сонссон болохоор хүсэх нь бас аргагүй ч юм уу даа. Тус хотоос Хятадын төв нийслэл Бээжин хүртэл хурдны галт тэргээр цагт 300  км-ын хурдтай таван цаг эх газрыг туулна. Ингэж явахад нэг хүний 400 орчим юань. Энэ нь төгрөгөөр 150 гаруй мянга болж байсан. Өмнөд хөршид цагийг нь тулгасан болгон нэг л бүтэл муутай эсвэл илүү өндөр үнэ төлөх хэрэг гардаг. Тиймээс явдлын хүмүүс эртнээс юм болгоноо урьдчилж захиалж байж сая амар явна. Эрт төлөвлөж байж бид илүү хэмнэнэ. Хятадууд ч өөрсдөө ийм. Манайхан өмнөд хөрш рүү 2010 оноос хойш аялах нь эрс нэмэгджээ. Гэр бүлээрээ болон найз нөхөд, хамт олноороо явах нь олширсон бөгөөд зарим нь Эрээн яваа мэт ямар ч төлөвлөгөөгүй, юу үзэхээ, хаагуур явахаа тодорхойлж мэдэлгүй ирдэг байна. Төгрөгөө юань болгосныг эс тооцвол аяллын бэлтгэл сул задгай. Хот хооронд явах тасалбараа хүртэл урьдчилж авахаас гадна үзэж харах үзвэрээ мөн ингэж албажуулах хэрэгтэй. Тэрбум хол давсан хүн амтай энэ улсад хүн ажил, амьдралаа залгуулна гэдэг бэрх. Тиймээс хүн болгон өмнөх ажлаа сэтгэлээсээ хийнэ. Ажлыг тэд голохгүй. Ажлаа бас хуурахгүй. Харин ажилтай байгаа нь аз жаргал болно. Хүн зоных нь амьдрал харилцан адилгүй. Хэдий тийм боловч дэлхийн тэргүүлэх гүрэн мөдхөн болно гэсэн итгэл үнэмшил иргэн болгоных нь хүсэл мөрөөдлийн нэг хэсэг мэт. Өмнөд хөршийн иргэд төрийн далбаагаа уламжлалт баяр, тэмдэглэлт ойгоороо бахдал дүүрэн намируулж явах юм. Ялангуяа хүүхдүүд нь гар гартаа далбаа атгасаар, аав ээжээ тойрон гүйнэ. Хүүхдэд багаас нь эх оронч үзэл санааг магадгүй ингэж суулгадаг байж болох юм. Хүдэн татсан хүний нутаг ард үлдлээ. Цайны дэг соёлоороо алдартай Аньхуй нутагт ахин ирэх ерөөл тавья.

















A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Илэн далангүй байна гэдэг хосуудын харилцаанд байдаггүй зүйл

 0 сэтгэгдэл
  • ЗГМ weekend мэргэжлийн сэтгэлзүйчидтэй хамтран зөвлөгөө өгч байна. Энэ удаагийн дугаарт “Урамтай гэр бүл” хөтөлбөрийн удирдагч сэтгэлзүйч Ч.Одончимэг уншигчдаас ирсэн асуултад дараах хариулт өглөө. Хэрэв танд гэр бүл болон сэтгэл зүйн тулгамдсан асуудал байвал манай сонинд хаяглан ирүүлээрэй.

    ГЭР БҮЛД НЬ АСУУДАЛ ГАРВАЛ ХҮҮХЭД “НАДААС БОЛЛОО” ГЭЖ ӨӨРИЙГӨӨ БУРУУТГАДАГ 

-Би 30 настай, хүү маань дөрөв хүрсэн. Нөхөр бид хоёр сүүлийн жилүүдэд үргэлж үл ойлголцож, хэрүүл салахаа болилоо. Тиймээс салахаар шийдээд байсан боловч би саяхан жирэмсэн болсноо мэдсэн, мэдээж нөхрийн минь хүүхэд. Гэхдээ энэ тухай нөхөртөө хэлээгүй төдийгүй хүүхдээ төрүүлэх бодолгүй байна. Би яасан нь дээр вэ?

