A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/1197/

Усаа ашиглахгүй бол улсаараа тоггүйн зовлонг дахиад ч амсана

Улс орнууд усыг эрчим хүчнийхээ уян тохируулга болгон ашигладаг

 0 сэтгэгдэл

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/1197/


Манай эрчим хүчний систем дээсэн дөрөөн дээр дэнжигнэж буйг хэдхэн хоногийн өмнө бид дахин мэдэрлээ. Эрчим хүчний системийн найдвартай байдал хөгширсөн хэдэн нүүрсний станцын бөгтөр нуруун дээр тохогдчихсон. Станцууд нь элэгдэж, турбинууд нь хуучирсан систем өнөөдөр бидний хэрэглээг дөнгөн данган торгоож байна. Газар дороо нүүрс, занар, ураны асар их баялагтай, газар дээрээ нар, салхины эрчим хүчний арвин нөөцтэй Монгол улс XXI зуунд лаатай суухад ойрхон байгаа нь эмгэнэл ч юм шиг. Олон улсын жишгээр эрчим хүчний үйлдвэрүүд 20 хувийн нөөцтэй ажиллах ёстой байтал манай цахилгаан, дулааны станцууд өвөл, хаврын цагаар байдаг чадлаа шавхаж дуусдаг. Тэгээд ч өсөн нэмэгдэж буй эрэлт хэрэгцээг хангаж дийлэхээ больсон тул монголчууд цахилгаан эрчим хүчний хэрэглээнийхээ 20 хувийг хоёр хөршөөсөө импортолж сууна. Бид өнөөдөр цахилгааны хэрэглээ өсдөг оргил ачааллын үед ОХУ-аас өндөр үнээр эрчим хүч импортолж, амиа аргацаадаг. Нэг кВт цаг цахилгааныг дунджаар 7-8 центээр, зарим үед бүр 13 центээр худалдан авдаг. Харин хүн амын хэрэглээ буурмагц илүүдсэн эрчим хүчээ бараг хоёр цент хүрэхгүй үнээр хойд хөршид “бэлэглэчихдэг”. Өглөө өсөж, өдөр буураад, үдэш өсдөг “салхи” шиг эрэлтийг манай хөгшин турбинууд хамхуул шиг дагаад байж, чаддаггүй.


Тиймээс хэлбэлзлээ нөхөхийн тул хойд хөршөөс ийнхүү цахилгаан гуйхаас өөр аргагүй. Уг нь улс орнууд энэ хөшүүн байдлаа усан цахилгаан станцаар уян болгодог. Нүүрсний станц 4-5 цаг галлаж байж эрчим хүч үйлдвэрлэдэг бол усных товчлуур дарах төдийд л тог үйлдвэрлэж эхэлдэг. Хэрэв үйлдвэрлэл нь хэрэглээнээс хэтэрвэл хэсэг зогсоож, дахин ажиллуулж болдог “элдэвтэй” технологи. Өөрөөр хэлбэл, хэрэглээндээ тохируулан эрчим хүч үйлдвэрлэдэг хамгийн тогтвортой (нар, салхины эрчим хүчний эх үүсвэртэй харьцуулахад), уян хатан систем бол усан цахилгаан станц. Тиймээс улс орнууд усыг эрчим хүчнийхээ уян тохируулга болгон ашигладаг байна. Гэвч төв Азийн усны хагалбарт оршдог манай улс үүнийг дорвитой ашиглаж чадалгүй өдий хүрлээ. Уг нь усан цахилгаан станц манай зах замбараагүй эрчим хүчний системд тохируулга хийж чадна гэж салбарынхан хэлдэг юм. Гэтэл энэ тохируулгагүйн гайгаар Монгол улс татвар төлөгчдийн олон тэрбум төгрөгийг жил бүр урсгасаар буй. Энэ онд л гэхэд төвийн бүс 50 гаруй тэрбум төгрөгөөр ОХУ-аас эрчим хүч импортлохоор төлөвлөж байна. Уг нь Эг, Шүрэн, Дөргөн, Тайшир гээд усан цахилгаан станцуудын нэрийг монголчууд бараг андахгүй болсон. Гэвч бидний чихнээ хоногшсон эдгээр станцаас нүдэнд харагдахаар сүндэрлэн боссон нь ховор. Нэг Засгийн газар нь зүтгүүлж, нөгөө нь гацаасаар эдгээр төслүүд цаасан дээр л цаг хугацааг элээж байна.


