A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/236/

Улс төрийн таатай нөхцөл бизнест тусгалаа олж байна

Айлчлалаар эдийн засгийн таатай коридор бий болсон

 0 сэтгэгдэл

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/236/


Монголын үндэсний худал­ даа, аж үйлдвэрийн танхимын ерөнхийлөгч Б.Лхагважавтай ярилцлаа. БНХАУ-д хийсэн Ерөн­ хий сайд У.Хүрэлсүхийн албан айлчлалын бүрэлдэхүүнд тэрбээр орж ажилласан юм.

-Ерөнхий сайдын БНХАУ-д хийсэн энэ удаагийн албан айлчлалын гол үр дүнг та хэрхэн тодорхойлох вэ. Хоёр орны эдийн засаг, бизнесийн харилцаанд хэр ахиц дэвшил гарсан бэ?

-БНХАУ-д хийсэн Ерөнхий сайдын айлчлал цаг хугацааны хувьд маш онцлог үед тохиож таарлаа. Учир нь, өмнөд хөрш намын их хурлаараа улс төрийн маш чухал шийдвэр гаргасан. Энэ нь төрийн тэргүүний эрх барих хугацааг хугацаагүй болгож, одоогийн удирдагч Ши Жиньпин бүх насаараа улсаа жолоодох эрхтэй болсон. Хоёрдугаарт, манай хоёр хөршид улс төрийн уур амьсгал нэлээд өөрчлөгдөж байна. Үүнээс гадна дэлхийн худалдааны дүрэм өөрчлөгдөж, уг дүрмийг зохиодог улсуудын хооронд тэмцэл ид явагдаж байна. Нэг ёсондоо, худалдааны дайн өрнөж байгаа энэ үед Ерөнхий сайдын айлчлал болж өндөрлөлөө. Урд хөршдөө хийсэн Засгийн газрын тэргүүний айлчлал улс төрийн ач холбогдолтой төдийгүй эдийн засгийн харилцаанд багагүй дэвшил авчирсан. Өөрөөр хэлбэл, хоёр орны худалдаа, эдийн засгийн хамтын ажиллагааг тэлэх, одоогийн худалдааны эргэлтийг нэмэгдүүлэхэд чиглэлээ. Энэ нь айлчлалын үр дүнг багагүй өргөж өгсөн.


-Хоёр орны гадаад худал- дааны эргэлт өнгөрсөн оны байдлаар 6.7 тэрбум ам.доллараар хэмжигдэж байна.

-Тийм ээ. Энэ хэмжээг 2020 он гэхэд 10 тэрбум ам.долларт хүргэх зорилт хоёр улс хамтран дэвшүүллээ. Монгол Улсын нийт гадаад худалдааны 63 хувийг өмнөд хөрштэй хийж буй худалдаа эзэлдэг. 2016 онтой харьцуулахад өнгөрсөн онд хоёр орны худалдаа 30 гаруй хувиар өссөн. Ирэх жилүүдэд үүнээс илүү өсөлт хүлээгдэж байна. Хятадын дарга хоёр орны худалдааны эргэлтийг нэмэгдүүлэхэд онцгой ач холбогдол өгч байгаагаа энэ удаагийн айлчлалын үеэр илэрхийлсэн. Үүнийг ажил хэргийн түвшинд шилжсэн гэж ойлгож болно. Хоёр орны Засгийн газар уг зорилтыг биелүүлэхэд анхаарч ажиллах учиртай. Мэдээж 10 тэрбум ам.долларт хүргэхэд гол оролцогчид нь бизнесийн байгууллага, хувийн хэвшил байна. Улс төрийн айлчлалаас залгаад Бээжин хотод хоёр улсын бизнесийн форум болж, Монголын талаас 160 орчим компанийн 290 гаруй төлөөлөгч оролцлоо. Бизнесийн уулзалт өндөр хэмжээнд болсон. Улс төрийн нааштай гарсан үр дүнг шууд хэрэгжүүлэх бизнесийн байгууллага, түншүүд газар дээр нь хоорондоо уулзаж, гэрээ хэлцэл байгуулж, хамтын ажиллагаагаа шат шатаар ахиуллаа. Өөрөөр хэлбэл, улс төрийн таатай нөхцөл байдал бизнест тусгалаа олж байна. Үүнийг худалдааны эргэлт харуулах байх. Айлчлалаар эдийн засгийн таатай коридор бий болсон. Энэ коридорын хүрээнд том зорилго тавьсан.


-Гадаад худалдааны эргэлтийг 10 тэрбум буюу 3.3 тэрбум ам.доллараар өсгөхөд 2020 хүртэлх хугацаа хангалттай юу. Цаг хугацаа маш шахуу харагдаж байна?

