A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/1386/

Ханшийн өсөлтийн хохирогч нь эцсийн хэрэглэгч

Цаашид төгрөгийн ханш хүчтэй суларвал үнэ өсөхөөс аргагүй болно

 0 сэтгэгдэл

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/1386/


Төгрөгтэй харьцах ам.долларын ханш сүүлийн хоёр сарын хугацаанд 100 орчим төгрөгөөр нэмэгдэж, 2563-т хүрлээ. Ханш ийнхүү огцом чангарсан нь импортын бараа, бүтээгдэхүүний үнэ эс хүссэн ч нэмэгдэх нь гэсэн дохиог эдийн засагт өгч эхэлсэн юм. Монголчуудын өргөн хэрэглээний барааны 40 орчим хувийг импортын бараа, бүтээгдэхүүн бүрдүүлж байгаа нөхцөлд валютын ханш чангарах нь сайн мэдээ ердөө ч биш. Гэтэл жилийн өмнөхөөс “ногоон”-ы ханш даруй 140 гаруй төгрөгөөр өссөн нь цахилгаан бараа, автомашин, түүний тоног төхөөрөмж, сэлбэг хэрэгсэл гээд олон төрлийн бараа бүтээгдэхүүний үнийг өсгөж мэдэх нөхцөл байдал үүсэв. Тэгвэл дээрх ханшийн нөлөө хэзээнээс импортын бараа, бүтээгдэхүүнээр дамжин иргэдийн худалдан авах чадварт нөлөөлөх вэ. Үнэ өсөхтэй зэрэгцээд инфляцын дарамт ч нэмэгдэх нигууртай. Монголбанкны хувьд ханшийн өсөлтийг тогтворжуулах зорилгоор энэ оны хоёрдугаар хагасаас хойш нийт 770 гаруй сая ам.доллар дотоодын зах зээлд нийлүүлсэн. Хэдий тийм боловч төгрөгтэй харьцах ам.долларын ханш 2560-г давж гарсан.

Ам.долларын ханш чангарч байгаа нь импортоос ихээхэн хараат манай улсын хувьд хүсээд байх зүйл биш. Ханш чангарах нь иргэд, аж ахуйн нэгжүүдэд илүү хүндээр тусдаг. Ханшийн энэхүү өсөлт иргэдийн тэвчиж болох импортын эрэлтийг нэг талаар бууруулж, импортыг орлох дотоодын үйлдвэрлэлийг дэмждэг. Нөгөө талдаа иргэдийн худалдан авах чадвар буурч, амьжиргааны зардал нэмэгдэж, өрхүүдэд дарамт авчирдаг билээ. Өдгөө улсын хэмжээнд үйл ажиллагаа явуулж буй 85.5 мянган аж ахуйн нэгжийн 39.9 хувь нь худалдааны салбарт бүртгэлтэй байна. Эдгээр аж ахуйн нэгжүүд ханшийн өсөлтөд хамгийн их өртөж ирсэн. Тэд импортын бизнес голчлон эрхэлдэг. Тухайлбал, электрон бараа, комьпютер, тавилгын бизнес явуулж ирсэн томоохон компанийн нэг нь BSB Service групп. Тус компанийн ерөнхий захирал Б.Жаргалсайхан “Төгрөгтэй харьцах валютын ханш чангарах хэрээр тэр хэмжээний дарамт бий болно. Энэ нь үнэ тодорхой хэмжээгээр цаашид өснө гэсэн үг. Ханшийн алдагдал үнэд шингэж байгаа хэрэг. Гэхдээ ханш өчигдөр өсөөд өнөөдөр эдийн засагт нөлөө нь шууд гардаггүй. Манайх сар болгон бараагаа татаж байгаа. өнгөрсөн сарын барааны дундаж ханшийг дараа сард хэрэглэдэг.

• Уул уурхайн машин, техникийн сэлбэг хэрэгсэл, тоног төхөөрөмж нийлүүлдэг компаниудад ханшийн өөрчлөлт хамгийн хүчтэй мэдрэгдэж эхэлсэн байна.

