A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/4360/

Сарьсан багваахай хүн төрөлхтний дайсан болжээ

Сарьсан багваахай хүн төрөлхтний дайсан болжээ
 0 сэтгэгдэл

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/4360/
  • 2003 оны SARS-ын вирусийг сарьсан багваахайнаас үүсэлтэй гэж үздэг 
  • Британийн Sun сонинд “Нисдэг зандалчин. Ийм учраас сарьсан багваахай хүн төрөлхтний гол дайсан, түүхэнд хамгийн муу өвчнөөр хэдэн сая хүнийг хөнөөсөн буруутан” хэмээн бичсэн байна

Нисдэг хулгана хэмээх энэ амьтныг Эбола, халуун ханиад, Ойрх Дорнодын амьсгалын замын синдром гэх мэт зүсэн зүйлийн халдварт буруутгаж байсан бол одоо шинэ коронавирусийн буруутан боллоо. Сүүн тэжээлтний төрөлд багтдаг сарьсан багваахай үхлийн аюултай олон вирусийг тараадаг тул “хүн төрөлхтний гол дайсан” хэмээх нь бий. Үнэхээр тийм гэж үү. Сарьсан багваахай судлаач, Шведийн эрдэмтэн Юхан Эклеф Уханийн халдвар тарж эхлэхэд “Одоо ийм яриа эхэлнэ дээ” гэж бодож байжээ. Үүнээс ердөө хоёр хоногийн дараа шинэ коронавируст сарьсан багваахайг буруутгасан өгүүллүүд шил дараалан гарч иржээ. Генетикийн шинжилгээнээс үзэхэд коронавирус үнэхээр уг амьтнаас хүнд дамжсан болохыг илрүүлсэн. Эхэндээ могойг сэжиглэж байсан ч хуучин буруутны нэр шинээр дурдагдаж эхлэв. Британийн Sun сонинд “Нисдэг зандалчин. Ийм учраас сарьсан багваахай хүн төрөлхтний гол дайсан, түүхэнд хамгийн муу өвчнөөр хэдэн сая хүнийг хөнөөсөн буруутан” хэмээн бичсэн байна. Энэ сүүн тэжээлтэн аюултай вирус дамжуулдаг хэд хэдэн шалтгаан бий. Хувьслын үүднээс авч үзвэл энэ амьтан маш эртнийх. Сарьсан багваахай 65 сая жилийн өмнө төгссөн үлэг гүрвэлийн эринд ч амьдарч байжээ. Ийм урт түүхийн явцад олон тооны вирус хуримтлуулсан нь гарцаагүй. Дэлхий дээр олон төрлийн вирус хүн, амьтан, ургамал болон бусад организм дотор оршин байдаг. Гэхдээ сарьсан багваахай шиг вирустэй зохицож чаддаг амьтан ховор. Орчин үед түүнээс хүнд халдсан вирус үхлийн аюул тарьдаг ч өөрт нь хөнөөлгүй юм. Упсалийн их сургуулийн вирусолог Аке Лундквист шинэ вирусийг сарьсан багваахайд удаан хадгалагдсан байж магадгүй хэмээн таамаглажээ. Тэрээр “Вирус өөр организмд шилжихийн өмнө хэдэн мянга, сая жилээр ч байгалийн эзэндээ оршиж болно. Шилжилт гол төлөв хүний үйлдлээр хийгддэг” гэсэн юм. Сарьсан багваахай халдварыг яагаад ийм түргэн тараадаг өөр шалтгаан бас бий. Энэ амьтан сүүн тэжээлтнээс ганцаараа нисдэг учир өргөн уудам нутагт хурдан тархан оршдог. Үүнээс гадна хүнтэй маш ойр амьдардаг. Африкт болон Хятад, Вьетнам зэрэг оронд сарьсан багваахайг хүнсэнд хэрэглэдэг учир халдвар дамжуулж болзошгүй. 2003 онд дэгдсэн SARS-ын вирус сарьсан багваахайнаас үүсэлтэй гэж үздэг. Энэ амьтныг эрт дээр үеэс цус сорогч, муу шид агуулагч, харанхуйн үүсгэл мэтээр цоллож ирсэн. Саяхан Хятадын блогчин Ван Мэньюн сарьсан багваахайн шөл ууж буй бичлэгээ онлайнд тавьсан боловч эрс эсэргүүцэлтэй тулгарч, арилгахад хүрчээ. “Энэ амьтан нэг орой 3000 орчим шавжаар хооллодог тул хүний биед тустай байж болох юм” хэмээн доктор Эклеф бичжээ. Sun сонины өгүүлэлд “Сарьсан багваахай тоймгүй олон хүний амийг авч байгаа атал бид яагаад энэ амьтныг тэвчих ёстой гэж” хэмээн асуужээ. Гэвч үнэндээ шинэ коронавирус болон бусад аюулт өвчнийг тараадаг гол буруутан нь хүн өөрөө юм. Хэрэв энэ амьтныг Уханьд хаалттай орчинд хашаагүй бол, зарим газар түүхийгээр нь идээгүй бол, судалгааны зорилгоор бариагүй бол олон вирусийн халдвараас зайлсхийх байлаа. Шведийн Мал эмнэлгийн хүрээлэнгийн дэд захирал Лийз Берндтсон “Зүүн Азиас ханиадны бараг бүх нян тархдаг нь тохиолдлын хэрэг бус. Тэнд вирус амьтнаас хүнд онцгүй нөхцөл байдалд халдварладаг” хэмээн тайлбарлажээ. Сүүлийн коронавирусийн халдвараас авах гол сургамж нь хэрэв амьтнаас хүнд вирус дамжиж байгаа бол хүн өөрөө олонх тохиолдолд буруутай. Ирээдүйд сарьсан багваахайг амар тайван орхих хэрэгтэй гэжээ.  