-Энэ зорилтыг бодит ажил болгох гэж хоёр талаас 300 гаруй компанийн 600 гаруй бизнесийн төлөөлөл оролцсон. Бидний хийх ажил маш тодорхой. Худалдааны эргэлтээ 3.3 тэрбумаар ахиулахын төлөө бизнес эрхлэгчид ажиллана. Үүнийг гардан хийхийн тулд 4.6 тэрбум ам.долларын 36 гэрээ, хэлцэл айлчлалын үеэр байгуулсан. Хамгийн өндөр дүнтэй нь нийслэл хотын нэн тулгамдсан асуудал болсон төв цэвэрлэх байгууламжийн засвар шинэчлэл. Эдийн засгийн зарчим талаас бодит гэрээ, хэлцэл түлхүү байлаа. Үүнийг улс төрийн хувьд бататгасан тоо нь Хятадын даргатай Ерөнхий сайдын хийсэн худалдааны эргэлтээ 10 тэрбум ам.долларт хүргэх том зорилго байсан.


Бусдын бизнес рүү төрийн системийг ашиглаж дайрдаг үзэгдэл их байна


Хоёр улсын хувьд эдийн засгийн одоогийн харилцаагаа улам гүнзгийрүүлэх нөөц боломж байна. Экспортын барааны нэр төрлийг олшруулах, Хятадад нэмүү өртөг шингэсэн эцсийн бүтээгдэхүүн, хөдөө аж ахуйн гаралтай, органик хүнсний бүтээгдэхүүний экспортыг нэмэгдүүлэхэд давуу тал бидэнд байгаа. Худалдааны эргэлтийг бодитой нэмэгдүүлэхэд гол үүрэг гүйцэтгэх салбар бол уул уурхайн экспорт. Тэгвэл экспортыг гацааж байгаа нь боомт. Тэнд байгаа гарцын асуудлыг шийдэх гэж Ерөнхий сайд Хятадад хийсэн айлчлалаа өндөрлөж, Гашуунсухайтын боомтоос дотоод айлчлалаа эхлүүлсэн. Уул уурхайн бүсэд төмөр зам яах аргагүй хэрэгтэй. Өмнөд бүсэд төмөр замаас гадна цахилгаан эрчим хүч, баяжуулах үйлдвэр шаардлагатай. Нүүрсээ баяжуулж, нэмүү өртөг шингээх хэрэгтэй байна.


-Хятадын талаас Монголын бизнесийн байгууллагуудтай аль салбарт хамтран ажиллах сонирхол илүү давамгайлж байна вэ?

-Зөвхөн уул уурхай гэлтгүй бусад салбарт хөрөнгө оруулалт татах боломж байна. Тухайлбал, сэргээгдэх эрчим хүч болон аялал жуулчлал, худалдаа, барилга, мах, махан бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэлд хамтарч ажиллах сонирхол их байгааг энэ удаагийн айлчлалын үеэр байгуулсан гэрээ, хэлцэл, санамж бичгээс харж болно. Харилцан ашигтай хамтын ажиллагааг өрнүүлэхэд Хятадын тал бэлэн байна. Ийм хандлага, уур амьсгал бизнес уулзалтын үеэр ч мэдрэгдэж байсан.


-Сая байгуулсан гэрээ, хэлцэл, санамж бичиг цаашид хэрхэн ажил хэрэг болсныг яаж мэдэж болох вэ?

-Үүнийг Засгийн газрын түвшинд хүртэл анхаарч, хяналт тавьж ажиллана гэдгээ Ерөнхий сайд бизнес эрхлэгч нартай уулзах үедээ ч онцолж хэлсэн. Ярилцлагын эхэнд дурдсанаар, бодитой ажил болох гэрээ, хэлцэл гэж харж байгаа. Тиймээс хоосон яриа болоод өнгөрөхгүй. Энэ бол хоёр орны түвшинд, багагүй цаг хугацаа туулсан, судалгаа, тооцоолол нь нарийн тодорхой болсон, одоо бүтээн байгуулалт нь эхлэх ажил. Тиймээс үүнд санаа зовохгүй байна. Гол нь бизнесийн орчин тогтворжиж, эдийн засаг сэргэж буй таатай энэхүү агшныг хувийн хэвшил ашиглах боломжийг улстөрчид олгох хэрэгтэй байна.


-Айлчлалын үеэр байгуулсан хэлцэл, гэрээнээс аль компанийг та онцлох вэ. Эрчим хүчний үйлдвэрлэлийн салбарт хамтрах сонирхол Хятадын талд байна гэдгийг та хэллээ?

-“Шинэ Азиа” групп Завхан аймгийн Тэлмэн суманд 100 МВт-ын хүчин чадал бүхий дулааны цахилгаан станцын төсөл хэрэгжүүлэхээр болсон. Ирэх сарын дундуур тус компани төслийн нээлтээ хийхээр төлөвлөж байна. Төслийн бүтээн байгуулалт эхэлсэн өдрөөс хойш 19 сарын дараа цахилгаанаа өгч эхэлнэ. Нэг ёсондоо 2019 оны эхээр эрчим хүчний шинэ эх үүсвэр ашиглалтад орно гэсэн үг. Энэ төсөл гэнэт гарч ирээгүй. Найман жилийг туулж байж өнөөдөр бүтээн байгуулалтаа эхлүүлэхээр болж байна. Компанийн хувьд найман жил гэдэг маш урт хугацаа. Том төсөл дагасан улс төрийн эрсдэл их байдаг. Энэ болгоныг давж гарна гэдэг амаргүй. Компанийн зүгээс надад зөвшөөрөл өгсөн учраас уг төслийн талаар ярьж байна. Яагаад гэвэл, бизнесийнхэн яваад хөрөнгө оруулалт татаж, гэрээ, хэлцэл байгуулаад ирэхээр үүнийг булааж авдаг, дайрдаг байдал манайд хавтгайрлаа. Энэ байдлаас болж төслөө алдсан компани, аж ахуйн нэгж олон байна. Хийгдсэн гэрээнийхээ аюулгүй байдлыг хамгаална гэдэг аль ч компанийн хувьд үндсэн чухал асуудал болчихоод байгаа. Бусдын бизнес рүү төрийн системийг ашиглаж булааж авдаг үзэгдэл сүүлийн үед их гарч байна.


