A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/1804/

Ханиад нас баралтын тав дахь шалтгаан болж байна

Вирусийн эмчилгээг өнөөдрийг хүртэл олоогүй

Ханиад нас баралтын тав дахь шалтгаан болж байна
 0 сэтгэгдэл

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/1804/


УНТЭ-ийн Уушгины эмгэг судлалын тасгийн эмч, клиникийн профессор Ц.Батцэнгэлтэй томуугийн А хүрээний вирусын талаар ярилцлаа. Тэрбээр H1N1 вирус нь халдварлах чавдар сайтай учир маш богино хугацаанд олон хүнийг хамардаг. Тиймээс вирусын халдвар авсан тохиолдолд 10 хүний ес нь өвчилдөг хэмээн онцлов.

-Он гарснаас хойш томуугийн А хүрээний вирусийн өвчлөл нэмэгдэх болсон тухай ЭМЯ-наас мэдээлсэн. Энэ нь 2009 оноос хойш гурван жилийн хугацаанд 30 хүний амь насыг авч одсон гахайн ханиад шүү дээ. Гэтэл яагаад улирлын томуу гэж энгийн ханиад мэт яриад байгаа юм бэ?

-2009 онд А хүрээний H1N1 вирус нь дэлхийд цар тахлын хэмжээнд хүрсэн. Анх мексик улсад гарсан. Тус улсад гахайн фермээс анх хүнд дамжиж тархсан гэж үздэг. Дараа нь хүнээс хүнд дамжих замаар нийт 200 гаруй оронд тархсанаар цар тахлын хэмжээнд хүрсэн. Тухайн үед H1N1 вирус нь генийн бүтцийн хувьд гахай, шувуу болон хүний томуугийн генийн аль алийнх нь шинж тэмдгийг агуулсан эрлийз хэлбэрийн вирус байсан. Одоогийн А хүрээний H1N1 вирус нь хүний томуугийн вирус болж хувирсан. Уг нь амьсгалын замын вирус шувууны томуу шувуундаа, хүний томуу хүндээ, гахайны томуу гахайндаа халдварладаг байсан. Гэтэл гахайны томуугийн вирус хүний популяци руу орж, эрлийз хэлбэрийн вирус үүсэхээр хүний дархлааны тогтолцоо нөгөө вирусыг хүлээн авах чадвар байхгүй. Дархлаа бэлэн биш учраас илүү хоруу чанартай, хурдан тархалттай, халдвар ихтэй вирус болчихож байгаа юм. Энэ вирус 99 хувийн халдвартай гэж үздэг. Хүнээс хүнд агаар дуслын замаар дамжиж халддаг учир маш богино хугацаанд олон хүнийг хамран өвчлүүлдэг. Тиймээс дэлхийн түүхэнд олон төрлийн цар тахлууд А хүрээний вирусээр халдсан байдаг. Агаар дуслаар дамжиж халдахаар амьсгалын замаас гадна бүх эрхтэн тогтолцоонд нөлөөлдөг. Энэхүү вирус эхлээд хүний бие рүү нэвтрээд цус руу ордог. Эхний нууц хугацаа дунджаар 1-2 хоног байдаг.

Нэг вирус дунджаар 7-14 хоног хүний биед амьдардаг

-Одоогоор ЕБС, их сургуулиуд амарсан байгаа. Харин цэцэрлэгүүд хүүхдүүдээ хэвийн хүлээж авч байгаа боловч ханиад болон утаанаас шалтгаалан ирц 50-иас доош хувьтай байна. Ийм үед ямар арга хэмжээ авах ёстой вэ?

-Энэхүү вирусийн халдвар авсан тохиолдолд 10 хүний ес нь өвчилнө гэсэн үг. Бүх насны хүн өвчилдөг. Гэхдээ бага насны хүүхдийн дархлаа сул байдаг учраас илүү өвддөг. Өвчилсөн тохиолдолд удаан хугацаанд эдгэхгүй байх, хатгаагаар хүндрэх, тэр тусмаа нас барах тохиолдол бага насны хүүхдэд илүү тохиолддог. Сургууль, цэцэрлэгт халдвар авах нөхцөл ихтэй. Тиймээс хүүхдээ бүрэн эдгэтэл нь гэртээ байлгах хэрэгтэй. Ханиадтай хүүхэд эрүүл хүүхдийн дунд ороод халдвар тараадаг. Нэг вирусийн халдварт өртсөн, дархлаа суларсан үед өөр шинэ хэлбэрийн вируст өртөхөд амархан байдаг учир ханиаднаас салдаггүй. Амьсгалын замын ханиад үүсгэдэг нийт 200 гаруй төрлийн вирус байдаг. Нэг өвдсөн вирусээр дахиж өвддөггүй.

-Ханиад томуу, цаашлаад уушгины өвчлөл их байгаагийн гол шалтгаан нь агаарын бохирдол гэхэд нэг их буруудахгүй байх. Хүүхдээ аваад хөдөө, гадагшаа явсан эцэг, эхчүүд очоод л хүүхдийнх нь ханиад өргөс авсан юм шиг эдгэсэн тухай ярьж байна. Та санал нийлэх үү?

-Санал нийлэлгүй яахав. Эрүүл агаар туйлын чухал. Утаагүй, хүчилтөрөгчөөр баяжсан агаараар амьсгалах эрхтэй. Тиймээс төр засгийн зүгээс яаралтай арга хэмжээ авч өгөхийг мэргэжилтний хувиар хүсэж байна.

-Нийслэлчүүдийн уушгины өвчлөл сүүлийн жилүүдэд нэмэгдэж байна. Шалтгаан нь юу гэж харж байна?