• Цахилгаан барааны ханшаас үүдсэн үнийн өсөлт шинэ жил ойртох үеэр өрхийн төсөвт мэдрэгдэнэ.

• “Ханшийн өсөлт сэлбэг хэрэгслийн үнэд шууд шингэж байгаа” хэмээн “Моннис Майнинг Экьюпмэнт” компанийн төлөөлөл ярьсан юм.

Нэг, хоёр сарын хоцрогдолтой үүнийгээ мөрддөг. Захиалсан бараа маань ч хоцрогдолтой ирдэг. Тэгэхээр нэг, хоёр сарын ханшийн хоцролттой байна” гэж өгүүлсэн юм. Дийлэнх электрон бараа импортлогч томоохон аж ахуйн нэгжүүд дээрх байдлаар ханшийн нөлөөнд өртөж, тухайн сардаа биш гэхэд дараа сараас үнээ өсгөх нөхцөл үүсдэг байна. Манай улсын хувьд жил бүрийн хоёр, гуравдугаар улиралд эдийн засгийн идэвхжил нэмэгддэг. Тэр дундаа жилийн өдийд хэрэглээний импортын эрэлт нэмэгддэг. Тэгвэл валютын ханш чангарсан нь уул уурхайн машин, техникийн сэлбэг хэрэгсэл, тоног төхөөрөмж нийлүүлдэг компаниудад хамгийн хүчтэй мэдрэгдэж эхэлсэн байна. Учир нь, уул уурхайн салбарт олборлолт, бүтээн байгуулалт эрчимжих хэрээр сэлбэг хэрэгсэл, тоног төхөөрөмжийн борлуулалт энэ жилийн хувьд сайн байжээ. Тэрчлэн сэлбэг хэрэгсэл агуулахад сар бололгүй шууд худалдаанд гардаг тул энэ төрлийн барааны эрэлт ч өндөр байна. “Моннис Майнинг Экьюпмэнт” компанийн төлөөлөл “Ханшийн өсөлт тоног төхөөрөмжинд шууд нөлөөлдөг. Яагаад гэвэл тоног төхөөрөмжийг дагаад сэлбэг хэрэгсэл явдаг.

Энэ утгаараа сэлбэг хэрэгсэл илүү хурдан эргэлттэй байдаг. Ихэнх компани зардлаа аль болох бага түвшинд байлгах гэж зорьж байгаа энэ үед шинэ тоног төхөөрөмж аваад байхаас илүү байгаагаа шинэчлэх, сайжруулах үүднээс сэлбэг хэрэгсэл их авдаг. Ханшийн өсөлт сэлбэг хэрэгслийн үнэд шууд шингэж байгаа. Өөрөөр хэлбэл, ханшийн эрсдэлийг эцсийн хэрэглэгч хүлээж байгаа” хэмээн ярьсан юм. Төгрөгийн ам.доллартай харьцах ханш оны эхнээс 5.7 хувиар суларсан. Харин төв банкны гадаад валютын албан нөөц гурав орчим тэрбум ам.доллартай дүйж байгаа юм. Тансаг ангиллын автомашины зах зээлд тэргүүлэгч Германы Volkswagen компанийн Porsche брэндийн Монгол дахь салбарын худалдааны төлөөлөгч С.Энхбаяраас валютын ханш танай бизнест, ялангуяа автомашины үнэд нөлөөлж байгаа эсэхийг лавласан юм. Тэрбээр “Төгрөгийн ханшийн сулрал, ам.долларын ханшийн чангарал тодорхой хэмжээгээр нөлөөлнө. Гэхдээ энэ удаагийн ханшийн өсөлт манай бизнест хүчтэй нөлөө бол үзүүлээгүй. Бид урьдын үнээ өсгөх бус хэвээр хадгалж, тодорхой хэмжээний алдагдал хүлээгээд, эрсдэлээ өөр дээрээ авч байгаа. Үнээ тогтвортой бариад байна. Цаашид ханшийн огцом өсөлт үүсвэл машины үнээ нэмэхээс аргагүй” гэв.