• Худалдааны эргэлтийг бодитой нэмэгдүүлэхэд гол үүрэг гүйцэтгэх салбар бол уул уурхайн экспорт.

• Худалдааны эргэлтээ харахад, 63 хувь нь БНХАУ-д ногдож байгаа. Тоон дүнгээр бол өндөр байна.

• Онцолж хэлэхэд, манай бизнес эрхлэгчид маш мэдрэмжтэй болсон.


БНХАУ-тай эдийн засгийн түншлэлийн хэлэлцээр байгуулах талаар хөндсөн үү?

-Манай улсын хувьд иж бүрэн стратегийн түншлэлийн харилцааг шинэ агуулгаар баяжуулан гүнзгийрүүлэх, дипломат харилцааныхаа дээд шатанд шилжих бодлого баримталж байна. Харин Хятадын талаас эдийн засгийн түншлэлийн хэлэлцээр байгуулах талаар байнга хандаж байгаа. Юуны өмнө гадаад худалдааны эргэлтээ нэмэгдүүлэх нь чухал байна. Мөн худалдааны бодлогоо цэгцлэх цаг болсон. Үнийн бодлого их тодорхой байх хэрэгтэй.


-Хоёр улсын бизнесийн түншлэл хэр зузаарч байна вэ. Эргээд харахад, аль салбарт хамтын ажиллагаа гүнзгийрсэн бэ?

-Худалдааны эргэлтээ харахад, 63 хувь нь БНХАУ-д ногдож байгаа. Тоон дүнгээр бол өндөр. Монголоос гарч байгаа экспорт гэвэл хэдхэн нэр төрлийн байгалийн эрсдэс баялаг л байна. Дараагийн түүхий эд нь мал аж ахуй, газар тариалангийн салбарт хамаарна. Засгийн газрын дэвшүүлж буй гурван тулгуурт бодлогын нэг нь эрүүл хүнс. Шар дагаж бяруу хоолонд хүрнэ гэдэг шиг том төслүүд дагаж дараагийн бизнесүүд цэцэглэдэг. Үүний сонгодог жишээ гэвэл эрчим хүчний салбарт шинэ төсөл эхлүүлж буй “Шинэ Азиа” групп гэхэд мөн энэ айлчлалын үеэр Тэлмэнгийн дулааны цахилгаан станцыг түшиглэн баригдах хөдөө аж ахуйн үйлдвэрлэл, технологийн паркийн 200 сая ам.доллартай тэнцэх төслийн гэрээнд гарын үсэг зурсан. Хятадын компаниуд бусдад хөрөнгө оруулалт хийх хэмжээнд ирсэн байна. Үүнийгээ дагаад компанийн өөрчлөлт эрчимтэй өрнөж байна. Нийгмийн хариуцлагыг эхэнд тавьж, компанийн засаглалд илүү анхаардаг болсон нь ажиглагдлаа. Тэдний зүгээс нэг л шаардлага тавьж байна. Тэр нь танай компаниуд засаглалаа сайжруулж, олон улсын зиндаанд хүрэх шаардлагатай гэж. Мөн төр нь бизнест хэт хутгалдах, бүх ажлыг хийнэ гээд байвал эргээд хувийн хэвшил тэлэх боломжийг боомилдог гэдгийг ч сануулж байсан. Онцолж хэлэхэд, манай бизнес эрхлэгчид маш мэдрэмжтэй болсон байна. Хоёр орны бизнесийн орчинд таатай уур амьсгал бүрдсэн. Үүнийг хувийн хэвшил үр дүнтэй ашиглах нь чухал.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Ажилгүйдлийг бууруулах найдвар нь уул уурхайн үйлдвэрлэл

Худалдаа, үйлчилгээний салбар хөдөлмөрийн зах зээлд өсөлт даллаж байна

 0 сэтгэгдэл



Уул уурхайн салбарын үйлдвэрлэл эрчимжиж, тус салбар дахь хөрөнгө оруулалт нэмэгдэх болсноор бусад салбар сэргэж эхэллээ. Тухайлбал, худалдаа, үйлчилгээний салбар энэ оны турш хөдөлмөрийн зах зээлд эерэг өсөлт даллахаар байна. Энэ нь эдийн засгийн өсөлтийг тэтгэх төдийгүй ажилгүйдлийн түвшин цаашид буурахад сайн нөлөө үзүүлнэ гэж Монгол банкнаас гаргасан “Инфляцын төлөв байдлын тайлан”-д дурджээ. Ажиллах хүчний оролцоо нэмэгдэх хэрээр хөдөлмөрийн захын төлөв үргэлжлэн сайжрах таамгийг дээрх тайланд онцолсон байна. Улсын хэмжээнд хөдөлмөр эрхлэлтийн байгууллагад ажил хайж бүртгүүлсэн иргэд энэ оны гуравдугаар сарын эцэст 34.2 мянга болсон.


