A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/4806/

Төсөв тэлсэн учраас мөнгөний бодлогын орон зай бага байна

Төсөв тэлсэн учраас мөнгөний бодлогын орон зай бага байна
 0 сэтгэгдэл

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/4806/
  • Зээлийн хүүгийн дарамтад орсон байгууллагуудад татаас олгох замаар одоо хүндэрснийг дэмжих хэрэгтэй байна

Зээлийн хүүг хүчээр буулгачихвал бид өвчний шалтгааныг нь оношлохгүйгээр халуун бууруулах гэж байгаатай л адилхан зүйл болно

Санхүү, эдийн засгийн их сургуулийн багш, эдийн засагч, судлаач Ж.Дэлгэрсайхантай төсөв, мөнгөний бодлого, COVID-19 цар тахлын үед эдийн засгаа дэмжих арга хэмжээний талаар ярилцлаа.

-Төв банк мөнгөний бодлого талаас арга хэмжээ авч, бодлогын хүүгээ нэг хувиар бууруулж, 10 болгосон. Хэдий тийм боловч зарим хүмүүс бодлогын хүүг гурван хувь болгох ч боломжтой гэж яриад байна. Тийм огцом бууруулах боломж, бодлогын орон зай байгаа юу? 

-Эдийн засгийн хүндрэлтэй нөхцөл байдлын үед Монголбанк, Засгийн газар тодорхой арга хэмжээ авч хэрэгжүүлж байна. Засгийн газар буюу сангийн бодлого нь түрүүлж хөдлөөд, эдийн засгийг хамгаалах, сэргээх хөтөлбөрөө урьтаж зарлаж, хэрэгжүүлэх байсан гэж бодож байгаа. Түүнийг нь дагаж мөнгөний бодлого нь хөдөлсөн бол илүү оновчтой байсан. Харин төв банк арай хурдтай хөдөлж, олон арга хэмжээг авч хэрэгжүүллээ. Бодлогын хүүг буулгасан, зайлшгүй шаардлагатай нөөцийн хэмжээг мөн буурууллаа. Эдийн засаг агшиж байгаа энэ үед төв банк бодлогын хүүгээ 1-2 хувиар буулгах боломжтой гэж харж байсан. Харин Мөнгөний бодлогын хороо нэг хувиас илүү буулгах орон зай байгаагүй гэж үзсэн байх. Монголд төв банкны бодлогын хүүг бууруулах орон зай хоёр шалтгааны улмаас их бага. Нэгдүгээрт, төсвөө айхтар тэлчихсэн. Монгол Улсын эдийн засаг гэдэг нэг л сав. Тэр саван дотор төсөв, мөнгөний бодлого гэсэн хоёр томоохон бодлого хамтдаа багтаж, хэрэгжиж байдаг. Мөнгөний нийлүүлэлт гэж байна. Төсөв гэж байгаа. Энэ хоёр том орон зай Монгол Улсад тодорхой хэмжээнд хязгаарлагдаж байж эдийн засаг зөв зохистой мөнгөний эргэлтээ хангана. Харин тун нь хэтэрвэл валютын ханш өсөх, инфляц нэмэгдэх зэрэг сөрөг тал нь давамгайлж эхэлдэг. Одоо төсөв нэлээд тэлэлттэй байгаа учраас мөнгөний бодлогын орон зай бага байна. Хоёрдугаарт, Монгол Улсын эдийн засаг, нийгмийн өнөөгийн нөхцөл эрсдэл өндөртэй. Дээрээс нь манайд мөнгө хязгаарлагдмал учраас хүү өндөр байгаа. Тийм учраас хүүг байвал зохих хэмжээнээс нь хэт доогуур аваачиж тавьбал мөнгөний шилжих урсгал явагдана. Хадгаламжаас мөнгө дайжих, санхүүгийн зах зээлийн тогтвортой байдалд алдагдах үзэгдэл болох магадлалтай. Тиймээс хүү хэт доогуур байх боломжгүй гэж үздэг. Мөнгөний бодлогын хүүг гурван хувь болгох боломжтой гэж яриад байгаа хүмүүст нарийн тооцоолсон тооцоо судалгаа ховор байх шиг харагддаг. Тэр хүмүүсээс яг ямар боломжид суурилж ингэж яриад байгааг асуух нь зүйтэй болов уу. Бидний хувьд Монгол Улсын нөхцөл байдалд тохирсон хүүгийн бодлого барих нь зөв гэж үздэг. Түүнээс биш хэн нэгэнд таалагдах гээд хүү бага байх ёстой гэж хэлж чадахгүй нь. Аливаа зүйлд шинжлэх ухаанчаар хандах хэрэгтэй. Монгол Улс мөнгөгүй, ядуу, эдийн засаг, улс төр, нийгмийн нөхцөл байдал нь тогтворгүйгээс шалтгаалж хүү өндөр байгаа. Ийм байхад зээлийн хүүг хүчээр буулгачихвал бид өвчний шалтгааныг нь оношлохгүйгээр халуун бууруулах гэж байгаатай л адилхан зүйл болно. Суурь хүчин зүйл нь сайжраагүй байхад бодлогын болон бусад хүүг хүчээр бууруулах гэж оролдвол олон гажуудал үүсэх магадлалтай гэж үздэг. 