Бас “байгалиа хамгаалъя” хэмээн баахан бархирдаг “эх орончид” эдгээр станцыг бариулалгүй өдий хүрлээ. Тогтворгүй улс төр, усан цахилгаан станц барихыг улаан цээжээрээ эсэргүүцэгчийн “гавъяагаар” өнөөдөр Монгол улс гал алдахад тун ойрхон байна. Гэсэн атлаа эрчим хүчээ азид экспортолно, 2030 он гэхэд сэргээгдэх эрчим хүчээр хэрэглээнийхээ 30 хувийг хангана гэсэн бадрангүй зорилт тавьчихсан. Одоогийн байдлаар бид эрчим хүчний хэрэглээний 10 хүрэхгүй хувийг сэргээгдэх эрчим хүчээр хангаж байгаа. 2019 оны эцэст сэргээгдэх эрчим хүчний хүчин чадал 300 Мвт-д хүрэх төлөвтэй. Үнэнийг хэлэхэд усан цахилгаан станц байгуулах нь монголчуудын дунд төдийгүй Орос, Монголын хооронд хоёр туйл мэт маргаан дагуулдаг. Урсгал усыг ашигласнаар монголчууд эрчим хүчний хараат байдлаас ангижирна. Мөн цахилгаан үйлдвэрлээд зогсохгүй усны нөөц бүрдүүлдэг. Зөвхөн Эгийн голын усан цахилгаан станцыг барихад уртаараа хөвсгөл нуурын дайтай нуур үүсэж, аялал жуулчлал, газар тариалан гээд ус дагасан амьдрал цэцэглэх таамагтай. Наад зах нь тэр орчмын агаарын чийгшил нэмэгдэж, энэ хэрээр хур тунадасны хэмжээ дээшилнэ. Үүгээр зогсохгүй урсгал усанд менежмент хийж, үерийн аюулыг хүртэл тогтоон барьж дөнгөдөг.


Ус даган амьдардаг урд хөрш хөх мөрөн дээрээ 20 орчим станц босгосон. Ингэснээр нэгэн цагт хэдэн мянган хүнийг хуу хамж үерлэдэг байсан энэ мөрөн үерлэх нь эрс багассан. Энэ мэт усан цахилгаан станцын тусыг дурдаад байвал дуусахгүй. Тиймээс томоохон голуудаа түшиглэн станц барихаар үе үеийн Засгийн газар бодлогодоо тусгадаг. Эрчим хүчний сайд Ц.Даваасүрэн “Улс орныхоо эрх ашгийг хохироосон шийдвэр хэзээ ч гаргаж болохгүй. Салбарын хүний хувьд Эгийн гол, Эрдэнэбүрэнгийн усан цахилгаан станцыг явуулахын төлөө өөрт байгаа бүх нөөц боломжоо ашиглан ажиллах болно” хэмээн мэдэгдээд байгаа. Эгийн голын усан цахилгаан станцын төсөл удаашрах болсныг салбарынхан хэлдэг. харин 92.8 Мвт-ын хүчин чадалтай Эрдэнэбүрэнгийн станцын төсөл урагшилж байна. БНХАУ-ын 266 сая ам.долларын хөнгөлөлттэй зээлээр барих энэ төслийг урд хөрш бүрэн хариуцаж байгаа бөгөөд байгаа тус улсын Экспорт, импортын банк судалгаа хийж байгаа аж. “Хятад улс аж ахуйн нэгжүүдийнхээ дунд сонгон шалгаруулалт зарлаж, тус станцдыг барьж, угсрах, хүлээн өгөх нөхцөлөөр байгуулахаар төлөвлөж байгаа. Энэ төсөлд урагшлах бүрэн боломж бий. Гэхдээ Баруун бүсийн эрчим хүчний системийг бие даалгахыг эсэргүүцсэн төрийн бус байгууллага, хэн нэгний гар, хөл болсон “хүүхэлдэйнүүд” энэ төслийг эсэргүүцэхийг үгүйсгэхгүй байна.