Үүний гурван хүн тутмын нэг нь ажилтай боловч өөр ажил хайж байгаа иргэд байна. Сүүлийн жилүүдэд хөдөлмөрийн захад ажлын байр дамжсан шилжилт хөдөлгөөн хамгийн их байв. Тэгвэл он гарсаар энэ үзэгдэл тогтворжих хандлагатай боллоо. Эдийн засаг саармаг байсан жилүүдэд хөдөө аж ахуйн салбар илүү олон хүнийг ажлын байраар хангаж байсан. Харин одоо уул уурхайн төслүүд хэрэгжиж эхэлснээр үүнийг дагасан барилга, дэд бүтэц, боловсруулах үйлдвэрлэлийн салбарт ажлын байр бий болж эхэллээ. Уул уурхайн салбарын хувьд ханган нийлүүлэгч болон тус­ лан гүйцэтгэгч компаниуд ажил эрхлэлтийг нэмэгдүүлж байна. Мөн худалдаа болон аж үйлдвэрийн салбарт ажиллах иргэдийн тоо өсөж байгаа нь нийт ажил эрхлэлтийн өсөлтийг дэмжих хөшүүрэг гэдгийг “Инфляцын төлөв байдлын тайлан”-д тодотгожээ.


Аймаг, нийслэлийн хөдөлмөр эрхлэлтийн байгууллагад энэ оны эхний улиралд ажилгүй 18.1 мянган иргэн шинээр бүртгүүлж, бүртгэлтэй байсан гурван мянган иргэн ажилд зуучлагджээ. Тэгвэл энэ улиралд үүнээс ч олон иргэн ажилтай, орлоготой болох боломж харагдаж байна. Учир нь, оны хоёрдугаар улиралд, эдийн засгийн тэргүүлэх салбарууд эрчимжиж, үүнийг дагасан ажлын байрны олдоц нэмэгддэг зүй тогтолтой. Азийн хөгжлийн банк болон дэлхийн банкны таамгаар манай улсын эдийн засаг энэ онд 3.8-5.3 хувиар өсөх төлөвтэй. Энэ нь ажил эрхлэлт сайжрах тулах цэг болж байна.


Хөдөлмөр, нийгмийн хамгааллын яамны гаргасан судалгаагаар, энэ онд хөдөлмөрийн зах зээлийн эрэлт 74.6 мянга болж, ажиллах хүчний эрэлт 2017 оныхоос 5.5 хувиар өсөх хандлагатай байна. Ажиллах хүчний нийт эрэлтийн 71.5 хувь нь байнгын ажлын байр байх аж. Ажлын байрны төрлөөр авч үзвэл, 65.3 хувь нь шинэ, үлдсэн нь сул ажлын байр байна. Эдийн засаг сэргэх хэрээр 2018 онд барилгын салбар, бөөний болон жижиглэн худалдааны салбарын ажиллах хүчний эрэлт нэмэгдэж байна. Тухайлбал, барилгын салбарт 18.6 мянган ажиллах хүчний эрэлт бий болох төлөвтэй. Эдгээр салбар нь хөдөлмөрийн зах зээлд эерэг нөлөө үзүүлэхээр байгааг салбарын яам онцоллоо.


Өнгөрсөн онд 10.9 мянган ажиллах хүчний хомсдол бий болжээ


Харин санхүү болон даатгал, үл хөдлөх хөрөнгийн салбарт ажиллах хүчний эрэлт хамгийн бага байх төлөв харагдаж байна. Өнгөрсөн онд хөдөлмөрийн зах зээлд зохих мэргэжилтэй ажилтан олдоогүйгээс 10.9 мянган ажиллах хүчний хомсдол аж ахуйн нэгж, байгууллагуудын хэмжээнд бий болжээ. Үүнд автомашин, мотоциклийн зас­вар үйлчилгээ, боловсруулах үйлдвэрлэл, барилгын салбар хамгийн их өртсөн байна. Эрэлттэй байгаа мэргэжилд барилга, үйлдвэрлэл аж ахуйн туслах ажилтан, цэвэрлэгч, угаагч үйлчлэгч зэрэг мэргэжил шаардахгүй энгийн ажил мэргэжил голлож байна.