“Хэрэглэгчийн итгэлийн индекс” судалгаанаас харахад нийт хэрэглэгчийн 22.2 хувь нь ойрын зургаан сарын хугацаанд томоохон эд хогшил, цахилгаан бараа худалдан авах төлөвлөгөөтэй байгаагаас давхардсан тоогоор 5.4 хувь нь зурагт, 2.8 хувь нь компьютер, 5.1 хувь нь хөргөгч авахаар байна. Томоохон эд хогшил, цахилгаан барааны эрэлт сүүлийн хоёр жилд нэлээд буураад байсан бол энэ жил эргээд өсөж, гурван жилийн өмнөх түвшинд хүрчээ. Эдийн засгийн уналтын үед хэрэглэгчид юуны өмнө автомашин, цахилгаан бараа зэрэг удаан эдэлгээтэй бүтээгдэхүүний хэрэглээний зардлаа бууруулдаг. Ийм удаан эдэлгээтэй бараа бүтээгдэхүүн худалдан авахаар хэрэглэгчдийн төлөвлөж буй зардал нь эдийн засгийн төлөв байдлыг илтгэдэг. Өөрөөр хэлбэл, энэ нь эдийн засаг тэлнэ гэсэн “мессеж” өгдөг. Ханшаас үүдэлтэй цахилгаан барааны үнийн өсөлт шинэ жил ойртох үеэр өрхийн төсөвт мэдрэгдэх бол уул уурхайн компаниудад тоног төхөөрөмжийн сэлбэг хэрэгсэл ханшаар дамжин нөлөөлж эхэлсэн байна. Тэгвэл жижиглэн худалдаа буюу импортын чихэр, хувцас зэрэг бараа, бүтээгдэхүүний үнэд ханш хагас сараас хэтрэхгүй хоцрогдолтой нөлөө үзүүлдэг аж. Учир нь, цахилгаан бараа болон автомашинтай харьцуулахад эргэлт нь хурдан байдаг аж. Жижиглэн худалдааны салбарт ханшийн нөлөө харьцангуй бага нөлөөлөх боломжтой. Гэвч манайд шатахуун, түрээсийн зардал нь ханшаас илүү дарамт болдог. Тухайлбал, түгээлт хийхэд шатахуун, замын түгжрэл, дэд бүтэц сайтар хөгжөөгүй нь үнэ өсөхөд нөлөөлж байна гэв.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Galaxy S10 VS iPhone XS Max

 0 сэтгэгдэл


Samsung шинэ загварын гар утсаа өрсөлдөгч Apple-ийн шинэ бүтээгдэхүүнээс хэдхэн сарын дараа зах зээлд танилцуулав. Аль нь илүү вэ?

Samsung Galaxy S10 нь дотроо S10e (esseniial), S10, S10+, S10 5G гэсэн дөрвөн өөр загвартай. гуравдугаар сараас худалдаанд гарах эхний гурав дотроо S10+ нь шилдэг

Гурван өөр дивайсаас бүрддэг нэг бүл тренд болсон өнөө цагт S10e, S10, S10+ нь Apple-ын iPhone XR, XS, XS Max-д барьж буй Samsung-ын хариу юм. Galaxy “S ten”, iPhone “ten S” гэх мэт нэршил ижил төстэй ч хоёр үйлдвэрлэгчээс хэрэглэгчийн хэтэвчний араас хөөцөлдөх өрсөлдөөнд ноцтой зарим ялгаа бий.