-Бэлэн мөнгө ашиглахаа больсон, цахимаар, картаар гүйлгээ хийж байгаа үед заавал байлгах нөөцийн хувь өндөр байх шаардлагагүй гэж яриад байна. Энэ талаар та юу хэлэх вэ? 

-Заавал байлгах нөөц гэдэг мөнгө бэлэн, бэлэн бусаас хамаарахгүй. Банк итгэлцлийн байгууллага. Иргэдийн мөнгийг харилцах, хадгаламж гэх мэт олон эх сувгаар төвлөрүүлж, санхүүгийн зуучлалын арга хэрэгслээр дамжуулах буюу зээл олгох гэх мэтээр мөнгө олдог л газар. Заавал байлгах нөөцийн үндсэн зорилго нь банкуудын явуулж байгаа бизнест тодорхой хэмжээний эрсдэл тулгарвал түүнээс хамгаалах хэрэгсэл. Тиймдээ ч банкууд мөнгөнийхөө 10 гаруй хувийг Монголбанкинд байлгаж, 90 хувиар нь үйл ажиллагаагаа явуулдаг. 90 хувьд нь эрсдэл тулгарвал 10 хувиараа нөхдөг гэсэн үг шүү дээ. Гэтэл эрсдэл төлбөр тооцоог бэлэн мөнгөөр хийж байна уу, цахимаар уу гэдгээс огт хамаарахгүй. Банкны олгож байгаа зээлд янз бүрийн, одоогийнх шиг эрүүл мэндийн шалтгаанаас үүдээд эрсдэл тулгарвал түүнийг хаах хөрөнгө. Тиймээс заавал байлгах нөөцийг төлбөр тооцооны хэлбэртэй хамаатуулж тайлбарлах нь оновчтой биш. 

-Зээлийн хүүг бууруулах чиглэлээр Монголбанк огт ажиллахгүй байна гэж дайрч байна. Зээлийн хүүг бууруулах ямар боломж байна вэ? 