Бүтээн байгуулалтын улирал дөхөж буй энэ үед засалчин, шаварчин, цахилгаанчин, тогооч, оёдолчин ажлын байрны эрэлтийг өнгөлөх аж. Дээд боловсролоор бэлтгэдэг ажил мэргэжлээс нягтлан бодогч, барилгын инженер, хийн хоолойн инженер дээрх жагсаалтад багтжээ. Үндэсний статистикийн хорооны мэдээлснээр, бүртгэлтэй ажилгүй иргэдийн 7.5 мянга нь нийслэлд оршин сууж байна. Бүсүүдээс баруун таван аймагт ажилгүйдэл хамгийн өндөр байгаа бол төвийн бүс удаалах аж. Тухайлбал, баруун бүсэд нүүрсний болон алтны хоёр төсөл хэрэгжиж байна. Эдгээр төсөл үргэлжилж буй ховд болон Завхан аймгийг эс тооцвол бусад аймагт ажлын байр олноор бий болгох хэмжээний уурхай алга. харин монголчуудын уламжлалт салбар нүүдлийн мал аж ахуй томоохон ажил олгогч хэвээр байна.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Худалдан авалт, хөрөнгө оруулалтын гэрээг ил гаргах ёстой

Төрийн өмчит компаниудын тайланг тогтмолжуулах шаардлагатай

 0 сэтгэгдэл


Байгалийн баялгийн засаглалын индексээр Монгол Улс 2017 оны байдлаар 81 орноос 65 дугаарт жагсаж байна. Уг индексийг Байгалийн баялгийн засаглалын хүрээлэнгээс гурван жил тутамд шинэчлэн танилцуулдаг. Тус байгууллагын Монгол Улс дахь зохицуулагч Н.Дорждарьтай баялгийн засаглалын талаар ярилцлаа.


Монгол улс өнгөрсөн онд байгалийн баялгийн засаглалын индекст 100-гаас 64 оноо авсан байна. Энэ индекст ямар үзүүлэлтүүд багтдаг юм бэ?

-Байгалийн баялгийн засаглал нь газар доорх баялгаа олж илрүүлэхээс эхлээд маш олон шат дараалал, ойлголтыг хамардаг. Эрдэс баялгаа олж илрүүлсэн бол түүнийг ямар нөхцөлөөр хэрхэн ашиглах, үүнээс олсон орлогоо улс орон хэрхэн удирдах тухай багц асуудал багтдаг. Манай байгууллага 81 оронд судалгаа хийхдээ газрын тос, уул уурхайн салбаруудыг хамарсан үнэлгээ өгсөн. Монгол улсын хувьд өнгөрсөн жилүүдэд тодорхой хэмжээний ахиц, дэвшил гарлаа. Татвар, уул уурхайн зөвшөөрөлтэй холбоотой хууль, тогтоомжууд нэлээн сайжирсан. Гэхдээ хэрэгжилт нь хангалтгүй байна гэсэн үндсэн дүгнэлтэд хүргэсэн.


Хөрөнгө оруулагчид газрын зөвшөөрлийг хамгийн их сонирхдог. Үүнтэй холбоотой манай улсын хууль, дүрмүүдийг хэрхэн үнэлсэн бэ?

-Уул уурхайн хайгуулын болон олборлолтын лицензийг 61 оноогоор дүгнэсэн. Энэ оноос уул уурхайн тусгай зөвшөөрөл олгодог системд том өөрчлөлт гарлаа. Удахгүй шинэ системээр зөвшөөрөл олгож эхлэх учраас бид анхааралтай ажиглаж байна. Энэ систем зөв үү, буруу юу гэхээс илүү талууд хоорондоо зөвшилцөж чадаж байна уу, мэдээлэл нь олон нийтэд ил тод байна уу гэдэгт түлхүү анхаарч байгаа. Ер нь зөвшөөрөл олгохдоо хамгийн сайн ком­ паниудад өгч, зөв хуваарилж чадаж байна уу. Бодлого шийдвэр гаргахдаа талууд зөвшилцөж байгаа эсэх, бодлого гарлаа ч түүнийг зохистой хэрэгжүүлэх дүрэм, журам байгаа эсэхийг онцолж харах хэрэгтэй. Мөн маргаан үүссэн тохиолдолд хэр­ хэн шийдвэрлэж байгаа зэргээр засаглалыг нь хэмжиж, дүгнэдэг.


Компаниудын жинхэнэ эздийг бүртгэх тогтолцооруу чиглэж эхэлсэн


-Уул уурхайн салбар дахь төрийн өмчит компаниудын засаглал ямар хэмжээнд байна вэ?

-Зөвхөн уул уурхай ч гэлт­гүй олон салбарт төрийн өмчит компаниуд чухал үүрэг гүйцэтгэдэг. “Эрдэнэс Монгол” компани өнгөрсөн онд анх удаа ил тодоор тайлангаа гаргасан. Охин компаниудаа оролцуулсан нэгдсэн тайлан гаргасан нь ахиц дэвшил. Гэхдээ “Эрдэнэс Монгол” хувьцаагаа гаднын хөрөнгийн бирж дээр зардаг компаниудын нэгэн адил мэдээллээ олон нийтэд тогтмол хүргэж байх ёстой. Нэг удаа тайлан тавих нь хангалтгүй. Төрийн өмчит компаниудын үйл ажиллагаа сайн, муу байх нь засаглалтай нягт хол­боотой гэдгийг судлаачид тогтоосон. Ялангуяа, төрийн өмчит компаниудад улс төрийн нөлөөллийг яаж хязгаарлаж байгаа нь чухал. Бразилын газрын тосны Petrobras компанийг төрийн өмчит компанийн сайн жишээгээр олон жил нэрлэж ирсэн. Гэтэл хөшигний цаана олон тэрбум ам.долларын авли­гын сүлжээ үүссэн байсан нь илэрсэн. Тиймээс ил, тод байдал хамгийн чухал нь.