Ер нь цахилгаан станцын төслүүдийн унагадаг нэг арга нь энэ” хэмээн Эрдэнэбүрэнгийн усан цахилгаан станцын төслийн Барилга угсралтын инженер М.Ангараг хэлсэн. Монгол улс эрчим хүчний салбарт хоёр хөршийнхөө хэрэглэгч бас худалдан авагч. Ямар ч худалдаачин жилд 40-50 сая ам.доллар авчирдаг худалдан авагчаа алдахыг хүсэхгүй. Тиймээс өнгөрсөн 30 жилийн хугацаанд Монголыг эрчим хүчний гуйлгачин болгож, манай цахилгаан үйлдвэрлэлийг элгээр хэвтүүлсэн гадаад, дотоодын ашиг сонирхол ирэх жилүүдэд ч биднийг тойрохгүй. Хойд хөрш Байгал нуураар түрий барин өнөө хэр Эгийн голын станцыг өндийлгөхгүй байгаа. Тэд Байгал нуурын байгаль экологид үхтэлээ санаа зовж байна хэмээн тив дэлхийгээр мэдэгдэж буй атлаа тус нуурт цутгадаг Ангар мөрөнд дөрвөн том усан цахилгаан байгуулсан. Тийм атлаа Байгал нуураас бараг 500 километрийн зайд Монгол улс цахилгаан станц байгуулахыг эсэргүүцдэг. Монголчууд бид ийм л эмгэнэлтэй атлаа өрөвдмөөр нөхцөл байдалтай нүүр тулчихаад байгаа. Гэтэл тог цахилгаан хэдхэн цаг тасрахад л эрчим хүчний эх үүсвэрээр баян гэж даналздаг Монгол улс “чацга царайлсан”. Цаашид ингэж байдгаа барьж, арчаагаа алдахгүйн тулд эрчим хүчний эх үүсвэрийг уухайн тас дэмжих, ялангуяа, энэ системийн нэг тулгуур болдог усан цахилгаан станцуудыг урагшлуулах шаардлага тулгарсаар байна. Хэрэв бид дотроо дуугарвал дуу нэг, дугтарвал хүч нэг болохгүй бол худалдан авагчаа алдах хүсэлгүй томоохон гүрнүүд биднийг гуйлгачин хэвээр үлдээх нь.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Төлбөр тооцооны хэрэгсэл дуу танигчаар баяжна

Финтекийн хөгжил дуу таних технологиор төлбөр хийх боломж олгоно

 0 сэтгэгдэл


Хоёр жилийн өмнө Монголд QR кодоор гүйлгээ хийх талаар ойлголттой хүн тун ховор байсан. Харин одоо ухаалаг гар утастай л бол захын дэлгүүрт ороод QR код ашиглан төлбөрөө төлөх боломжтой болсон. Мөн банкны интернэт үйлчилгээ, сошиал сүлжээ, утасны сим карт зэргийг ашигласан маш олон төрлийн үйлчилгээ нэвтрээд буй. Үүний нэг тод жишээ бол автобусны U money карт. 2016 онд “Юнител” компани NFC технологид суурилсан, candy сим карт худалдаанд гаргасан бол энэ онд “Мобиком” компани мөн ийм төрлийн карттай боллоо. Тус картаар утсаа цэнэглэх болгонд хуримтлагддаг candy, GG цахим мөнгөөр автобусны төлбөрөө хийх бүрэн боломжтой юм. Түүнчлэн “Номин”, “И-март” дэлгүүрийн бонус картыг ч нийтийн тээврийн үйлчилгээнд ашиглаж буй. Манай улсад дөрвөн сая карт хэрэглээнд байдаг гэх бөгөөд 1.4 саяыг нь идэвхтэй ашигладаг юм байна. Гэхдээ идэвхтэй ашиглаж буй картын хэрэглээ аажим буурч буй дүр зургийг статистик үзүүлэлтээс харж болно.