-Ханиад, томуу хүндэрч хатгаа болох нь их байна. Мөн агаарын бохирдол амьсгалын эрхтэн тогтолцооны хамгаалалтыг алдагдуулснаас болж мөн л уушгины хатгалгаа болдог. Агаарын бохирдол уушгинд яагаад муу вэ гэвэл, эрүүл хүний бие махбод тодорхой зөвшөөрөгдөх хэмжээний тоос тортог, утаа, бактери болон вирусийг шүүж, цэвэрлэх тогтолцоотой. Зөвшөөрөгдөх хэмжээнээс маш их хэмжээний утаа уушгинд ороод ирэхээр тэр хамгаалалт алдагддаг. Хамгаалалтгүй болсон тогтолцоонд ямар ч бактери, мөөгөнцөр үржээд ханиад томуу тусах, хатгаа болох, уушгины өвчлөл үүсэх нөхцөл бий болдог.

-Одоо дэгдээд буй вирусээр өвчилсөн тохиолдолд ямар эмчилгээ шаардлагатай вэ?

-А хүрээний вирусийн эсрэг римантадин, тамифлю гэсэн хоёр янзын эмийг дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллагаас санал болгосон. Энэ эм нь нэг эсээс нөгөө эс рүү дамжих замыг хаадаг болохоор 24-48 цаг дотор үр дүн үзүүлэх нөлөөтэй. Харин вирус цус руу ороод тархсан тохиолдолд үр дүн багатай. Олон төрлийн вирус байгаа болохоор бусад төрлийн вируст үйлчлэх эм байхгүй. Цочмог хатгаатай хүмүүс вирусийн эсрэг бэлдмэл, хажуугаар нь халдвар, вирус, бактери болон үрэвслийн эсрэг, хордлого тайлах гэх мэт эмчилгээнүүдийг цогцоор нь хийж байна.

• Одоогийн А хүрээний H1N1 вирус нь хүний томуугийн вирус болж хувирсан. 

• Олон төрлийн вирус байгаа болохоор бусад төрлийн вируст үйлчлэх эм байхгүй. 

• Амьсгалын замын өвчлөл халдварын бус өвчлөлийн нэгдүгээрт, нас баралтын шалтгаанаар дөрөвдүгээр байрт бий.

-Ханиад нь хатгаа болсон хүүхдүүд эмнэлгээр дүүрэн байна. 5-10 хоног эмнэлэгт хэвтээд гардаг боловч буцаад ирдэг гэж эмч нар ярьдаг. Үүний шалтгаан нь юу юм бол. Эцэг, эхчүүд эмчилгээ дутуу хийдэг гэж байсан?

-Нэг вирус дунджаар 7-14 хоног хүний биед амьдардаг. Дархлаа сул, уушгины үйл ажиллагаа сэргээгүй байгаа үед шинээр халдвар авч болно. Хүүхдээ сайн эдгээгүй байхад нь цэцэрлэг, сургуульд явуулахаар өөр хэлбэрийн вирусийн халдвар аваад хатгаа болж хүндрээд байгаа юм.

-H1N1 вирус хоруу чанар ихтэй гэсэн. Хүний биед ямар муу нөлөөтэй вэ. Анх манай улсад гарч байсан шигээ хүний амь насанд хүрэх эрсдэл бий юу?

-Хүний амь насанд хүрэх эрсдэлтэй. Одоогоор судалсан тоо баримт байхгүй. Гэхдээ хатгаагаар хүндрээд нас барах тохиолдлууд зөндөө байна. ЭМЯ-наас хатгаагаар нас барсан хүмүүсийн тоог гаргадаг. Амьсгалын замын өвчлөл халдварын бус өвчлөлийн нэгдүгээрт, нас баралтын шалтгаанаар тавдугаар байрт ордог. Эрсдэлт хүчин зүйл их учраас жил бүр нас барах тохиолдол нэмэгдэж байгаа.

-H1N1 вирус манай улсад дэгдэж эхэлснээс хойш 10 жил боллоо. Энэ хугацаанд жил бүр гарч байсан гэсэн үг үү. Хэрэв тийм бол дэгдэлтээс урьдчилан сэргийлэх хангалттай хугацаа юм биш үү?

-Жил бүр томуугийн үндэсний төвийн цахим хуудсанд томуугийн дэгдэлтийн судалгааны сорьцын шинжилгээний төлөв харагддаг. Гэхдээ жил бүр өөрчлөгддөг учраас вирусийг эмчлэх түвэгтэй. Вирусийн эмчилгээ өнөөдрийг хүртэл шийдэгдээгүй байгаа.

-Урьдчилан сэргийлэхийн тулд яах ёстой вэ?

-Вакцин хийлгэх шаардлагатай. Хоёроос бага настай хүүхэд, 65-аас дээш настай, архаг суурь өвчтэй болон жирэмсэн эмэгтэйчүүд вакцин хийлгэх нь зүйтэй. H1N1 вирус дотроо маш олон төрөл. Жил бүр өөрчлөгдөж байдаг.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Амны хаалт ховор бараа боллоо

 0 сэтгэгдэл
  • Нэг удаагийн амны хаалт үйлдвэрлэдэг “Мөнхийн тун” компани 24 цагаар ажиллаад ч захиалгаа дийлэхгүй байна
  • Иргэд амны хаалтны эрэлд гарч эмийн бөөний төвүүдийг нэгжин сураглаж явав. Зарим эмийн сан амны хаалтны эрэлт нэмэгдсэнийг далимдуулж үнийг нь хоёр дахин нэмж, 300 болгожээ