Хийц дизайн, зургийн чанар

Дээд ангиллын утсанд гэрэл зургийн чанар чухал ач холбогдолтой. Samsung компани S10+ загвараа ар талын гурван камертай хийжээ. Нэг нь ойрын зайн стандарт зураг авах зориулалттай бол нөгөөх нь арай том өргөн өнцгийн зураг дарахад тохиромжтой. Харин iPhone хоёрхон арын камертай нь дутагдал юм шиг санагдаж болох. Хэрэг дээрээ камерын линз зургийн чанарыг тэр бүр тодорхойлж чаддаггүй. Тэгээд ч Apple техник үзүүлэлтэд “тооноос чанарыг эрхэмлэдэг”. Юутай ч гурван линз нь креатив нэгэнд хоёроос илүү боломж.  S10+ лут 6.4 инчийн дэлгэцтэй бол iPhone XS Max-ынх үл ялиг том 6.5 инч. Нүүрэн талын камерыг дэлгэцнээ хэрчлээс гаргаж байрлуулсан, сүүлийн үед стандарт болоод буй iPhone шийдлийг Samsung ашигласангүй. S10+ загварын нүүрэн талын камер урьд нь тохиолдож байгаагүй, “нүхлэсэн” байрлалтай. Ийм шийдэл дэлгэцийг тэгш хэмгүй болгосон ч ашигтай талбайг нь ихэсгэж өгчээ.

Apple утасныхаа дэлгэцэнд том хэрчлээс гаргасны учир нь дивайсын аюулгүй байдал, нууцлалын төлөө дотор талд царай таних дэвшилтэт төхөөрөмж суурилуулсных. Хэвийн ажиллахын тулд хэд хэдэн сенсор шаарддаг FaceID технологи нь дэлгэцийн зарим хэсгийг золигт гаргахаас аргагүй болгож байгаа юм.

Samsung аюулгүй байдлыг орхиогүй. Гэхдээ тус компанийн хурууны хээ уншигч дэлгэцийнхээ шууд ард байрладаг. Хэрэглэгчийн хурууг танихдаа хэт авиа ашигладаг ийм уншигч уламжлалт сенсороос илүү найдвартай хэмээн Samsung тайлбарлаж байна.

Учир ойлгомжтой: Хурууны хээ уншигч ашиглаж дэлгэцийн ашигтай талбайг ахиу үлдээх үү, царайгаа таниулахын төлөө хэсэг пикселийг үгүй хийх үү гэдгээ сонго.

Чадвар, хурд хүч

Galaxy S10+, iPhone XS Max аль аль нь утасгүй цэнэглэх чадвартай. Гэвч Samsung-ынх өөр бусад дивайсыг алсаас цэнэглэдэг бонустай. Онолын хувьд хэрэглэгч S10+ утсаа дээр нь байрлуулж байгаад найзынхаа iPhone-ыг цэнэглэж өгч болно гэсэн үг. Гэхдээ Samsung компани уг функцийг чихэвч, ухаалаг утас гэх мэт аксессуар цэнэглэхэд ашиглахыг зөвлөж байна.

Samsung-ын загвар дижитал контент хадгалах багтаамжаараа аваргын титмийг авлаа. S10+ загварын дотоод багтаамж нэг терабайт буюу iPhone XS Max-ын их багтаамжтай хувилбараас хоёр дахин их. Дээр нь S10+ загвар 512 гб хүртэл багтаамжтай SD карт дэмждэг тул нийт багтаамжийг нь Apple-ын манлай загварынхаас гурав дахин ихэсгэх бололцоотой.
Дөнгөж зарлаад буй Samsung-ын шинэ загварын ажиллагааны хурдыг одоогоор iPhone-той харьцуулах аргагүй. Apple-ын загвар өөрийнх нь бүтээл болох зургаан тооцоолох цөм бүхий А12 Bionic чиптэй бол Samsung-ынх найман тооцоолох цөмтэй. Гэхдээ iOS үйлдлийн системтэй нягт интеграцчилагдсан. Apple-ын тусгай хийц бүхий цахиур чип ихэнхдээ цаасан дээр сүртэй харагддаг өрсөлдөгчдийнхөө процессороос давуу ч байж болно.

Дүгнэлт

Юутай ч өрсөлдөгчдийн манлай загвар аль аль нь хэрэглэгчээс даалгах ямар ч ажлыг нугалж чадна. Алийг нь ч худалдаж авсан манай гарагийн хамгийн хүчирхэг утасны нэгийг авч буй хэрэг.