-Төрийн өмчийн компаниуд засаглалаа сайжруулъя гэвэл ямар арга хэмжээ авах шаардлагатай вэ?

-Компаниуд өдөр тутмын үйл ажиллагааны тайлангаа ил, тод болгох хэрэгтэй. Уул уурхайн салбарт ханган нийлүүлэлттэй холбоотой мэдээллийг ил тод болгох шаардлагатай нь харагддаг. “Таван толгой”, “Эрдэнэт” үйлдвэрийг тойрсон маргааны ихэнх нь ханган нийлүүлэх гэрээ, сонгон шалгаруулалттай холбоотой байна. Борлуулалтын компанийг хэрхэн сонгож байгаа нь компанийн үр ашигт нөлөөлөхүйц эрсдэл дагуулж байгаа. Тиймээс шударга өрсөлдөөнийг хангаж, түүнийгээ олон нийтэд мэдээлж байх ёстой. Мөн манай улс уул уурхайн ихэнх бүтээгдэхүүнээ экспор­ толдог. Тиймээс экспортын худалдан авалтын гэрээнүүдээ ч бас ил болгох ёстой. Гэтэл манайд маш хаалттай байна. Монгол улс ил тод байдлын санаачилгад нэгдээд 10 орчим жил боллоо. Үүний үр дүнд компаниудын татварын мэдээллийг харж чаддаг болсон. Одоо худалдан авалт болон хөрөнгө оруулалтын гэрээнүүдийг ил гаргах ёстой. өнөөдрийн байдлаар “оюу­ толгой”-н хөрөнгө оруулалтын гэрээнээс бусад нь далд байгаа шүү дээ.


-Уул уурхайн салбарын засаглалыг сайжруулахын тулд Баялгийн сантай болох санал УУХҮЯ-наас гаргасан?

-Өмнө нь УИХ-аас ирээдүйн өв сангийн тухай хууль баталсан. Үүнтэй шинэ сан хэрхэн уял­дах нь чухал. Мөн манайд тогтворжуулалтын сан бий. Гол нь баялгаас олсон орлогоо хэрхэн үр ашигтай зарцуулж удирдах нь чухал.


-Хувь компаниудын засаглалын чанарыг хэрхэн дүгнэдэг юм бэ?

-Монгол улс олборлох үйлд­вэрлэлийн ил тод байдлын санаачилгад 2006 онд нэгдсэн. Энэ бол компаниуд, иргэний нийгэм, төр гурав нийлж хэрэгжүүлдэг гурван талт харилцаа. Нэг тал нь л нэгдсэн бол бусад нь заавал хэрэгжүүлэх үүрэгтэй. Өөрөөр хэлбэл, манай Засгийн газар уг санаачилгад нэгдсэн учраас бусад нь ч бас үүргээ биелүүлэх ёстой. Байгалийн баялаг ард түмний өмч гэж Үндсэн хуульд заасан. Тиймээс уул уурхайн баялгийг ашиглаж байгаа хэн боловч ил тод байх ёстой гэсэн чиглэлрүү олон улс орон явж байна. Манайд компанийн эздийн мэдээллийг ил болгох асуудал орхигдсон байсан. Харин татварын багц хуулийн шинэчлэлийн хүрээнд уул уурхайн компаниудын эцсийн эзэмшигчийг бүртгэх тогтолцоо руу чиглэж байгаа нь сайшаалтай. Гэхдээ л ил, тод байдал нь хангалтгүй байна.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Chairman of MNCCI comments on PM’s visit to China

Several projects to commence upon the implementation of mega projects

 0 сэтгэгдэл

According to Lkhagvajav Baatarjav, Chairman of the Board and President of Mongolian National Chamber of Commerce and Industry (MNCCI), Prime Minister Khurelsukh Ukhnaa’s visit to People’s Republic of China (PRC) is significant in terms of both political and economic importance. In other words, it was aimed at expanding trade and economic cooperation between the two countries and increase trade turnover.
During the Mongolia-PRC business forum, both sides concluded USD 4.6 billion worth 36 agreements and memorandums of understanding (MoU), including the establishment of a new Wastewater Treatment Plant in Ulaanbaatar. Another significant project, as Mr. Lkhagvajav highlighted, is New Asia Group’s 100 MWt Thermal Power Plant, which will be built in Telmen Soum, Zavkhan aimag. According to Mr Lkhagvajav, the Chairman of MNCCI comments on PM’s visit to China company plans to launch the project in the middle of next month and is expected to provide electricity in 19 months. “The implementation of major projects will flourish following businesses,” Mr. Lkhagvajav emphasized. For example, USD 200 million worth agreement on establishing an Agricultural Industrial and Technological Park is expected to be established under the New Asia’s Thermal Power Plant in Telmen. He then noted that mining sector will play key role in increasing bilateral trade turnover; however, the bottleneck at border checkpoints is becoming an obstacle for mining export. In order to resolve the issue, the Prime Minister purposely visited the border checkpoints, Gants Mod and Gashuunshukhait. The signed deals and MoUs imply that PRC is highly interested in developing cooperation on renewable energy, tourism, trade, construction, meat and processed meat product spheres. In addition, Mongolia expressed full recognition of Belt and Road initiative of PRC during the visit. Although Mongolia was engaged in the initiative for businesses, it did not express political support for the initiative up until now.