Өмнөх онд идэвхтэй ашиглаж буй картын тоо бараг 1.6 сая байсан бол энэ онд 7.6 хувиар буурчээ. Энэ нь цахим төлбөрийн хэрэгслийн төрөл баяжиж, улам сонирхолтой, хялбар болж буйтай холбоотой аж. Хамгийн сүүлд гэхэд “ЛэндМН” компани цахим хэтэвчээ танилцуулсан. Зээлийн үйлчилгээг төлбөрийн хэрэгсэлтэй холбосон уг үйлчилгээний гол давуу тал нь хэрэглэхэд хялбар атлаа банкны шимтгэл төлөхгүй гэдгээрээ давуу. Мөн сар бүрийн хэрэглээний төлбөрүүдээ төлж, зарим байгууллагын хөнгөлөлт эдлэх боломжтой бөгөөд гүйлгээ хийхдээ утасны дугаар, QR код ашиглаж болох сонголттой. Монголд хамгийн анх Most money үйлчилгээ 2012 онд хэрэглээнд нэвтэрсэн нь анхны цахим хэтэвч байсан. Одоогоор тус үйлчилгээг 200 орчим мянган хүн өдөр тутам хэрэглэж буй. Тус аппликэйшнийг Facebook-ийн мессенжер ашиглан төлбөр, тооцоо хийдэг болсон. Түүнчлэн “Ард” санхүүгийн нэгдэл гар утсанд зориулсан крипто хэтэвч, мөн банкны төлбөр тооцооны “Ард Пэй” аппликэйшнтэй.

Ийнхүү санхүүгийн болон технологийн компаниуд хэрэглэгчээ татахын тулд бүтээгдэхүүнийхээ төрлийг баяжуулж, шинэ технологиудыг уралдан нэвтрүүлж буй нь цахим төлбөр, тооцооны салбарыг улам баяжуулж байна. “Мост Финтек” компанийн захирал С.Оргил “Цахим төлбөр, тооцооны технологи манайд олон улсын түвшинд хүрээгүй. Гэхдээ олон нийт суурь ойлголттой болсон учраас маш идэвхтэй, хурдтай хөгжиж байна” хэмээн онцолсон. Олон улсад төлбөрийн цахим хэрэгслийг хамгийн сайн хөгжүүлж буй салбар бол онлайн худалдаа. Онлайн дэлгүүрүүд үүлэн тооцооллын систем ашиглан төлбөрийн аппликэйшнтэй шууд холбогддог болсон. Тухайлбал, та төлбөр төлөх аппликэйшнтэй байлаа гэхэд цэсэнд нь байнга үйлчлүүлдэг дэлгүүрийн данс холбоотой байх жишээтэй. Ийм үйлчилгээг ирэх оноос “Ард шоп” болон Shoppy.mn онлайн дэлгүүр нэвтрүүлэх аж.

• Ирэх жилүүдэд төлбөр, тооцоог Apple-ийн Siri зэрэг дуу танигч төхөөрөмжтэй хослуулан хэрэглэх шинэ хандлага ажиглагдаж буй. 

• Цахим төлбөр, тооцооны технологи манайд олон улсын түвшинд хүрээгүй. Гэхдээ олон нийт суурь ойлголттой болсон учраас маш идэвхтэй, хурдтай хөгжиж байна. 

• Энэ онд иргэд интернэтээр дамжсан 13 удаагийн гүйлгээгээр 4.3 сая  төгрөг залилуулсан.

Ер нь цахим төлбөр тооцоонд ухаалаг гар утсанд суурилсан төлбөрийн хэрэгслийн хөгжил хурдтай өрнөж буй. БНХАУ-д гэхэд Wechat хэтэвч, Alipay аппликэйшн болон QR кодыг өргөн хэрэглэдэг болсон. Тус улсын гар утсаар дамжиж буй гүйлгээнд Wechat-ын эзлэх хувь 2013 онд гуравхан хувь байсан нь өдгөө 40 гаруй хувь болж өссөн. Түүнчлэн дэлхий нийт онлайн дэлгүүрээс бараа худалдан авахдаа өнгөрсөн онд 700 тэрбум төгрөгийн мобайл гүйлгээ хийсэн байна. Энэ нь дөрвөн жилийн өмнөхтэй харьцуулахад 300 хувь давсан үзүүлэлт гэдгийг Disruptive Advertising компани судалгаандаа дурджээ. Гэхдээ аль ч улс оронд төлбөрийн олон төрлийн хэрэгслийг зэрэгцүүлэн ашиглаж байгаа юм. Тухайлбал, БНХАУ-д төлбөрийн 35 хувийг кредит, 25 хувийг Alipay, 10 хувийг Unionpay болон бэлэн мөнгө эзэлж буй бол интернэт банк, мобайл хэрэгсэл тус бүр таван хувьтай байгаа юм. Харин Японд кредит карт 70, бэлэн мөнгө болон 11, интернэт банк 10, цахим хэтэвч тав, мобайл банк гурван хувийг эзэлж буй.