-Зээлийн хүүг бууруулах ёстой гэж үзэж буй хүмүүстэй санал нэгтэй байгаагаа дахин хэлье. Гэхдээ мөнгө хүүлэлт, арилжааны хүү гэдэг ойлголтыг ялгаж салгаж ойлгох хэрэгтэй. Дэлхийн олон оронд хүүгийн тааз буюу дээд хэмжээг тогтоох бодлого хэрэгжүүлж байсан. Өндөр хөгжилтэй орнууд ч байна. Манайхан ч ийм хууль гаргах ёстой гэж яриад л байгаа. Мөнгө хүүлэлт гэдгээ эхлээд сайн ойлгох хэрэгтэй. Мөнгө хүүлэлт гэдэг нь тухайн эдийн засгийн орчинд байх боломжгүй хүүг тогтоох. Мөн эрсдэлтэй, төлж чадахгүй байж болзошгүйг мэдсээр байж тодорхой дарамт үүсгэх байдлаар тулгаж, бусдад мөнгө зээлдүүлэх замаар ашиг олохыг хэлээд байгаа юм. Энэ бараг гэмт хэргийн шинж чанартай үйлдэл. Манай банк, санхүүгийн байгууллагууд зээлдэгчидтэй ярилцаж, тохироод, өнөөгийн эдийн засгийн орчны түвшинд тохирсон хүүтэй зээл олгож, гэрээ байгуулж байгаа учраас огт өөр. Харин Нарантуул, Хархорин захад байдаг өдрийн зээл олгодог нөхдүүд байна. Наймаа хийж амьдралаа болгож байгаа хүмүүс, өрх толгойлсон эмэгтэйчүүдэд сардаа 20, 30, жилдээ 200, 300 хувийн хүүтэй зээл олгодог. Энэ бол мөнгө хүүлэлт. Иргэдийн санхүүгийн мэдлэг муутай байдлыг далимдуулж байгаа мөнгө угаагчдын үйлдлээс сэргийлэхийн тулд мөнгө угаалтын эсрэг хууль гаргаж болно. Монголд Улсад зээлийн хүү жилдээ 40, 30 хувиас давсан байвал гэж ч зааж өгч болно л доо. Түүнийгээ эдийн засгийн судалгаа хийж, нарийн тооцох ёстой. Улмаар 30 хувиас давсан байвал мөнгө хүүлэлт гэж үзнэ гээд хуульчлаад өгчихвөл ломбардуудаас эхлээд бусад байгууллагуудын зүй бус мөнгөн урсгал хаагдах магадлалтай. Харин манай зарим хүмүүс арилжааны хүү, мөнгө угаалт хоёроо ялгахгүйгээс болоод хүүгийн тааз тогтоох талаар ярьж, өндөр хөгжилтэй орнуудын жишээг татах явдал байна. Тэр хүмүүс асуудлаа сайн ойлгох хэрэгтэй. Зээлийн хүү гэдэг чинь ерөөсөө л бараа бүтээгдэхүүний үнэтэй адилхан зүйл. Талхны үнэ гэдэг шиг мөнгөний үнэ байхгүй юу. Мөнгө орон зай болгондоо тохирсон үнэтэй байдаг. Яагаад баруунд мөнгөний үнэ, зээлийн хүү бага байгаа юм гэдгийг судалж мэдэх хэрэгтэй. Дэлхий дээр Монголтой ойролцоо зээлийн хүүтэй улсуудыг ажиглахад, улс төр нь тогтворгүй, эсвэл дайн болж байгаа орон л байдаг. Манайх зээлийн хүүг бууруулъя гэвэл эдийн засгийн тогтвортой бодлого авч хэрэгжүүлэх хэрэгтэй. Иргэдээ орлоготой болго, эдийн засгаа солонгоруул. Нөгөө талд нь мөнгөний бодлого тодорхой хэмжээнд нөлөөлнө.

-Эдийн засаг хүндэрч байгаа энэ үед зах зээлд мөнгө нийлүүлэх хэрэгтэй байгаа нь мэдээж. Харин яг ямар бодлого ийм үед оновчтой вэ. Засгийн газраас НДШ, ХАОАТ-ыг зургаан сарын хугацаанд авахгүй байх гэх мэт шийдэл гаргалаа. Энэ бодлогыг та юу гэж харж байна, зөв бодлого мөн үү? 

-Цаг хугацааны хувьд хожимдсон ч гэсэн Засгийн газрын гуравдугаар сарын 27-нд зарласан, УИХ-д өргөн бариад хэлэлцүүлж байгаа энэ хөтөлбөр хүндрэлд орсон нөхцөл байдлаас иргэд, аж ахуйн нэгжүүдийг аврах, эдийн засгийг тэтгэх цогц арга хэмжээ мөн үү гэвэл мөн. Тодорхой хэмжээний сангууд үүсгэх замаар эдийн засаг руу мөнгө оруулах бололтой юм. Хамгийн гол анхаарах, байгаа онох, анхаарах ёстой хэсэг нь энэ. Эдийн засаг руугаа мөнгө оруулах ёстой юу гэвэл тийм. Хөл хорио, огцом зогсолтоос болж эдийн засаг хүндрэлд орж байгаа. Энэ цаг үед Сангийн яам Монгол Улсын эдийн засагт нөлөөлөх нөлөөллийн түвшнийг тодорхойлсон судалгааг маш яаралтай гаргаж, зарцуулах мөнгөө аль салбарт оруулж, яаж дэмжих нь зүйтэй вэ гэдгийг тодорхойлох ёстой. Дэмжих арга механизм нь банк, санхүүгийн байгууллагаар дамжих юм уу, төр өөрөө сангаар дамжуулж бодлогоо хэрэгжүүлэх үү гэдгийг шийдэх хэрэгтэй. Миний санал болгох гол хувилбар нь, энэ мөнгийг судалгаатайгаар, эдийн засгийг дэмжвэл зохих салбар руу оруулах. Өөрөөр хэлбэл, аль салбарт хамгийн их цохилт ирж байна. Аль салбараа дэмжвэл эдийн засгийн хүндрэлийг саармагжуулах, эргэн сэргээх, хурдыг нь нэмэгдүүлэх боломжтой вэ гэдгээ судлах ёстой. Энэ бол Сангийн яамны үүрэг. Энэ ажлаа л хий. Онцгой сангуудыг бий болго, бага хүүтэй зээлүүдийг олго. ЖДҮХС шиг гурван хувийн хүүтэй зээлийг олгох нь чухал. Зээлийн хүүгийн дарамтад орсон байгууллагуудад татаас олгох замаар одоо хүндэрснийг дэмжих хэрэгтэй байна. 