Нэг үеэ бодвол монголчууд аминдаа хайртай болжээ. Эмийн сангуудаар орж амны хаалт, гар ариутгагч сурсан олны хөл тасрахгүй байна. “Бөмбөгөр” худалдааны төвийн замын урд хэсэгт орших эмийн бөөний төвүүд хөл хөдөлгөөнтэй байлаа. Хүн бүрийн сурагласан амны хаалт нүдний гэм болжээ. Ганц хоёр газар 300-400 төгрөгийн үнэтэй байна. “Мөнхийн тун” компани нэг удаагийн амны хаалт үйлдвэрлэж буй ч 24 цагаар ажиллаад ч захиалгаа дийлэхгүй байгаа талаар эмийн санч нар нь хэлж байв. Тус салбар бямба гарагт 35 мянган ширхэг амны хаалт борлуулсан бол ням гарагийн өглөө 10 мянган ширхгийг хүлээж аваад дуусчээ. Мөн гар ариутгагч этилийн спирт эрэлт ихтэй байна. Одоогоор 9000 ширхэг гар ариутгагч захиалсан хэмээлээ. Иргэн Н.Баатар “Эмийн бөөний төвүүдээр ороод нэг удаагийн амны хаалт авч чадсангүй. Аргаа бараад үнэтэйг нь худалдаж авлаа. Амны хаалт ховор бараа болжээ” хэмээн ярьж зогслоо. “Фарм трейд”-ийн эмийн санчаас хижээл насны эмэгтэй ийн гуйж зогсов. “Амны хаалт ганц ширхгийг зарчихаач, энд хайрцагт зөндөө харагдаад байна шүү дээ” гэхэд “Тусгай захиалгатай бараа байгаа юм аа эгч ээ, эмнэлгээс урьдчилан захиалга өгсөн учраас тоо ёсоор нь баглаж тавьчихаад байна” хэмээн хариулж байхтай тааралдав. Гудамжаар алхаж буй хүмүүсийн дийлэнх нь амны хаалт зүүсэн харагдсан. Өвчлөхгүйн тулд хүн бүр ийн хичээж байна. Зарим эмийн сан нэг хүнд амны хаалт таван ширхгээс илүү өгөхгүй гэдгээ хэлж байлаа. “Монос” группийн эмийн бөөний төвд ч мөн амны хаалт тасарчээ. Тус эмийн сангийн хөтөч нь “Амны хаалт бямба гарагт дууссан. Манайх үйлдвэрлэдэггүй. Өөр газраас авдаг болохоор ерөнхийдөө хомсдоод байна. Өглөөнөөс хойш амны хаалт сураглаж ирсэн хүмүүсийг хоосон буцааж байна” гэж ярилаа. Иргэд амны хаалтны эрэлд гарч эмийн бөөний төвүүдийг нэгжин сураглаж явав. Зарим эмийн сан амны хаалтны эрэлт нэмэгдсэнийг далимдуулж үнийг нь хоёр дахин нэмж, 300 болгожээ. Аминдаа хайртай бусдыг хүндэтгэдэг хүмүүс амны хаалт сураглаж явахад зарим хэнэггүй нөхдөд гудамжинд нусаа нийж, цэрээ хаяж байв. Ийм бүдүүлэг хүмүүст арга хэмжээ авах хэрэгтэй бололтой. 

Ханиаднаас болж махны үнэ нэмэгдээгүй 

“Бөмбөгөр” худалдааны төв олны хөлд дарагджээ. Тус худалдааны төвөөр үйлчлүүлэгчдийн олонх нь амны хаалтгүй яваа харагдлаа. Сургууль, цэцэрлэгийн үйл ажиллагааг зогсоож, хүүхдүүдээ олон хүн цугларсан газраар авч явахгүй байхыг анхааруулсан хэдий ч эцэг, эхчүүд үл ойшоов. Зах дотор нааш, цааш хөлхөлдөх хүмүүсийн дунд хүүхдүүд нэлээд байлаа. Ханиадны сургаар адууны мах гүйлгээтэй байна, үнэ ч нэмэгдсэн гэсэн мэдээллийн мөрөөр лавлахад махны худалдаачид “Тэгтлээ ховордоогүй байна. Өнөөдрийн борлуулалт жирийн өдрийнхтэй л ижил байна. Адууны мах 10 мянга, үхрийн мах 9000 төгрөг байгаа” гэсэн хариулт өглөө. Харин урд хөршөөс оруулж ирсэн тахианы махны үнэ үл ялиг нэмэгджээ. Тахианы мөч 14 хоногийн өмнө килограмм нь 8000 төгрөгийн үнэтэй байсан бол 9000 болж мянган төгрөгөөр өсчээ. Тахианы цээж мах килограмм нь 14000 болсон байна. 