A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Бодлого тодорхойлогчид хүү өсгөх асуудлыг бүрхэг үлдээв

 0 сэтгэгдэл

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

2019 оны эдийн засгийн гол эрсдэл: валютын ханш

Алтны тушаалт хумигдахаар байгаа нь валютын ханшид эрсдэл дагуулж мэдэхээр байна

 0 сэтгэгдэл


Монголын хөрөнгийн биржид бүртгэлтэй компаниуд ногдол ашиг тараах болсноо дор бүрнээ энэ долоо хоногт мэдэгдэж, урьд өмнө байгаагүй хамгийн олон компани 2018 оны цэвэр ашгаасаа хувьцаа эзэмшигчээ баярлуулахаар шийджээ. 2017 онтой харьцуулахад компаниуд өнгөрсөн онд багагүй ашигтай ажиллаж, бизнесийн үйл ажиллагаа нь эргэн сэргэсэн гэдгийг энэхүү үйл явдал нэг талаар гэрчилнэ. Хэдий тийм боловч макро эдийн засгийн орчин бүхэлдээ сайжирсан юм алга. Төлбөрийн тэнцэл алдагдалтай хэвээр байна. Бизнесийн орчныг авч үзвэл, нөхцөл байдал дээрдсэн гэхээр зүйл ядмагхан. Дэлхийн банкны судалгаанаас харахад, манай улсын бизнесийн орчин өнгөрсөн онд 12 байраар ухарчээ.

Үндэсний статистикийн хорооноос сар тутам гаргадаг нийгэм, эдийн засгийн ээлжит тайлангаас 2018 оны дүр зураг тодхон харагдах аж. Өнгөрсөн онд манай улсын ДНБ 6.8 хувиар өсөж, Азийн хөгжлийн банк болон дэлхийн банкны таамгаас дээгүүр үзүүлэлттэй гарсан. Өсөлтийн суурь нь уул уурхайн салбар болсон. Тухайлбал, нүүрсний экспорт болон үнэ нэмэгдсэн нь эдийн засагт эерэг өсөлт авчирсан байна. Тэгвэл энэ оны эдийн засгийн төлөв байдлыг Засгийн газар мөн л нааштай төсөөлж, найман хувиар зурагласан билээ. Харин олон улсын санхүүгийн донор байгууллагууд манай улсын эдийн засгийн өсөлтийг үүнээс доогуур буюу 6-7 хувиар таамаглав. Дэлхийн банк, азийн хөгжлийн банкны зүгээс ОУВС-гийн хөтөлбөр үргэлжлэн хэрэгжиж байгаа тул өсөлтийг нэлээд өндөр таамагласнаа дурдсан юм.

2019 оны төсөв, мөнгөний бодлогын эрсдэлийг валютын ханш хэмээн эдийн засагч Ж.Дэлгэрсайхан тодорхойлсон. Гурван эдийн засагч тутмын хоёр нь валютын ханшийн өсөлтийг эрсдэлд тооцож байна. Монголбанкны зарласан албан ханшаар ам.доллар пүрэв гарагийн байдлаар 2635 төгрөгтэй тэнцлээ. Уг нь төгрөгтэй харьцах ам.долларын ханш энэ он гарснаас хойш ялимгүй суларч эхэлсэн ч манай улсын гадаад өрийн хэмжээ 23.5 тэрбум ам.доллараар хэмжигдэж байгаа нь өөдрөг төсөөллийг үгүйсгэх ээлжит тайлбар болж буй.

Валютын ханшийн өсөлтийг тогтворжуулахад валютын албан нөөцийн үүрэг, оролцоо хамгийн их байдаг. Хүлээлтийг валютын нөөцөөр удирдах нь бий. Гэхдээ манайх шиг гадаад өрийн дарамт ийм өндөр улсад дан ганц валютын нөөцөөр ханшийг тогтоон барих гэж оролдох өөрөө эрсдэл гэдгийг эдийн засагч Ц.Батсүх хэлж байсан удаатай. Ийм хүнд нөхцөлд гадаадын шууд хөрөнгө оруулалтыг нэмэгдүүлж, хүлээгдэж буй мега төслүүдээ эдийн засгийн эргэлтэд оруулснаар ханшийн эрсдэлийг хаах боломжтойг тэрбээр тайлбарласан юм.