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

"Оюутолгой"-н хөрөнгө оруулалт зогсвол монголын эдийн засаг зогсоно

 0 сэтгэгдэл
  • Хөрөнгө оруулалт гэрлийн хурдаар буурахад Засгийн газар голлох үүрэг гүйцэтгэжээ
  • 2019 онд гадаадын шууд хөрөнгө оруулалт дөнгөж нэг тэрбум ам.доллар ялимгүй давсан. Эдийн засаг сэргэж байсан 2011, 2012 онтой харьцуулахад энэ нь тав дахин буурсан дүн юм. Үүний 80 хувийг “Оюутолгой” дангаар бүрдүүлжээ
  • Монгол Улс олон улсад нээлттэй болж, эдийн засгийн чөлөөт нийгэмд шилжсэнээс хойших 28 жилийн хугацаанд дэлхийн 118 орноос нийтдээ 22.4 тэрбум ам.долларын гадаадын шууд хөрөнгө оруулалт орж ирсэн байна
  • Төв банк валютын нөөцөө шавхаж, дэлхийн эдийн засгаас улсаараа “шанаа” хүртэх нөхцөл ингэж бүрдсэн. Үүнд улстөрчдийн үүрэг, оролцоо хамгийн их байлаа
  • Хамгийн сүүлд Европын холбооны хар жагсаалт руу унах болсон нь ердөө л мөнгө угаах гэмт хэрэгтэй тэмцэж чаддаггүй, шүүх засаглал нь булингартсан гэх үндэслэлээр дэлхийн доог тохуу боллоо