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Сайхан болох гээд сайн дурынхнаар тоглуулсаар байх уу

 0 сэтгэгдэл
  • Маникюрын мах авдаг хэрэгсэл, шүдний чигчлүүр, сахлын татуурга гээд арьс гэмтээж, цус гаргах багаж ашигладаг бүх л үйлчилгээ халдвар тараах эрсдэлтэй
  • 2019 онд мэргэжлийн хяналтын ерөнхий газраас гоёлын гоо сайхны 186 газар хяналт шалгалт хийж, нян судлалын шинжилгээ, физик хэмжилт авахад зарим эмнэлэг, гоо сайхны газрууд эрүүл ахуй, халдвар хамгааллын дэглэмийн шаардлагыг хангахгүй байгаа нь илэрчээ
  • Гоо сайхны үйлчилгээ аваад хохирсон нэгэн эмэгтэй “15 мянгаар булган сормуус суулгуулсан. Гэтэл маргаашаас нь эхлээд нүд тэсэхийн аргагүй загатнаж, сормуусны сүв маань улайж үрэвссэн” гэж бидэнд ярилаа
  • Арьсны Өвчин Судлалын Үндэсний Төвд хумсны өвчлөлтэй холбоотойгоор 2016 онд 422, 2017 онд 360, 2018 онд 377 иргэн хандсан байна. Харин 2019 оны эхний 10 сарын байдлаар хумсны өвчлөлийн 476 тохиолдол бүртгэгдсэн нь энэ төрлийн өвчлөл ихсэж байгааг харуулж байна

Анхааралгүй орхиж боломгүй баримт Арьсны өвчин судлалын үндэсний төвийн жил жилийн тайлангаас харагдлаа. Энэ бол хумсны өвчлөл бөгөөд 2016 оноос хойш ийм эмгэгээ эмчлүүлэх гэсэн иргэдийн тоо тасралтгүй өсөж ирсэн байна. Тухайлбал, 2016 онд 422 хүн дээрх оношоор эмчилгээ хийлгэсэн бол, 2017 онд 360, 2018 онд 377 харин өнгөрсөн оны эхний 10 сарын байдлаар хумсны өвчлөлийн 476 тохиолдол бүртгэгдсэн нь энэ төрлийн өвчлөл ихсэж байгааг харуулж буй. Хумс засал бол ердийн л гоо сайхны үйлчилгээ. Гэтэл энгийн үйлчилгээ авсныхаа төлөө эмнэлгийн хаалга татах хэмжээнд хүрч буй нь гоо сайхны стандарт хангаагүй салон, гол чадвараа сураагүй гоо сайханчидтай холбоотой юм. Монголд Make up artist гэсэн шошгыг өөртөө наасан захын сайн дурын “уран сайханч” гоо сайханчаар ажиллаж байна. Энэ салбарт хумс будаж сураад маникюрчин, сормуус нааж чаддаг бол сормуус артист, нүүрээ дажгүй будчихдаг нь шивээсчин, сургалтын төв гэж бичээд сургуулийн хэмжээнд үнэлэгддэг газрууд олон болжээ. Харин өнөөх сургалтын төвийг төгссөн нөхөд өөрсдийгөө мэргэжлийн артист гэж нэрлэн, сормуус суулгах, хумс засал, нүүр будах үйлчилгээг гэрээр хүртэл хийж байгаа нь дээрх өвчний үндсийг тавьж байгааг эрүүл мэндийн салбарынхан анхааруулж байна. Охид бүсгүйчүүдийн мэдээллээ хуваалцдаг цахим сүлжээнд “Сормуус суулгуулах гэж очоод нүдээ гэмтээчихлээ, хумсаа засуулах гээд цусыг нь гаргачихлаа” гэх сэтгэгдлүүд олонтаа харагдана. Зориулалтын салонууд хүртэл шаардлага хангахгүй байхад гэрээр очиж үйлчилгээ үзүүлдэг “тэнэмэл” гоо сайханчдын балаг түүнээс ч их. Бүр энэ төрлийн явуулын ажлын байрны ард орон байрны хулгайн гэмт хэрэгтнүүд ч нуугдаж байсан тохиолдол бий. 

Сандал ширээ тавьсан болоод салоны үйлчилгээ амлаж буй газруудыг онцгойлон анхаарах хэрэгтэй