Идэвхтэй ашиглаж буй картын тоо 7.6 хувиар буурчээ

Финтек бусад санхүүгийн технологийн хөгжил хэр хурдан байна, түүнийг дагаад төлбөрийн арга, хэрэгслүүд цаашид ч хувьсан өөрчлөгдөнө. Ирэх жилүүдэд төлбөр, тооцоог Apple-ийн Siri зэрэг дуу танигч төхөөрөмжтэй хослуулан хэрэглэх шинэ хандлага ажиглагдаж байгааг технологийн салбарын шинжээчид онцолж байна. Энэ нь онлайн дэлгүүрүүдийн технологийн хөгжилтэй холбоотой. Учир нь дэлхийн алдартай брэндүүд онлайн дэлгүүрээ дуу танигч программтай холбож эхэлсэн. Худалдан авагч эд, бараа сонгохдоо дуу хоолой ашиглах боломж нь онлайн дэлгүүрүүдийн ашгийг 30 хувиар нэмнэ гэсэн тооцоо гарчээ. 

Өөрөөр хэлбэл, ирээдүйд та онлайн дэлгүүрээс бараа авахдаа ямар нэг товч дарах шаардлагагүй, бараа сонгох болон төлбөр төлөхдөө зөвхөн дуу таних төхөөрөмжид заавар өгснөөр захиалах боломж ч бий болж мэднэ. Хэдийгээр энэ нь хэрэглэгчдэд хол сонсогдож буй ч дуу хоолой ашигладаг төлбөрийн шинэ хэрэгсэл нэг л өдөр QR код шиг нийтийн хэрэглээ болсон байхыг үгүйсгэх аргагүй. Гэхдээ төлбөрийн хэрэгсэл ямар ч хэлбэртэй байлаа гэсэн аюулгүй байдал тун чухал. Ямар ч цахим төлбөрийн хэрэгслийг ашигласан нууц үг болон бусад хувийн мэдээллээ хамгаалахгүй бол эрсдэл хүлээнэ. Энэ онд гэхэд иргэд интернэтээр дамжсан 13 удаагийн гүйлгээгээр 4.3 сая төгрөг залилуулсан гэдгийг Монголбанкнаас сэрэмжлүүлсэн юм. Тиймээс финтек салбарын хөгжлөөс олон нийтийн санхүүгийн болон технологийн мэдлэг хоцроохгүй байх нь чухал. Шинэ технологи нэвтэрлээ ч түүнийг хэрэглэж чадахгүй бол нутагшихгүй.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Үйлдвэрлэлийн салхи эргэлээ

Зүүн Өмнөд Ази үйлдвэрлэлийн төв цэг байхаа больж эхэллээ

 0 сэтгэгдэл


Үйлдвэрлэлийн салхи эргэж байна. Ингэхдээ зүүнээс баруун тийш чиглэсэн энэ салхи нүд ирмэхийн зуур эрчлэн хуйларч, зүгээ өөрчилсөнгүй. Харин алгуур аажмаар тэнхлэгээ эргүүлэн, төв цэгээ сольж байна. Өнгөрсөн 20 жилийн хугацаанд эх газрын Хятадад үндэслэж, Зүүн өмнөд Ази даяар түгсэн үйлдвэрлэлийн төвлөрөл задарч, цэнхэр дэлхийгээр нэг сарьниж эхлэв. Ингэснээр Зүүн өмнөд Ази үйлдвэрлэлийн төв цэг байхаа больж хөгшин Европ эргэн моодонд орж эхэллээ. 