Төгрөгтэй харьцах ам.долларын ханш огцом өсөж байгааг үнэндээ гайхах хэрэггүй. Гадаадын шууд хөрөнгө оруулалт буурч эхэлсэн цагаас хойш төгрөгийн ханш суларч, Монголын “зовлон” эхэлсэн. Төв банк валютын нөөцөө шавхаж, дэлхийн эдийн засгаас улсаараа “шанаа” хүртэх нөхцөл ингэж бүрдсэн. Үүнд улстөрчдийн үүрэг, оролцоо хамгийн их байлаа. Тэд эх оронч дүр бүтээх тусам монгол төгрөгийн ханш түүхэнд байгаагүйгээр унаж байв. Нүүрсний экспорт тасалдаж, “Оюутолгой”-н төслийн хөрөнгө оруулалт удаашрахтай зэрэгцэн эдийн засгийн өсөлт уруудсан. Энэ хэрээр төсвийн орлого хамт тасрав. Цалин, тэтгэвэр тэтгэмж нэмэх боломжоо манай улс давхар алдлаа. Хөрөнгө оруулагчдыг гадуурхаж, тэднийг хараан зүхэх тусам эдийн засаг дордож, ам.долларын ханшийн савлагаа нэмэгдсэн билээ. Эдгээр нь бидний араншин болжээ. Монголд хөрөнгө оруулалт орж ирэх ганц найдвар нь өнөөдөр “Оюутолгой” л болоод байна. 2019 онд гадаадын шууд хөрөнгө оруулалт дөнгөж нэг тэрбум ам.доллар ялимгүй давсан. Эдийн засаг сэргэж байсан 2011, 2012 онтой харьцуулахад энэ нь тав дахин буурсан дүн юм. Үүний 80 хувийг “Оюутолгой” дангаар бүрдүүлжээ. Өөрсдөө үйлдвэрлэгч бус хэрэглэгч орон байж хөрөнгө оруулалтыг үргээх тусгай “ажиллагаа”-г төр засаг нь энэ дөрвөн жилийн хугацаанд сурамгай хэрэгжүүлжээ. Үр дүнд нь гадаадын шууд хөрөнгө оруулалт сэргэсэнгүй, улам уруудав. “Оюутолгой”-н хөрөнгө оруулалт 1.2 тэрбум байснаа 970 сая ам.доллар болгон танасан. Өөрөөр хэлбэл, гадаадын шууд хөрөнгө оруулалт энэ онд тэрбум ам.долларт хүрэхгүй байх эрсдэл үүсжээ. Тус компани хөрөнгө оруулалтын хэмжээгээ 200-300 орчим сая ам.доллараар танахаар байгаа талаар төв банк мэдээлсэн. Монголоо хорлосон эрх баригчдын сүржин үйлдэл эцсийн дүндээ эдийн засагт өнөөдөр сүйрэл авчраад байна. Тэдний балгаар ам.долларын ханш 2806 төгрөгтэй тэнцэж, импортын бараа, бүтээгдэхүүний үнэ тэр хэрээр нэмэгдлээ. Өрхийн амьжиргаа буурлаа. Ядуурал тэллээ. Ажилгүйдэл нэмэгдэж байна. Хэтийдсэн эх оронч үзэл, агуулга бус хэлбэр хөөсөн шийдвэрүүд эдийн засгийг хангалттай доош нь татлаа. Төлөвлөж байсан мега төслүүд цөм гацлаа. Ам.доллар авчрах хөрөнгө оруулалт ганцхан “Оюутолгой” төслийн гүний уурхай л болж байна. Ойрын 3-5 жилийн хугацаанд олон улсын зах зээлээс манай улс хямд эх үүсвэртэй хөрөнгө оруулалт татах боломж үндсэндээ бүрэн хаагдлаа. Тухайлбал, хөрөнгө оруулагчдын чухалчлан хардаг зээлжих зэрэглэл урагшлах бус ухарч, Саарал болон Хар жагсаалт дотор улсаараа эрэмбэлэгдлээ. Ийм байхад хэн биднийг тоох билээ. Ирэх оноос төлөх гадаад өр, авлигын индекс, бизнесийн орчны тогтворгүй байдал хөрөнгө оруулагчдыг цааш нь улам түлхсээр. Энэ байдал хэдий болтол үргэлжлэх эсэх нь тодорхойгүй байна. 2020 он гарснаас хойш хөрөнгө оруулалт тасралтгүй буурсаар. “Оюутолгой” төслийг эс тооцвол гаднын капитал Монголд орж ирэхээс хэдийн татгалзаж эхэлжээ. Өнөөдрийн улстөрчдийн байгаа байдал чухамдаа шинэ хөрөнгө оруулагчдад итгэл төрүүлэхгүй байна. Монгол уул уурхайн баялагтай боловч засаглал нь баларсан орны тоонд толгой цохидог. Хамгийн сүүлд л гэхэд Европын холбооны хар жагсаалт руу унах болсон нь ердөө л мөнгө угаах гэмт хэрэгтэй тэмцэж чаддаггүй, шүүх засаглал нь булингартсан гэх үндэслэлээр дэлхийн доог тохуу боллоо. Хөрөнгө оруулагчдыг эрх мэдэл бүхий улстөрчид, хууль шүүхийн байгууллага нь заналхийлж, сүрдүүлж, дарамталсаар хамаг хөрөнгийг нь өөрийн болгосон чих сортойх түүхүүд ч бий. Энэ болгон Монголыг сонирхож байсан, бидэнтэй хамтрах бизнесийн түнш, хөрөнгө оруулагчдыг нуруугаа харуулахад хүргэсээр байна. 