Гэрээр очиж үйлчилгээ үзүүлдэг сургалтын төвийн болсон болоогүй сертификаттай, энд тэндхийн булан тохойд сандал ширээ тавьсан болоод салоны үйлчилгээ амлаж буй газруудыг онцгойлон анхаарах хэрэгтэй. “Сормуус суулгуулахаар мөнгөө төлсөн. Гэтэл нүд маань хатгаж өвдөөд, хэд хоног нулимс гоожлоо. Өөрт нь хэлэхээр тоохгүй юм” гэх зэрэг гомдлыг цахим ертөнцөд олон харсан. Сэтгэгдэл хэсэгт нь гоёлын гоо сайхны үйлчилгээ аваад хохирсон хүүхнүүд хэдэн зуугаараа орж ирнэ. Тэдний дийлэнх нь хямд үнэтэй баталгаагүй гоо сайхны үйлчилгээ авсны улмаас хохирогч болох аж. Хумсаа будуулах, хөмсөг шивүүлэх, сормуус суулгах, нүүр будуулах, вакс хийлгэх гээд эмэгтэйчүүдийн энэ төрлийн үйлчилгээний эрэлт барагдахгүй. “Дуудлагаар очиж гелен хумс, бүх төрлийн будалт хийнэ” гэсэн зарын дагуу залгахад “Яг одоо яваад очих боломжтой. Гелен будалт 5-10 мянга, гелен хумс 15-30 мянгаар хийнэ” гэлээ. Эрүүл ахуйн стандартыг хэрхэн хангах талаар тодруулахад “Хумс будахын төдий халдвар авна гэж юу байхав. Би чанартай будаг хэрэглэж, багажаа зориулалтын уусмалаар ариутгадаг. Мөн мэргэжлийн сертификаттай” гэж хариулсан юм. Багаж, зүү тариурыг ариутгахдаа спиртээр арчдаг арга үеэ өнгөрөөж, зориулалтын туяагаар шарж, битүүмжлэн хадгалдаг, аль эсвэл нэг удаагийн багаж хэрэглэдэг болоод өчнөөн удаж буйг энд дурдах хэрэгтэй. 2019 онд мэргэжлийн хяналтын ерөнхий газраас гоёлын гоо сайхны 186 газар хяналт шалгалт хийж, нян судлалын шинжилгээ, физик хэмжилт авахад зарим эмнэлэг, гоо сайхны газрууд эрүүл ахуй, халдвар хамгааллын дэглэмийн шаардлагыг хангахгүй байгаа нь илэрчээ. Харин эмчилгээний гоо сайхны 57 эмнэлгийн найм нь үйл ажиллагаа эрхлэх тусгай зөвшөөрлийн чиглэлд мэргэшсэн эмчгүй, Монгол улсад бүртгэлгүй өвчнийг оношлох, урьдчилан сэргийлэх шинэ техник, технологи, арга хэрэгсэл ашигласан, өөрсдийн баталсан эмнэл зүйн заавраар эмчилгээ явуулж байжээ. Мөн мэс заслын тусламж, үйлчилгээ явуулж буй эмнэлгүүдийн 59 хувь нь шаардлага хангаагүй агааржуулалтын системтэй, мэс заслын дараа шархны халдварын байдалд тандалт, судалгаа хийдэггүй, мэргэшсэн ариутгагчгүй, ариутгалын хэсэг нь шаардлага хангаагүй зэрэг зөрчлүүд илэрсэн байна. Маникюр, сормуус суулгах, хөмсөг шивэх зэрэг үйлчилгээнүүд хүний арьс салстад ажилбар хийдэг, гэмтээх эрсдлийг агуулдаг гэдгийг санах хэрэгтэй. Гоо сайхны үйлчилгээ аваад хохирсон нэгэн эмэгтэй “Сормуус суулгахаар нүд тодроод ирдэг учраас баярын өмнө үйлчилгээ авахаар шийдсэн. Эмэгтэйчүүд янз бүрийн л үйлчилгээ хийлгэдэг шүү дээ. Цаг зав бага, бас мөнгөний боломжиндоо тааруулан дуудлагаар сормуус хийнэ гэсэн охинд хандсан. 15 мянгаар булган  сормуус суулгуулсан. Гэтэл маргаашаас нь эхлээд нүд маань тэсэхийн аргагүй загатнаж, сормуусны сүв маань улайж үрэвссэн. Хийлгэсэн хүнтэйгээ холбогдсон боловч намайг блок хийгээд алга болсон. Халдварт өвчин аваагүйдээ баярлаж сууна. Бохир орсны улмаас үрэвссэн юм билээ” гэж бидэнд ярилаа.

Эмчилгээний гоо сайханд стандарт бий ч гоёлын гоо сайханчдад тавигдах шаардлага хангалттай бус

Хүний арьсны гоо сайхантай холбоотой эмгэгийг эмчлэх, мэс засал хийх, арьс гэмтээх үйлчилгээг үзүүлж, эмчлэхэд чиглэсэн зөвлөгөө өгөх эрх бүхий, тусгай зөвшөөрөлтэй, мэргэжлийн байгууллагын үйлчилгээг эмчилгээний гоо сайхан гэнэ. Харин гоёлын гоо сайхны үйлчилгээ үзүүлэгч байгууллагууд арьс салстыг гэмтээх үйлчилгээ үзүүлэх эрхгүй. Зөвхөн массаж, нүүр будалт, маникюр, педикюрын үйлчилгээ үзүүлэх эрхтэй. Манайд үйл ажиллагаа явуулдаг үсчин, гоо сайхны салон гэсэн газрууд гоёлын гоо сайхны үйлчилгээг үзүүлдэг. Журмандаа маникюр, педикюрын үйлчилгээ үзүүлж болно гэсэн заалт байдаг боловч, тэдэнд тавигдах шаардлага тодорхой бус. Гэтэл В,С,D вирус нь арьс салстын бүрэн бүтэн байдал алдагдсан үед буюу цусаар мөн бэлгийн  замаар халдаж болно. Маникюрын мах авдаг хэрэгсэл, шүдний чигчлүүр, сахлын татуурга гээд арьс гэмтээж, цус гаргах багаж ашигладаг бүх л үйлчилгээ халдвар тараах эрсдэлтэй аж. Халдварт өвчин судлалын үндэсний төвд өдөрт 30 хүн үйлчлүүллээ гэхэд тэдний 10-15 хувь нь гоёлын гоо сайхны үйлчилгээнээс халдвар авсан байгааг мэргэжлийн эмч онцолж байв. Баталгаагүй үйлчилгээний цаана таны насан туршийн эрүүл мэнд, гоо сайхан золиос болох аюултай тул хямд үнээр үйлчилгээ үзүүлэхийг санал болгож буй явуулын гоо сайханчид, баталгаагүй газруудаар үйлчлүүлэхгүй байхыг уншигчдадаа зөвлөе. 

Энэ талаар Нийслэлийн мэргэжлийн хяналтын газрын Эрүүл ахуй, халдвар хамгааллын хяналтын улсын ахлах байцаагч, Д.Дэлгэрбаяраас тодрууллаа. 

-Сүүлийн жилүүдэд маникюр, педикюрын сургалт олширч байна. Энэ төрлийн сургалтын үйл ажиллагаа явуулдаг байгууллагуудад ямар шаардлага тавьдаг вэ? 

-Сургалтын байгууллагууд Хөдөлмөр, нийгэм, хамгааллын яамнаас зөвшөөрлөө авдаг. Манайх эрх зүйн хүрээнд сургалтын төвүүдэд хяналт шалгалт хийх эрхгүй. Өнгөрсөн онд төлөвлөгөөт шалгалтыг үсчин, гоо сайхны газруудад хийсэн. 