Өнгөрсөн хэдэн жилийн хугацаанд дэлхийн үйлдвэрлэлийн эзэд хөдөлмөрийн хямд хүч, үйлдвэрлэлийн бага өртөгт нь амтшин Зүүн өмнөд Азийн орнуудад үүрээ засаж, үйлдвэрээ эхлүүлсэн. Ингэснээр БНХАУ, Бангладеш, Вьетнам зэрэг орон “дэлхийн үйлдвэр” хэмээх нэр зүүх хүртлээ, өсөн дэвжээд байсан юм. 

Гэвч улс орнуудын худалдааны өрсөлдөөн улам ширүүссэнээр нэмүү өртгийн гинжин хэлхээ үр ашиггүй болж, дэлхийгээр нэг тархсан үйлдвэрлэлийг мухардалд хөтөлж эхэллээ. Бас хүний хүчийг роботууд орлож эхэлсэн нь хямд ажиллах хүчинд дулдуйдан, харь орныг зорьж байсан үйлдвэрлэгчдийг эх нутгаа эргэн зориход хүргээд байна. Тиймээс тэд сүүлийн хэдэн жил ээнэгшин, дасаад байсан азийг орхин, ирсэн замаараа төрсөн нутгаа зорьж эхэллээ. 

Ийнхүү АНУ, Европын компаниуд гэр лүүгээ эргэж эхлэхэд уугуул нутаг нь ч тэднийг элгэсгээр хүлээн авч байна. Тухайлбал, АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трамп энэ нүүдлийг угтан, бизнесийн орчноо улам таатай болгож эхэлсэн. Тэрбээр америкийг дахин бизнесийг дэмжсэн улс болгохоо тунхаглан, татварын хуулиа шинэчилж, аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татварын хувь хэмжээг 14 хувиар бууруулсан юм. Бизнесүүдийг далласан Дональд Трампын бодлого үр дүнгээ үзүүлж, эх нутгаа зорьсон бизнесийн нүүдлийг америкийн аварга компаниуд түүчээллээ. Тухайлбал, дэлхийн хамгийн үнэ цэнтэй компаниудын нэг Apple ирэх таван жилд америкт 30 тэрбум ам.долларын хөрөнгө  оруулалт хийхээ энэ оны эхэнд мэдэгдлээ. Аpple-ийн араас автомашин үйлдвэрлэгчид залгав. 

Тодруулбал, тус улсын автомашины Ford компани Мексикт байгуулах гэж байсан үйлдвэрийн төслөө цуцалж, харин Мичиган дахь үйлдвэрлэлээ 700 сая ам.доллараар өргөжүүлэхээр болов. Тэгвэл General Motors Мексик болон Ази дахь үйлдвэрлэлээ хумьж, Техас болон Мичиганд дахь салбараа тэлэхээр төлөвлөж байна. Эдгээрээс гадна General Electric, Amgen, Merck & Co, Harley-Davidson, Element Electronics зэрэг АНУ-ын томоохон үйлдвэрлэгчийн хараа эрх чөлөөний орныг чиглэж эхлэв. Тэгвэл энэ хөдөлгөөн германд ч өрнөөд байна. Тус улсын био технологийн AMSilk түүчээлээд нисэх онгоц, бэлэн хувцасны компаниуд эргэн ирж байгаа аж. Дэлхийн бизнес, эдийн засгийн хамгийн нөлөө бүхий зөвлөх компани болох McKinsey-гийн тооцоогоор дорноос өрнийг чиглэсэн энэ нүүдэл сүүлийн 10 жил үргэлжилнэ. Зөвхөн бэлэн хувцасны салбарт гэхэд энэ зах зээлийн нийт үйлдвэрлэгчдийн талаас илүү нь 2025 он гэхэд борлуулалтын зорилтот зах зээл рүүгээ илүү ойр байрлана гэж тус компани таамаглаж байна. Ингэснээр үйлдвэрлэгчид нь гол хэрэглэгчид болон аНу болон Европын орнууд руу илүү дөхнө.