Хоёулаа хамтран ярилцаж шийдвэрээ гаргасан хэдий ч дахин нэг бодож үзэхийг зөвлөе. Гэрлэлтээ цуцлуулснаар нийгэмд хүлээсэн үүргээ хэрхэн орхигдуулах болон хүүхдэд тань хэрхэн нөлөөлж болох талаар бодож үзэх хэрэгтэй. Бага насны хүүхдүүд эцэг эхээсээ эрэгтэй эмэгтэй хүмүүсийн ялгаатай төсөөллийг тусгаж авахын зэрэгцээ, хэрхэн дотносдог, хэрхэн сайн харилцаатай байдаг, асуудлыг шийдвэрлэхэд хэн нь ямар байр суурьтай байгаа, ямар зан үйл илэрч буйг харж суралцаж байдаг юм. Мөн гэр бүлд нь ямар нэгэн асуудал гарвал “надаас болсон” гэж ойлгох нь бий. Бага насны хүүхдийн суурь хэрэгцээ хангагдаагүй тохиолдолд насанд хүрсэн үедээ бэлгийн харилцааны алдаатай төсөөлөл, хандлага бий болох, бусадтай ойлголцох харилцааны ур чадвар сулрах, уур бухимдлаа байнгын зөрчлөөр илэрхийлэх, өөрийгөө хянах хэм хэмжээ алдагдах, өөрийн болон бусдын өмнө хүлээсэн үүрэг хариуцлагаа ухамсарлахгүй байх гэх мэт сөрөг үр дагавар гарч болзошгүй тул хамтдаа дахин ярилцаж зөв шийдвэрт хүрэх нь чухал. Жирэмсэн болсноо хэлэхгүй байна гэдэг буруу. Хүүхэд хоёр талын оролцоотойгоор үүсэн бий болдог тул үүрэг хариуцлагаа ижил тэгш оролцоотойгоор үүрэх нь зөв. 


ДОНТОГЧ ХҮН ДОНТСОНОО МЭДДЭГГҮЙ

-Би 17 настай, арваннэгдүгээр ангид сурдаг. Хичээл эхлэхэд багш утас хурааж,тарахад өгдөг болохоор хичээлдээ анхаарч чадахгүй байна. Учир нь утсанд юу ирж байгаа бол гэж байнга боддог бөгөөд зарим мэдэхгүй зүйлээ интернэтээс харах зэрэг хэрэг болдог. Үүнийг томчуудад яаж ойлгуулах вэ?


-Монгол Улсын Үндсэн хуульд зааснаар хүн бүр суурь боловсролыг үнэ төлбөргүй эзэмших эрхтэй шигээ заавал сурч боловсрох үүрэгтэй байдаг. Тиймээс өөрийн эрх үүргийн хүрээнд аливаа нэгэн албан байгууллага, сургуулийн дотоод дүрэм журмыг дагаж мөрдөх нь зүй ёсны хэрэг. Нийгмийн хэм хэмжээнд захирагдаж амьдрах нь ирээдүйд хэрэгтэй. Мөн донтолт гэдэг бол хүн ямар нэгэн зүйлээс нас, хүйс, боловсрол хамаарахгүйгээр хараат байдалд орохыг хэлээд байгаа юм. Тухайн эд зүйлс таны хувьд амьдралын чухал зүйл болсон мэт санагдаж байвал донтолт аль хэдийн эхэлсэн байна гэсэн үг. Хамгийн харамсалтай нь, донтогч өөрөө үүнийгээ үл мэддэгт гол учир нь байгаа юм. Тиймээс сэтгэлзүйчээс зөвлөгөө авахыг зөвлөе. 


МАНАЙХ, ТАНАЙХ ГЭСЭН ТАЛЦЛЫГ ЭРТХЭН ЦЭГЦЭЛ

-Нөхөр бид хоёр гэр бүл болоод удаагүй бөгөөд бидэнд ямар нэг үл ойлголцол гардаггүй байлаа. Гэтэл хадмууд хэт их оролцож, үл ойлголцол бий болгоод байна. Нөхөр үүнийг ойлгохгүй, намайг зэмлэж, “тэвчихээс аргагүй” хэмээж байгаа нь цөхрөлд хүргээд байна. Яаж хадмуудаа хол байлгах вэ? 


- Эрэгтэй, эмэгтэй хүмүүс өөр хоорондоо ойлголцохдоо үргэлж асуудалтай тулгардаг нь тэдний сэтгэл зүйтэй холбоотой. Эрэгтэй хүмүүс өөртөө итгэлтэй, түрэмгий, аз туршсан, бие даасан байхыг илүүд үздэг. Тиймээс эр нөхөртөө өрх гэрийнхээ хариуцах ёстой үүрэг хариуцлагыг нь бүрэн үүрүүл. Эр хүн өөрийн үүрэг хариуцлагаа ухамсарлаад эхлэхээр амьдралд илүү хариуцлагатай, гэр бүлдээ халамжтай болж, анхаарал хандуулж эхэлдэг. Хадмуудтай ойр, хол байх нь та хоёрын хамтын шийдвэр. Тухайн хүний гэр бүлийг хүндэлснээр буцаад тэр хүн таны гэр бүлийг илүү хүндлэх болно. Тиймээс эхлээд аль болох дасах гээд оролдоод үзэх хэрэгтэй. Манайх, танайх гэсэн талцлыг эртхэн цэгцлэхийг зөвлөж байна. Өөрийнхөө гэр бүлийг адилхан нөхөртөө мэдрүүлж болох юм. Ингэснээр нөхөр тань “надад хэцүү байхад эхнэрт минь ямар хэцүү байсан бол” гэж бодох болно.