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Дэлхийн эдийн засаг яг Nike-ийн лого шиг сэргэнэ

 0 сэтгэгдэл
  • Nike-ийн лого шиг муруй дэлхийн эдийн засагт зурагдвал ирэх оны дунд үе хүртэл бид өсөлт хүлээх хэрэггүй
  • Хэзээ мөдгүй амьсгал хураахад бэлэн байгаа дэлхийн эдийн засгийг аврах хүндхэн бөгөөд хугацаа шаардсан сорилт хүн төрөлхтнийг хүлээж байна. Талцал маргаан гаарч, хоёр том гүрэн худалдаа, мөнгө валют, технологи, өгөгдөл, хөрөнгө оруулалт гээд хоорондоо мөчөөрхөж болох бүх салбараар дайтаж эхлээд байсан нь дэлхийн эдийн засагт давхар цохиол болж байгаа юм

Энэ бүхэн хэзээ дуусах бол. COVID-19 вирус хэзээ арилж, бид хэвийн амьдралдаа хэдий хугацааны дараа орох вэ. Вирусийн эсрэг вакцин бүтээчихвэл дур зоргоороо тархаж буй титэмт COVID-19-ийг хүн төрөлхтөн эрхшээлдээ оруулна хэмээн эрдэмтэд амлаж буй. Чигчийн чинээ шилтэй, шидэт вакцинаар хүн төрөлхтөн эрүүл мэнд, амь насаа хамгаалж чадах нь. Харин коронавирусээр өвчилсөн дэлхийн эдийн засгийг эмчлэх вакцин бий юу. Энэ вирус нүд ирмэхийн зуур дэлхийн эдийн засгийг сүйрлийн ирмэгт авчирлаа. Сая, сая хүн ажлын байраа алдаж сая, сая өрх амьжиргааны эх үүсвэрээсээ саллаа. Өнгөрсөн хэдэн сар амь тавьсан аж ахуйн нэгжүүдийн тоо хэдэн мянгаар тоологдож, вирусийн бараан сүүдэр агаарын тээврээс эхлээд аж үйлдвэр, хөдөө аж ахуй гээд эдийн засгийн бүх салбарыг нөмөрсөн. Хэвтрийн орон дээр хэзээ мөдгүй амьсгал хураахад бэлэн байгаа дэлхийн эдийн засгийг аврах хүндхэн бөгөөд хугацаа шаардсан сорилт хүн төрөлхтнийг хүлээж байна. 

Тоон дотор үсэг цохиж явна

Хугацаа нь яг таг тодорхойгүй ч дэлхийн эдийн засаг сэхээнээс өндийнө гэдэгт шинжээчид санал нэгдэж байгаа. Харин хэрхэн сэргэх бол. U, W-ийн аль нь вэ. Эсвэл V юү. Шинэ төрлийн коронавирус тархсанаас хойш тооцоо боддог шинжээчид эдийн засгийг тоогоор бус үсгээр илэрхийлэхийг илүүд үзэж эхлэв. Тухайлбал, 

V үсэг: Өсөлтөөс ёроол руу уруудаад, эргээд огцом сэргэх буюу “V” хэлбэрийг дүрс дэлхийн эдийн засгийн муруйд зурагдана хэмээн шинжээчид хэдэн сарын өмнө таамаглаж байв. Гэвч цар тахлын хор дэлхийд нэвчсэн тул алга урвуулахын адил унаад өсөх V хэлбэртэй таамаглал бараг замхраад байна. 

U үсэг: Нүд ирмэхийн зуур биш юм аа гэхэд тодорхой хугацааны дараа дэлхийн эдийн засаг дээшлэх U хэлбэрийн өөрчлөлтийг ч мэргэжилтнүүд дэвшүүлж байгаа. Гэхдээ вирусийн эсрэг вакцинийг 2021 онд гаргах хүртэл U хэлбэрийн сэргэлтийг эдийн засгаас хүлээгээд хэрэггүй гэдгийг тэд сануулсан юм. 

W үсэг: Хэрэв вакцин гаргах явц ирэх оноос хойшилж, халдварын давлагаа дахин эхэлбэл дэлхийн эдийн засагт уналт, өсөлт ээлжилсэн уул шиг буюу W хэлбэрийн өөрчлөлт ажиглагдаж болзошгүй. 