Монгол Улсад шууд орох валютын урсгалд “Оюутолгой” төслийн хоёр дахь шатны хөрөнгө оруулалтыг эс тооцвол хязгаарлагдмал байна. Эдийн засаг сэргэж буйтай холбоотойгоор өнгөрсөн онд зээл олголт 24 хувиар өссөн. Импортын хэмжээ 5.9 тэрбум ам.долларт хүрч, 2017 онтой харьцуулахад 36 хувиар нэмэгджээ. Эдийн засаг тэлэхтэй зэрэгцээд валютын эрэлт өссөн байна. Эдгээр нь валютын ханш чангарахад нөлөөлсөөр.

Бизнесийн орчин өнгөрсөн онд 12 байраар ухарчээ

ОУВС-гийн хөтөлбөр эдийн засаг эерэг байх нэг хөшүүрэг боловч уг хөтөлбөрийн хүрээнд олгохоор шийдвэрлэсэн санхүүжилтийн гүйцэтгэл 400 сая ам.доллараар дутжээ. Төв банкны зүгээс өнгөрсөн оны турш гадаад валютын дуудлага худалдаагаар нийт 1.2 тэрбум ам.долларын валютын захад нийлүүлсэн байдаг.

Төгрөгийн ханшид үзүүлэх валютын ханшийн өсөлтөөс гадна төсвийн тэлэлт мөнгөний бодлогын орон зайг энэ онд хумиж мэдэхээр байгаа. Төсвийн зарлагыг 2020 оны сонгуулийн өмнө гэдэг утгаар түүхэнд байгаагүй өндөр дүнтэй баталсан. Үүнээс болж орлогын тасалдал үүссэн нөхцөлд төсвийн алдагдал үлэмж нэмэгдэх эрсдэл байгааг эдийн засагчид сануулсаар. Алт тушаалтыг өмнөх жилүүдтэй харьцуулахад энэ онд бас л буурах эрсдэл хүлээж байна. Өнгөрсөн онд 22 тонн алт худалдан авсан төв банк энэ онд хэчнээн тонныг авах нь эргэлзээ үүсгэжээ. Улсын гадаад валютын албан нөөцийг 2014 оноос зузаатгаж эхэлсэн ашигт малтмалын нөөц ашигласны төлбөрийг 2.5 хувь бус хуучнаар нь буюу таван хувиар энэ оноос мөрдөхөөр болсон. Үүнийг төв банкны алт тушаалт эрс буурахад нөлөөлнө гэж эдийн засагч Ч.отгочулуу үзэж байна.

“Эрдэнэс Тавантолгой” компани 800 гаруй тэрбум төгрөгийн ашигтай ажиллаж, үүнийхээ 10 орчим хувийг ногдол ашиг болгон иргэдэд тараахаа урьдчилсан байдлаар зарласан. Монгол Улсын экспортын 40 хувийг дангаар бүрдүүлж буй нүүрс өмнөд хөршийн зах зээлд эрэлттэй, үнэ өндөр хэвээр байна. Эдийн засагт 2018 онтой харьцуулахад илүү өсөлт гарах боломж, нөхцөл бүрдэж байгааг нүүрсний экспорт болон Хятадын зах зээлтэй холбон эдийн засагч Л.Наранбаатар тэмдэглэсэн юм. Хэрэв төсөвт төсөөлснөөр нүүрсний экспортыг 42 сая тоннд хүргэж чадвал эдийн засаг 2018 оны амжилтаа хадгалах боломж байна. Гэхдээ тоон үзүүлэлтээс гадна “Эрдэнэс Тавантолгой” компани нэг тонн нүүрсээ 70 бус 100 ам.доллараар  экспортолж чадвал энэ нь эдийн засаг тогтвортой нэг хөшүүрэг аж.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

АНУ юанийн ханшид шахалт үзүүллээ

 0 сэтгэгдэл