-Гоёлын гоо сайхны үйлчилгээ эрхлэгчдэд тавигдах нэгдсэн стандарт гэж бий юу? 

-Багажаа ариутгах, эрүүл мэндийн шинжилгээнд хамрагдсан эсэх, мэргэжлийн ур чадвар нь ямар хэмжээнд байна гэхчлэн хумс гоо заслын үйлчилгээ тодорхой хэмжээний эрсдэл дагуулдаг. Ширээ, сандал тавиад л үйлчилгээ үзүүлж байна. Гэвч үсчин, гоо сайхны газрын стандарт гэж байдаг ч маникюр, педикюрын үйлчилгээний стандарт гэж байхгүй нь асуудал дагуулж байна. Яам нэгдсэн стандарттай болгохоор ажиллаж байгаа юм билээ. Зөвхөн маникюр, педикюрын үйлчилгээ үзүүлэгчдэд төлөвлөгөөт шалгалт хийх боломжгүй учир иргэдээс ирсэн гомдлын дагуу шалгалт хийдэг. Гэхдээ гоо сайхны газруудад төлөвлөгөөт шалгалт хийхдээ хамт хяналт тавьж, шаардлагатай зөрчлийг арилгуулах арга хэмжээ авдаг. 

-Ихэвчлэн ямар төрлийн зөрчил илэрдэг вэ. Эрүүл ахуйн шаардлага хангаагүй нөхцөлд үйл ажиллагаа явуулсан бол тухайн газрыг хаах боломжтой юу? 

-Ерөнхийдөө мэргэжлийн бус хүмүүс үйлчилгээ үзүүлж байна. Ариутгал, эрүүл ахуйн нөхцөл хангалтгүй гэх мэт нийтлэг зөрчил бүртгэгддэг. Зөрчлийн тухай хуулиар арга хэмжээ авна. Харин үйл ажиллагааг нь шууд зогсоох эрх бидэнд байхгүй. Хуулийн дагуу прокуророос зөвшөөрөл авах ёстой. 

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Ц.Даштуяа: Ходоодны үрэвслийг тоохгүй орхиж болохгүй

 0 сэтгэгдэл
  • Хеликобактераа устгалаа ч үрэвслээ эмчлэхгүй тохиолдолд ходоодны хорт хавдар болдог
  • Гэр бүлийн нэг гишүүн хелико­бактертай бол бусдад нь халдварласан байх магадлал маш өндөр байдаг. Тэгэхээр бүгд шинжил­гээгээр баталгаа­жуулаад эмчлүүлэх хэрэгтэй

Буруу хооллолт, эрүүл ахуйн дэглэм ба­римтлаагүй зэргээс шалтгаалж ходоодны өвчлөл улам нэ­мэгдсээр байгаа билээ. Гэтэл зарим хүмүүс ходоодны шархаа тоохгүй явсаар байгаад эцсийн шатанд нь хүргэснийхээ дараа эмнэлэгт хандах тохиолдол цөөнгүй байдаг аж. Ходоод нь өвдсөн тохиолдолд ямар арга хэмжээ авах болон хэрхэн эм­нэх талаар УНТЭ-ийн тэргүүлэх зэргийн эмч Ц.Даштуяагаас тодрууллаа. 

-Ходоод нь өвддөг хүмүүст ямар шинж тэмдэг илэрдэг вэ? 

-Ходоодны үрэвслийг шалтгаантай, хеликобактерийн халдвараас шалтгаантай, цөсний сөөргөө буюу эмийн шалтгаантай гэж гурав ангилдаг. Эдгээрээс хамгийн түгээмэл тохиолддог нь хеликобактерийн шалтгаан. Энэ үед ходоод, хэвлий гэдэс орчимд эвгүй оргих, цанхайх, гэдэс дүүрэх, суулгах, эсвэл өтгөн хатах, цээж хорсох, хоолны шингэц муудах зэрэг шинж тэмдэг илэрдэг. 

-Дээрх шинж тэмдэг илэрсэн тохиолдолд ямар арга хэмжээ авах ёстой вэ? 

-Эдгээр шинж тэмдэг илэрсэн бол хеликобактерийн халдвар авсан эсэхээ баталгаажуулах шинжилгээ өгөх хэрэгтэй. Энэхүү шинжилгээг цусаар өгөх нь үр дүн муутай учир өтгөнөөр, амьсгалын сорилоор, эсвэл дурандуулж болно. Шинжилгээний хариу хеликобактертай гэж гарвал халдвар дахин авахаас сэргийлж гадуур хооллохгүй, аяга халбагаа солихгүй байх зэрэг эрүүл ахуйн дэглэм баримтлах хэрэгтэй. Үүнээс гадна хеликобактер өсөж үржих нөхцөлийг бүрдүүлэхгүйн тулд хоолны дэглэм барина. Тухайлбал, шарсан хуурсан, хоносон хоол, кофе, шоколад, архи, вино, хоол амтлагч, халуун ногоо, хийжүүлсэн ундаа зэргийг хэрэглэхгүй. Болж өгвөл чанаж, жигнэсэн хоол идэх ёстой. Мөн эмчийн зөвлөсөн эмийн эмчилгээг хэрэглээд эмчилгээ дууссанаас нэг сарын дараа халдвар арилсан эсэхийг баталгаажуулах ёстой.

-Ходоод нь өвддөг гэдгээ мэдсээр байж эмчлүүлэхгүй яваад байвал ямар сөрөг талтай вэ? 