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

5 хүртэлх насныханд COVID-19 хамгийн хүнд тусна

 0 сэтгэгдэл
  • Дархлаа нь бүрдэж гүйцээгүй нэг хүртэлх насныхан хамгийн их хүндэрч байв
  • Таваас доош насны хүүхдийн дархлаа сул, уушги бүрэн бэхжээгүй байдаг учир тэднийг эрсдэлтэй бүлэгт хамруулсан

Таваас доош насны хүүхдийн дархлаа сул, уушги бүрэн бэхжээгүй байдаг учир тэднийг эрсдэлтэй бүлэгт хамруулсан байна. Америкийн анагаах ухааны холбооны сэтгүүлд Хятадын 72000 халдвар тээгчийн мэдээллийн нэгтгэсэн судалгааны дүнг нийтэлжээ. ДЭМБ-ын төлөөлөгчид Хятадад ирээд коронавирусийн халдвар авагсдын 2.5 орчим хувь нь 18-аас доош насныхан байгааг мэдээлсэн. Гэхдээ уг тайланд “Хүүхдүүдийн дунд халдвар тархалтын түвшинг нарийн тооцоолох аргагүй. Түүнчлэн тэд вирус дамжуулахад ямар үүрэг гүйцэтгэдэг, шинж тэмдэг бага илэрдэг буюу өөр байдлаар илэрдэг зэргийг бүрэн судлаагүй байна” хэмээн онцолжээ. Pediatrics сэтгүүлд гарсан сүүлийн судалгааны тайланд бичсэнээр хүүхдүүдийн олонх нь COVID-19 өвчлөлийг хөнгөн давдаг ба халдвар авсан бага насныхны зургаа орчим хувьд нь хүндрэл гардаг аж. Өнөөгийн байдлаар шинэ коронавирус хүүхдэд хэрхэн нөлөөлдөг талаар дараах дүгнэлтийг хийжээ. COVID-19 өвчлөлийг үүсгэгч SARS-CoV-2 вирус нь хүүхэд ба томчуудыг өвчлүүлдэг. Хятадын Шэньжэн мужид вирус тархсан байдалд анализ хийгээд хүүхдийн халдвар авах магадлал томчуудынхтай адил гэж дүгнэв. Коронавирус тээгч хүүхдэд өвчлөлийн шинж тэмдэг насанд хүрэгчидтэй харьцуулахад бага илэрдэг аж. Гэхдээ хүүхдийн нас багасах тусам эрсдэл нэмэгддэг байна. Хятадын 2143 хүүхдэд хийсэн халдвар судлалын шинжилгээнээс үзэхэд тав хүртэлх насны хүүхдэд шинж тэмдэг хурц илэрч, амьсгалын хүндрэл үүсжээ. Ялангуяа, дархлаа нь бүрдэж гүйцээгүй нэг хүртэлх насныхан хамгийн их хүндэрч байв. Энэ байдал Уханьд батлагдсан юм. Зарим урьдчилсан судалгаанаас үзэхэд SARS-CoV-2 вирусийн шинж тэмдэг илрээгүй ч эхний хоёр долоо хоногтоо маш их халдвартай байдаг нь нотлогджээ. Энэ хугацаанд амьсгалын замын дээд хэсгийг бөглөрүүлж, ханиалгах, найтаах байдлаар халдана. Үүнээс гадна хүүхдийн өтгөн наалдсан сандлаар ч халдвар дамжих боломжтой гэнэ. 