Ийнхүү тоо бодож, тооцоо хийдэг байсан шинжээчид сүүлийн үед үсгээр эдийн засгийн төсөөллийг зураглаж эхэллээ. Тэр бүү хэл, эдийн засгийн төлөвийг тайлбарлахдаа алдартай брэндийн логог хүртэл ашиглаж байна. Дэлхийн эдийн засаг ирэх жилүүдэд спорт хувцасны алдарт брэнд Nike-ийн лого шиг сэргэх таамаг сүүлийн үед хүчтэй яригдах болов. Ирэх жилүүдэд та, бидний амьжиргаа яг Nike- ийн лого шиг сэргэж, “Зөв” тэмдэглэгээг санагдуулам энэ тэмдэг хүн төрөлхтний эдийн засгийн чадавхыг илэрхийлэх амин зураас болж магадгүй байна. Өөрөөр хэлбэл, дэлхийн эдийн засаг тэнхэрч, эргэн сэргэхэд тодорхой цаг хугацаа хэрэгтэй бөгөөд алгуур өндийнө гэж үзэж байна. Brookings институтийн танилцуулснаар Nike-ийн лого шиг эдийн засгийн муруй зурагдвал ирэх оны дунд хүртэл бид дэлхийгээс өсөлт хүлээх хэрэггүй аж. 

2008 оны хямралыг зөгнөсөн "Ванга" юу хэлэв

Дэлхийн эдийн засаг яг хэзээ сэргэх вэ гэдэг асуултад шинжээчид янз бүрийн таамаг дэвшүүлж байгаа. Тухайлбал, ирэх он хүртэл өсөлтийн тухай мартах хэрэгтэйг ОУВС-гаас сануулсан. Дэлхийн эдийн засаг сэргэлээ гэхэд наанадаж 1-3 жил шаардлагатай. Цаашилбал 10 жил зарцуулах төлөвтэй байна. 2008 оны хямралыг бараг Ванга шиг зөгнөснөөрөө нэрд гарсан эдийн засагч Ноурель Рубини вируст сүйрсэн дэлхийн эдийн засаг бүрэн тэнхрэхэд 10 жил хэрэгтэй гэж мэдэгдсэн нь олон улсын анхаарлыг татаад буй. Мөн тэрбээр дэлхий даяар эрүүл мэндийн салбарын хүндрэл эцэс болох ч эдийн засгийн их хямрал ирэх жилүүдэд эхэлнэ хэмээн анхааруулсан. Тиймээс ирэх 10 жилийн турш бид шинэ төрлийн коронавирусээс үүссэн шарх, сорвийг эдгээж анагаахад зарцуулж болзошгүй байна. Түүнчлэн COVID-19 вирусээс өмнө дэлхийн эдийн засаг сайнгүй байсан. Талцал маргаан гаарч, хоёр том гүрэн худалдаа, мөнгө валют, технологи, өгөгдөл, хөрөнгө оруулалт гээд хоорондоо мөчөөрхөж болох бүх салбараар дайтаж эхлээд байсан нь дэлхийн эдийн засагт давхар цохилт болж байгаа юм.  

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Монгол Улсын нэг иргэн 28.3 сая төгрөгийн өртэй болжээ

 0 сэтгэгдэл
  • Өнгөрсөн дөрвөн жилийн хугацаанд нэг хүнд ногдох өр хоёр дахин нэмэгджээ

Өр зээлийн дарамт өнгөрсөн дөрвөн жилийн хугацаанд хумигдах бус эсрэгээрээ тэлжээ. 2016 онд нэг хүнд 15 сая төгрөгийн өр ногдож байсан бол өнөөдөр энэ хэмжээ хоёр дахин нэмэгдсэн байна. Тодруулбал, нийт гадаад өрийн хэмжээг өнөөдрийн ханшаар тооцвол, нэг иргэн 28.3 сая төгрөгийн өртэй болжээ. Төв банкны мэдээлснээр, 2019 оны жилийн эцсийн гадаад өрийн статистик үзүүлэлтээс харахад Монгол Улсын нийт гадаад өрийн хэмжээ 30.6 тэрбум ам.долларт хүрчээ. Үүнийг 2016 онтой харьцуулахад нийт өрийн хэмжээ 1.9 тэрбум ам.доллараар өссөн байна. Өрийн хэмжээ ийнхүү өсөхөд Засгийн газар болон хувийн хэвшлийн өр нэмэгдсэн нь нөлөөлсөн. Эрх баригч нам өнгөрч буй дөрвөн жилийн хугацаанд юу хийчих вэ. Гадаад өрийн хэмжээг задалж үзвэл, Засгийн газрын зээл 7.7 тэрбум ам.доллар, төв банкны зээл 1.9 тэрбум ам.доллар байгаа юм. Энэ оны төсвийн алдагдал хоёр их наяд төгрөг бөгөөд улсын гадаад болон дотоодын өрийн хэмжээ улам нэмэгдсээр. Манай улсын гадаад өр сүүлийн таван жилд 35 хувиар огцом өссөн ба Засгийн газрын нийт өрийн хэмжээ хамгийн өндөр дүнг эзэлж байна. Гэтэл Монгол Улс ирэх онд 2.9 тэрбум ам.долларын гадаад өр төлбөр барагдуулах ёстой. Энэ нь одоогийн байгаа улсын гадаад валютын албан нөөцийн 70 орчим хувьтай тэнцэх хэмжээний мөнгө.