Бизнесүүдийг далласан Дональд Трампын бодлого үр дүнгээ үзүүлж эхэлжээ


Энэ нь учиртай. Нэгдүгээрт, Зүүн өмнөд Азийн хөгжиж буй орнуудын эдийн засаг тэлж, иргэдийн амьжиргаа нь дээшилснээр эдгээр улсад хөдөлмөрийн хөлс сүүлийн 10 жилд мэдэгдэхүйц дээшилсэн. 2005 онд тус бүс нутгийн хөдөлмөрийн дундаж хөлс АНУ-ын үзүүлэлтийн арав хуваасны нэгтэй тэнцсэн бол өдгөө гурав хуваасны нэг болтлоо өсчээ. 

Ингэснээр нэгэн цагт Зүүн өмнөд Азийн хямд ажиллах хүчийг түшиглэн уг бүс нутгийг зорьж байсан үйлдвэрлэгчид өдгөө цалингийн өсөлттэй нүүр тулгараад байна. Үүнээс гадна үйлдвэрлэлийн үндсэн хөшүүрэг болдог хөдөлмөрлөх хүч хэмээх ойлголт өдгөө хувьсан өөрчлөгдөж, хүнээс техник рүү шилжиж эхэлсэн. Хүний хүчийг роботууд орлож эхэлсэн тул үйлдвэрлэгчдийн хувьд ажиллах хүч, хөдөлмөрийн хөлс, цалин зэрэг нь цаашид толгойн өвчин байхаа болиход ойрхон байна. McKinsey-гийн судалгаанд оролцсон бэлэн хувцасны үйлдвэрлэгчдийн 80 хувь нь 2025 он гэхэд бүрэн автомат хэлбэрт шилжинэ хэмээн дүгнэжээ. 

Сүүлийн 20 жил дэлхийн үйлдвэрлэл хаана л хямд өртөг байна, тэнд үйл ажиллагаа явуулж, тив, дэлхийгээр нэг тархацгаасан. Гэтэл нэмүү өртгийн гинжин хэлхээнд тулгуурласан энэ зүй тогтол нь эргээд үйлдвэрлэлийн зардлыг өсгөж эхэлжээ. Шинжээчид байршил, тээврийн зардал, цаг хугацаа яагаад чухал болохыг хос жинсний жишээгээр тайлбарласан. 

Германы шинжээчид хос жинсэн өмд үйлдвэрлэж, борлуулах нийт өртгийг үйлдвэрлэлийн байршлаар нь тооцоход тус бүтээгдэхүүнийг Хятадад үйлдвэрлээд Германд экспортлох нь Туркт бүтээж, Германд борлуулснаас гурван хувиар өндөр өртөгтэй байжээ. 

Мөн нэг жинсэн өмдийг Хятадад үйлдвэрлэж, АНУ-д борлуулахад 11.4 ам.доллар. Харин бүрэн автомат төхөөрөмж ашиглан Мексикт үйлдвэрлээд АНУ-д борлуулах нь 10 ам.долларын өртөгтэй аж. Азиас барууны орнууд рүү экспорт хийхэд далайгаар 30 хоног зарцуулдаг байна. Өөрөөр хэлбэл, өмд үйлдвэрлээд түүнийгээ хил дамнан, далай гатлах борлуулах нь тээвэрлэлтээс гадна асар үнэтэй цаг хугацаа, түүнийг дагасан зардал үүсгэдэг. Тун энгийнээр тайлбарлавал, цаг хугацааг товчилсноор мөнгө хэмнэнэ гэсэн дүгнэлтэд хүрсэн байна. 

Энэ мэт дэлхийн үйлдвэрлэлийн салбарт бий болж буй хувьсал өөрчлөлтийн улмаас үйлдвэрлэгчид байршлаа солин, нүүдэллэж эхлээд байгаа нь энэ. Хамгийн гол нь үүнийг даган дэлхийн мөнгөний урсгал ч зүгээ өөрчлөөд байна. Ийнхүү дэлхийн үйлдвэрлэлд өөрчлөлт хөдөлгөөн өрнөхийн хэрээр улс орнууд ч энэ хөдөлгөөнөөс давуу тал олж, бизнес эрхлэгчдийг даллан дуудахаар аль байдгаараа хичээж байна. Агуу Америк хүртэл орлогоо татвараа бууруулан, үйлдвэрлэгчдэд хошуугаа дэвсэж буйгаас харахад энэ өрсөлдөөн хэр ширүүн өрнөж буйг харж болохоор байна. 