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Нью-Йоркт нохой, муурны хомсдол нүүрлэв

 0 сэтгэгдэл

Коронавирусийн цар тахлын улмаас хомсодсон зүйл гэхээр ариун цэврийн цаас, гар ариутгах шингэн, савласан ус санаанд ордог. Тэгвэл гайхаад барамгүй хачирхалтай нь нохой, бас муур үүнд багтаж байна. Вирусийн халдварын голомт болон Нью-Йорк хотын бүсэд гэнэт тэжээх амьтан олдохоо болив. Сүүлийн хоёр долоо хоногт тэжээх амьтан авах хүсэлтийн тоо 10 дахин өссөнтэй уялдан нохой, муурын “бэлэн нөөц” хэдийн дууссаныг амьтан асарч тэжээх ажил эрхэлдэг Muddy Paws Rescue, Best Friends Animal Society гэсэн хоёр байгууллага мэдэгдлээ. Орон гэртээ тусгаарлагдан байх уйтгартай бөгөөд айдастай тушаал авсан Нью-Йоркийн оршин суугчид дөрвөн хөлт андыг мэдрэл, нервээ тайвшруулах хэрэгсэл хэмээн үзэж байна. “Одоо манайд ганц ч нохой үлдээгүй” хэмээн Muddy Paws-ын маркетинг эрхэлсэн захирал Анна Лай өгүүлэв. Хувьцааны зах зээл нийтээрээ хямралтай ийм нөхцөлд тэжээвэр амьтны хоол тэжээл үйлдвэрлэгч Chewy Inc-ийн хувьцааны үнэ өссөөр буйн шалтгаан нь энэхүү хомсдолоос улбаатай болох нь. Үйлчлүүлэгчдийн цар хүрээ өргөжиж, онлайн захиалга нэмэгдсэн Chewy Inc-ийн хувьцааны үнэ он гарснаас хойш долоон хувиар өсөөд байна. Ачаалал ихэссэнтэй уялдан үйлчлүүлэгчдийнхээ захиалгыг 7-10 хоногт багтааж биелүүлнэ гэдгийг тус компани вэбсайтдаа анхааруулжээ. Гэртээ амьтан тэжээх хүсэл Нью-Йоркийн зэрэгцээ вирус тархсан бусад хотод ч ихэссэн юм. Тэжээгчтэй болсон дөрвөн хөлт амьтдын тоо Лос-Анжелесын салбарт нь мөн адил 70 хувиар нэмэгдсэнийг “Амьтдад харгис хандахаас сэргийлэх Америкийн нийгэмлэг” (American Society for the Prevention of Cruelty to Animals) тооцоолжээ. АНУ даяар амьтан асарч тэжээдэг олон байгууллагад нөхцөл байдал адил байгааг Best Friends тайлбарласан юм. Нохой, муурын эрэлт түр ихэссэн ч байдал удахгүй эсрэгээр эргэж, ажилгүй болсон америкчууд тэжээвэр амьтнаа авчирч өгөх нь ихсэж болзошгүй хэмээн АНУ-ын амьтан хамгаалах байгууллагууд түгшиж байна. “Эдийн засаг муудах үед юу болохыг таашгүй” хэмээн Колумбын тойрог, Нью-Жерси муж улсын тэжээвэр амьтан асарч хамгаалах төвүүдийг нэгтгэдэг Humane Rescue Alliance-ын гүйцэтгэх захирал Лайза ЛаФонтен тайлбарлав. 

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Ганцхан өдрийн дотор $1 тэрбум олсон Жорж Сорос

 0 сэтгэгдэл

АНУ-ын тэрбумтан, 8.3 тэрбум ам.долларын хөрөнгөтэй, үнэт цаасны зах зээлийн томоохон тоглогч Жорс Соросын түүхийг танилцуулъя. Өдгөө 90 настай тэрбээр унгар гаралтай бөгөөд 1946 онд Англи руу дүрвэж, Лондоны эдийн засгийн сургуулийг төгссөн. Улмаар 1956 онд АНУ-д цагаачлан санхүүгийн ертөнцөд хөл тавьж байлаа. Жорж мөнгөний ханш хаана унаж, хаана өсөхийг урьдчилан таамаглаж, орон орны банкны хувьцааг арилжсаар арван жилийн дотор мөнгөө 4000 хувиар өсгөж чадсан юм. Тэрбээр 1992 оны есдүгээр сарын 16-ны өдөр Их Британийн фунт стерлингийн ханшийг унагаах ажиллагаа зохион байгуулж, 12 хувьд хүргээд тэрхүү уналтаас ганцхан өдрийн дотор нэг тэрбум ам.долларын ашиг олж байв. Түүнийг эл явдлаас нь улбаалан “Английн банкийг дампууруулагч” хэмээн хочилдог болсон. Харин ханшийн уналтын тэрхүү өдрийг “Хар лхагва гариг” хэмээдэг. Жорж Сорос хүмүүнлэгийн үйл ажиллагаанд мөнгө зардгаараа алдартай бөгөөд өөрийн сангаар дамжуулан 2018 оны байдлаар нийт 18 тэрбум ам.долларыг хүмүүнлэгийн үйл ажиллагаанд хандивласан байна. 