Өр зээлийн дарамтаас иргэдээ гаргана гэж амласан эрх баригчид өнгөрсөн дөрвөн жилийн хугацаанд хоёр дахин их өр “үйлдвэрлчихээд” дахин эрх барихаар улайрч байгаа нь харамсалтай. Монгол Улсын эдийн засаг оны эхний улиралд 10.7 хувиар агшиж, төгрөгтэй харьцах ам.долларын ханш түүхэн дээд түвшинд хүрээд зогсохгүй ам.долларын ханш чангарч, төгрөгийн ханш суларсаар байвал гадаад өрийн хэмжээ тэлсээр байна гэсэн үг. Монгол Улс төсвийн орлогынхоо 50 хувийг зээл, зээлийн хүүд төлж байсан бол энэ хэмжээ 70 хувь руу дөхлөө. Хөрөнгө оруулалт шинээр гаднаас татах бус харин ч эсрэгээрээ байсан хөрөнгө оруулагчдыг үргээсэн. Гадаад өрийн эргэн төлөлт ойртсоор байгаа нь өр зээл улам нэмэгдэх томоохон эрсдэлд тооцогдож байна. Манай улс ирэх 4-5 жилд нийт 15 тэрбум ам.долларын гадаад өр болон түүний хүү төлөх ёстой. Энэ нь гадаад валютын албан нөөцийн одоогийн хэмжээнээс гурав дахин давсан өндөр үзүүлэлт. Өөрөөр хэлбэл, бидний байгаа нөөц боломж энэ их өрийн хаана нь ч хүрэхээргүй бага. Сангийн сайд гадаад өрийн дарамт буурсан гэх боловч эцсийн дүндээ дээрх байдлаар огцом өсжээ. ОУВС-тай хамтран хэрэгжүүлсэн “Өргөтгөсөн санхүүжилтийн хөтөлбөр” энэ сараар дуусгавар болж байгаа тул шинээр хөрөнгө оруулалт орж ирэх магадлал улам буурч байна. Үүнээс гадна цар тахлын эдийн засагт үзүүлэх нөлөөнөөс болж хөгжиж буй орнуудаас хөрөнгө гадагшлах үзэгдэл түгээмэл байгаа нь гадаад өрийн эрсдэлийг нэмэгдүүлсээр. 

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Apple Япон дахь дэлгүүрүүдээ нээнэ

 0 сэтгэгдэл

Apple Inc өөрийн хамгийн чухал зах зээлийн нэг – Японд COVID-19-ийн улмаас олон сар хаалттай байсан жижиглэнгийн дэлгүүрүүдээ энэ долоо хоногт эргүүлэн нээх гэж байна. Японы Фүкүока болон Нагоя Сакаэ дэх дэлгүүрүүдийг тавдугаар сарын 27-нд эргүүлэн нээхээ тус компани вэб сайтаараа зарлав. Япон дахь бусад Apple дэлгүүрийг нээх тов хараахан тодроогүй хэвээр. Apple компани өнгөрсөн оны есдүгээр сард Токиогийн галт тэрэгний төв өртөө, Эзэн хааны ордноос холгүй орших Маруноүчи бизнесийн дүүрэгт хамгийн шинэ бөгөөд том дэлгүүрээ нээсэн. Токиогийн хөл хориог анхны товоос бүтэн долоо хоногоор эрт буюу даваа гарагаас зогсоох гэж байгааг Японы Эдийн засгийн сайд Ясүтоши Нишимүра мэдэгдлээ. Apple Inc одоогоор Австрали, ХБНГУ, Австри, Өмнөд Солонгос, Швейцар дахь бүх дэлгүүрээ, Итали, АНУ-д заримыг нь нээгээд байна.