Дэлхийн бизнесийн орчны нэгээхэн хэсэг болсон Монгол Улс ч энэ өөрчлөлтөөс хоцрох ёсгүй. Тэр тусмаа роботуудаар хүч сэлбэсэн үйлдвэрлэлийн шинэ эрин бидний сул талыг нөхөж буй. Учир нь хүн ам, хөдөлмөрийн хүчээр Монгол Улс Зүүн өмнөд Азийн орнуудаас харьцангуй доогуурт тооцогддог нь манай улсад үйлдвэрлэл хөгжүүлж, зах зээлээ тэлэх нэг сорилт болдог. Тиймээс дэлхийн үйлдвэрлэгчид биднийг төдий л тоодоггүй байсан нь энэ. Тэгвэл дэлхийн үйлдвэрлэлээр роботуудаар хүч сэлбээд эхэлбэл хүн цөөнтэй гэх бидний сул талыг амархан нөхчихөөр байна. Энэ хэрээр задарч буй дэлхийн үйлдвэрлэлийг өөртөө татах боломж нээгдэх юм.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Ухаалаг утас хэрэглэгчдийн өгөгдлийг Google-д дамжуулдаг

 0 сэтгэгдэл

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Мини хиймэл дагуулаар шуурга, хуй салхийг бүртгэнэ

 0 сэтгэгдэл

RainCube (Radar in a CubeSat) бяцхан хиймэл дагуулд суурилуулсан бороо, цас тодорхойлох үүрэгтэй цомхон төхөөрөмж ашиглан хуй салхины мэдээлэл цуглуулж болох эсэхийг АНУ-ын NASA-агаарын нислэг, сансрын уудмыг шинжлэн судлах үндэсний агентлаг туршиж байна. NASA-гийн JPL тийрэлтэт хөдөлгөөний лабораториос хэрэгжүүлж буй RainCube-ийн туршилтын зорилго нь жижиг хиймэл дагуул ашиглан цаг агаарын үзэгдлийг бага өртөг зардлаар нарийн тодорхойлоход оршино. Судлаачид нүүдлийн шувуутай төстэй зарчмаар нисдэг хэд хэдэн хиймэл дагуул ашиглан хуй салхины төв доторх нөхцөлийг шуурхай дамжуулахаар зорьж буй. Хүлээж авсан мэдээлэлдээ үндэслэн бороо, цас, мөндөр орох магадлал, хэмжээ зэргийг оновчтой тодорхойлохыг хичээж байна. Ийм өгөгдлийн ачаар цаг уурын мэдээлэл илүү нарийвчлалтай болох юм.

RainCube хиймэл дагуул 12 килограмм жинтэй. Борооны шүхэртэй төстэй, 50 сантиметр орчим диаметртэй антенн нь хуй салхины төв рүү тусгай радио дохио цацна. Төв дэх борооны дуслаас ойсон дохио нь хуй салхины эрч, үүсэх тунадасны талаар мэдээлэл болж хувирна. Эдүгээ хүртэл ашиглаж ирсэн радар системүүд овор ихтэй, нүсэр байлаа. JPL-ийн инженерүүд анх удаа ийм системийн оворыг багасгаж CubeSat хэмээх жижиг хиймэл дагуулд багтахаар цомхон болгож дөнгөжээ. Овор багассаны ачаар радиолокацын системийн цахилгаан хэрэглээ ч багассан байна. NASA энэ оны долдугаар сард CubeSat хиймэл дагуулын туршилтын загварыг дэлхий орчмын тойрог замд анх туршсан юм. Туршилтын явцад энэ оны наймдугаар сард Мексикийн дээр үүсэж буй догшин салхины дүрсийг анх удаа амжилттай буулгасан. Мөн дөнгөж үүсэж буй Флоренс хар салхины анхны зургийг ч RainCube дагуулаас авчээ. NASA цаашид хүчтэй хуй салхи, хар салхийг урьдчилан тодорхойлох, цаг уурын үзэгдэл, дэлхий дулаарлын нөлөөг хэмжих зориулалттай RainCube хиймэл дагуулын томоохон флот үүсгэхээр төлөвлөж байна.