“The Northeast Asia has become the core of economic development. Frankly speaking, Mongolia is becoming the biggest obstacle. Mongolia’s infrastructure, energy supply, judiciary, rule of law, corruption, bureaucracy and negligence of agreements and negotiations have been serving as impediment for the development of Northeast Asia,” highlighted Mr. Lkhagvajav. He added, “There is an anticipation that Mongolia’s economy will grow about six percent in the next two years. The government needs to have fruitful projects that can benefit citizens, companies and economy, and utilize this golden opportunity.” Currently, trades conducted with the PRC account for 63 percent of Mongolia’s total trade turnover. Comparing to statistics of 2016, trade turnover of the two countries grew by 30 percent last year. Trade turnover between the two countries totalled USD 6.7 billion in 2017. Both sides set a goal to increase trade turnover to USD 10 billion by 2020.


A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Ухаалаг гар утасны “ухаалаг” нь хөгжих цаг болсон

Аппликейшн шинэ төрлийн бизнес загварууд бий болгосоор байна

 0 сэтгэгдэл



Харилцаа холбооны зохицуулах хорооны мэдээлснээр өнгөрсөн онд Монгол улсын мобайл дата буюу 3G/4G хэрэглээ 51 хувиар өсчээ. Энэ нь ухаалаг гар утасны хэрэглээ манай оронд ихэссээр буйг харуулж байгаа хэдий ч дэлхийн хандлагыг харвал өөр дүр зураг ажиглагдаад байна. Дэлхийн ухаалаг гар утасны зах зээл өнгөрсөн жил есөн хувиар буурсан. Зах зээлийн дүн шинжилгээ боловсруулдаг Strategy Analytics-ийн захирал Линда Сүйгийн хэлснээр энэ нь ухаалаг гар утасны зах зээлд өмнө үзэгдээгүй хамгийн том уналт. Учир нь Хятадын зах зээлд ухаалаг гар утасны эрэлт жилийн эцсийн дүнгээр 16 хувиар буурсантай шууд холбоотой бөгөөд гол шалтгаан нь хэрэглэгчдийг алмайруулах шинэ загвар хомс, хэрэглэгчдийн гар утсаа солих давтамж холдсонтой холбоотой аж. Шинжээчдийн үзэж буйгаар ухаалаг гар утасны борлуулалт энэ жил ч дахин буурах хандлага ажиглагдаж байгаа бөгөөд зах зээлийн өсөлтийн урьдчилсан таамаг ердөө таван хувь байгаа юм.


Өнгөрсөн жилүүдийн дундаж өсөлт 14 хувь байжээ. Мөн олон улсын валютын сан өнгөрсөн мягмар гарагт гаргасан дэлхийн эдийн засгийн төлөвийн тайландаа “Ухаалаг гар утасны зах зээлийн өсөлт хязгаартаа хүрсэн” хэмээн онцолсон юм. Google компанийн дэд захирал Марио Куэрошийн хэлсэнчлэн одоо үед зургийн чанар хангалттай сайн болсон учраас гол анхаарал ухаалаг гар утасны хийж чадах “ухаалаг” зүйлсэд чиглэж байгаа. Өөрөөр хэлбэл, ухаалаг утас хэдийнэ хүн төрөлхтний салшгүй хэрэглээ болсон бөгөөд үүнийг дагаад хурдацтай хөгжиж буй салбар нь гар утасны аппликейшн юм. Аппликейшн буюу гар утасны хэрэглэгдэхүүн үйлчилгээ нь сүүлийн жилүүдэд бүхий л салбарт шинэ төрлийн бизнес загварууд бий болгосоор байна.


Монгол улсад л гэхэд зах зээлийг бүхэлд нь өөрчилж чадахуйц финтекүүд араасаа бий болж буйн нэг жишээ нь ЛэндМН. Үйл ажиллагаагаа эхлүүлээд ердөө 1.5 жил болж буй уг компани энэ оны нэгдүгээр улирлын байдлаар 475 сая төгрөгийн цэвэр ашигтай ажиллажээ. Нийт 40,456 тогтмол хэрэглэгч татаж чадсан уг аппликейшний бизнес загвар нь ердөө зээл олголтыг түргэн шуурхай, хялбар болгосон явдал. Түүнчлэн сүүлийн жилүүдэд арилжааны банкууд гүйлгээг хялбарчлах төрөл бүрийн аппликейшн санаачлаад буй. Худалдаа хөгжлийн банкны Most Money, TDBPay, голомт банкны Social Pay гэх мэт үйлчилгээ нь дийлэнх хөгжиж буй оронд тулгардаг мөнгөн гүйлгээний асуудлыг хялбараар шийдээд байгаа юм.