-Ходоодны үрэвслийг эмчлэхгүй удаан явбал ходоодны хавдар болно. Тиймээс маш сайн эмчлэх ёстой. Манай эмнэлэгт ходоодны хавдар нь төгсгөлийн буюу гурав, дөрөвдүгээр шатандаа орсон хүмүүс их ирдэг. Энэ нь эмчилгээ хийх боломжгүй шатандаа оношлогдож байна гэсэн үг. Эрт оношлогдоод төгс эмчлэгдэх тусам ходоодны хавдар хүндрэхээс сэргийлнэ. 

-Төгсгөлийн шат гэхээр ходоод нь өвдөөд хэр удсан гэсэн үг вэ? 

-Нэлээн удсан гэсэн үг шүү дээ. Ходоод дурандуулах үед ходоодны архаг үрэвсэлтэй гэсэн тохиолдолд тоохгүй яваад байж болохгүй. Маш сайн эмчлүүлэх ёстой. Хеликобактерийг устгалаа ч гэсэн үрэвслээ эмчлэхгүй яваад байвал даамжирсаар байгаад ходоодны хорт хавдар болдог. Хавдар тархаад бусад эрхтэнд нөлөөлөөгүй бол тайрах арга хэмжээ авч амжина. Хүнд шатандаа орсон байвал харамсалтай нь ямар ч арга байхгүй. 

-Гэр бүлд нь нэг л хүн хеликобактертай бол бүгд эмчлүүлэх ёстой гэдэг. Энэ нь ямар учиртай юм бол? 

-Гэр бүлийн нэг гишүүн хеликобактертай бол бусдад нь халдварласан байх магадлал маш өндөр байдаг. Тухайн хүн эмчилгээ хийлгэлээ ч гэсэн бусдаасаа халдвар авна. Тухайлбал, сойзнуудаа хамт байлгах зэрэг нь халдвар авах эх үүсвэр. Тэгэхээр бүгд шинжилгээ өгөх хэрэгтэй. 

-Зарим хүн эмчилгээ хийлгэсэн ч үр дүн гараагүй гэдэг. Эмчилгээ нь үр дүнтэй байж чаддаг уу?

-Эмчилгээний үр дүн муу байх нь хоёр шалтгаантай. Нэгт, тухайн эмэнд дасал болсон байж болно. Хоёрт, цагаа барьж уугаагүй бол эмчилгээ үр дүнгүй. Ходоод өвддөг бол элэг, цөс, ходоод гэдэсний нарийн мэргэжлийн эмчид үзүүлэх шаардлагатай. Сум, аймгийн болон өрхийн эмч нар оновчтой эмчилгээ хийдэггүй. Хатгалгаа авсан, хоолой өвдсөн үед бичиж өгдөг амоксициллин, калитромицин, метронидакол зэрэг эмүүдийг дахин бичээд өгчихдөг. Тэр ч бүү хэл нэг болон хоёрдугаар шатлалын эмч нар өмнө нь хэрэглэсэн эсэхийг асуулгүй нэг эмээ дахин бичиж өгдөг. Ихэнх хүний биед эдгээр эм дасал болсон учраас эмчилгээний үр дүн муу байна. Нэгдүгээр шатлалын эмчилгээ үр дүнгүй болбол дараагийн эмчилгээг үе шат ахиулан хийх шаардлага үүсдэг. 

-Иргэд хеликобактерийн халдвараас хэрхэн урьдчилан сэргийлэх вэ? 

-Хеликобактер халдварлах нөхцөл нь аяга халбагаа солих, хүнсний ногоо ариутгахгүй хэрэглэх зэрэг ахуйн ариун цэвэр сахиагүйгээс үүдэлтэй. Тиймээс эрүүл ахуйн дэглэм баримталж аяга халбагаа солихгүй байх хэрэгтэй. Болж өгвөл гадуур хооллохгүй өдрийн хоолоо бэлдэж, ажил руугаа авч явах нь зөв. Мөн сойзоо сард нэг удаа сольж, тусад нь байлгах ёстой. Үүнээс гадна, жимс ногоогоо баталгаатай газраас авч, сайн ариутгахыг зөвлөх байна. 

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Г.Мандширмаа: Спиннингийн спорт эрчүүдэд илүү хурдан үр дүнгээ өгдөг

 0 сэтгэгдэл
  • 150 см-ээс дээш өндөртэй хүмүүс хичээллэж болно
  • Спиннинг нь фитнесс болон бусад ачаалалтай дасгалуудыг бод вол хөдөл- гөөний үр дүн хүний биеийн бүх булчинг хөгжүүлдгээрээ давуу талтай
  • Эмэгтэйчүүдийн булчингийн жин сул байдаг бол эрчүүд жингээ маш сайн хасч, хуримтлагдсан гэдэс нь сарын дотор арилдаг. Харин эмэгтэй хүн гурван сар хичээллэж байж үр дүн нь гардаг

Өнөө үед фитнессийн маш олон чиг хандлага зэрэгцэн оршиж байна. Зарим хүн пилатесаар хичээллэж байхад, өөр нэг хэсэг нь боксын спортоор бараг л мэргэжлийн тамирчин болсон гэхэд хилсдэхгүй. Тэгвэл сүүлийн гурван жилийн хугацаанд Монголд маш хүчтэй дэлгэрээд байгаа спиннинг буюу суурин дугуйн дасгалын талаар бид юуг заавал мэдэж байх ёстой талаар сонирхуулж байна. Эрүүл амьдралын хэв маяг, төгс бие галбирыг олж авахын тулд бид эрэл хайгуул хийсээр л байгаа. Яг ямар дасгал булчин хөгжүүлэхэд илүү үр дүнтэй байна, хаана, юу хийвэл хурдан жин хасах вэ, хэрхэн хоолловол булчингийн масс нэмэх вэ гэх мэтчилэн олон асуултууд ар, араасаа ундарсаар байдаг. Тиймээс Happy Smile эрүүл мэнд, гоо сайхан спиннинг клубын их эмч, хоолзүйч Г.Мандширмаатай спиннингээр хичээллэж, хэрхэн булчинлаг, галбиртай, эрүүл болох талаар ярилцлаа. 