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Улс орнууд цар тахлын эсрэг арга хэмжээ авахдаа хугацаа алдаж байна

 0 сэтгэгдэл
  • Дэлхий ертөнц цар тахлын нөхцөлд ажиллах бэлтгэлгүй байгааг ДЭМБ анхааруулав 
  • Тусгаарлалт хэр урт үргэлжлэх нь тухайн улс орон өвчний тархалтын эсрэг ямар арга хэмжээ авч буйгаас шалтгаална

COVID-19 цар тахлаас урьдчилан сэргийлэх боломжоо алдсан засгийн газрууд коронавирустэй тэмцэх үнэт цаг хугацааг дэмий алдсаар байгааг зогсоох ёстой хэмээн Дэлхийн Эрүүл Мэндийн Байгууллагын (ДЭМБ) тэргүүн анхааруулав. “Бид эхний боломжийг алдсан. Идэвхтэй ажиллах ёстой үе нь нэг, хоёр сарын өмнө байж” хэмээн ДЭМБ-ын Ерөнхий захирал Тедрос Аданом Гебресус мэдэгдлээ. Уг мэдэгдэл нь өдгөө дэлхийн бараг бүх улсад илэрч 20,000 орчим хүний амийг аваад буй аюулт өвчний эсрэг дэлхийн тэмцэл ахиц муутай буйг ойлгуулах гэсэн сануулга болов. Тус байгууллага гишүүн улсуудаа ил тод шүүмжлэхээс аль болох зайлсхийж ирснийг онцгой байдлын хөтөлбөр хариуцсан захирал Майк Райан тайлбарласан юм. Одоогийн байдлаар дэлхийн 150 улсад вирусийн халдварын тохиолдол 100-гаас цөөн бүртгэгдсэн учраас бэлтгэх, бэлэн байх хугацаа болон хоёр дахь боломж бас ч байгааг ДЭМБ-ын тэргүүн онцлон дурдав. Тусгаарлах арга хэмжээ авсан улс орнууд вирусийн тархалтыг шийдмэг таслан зогсоох арга хэмжээ авч, цаг хожлоо. Тусгаарлалт хэр урт үргэлжлэх нь тухайн улс орон өвчний тархалтын эсрэг ямар арга хэмжээ авч буйгаас шалтгаална хэмээн Тедрос үзэж буй. Хатуу тусгаарлалт нийгэм болон эдийн засгийн сөрөг нөлөөтэй. Гэхдээ "өвчний тохиолдол ихэссэний улмаас сургууль, албан байгууллагуудыг дахиад хаахад хүргэлгүйгээр нээх нь аль ч улсад чухал” гэдгийг Тедрос онцлон анхааруулав. ДЭМБ-ын тэргүүн бүх улс авах ёстой доорх зургаан арга хэмжээг мөн дурдсан юм. 

• Эрүүлийг хамгаалахын ажилтнуудын тоог ихэсгэж дадлагажуулан, хуваарилж ажиллуулах 

• Сэжигтэй тохиолдлыг илрүүлэх тогтолцоо нэвтрүүлэх 

• Оношлуурын үйлдвэрлэлийг эрс ихэсгэж, хүртээмжийг сайжруулах 

• Коронавирусийн эмчилгээний төв болгон хувиргах боломжтой объектуудаа тодорхойлох 

• Карантин-хөл хорионы дэглэмийн төлөвлөгөө боловсруулах 

• Засгийн газар үйл ажиллагаагаа вирусийг дарахад чиглүүлэх гэв. 

Түүнчлэн “Дэлхий цар тахалд бэлтгэлгүй байна” хэмээн захирал Райан тайлбарлав. Жишээ нь, ханган нийлүүлэх сүлжээ тасалдсанаар эмнэлгийн бээлий хомсдож болзошгүй. Учир нь эмнэлгийн бээлийн түүхий эд-каучукийг дэлхийн хэдхэн улс нийлүүлдэг. Дэлхий даяар эрүүлийг хамгаалахын ажилтан, ажилчдад хувийн хамгаалалтын хэрэгсэл дутагдаж байгааг ДЭМБ-ын тахал судлаач Мария Ван Керков тайлбарласан юм. Өвдөөгүй хүнд маск хэрэггүй, харин тухайн улсын хэрэглээнээс болоод эмч нарт маск хүрэлцэхгүй байж болохгүйг Ван Керков анхаарууллаа.