Финтек хөгжсөн ч төлбөрийн систем хоцрогдсон хэвээр

Хэдийгээр дотоод, гадаад мөнгөн гүйлгээ маш хурдан, хялбар болсон ч Монголд ухаалаг гар утас хэрэглэдэг болон аппликейшн хөгжүүлдэг хүн бүрт тулгардаг нэн тэргүүний асуудал нь төлбөр тооцоо хийх. Монголд аппликейшн хөгжүүлэхээр оролдож байгаа хүмүүс төлбөртэй болгох талаар санаад ч хэрэггүй. Хэрэглэгчдийн дийлэнх нь хэрхэн худалдаж авах талаар ойлголт бараг л үгүй. Жишээ нь, Android хэрэглэгчид Playstore дээр дотоодын картыг холбох боломжгүйгээс гадна олон улсын карт холбоход ч нэлээд хүндрэлтэй тулгардаг. Энэ нь эргээд аппликейшн хөгжүүлэгчдэд багагүй хүндрэл үүсгэдэг. Гэтэл энэ бэрхшээл iOS хэрэглэгчдэд төдийлэн тулгар­ даггүй. Учир нь Apple хаяг нээхэд төлбөрийн сонголт баталгаажуулах шаардлага тавигддаг. Гэхдээ iOS хэрэглэдэг хүн бүр төлбөрийн асуудлаа шийдвэрлэсэн гэвэл бас үгүй.


• Дэлхийн ухаалаг гар утасны зах зээл өнгөрсөн жил хамгийн ихээр унав.

•Олон нийт төлбөртэй аппликейшн худалдан авах хүсэлгүй, төлбөр тооцоо хийхэд хүндрэлтэй байдаг нь тулгамдаж буй асуудлын нэг.

• Мэдээлэл технологийн салбарын орлого 2017 онд 1.01 их наяд төгрөгт хүрсэн.


Гар утасны албан бус худалдаанаас шалтгаалан албан бус Apple ID нээлгэх явдал цөөнгүй. Энэ талын мэдлэг, мэдээлэл иргэдэд хомс гэхээс илүү ухаалаг гар утасны төлбөрийн систем одоо хүртэл Монголд шийдэгдээгүйтэй холбоотой юм. Арилжааны банкууд дотоодын картыг Android, iOS-той холбоод өгчихвөл монголчуудад дөхөм байхсан. Ингэснээр аппликейшнхөгжүүлэгчдэд маш том боломж олгохоос гадна банкуудад аппликейшний гүйлгээгээр орлого нэмэгдүүлэх сэдэл болж өгөх юм.


Ухаалаг гар утсанд суурилсан үнэгүй аппликейшнүүд

Гаднын орнуудад сүүлийн жилүүдэд эрчээ аваад байгаа Uber, Airbnb зэрэг хуваалцах бизнесийн загвар Монголд ч мөн хэрэгжиж эхлээд байгаа ба үүний нэг жишээ нь UBCab юм. Уг аппликейшн нь Uber-ийн адилаар такси үйлчилгээг иргэдэд ойрхон, хялбар болгосноос гадна жолоочид ч илүү үр ашигтай үйлчилгээ санал болгодог. Ердийн такси дуудлагын үйлчилгээнээс ялгаатай нь таныг авахаар ирж байгаа жолоочийн байршлыг газрын зураг дээр бодит цаг дээр харах боломжтой төдийгүй аппликейшнийг ашиглан жолоочтой шууд холбогдож болно. Үүгээр ч зогсохгүй санал гомдлын үнэлгээний систем нэвтрүүлж өгсөн нь танд үйлчилж буй жолооч шударга, харилцааны соёлтой байх шалгуур болж өгдөг байна.


Тэгвэл үүний адилаар нийтийн тээврийн сүлжээг иргэдэд ойр болгож, автобусны байршлыг газрын зургаас шууд харах боломжийг UB Smart Bus аппликейшн олгодог. Автобусны буудлын байршил, маршрутаас эхлээд үнэ төлбөр зэрэг шаардлагатай бүхий л мэдээллийг гар дороос авах боломжтой юм. хэрэв дээр дурдагдсан асууд­лыг шийдвэрлэж чадвал Tempo, Dynamics Business Analyzer зэрэг хурдан бөгөөд жижиг гүйлгээ шаардлагатай хуваалцах биз­ несүүд цаашид Монголын зах зээлд нэвтрэх боломжтой болох юм. Мөн бас нэг таатай мэдээ дуулгахад, мэдээлэл техно­ логийн салбарын орлого 2017 онд 1.01 их наяд төгрөгт хүрсэн бол уг салбарт хийгдэж буй хөрөнгө оруулалтын хэмжээ 173.2 тэрбум төгрөг. Үүний дийлэнх нь буюу 71.92 хувь нь дан ганц үүрэн холбоонд чиглэсэн байна. Хэдийгээр аппликейшн хөгжүүлэлтийн салбарт Монгол улс туршлага нимгэн ч дээр дурдсанчлан амжилттай ажиллаж буй гаднын бизнес загварыг дотоодын зах зээлд тохируулан нэвтрүүлж чадвал уг салбараас хүртэх өгөөж чамгүй их байх болно.