ЭЦЭГ, ЭХТЭЙГЭЭ УДААН АМЬДАРВАЛ БЭЛЭНЧЛЭХ СЭТГЭЛГЭЭТЭЙ БОЛНО 

- Би 30 нас хүртлээ эцэг, эхтэйгээ хамт амьдарсан. Энэ нь эрчүүдийн сэтгэл зүйд муугаар нөлөөлдөг гэх юм.

- Эцэг, эхтэйгээ хамт удаан хугацаанд амьдарсан гээд тухайн хүний сэтгэл зүйд ямар нэгэн өөрчлөлт гарахгүй. Гэхдээ 20-30 насны хүмүүс эцэг эхтэйгээ хамт удаан амьдарвал бие даах чадвар сулрах, бусдын өмнө хүлээх үүрэг хариуцлагаа ухамсарлах нь багасах, аливаа зүйлийг бэлэнчлэх гэх мэт сөрөг талтай болдог. Тиймээс аав, ээжээсээ тусдаа амьдарч өөрийгөө чадавхжуулах хэрэгтэй. Эрэгтэй хүн өрх толгойлж, гэр бүлтэй болсон үедээ эр хүн болж төлөвшиж өөрийн үүрэг, хариуцлагаа илүү ухамсарлаж ойлгодог. Монголчууд хүүхдүүдээ ганцааранг нь амьдруулахгүй, гэр бүл болтол нь хамт байдаг нь гэр бүл салалт, биеэ авч явах чадваргүй болох зэрэгт нөлөөлж байна. 

ХОТОД АЖИЛЛУУЛАХГҮЙ ГЭСЭН ШАЛТГААНЫГ ТОДРУУЛАХ ХЭРЭГТЭЙ

-Би саяхан сувилагч мэргэжил эзэмшиж, сургуулиа төгссөн юм. Аав, ээж минь хөдөө байдаг болохоор хөдөө ирж ажилд ор, хотод байлгахгүй гэсэн. Би хотод ажиллахыг хүсдэг бөгөөд ажлын байраа ч олчихсон. Хэчнээн учирлаж, гуйгаад ч намайг ойлгохгүй юм. Гэрийнхэндээ өөрийгөө яаж ойлгуулах вэ?

- Энэ бол мэдээж бие хүний онцлогтой холбоотой асуудал. Бие хүн болон төлөвшихөд эцэг эхийн асрамж халамжаас чөлөөлөгдөхийг хүсэж, найз нөхөд, үе тэнгийнхэнтэйгээ илүү ойр дотно байхыг хүсэж эхэлдэг. Энэ нь мэдээж нийгмийн өмнө хүлээсэн үүрэг хариуцлагыг нэмэгдүүлэхээс гадна өөрийгөө илүү таньж мэдэхэд тустай. Гэвч эцэг, эх тань ямар учир шалтгааны улмаас хөдөө ажиллахыг илүүд үзэж буйг асууж ойлголцсон нь дээр. Орон нутгаа хөгжүүлэн цэцэглүүлж, чадвартай мэргэжилтэн болж улс орныхоо хөгжил цэцэглэлтэд хувь нэмрээ оруулж болох тухай бас бодож үзэж болно. Мөн хот суурин газар сууршин амьдрах нь ямар давуу талтай, хэрхэн өсөж хөгжих бололцоотой вэ гэдгийг эерэг хандлагаар хэлж ойлгуулсан нь дээр гэж зөвлөх байна.


ИЛЭН ДАЛАНГҮЙ БАЙНА ГЭДЭГ ГЭР БҮЛИЙН ХОСУУДЫН ХАРИЛЦААНД БАЙДАГГҮЙ ЗҮЙЛ

-Эхнэр, нөхөр бие биедээ илэн далангүй, нэг нэгнээ ойлгож ярилцдаг байсан бол гэр бүлээс гадуурх харилцаа хэзээ ч бий болохгүй гэх юм. Энэ үнэн үү? 

-Гэр бүлээс гадуурх харилцаа зөвхөн ярилцах, илэн далангүй байхаас хамаардаггүй. Илэн далангүй байна гэдэг гэр бүлийн хосуудын харилцаанд байдаггүй зүйл. Илүү их ярилцаж байгаа тул гэр бүлээс гадуурх харилцаа байхгүй байна гэж ойлгож болохгүй. Хүн бүрт өөрийн гэсэн орон зай, үнэт зүйл, нууц, дагаж мөрддөг хэм хэмжээ байдгийг ойлгож ухаарах хэрэгтэй. Аливаа хувь хүн өөрийн цогцлоон буй гэр бүлийнхээ үүрэг хариуцлага, үнэт зүйлсээ ойлгож ухамсарласан үед гэр бүлээс гадуур харилцаанд орохгүй байх магадлал өндөр байдаг. Эхний гурван жилд хосуудын харилцаа илэн далангүй, илүү ойлголцож чаддаг. Түүнээс цааших хугацаанд хэлсэн хэлээгүй ойлгоно гэсэн хандлагатай болж эхэлдэг. Тиймээс аль болох шийдвэр гаргах түвшинд ярилцах хэрэгтэй.