-Спиннингийн спортоор хичээллэсний давуу талыг нь эхлээд ярилцъя. 

-Спиннинг нь фитнесс болон бусад ачаалалтай дасгалуудыг бодвол хичээллэж байх явцад маш их хэмжээий хөлс ялгаруулж, хөдөлгөөний үр дүн хүний биеийн бүх булчинг хөгжүүлдгээрээ давуу талтай. Зөвхөн жин хасаж, галбир засахаас гадна хүзүүний хөшингө, чихрийн шижин, зүрх, элэг өөхлөх гэхчлэн өвчнүүдээс урьдчилан сэргийлдэг. Харин спиннингээр хичээллэж буй хүмүүсийн ихэнх нь жингээ хасаж, биеийн галбираа засах зорилготой байдаг. Сүүлийн үед өсвөр насны хан илүүдэл жингээ багасгах, өндөр болохоор спиннингийг сонгож байна. 

-Өсөлтөд нөлөөлдөг гэдэг шинэ мэдээлэл байна. Энэ талаар дэлгэрүүлж ярихгүй юу? 

-Боломжтой. Спиннингээр хичээллэснээр 1-2 см өсөж, өгзөг гуяны хэсгээрээ галбиржин бэлхүүс нарийсч, мөр маш сайн хөгждөг. Хамгийн гол үр дүн нь богино хугацаанд гардгаараа давуу талтай. Мэдээж хөдөлгөөний хомсдлоос урьдчилан сэргийлнэ. Илүүдэл жинтэйгээ тэмцэж байгаа хүмүүсийн хувьд зөвхөн хоол дасгал хөдөлгөөнөөр хязгаарлагдахгүй. Маш олон зүйл нөлөөлдөг. Тэр бүхнийг мэргэжлийн багш нар зааж өгөх ёстой. Жингээ хасахыг хүсэгчдэд хандаж хэлэхэд нойр, ус, хоолны орц найрлага маш чухал. 

-Жингийн тухай ярихаар хүний биеийн гадна болон дотор өөх гэх ойлголт хөндөгдөг. Ингэхэд гадар, дотор өөхний аль нь хурдан шатдаг юм бэ? 

-Дасгал хөдөлгөөн хийж хөлс ялгарснаар гадар өөх хайлж, тойргийн өөрчлөлт явагддаг. Манайхан, дотор өөх гэж яриад байдаг ч яг юуг хэлээд байгааг төдийлэн сайн ойлгодоггүй. Энэ бол дотор эрхтний өөхлөлтийг хэлдэг. ЭХО-д харуулахаар элэг, зүрх, бөөр өөхөлсөн байна гэдэг дээ. Дотор эрхтний өөхлөлт амьдралын буруу хэв маяг, хорт зуршлын улмаас олон жилийн явцад үүсдэг. Цаашлаад элэгний цирроз зүрх судасны өвчлөл чихрийн шижин өвчин үүсэх үндэс суурь нь болдог. Товчхондоо, хүнд байх ёстой дотор өөхний хэвийн хэмжээ хэтэрснээр өвчин үүснэ.

-Дотор өөхийг багасгах хамгийн хялбар арга юу вэ? 

-Мэдээж хамгийн гол нь хорт зуршлаасаа салах хэрэгтэй. Тухайлбал, тамхи, архины хэрэглээ, кофе, чихэр, газтай ундааг ч хорт зуршилд тооцдог. Дотор өөхийг багасгах хамгийн чухал эд нь эслэг. Хоол хүнсэндээ тогтмол эслэг хэрэглэж хэвших хэрэгтэй. Эслэгийг уусдаг болон уусдаггүй гэж хоёр ангилдаг бөгөөд уусдаг эслэг дотор өөхийг маш сайн хайлуулдаг. Зүй нь хүн хоол хүнснийхээ 10 хувьд нь эслэг хэрэглэх ёстой. Алим, лууван, хивэг, эрдэнэ шиш, шош зэрэг бүтээгдэхүүн эслэг ихтэй байдаг агаад хүнсэндээ тогтмол хэрэглэж хэвшсэнээр хуримтлагдсан өөх тос багасдаг.

-Дээр дурьдсан хүнсний бүтээгдэхүүнүүд уусдаг эслэг үү, уусдаггүй эслэг нь үү?

-Уусдаг эслэг. 

-Спиннингээр хэдэн наснаас хичээллэж болдог вэ? 

-Өндрийн заалт бий. 150 см-ээс дээш өндөртэй хүмүүс хичээллэж болно. Сүүлийн үед өсвөр насныхны дунд жингийн илүүдэл ихсэх хандлага ажиглагдаж байгаа. Хүүхдийн өсөлт явагд аад эхэлчихсэн бол хичээллэж болно. Дашрамд сонирхуулахад эмэгтэйчүүдийн булчингийн жин сул байдаг бол эрчүүд жингээ маш сайн хасч, хуримтлагдсан гэдэс нь сарын дотор арилдаг. Харин эмэгтэй хүн гурван сар хичээллэж байж үр дүн нь гардаг.