A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/1289/

“Харилцаа тань айдас, дарамттай байвал тусламж авах нь чухал”

Харилцаан дах зөрчлөө эерэг аргаар шийдвэрлэж сурах чухал

 0 сэтгэгдэл

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/1289/


“Өөрчлөлтийн төлөөх эмэгтэйчүүд” ТББ-ын тэргүүн Б.Золзаяатай хүчирхийллийн хохирогчдыг чадавхжуулах сайн туршлага, ач холбогдлын талаар ярилцлаа. Тэрбээр “Манай нийгэмд хохирогчийг буруутгах хандлага давамгай байгаа нь хохирогч дуугаа хураах, хүчирхийлэгч өөхших боломжийг бий бүрдүүлж байна. Бид хүчирхийлэл үйлдэгчээс яагаад бусдын эрхэнд халдаж хэрэг үйлдсэнийг нь асууж, таслан зогсоохын оронд хохирогчоос яагаад, яаж яваад хүчирхийлэлд өртчихсөн юм бэ мэтээр шалгаахад илүү их анхаарч байна. Тиймээс нийгмээрээ хохирогчдыг хамгаалахад анхаарахын сацуу хүчирхийллийг өөхшүүлж буй хандлагыг өөрчлөх нь хамгийн гол зүйл болоод буйг онцолсон юм.

-Гэр бүлийн харилцаа нь хүчирхийлэлтэй байгааг хохирогч өөрөө таньж мэдэх хамгийн эхний шинж тэмдэг нь юу вэ?

-Хүчирхийлэл бие махбод, сэтгэл санаа, эдийн засаг, бэлгийн гээд маш олон хэлбэрээр илэрдэг тул яг оноосон шинж тэмдгээр хязгаарлагдахгүй. Тухайн хүн харилцаандаа таагүй, ямар нэг айдас, дарамт байгааг мэдэрч эхлэх нь эхний дохио байж болно. Нөгөө талаас хүчирхийлэлд өртөж байгаа хүн өөрөө зогсолтгүй эргэх сэтгэл гутралын тойрогт орох нь олонтаа тул түүнийг давж, зориг гарган дуугарахад нь эргэн тойрны хүмүүс, хамт олны дэмжлэг чухал. Учир нь хохирогч “би хүмүүст хэлж, тусламж хүслээ гэхэд тэд юу гэж бодох бол, намайг буруутгах болов уу, туслах болов уу” гэх мэт эргэлзээтэй байдаг. Тиймээс хэн нэгэн хүчирхийллийн хохирогч болсоноо танд хандан илэрхийлбэл та үл тоох, няцаах бус харин тусламж, зөвлөгөө авч болох мэргэжлийн байгууллагад очиход нь туслаарай. Түүнчлэн, хүчирхийллийн хохирогчийг хөндлөнгөөс хараад “хүчирхийлэгч хүнээс шууд салаад явах хэрэгтэй” гэх мэтээр их амархан дүгнэх нь бий. Гэтэл гэр бүлийн хүчирхийлэл бол гудамжинд танихгүй хэн нэгний халдлагад өртөхөөс огт өөр, онцлогтой. Наад зах нь тухайн хоёр хүн хайр сэтгэлээр холбогдсон, тэр хүндээ итгэдэг, уучилдаг, дахиад бүх зүйл өөр болно гэж найддаг, дундаа хүүхэд, эдийн засаг, байр, санхүү, зээл, нэр төр гээд олон зүйлээрээ холбогдсон тул нэг өдөр гараад гүйчихэж чадахгүй гээд олон хүчин зүйл нөлөөлж байдаг.

-Нэг үеэ бодвол гэр бүлийн хүчирхийллийн мэдээлэгч нэмэгдсэн гэдэг. Гэхдээ санамсаргүй алдаа хохирогчдыг эргээд эрсдэлд оруулах тохиолдол байдаг. Ер нь ийм үйл явдлын гэрч болсон хүн яах ёстой вэ?

-Дотны хүндээ сайн сайхныг хүссэндээ, нөхцөл байдал ноцтой болчихсон үед нь ч бид “Гэр бүл, үр хүүхэд, сайхан үеэ бод. Энэ зэргийн зүйл байдаг, бодож байгаа шиг чинь биш” гэх мэтээр хохирогчийн яриаг үгүйсгэснээр эргээд хохирогчийн дахин ярих, илэрхийлэх зүрх зоригийг нь мохоож эргээд жинхэнэ нөхцөл байдлыг саармагжуулан далдлах нь түгээмэл. Ихэнхдээ асуудал маш ноцтой болох хүртэл тухайн хүн тэвчдэг тул итгээд ярьсан үед нь зоригжуулах, итгэх нь чухал. Тэр дундаа хамгийн анхны итгэж хэлсэн хүний хандлага маш чухал тул яаран дүгнэлт хийлгүй мэргэжлийн хүн байгууллагад хандахыг зөвлөх хэрэгтэй. Учир нь итгэж хандсан хүмүүс нь мэдрэмжийг нь үгүйсгэвэл хохирогч дуугүй болж, өөрийгөө буруутган, цаашлаад хүчирхийлэл даамжирч эрүүл мэнд, амь насаараа хохирох хүртэл эрсдэлийг бий болгоно. Судалгаанаас харахад эмэгтэйчүүдийн 15-30 хувь нь л хүчирхийлэлд өртөж байгаагаа ойр дотнынхондоо мэдээлдэг байна. Түүгээр зогсохгүй, таны ойр дотны хэн нэгэн хүчирхийлэлд байгаагаа нууж байсан ч та ямар нэг зүйл мэдэрч байвал заавал асууж, ярилцахыг зөвлөж байна.

-Хохирогч сэтгэл зүйн маш хүнд байдалд орсон байдаг. Үүнийгээ даван туулахын тулд өөрсдөө юу хийх хэрэгтэй вэ?

-Хамгаалах байраар үйлчлүүлсэн эмэгтэйчүүдийн дунд хийсэн судалгааг харвал хохирогч сэтгэл зүйн хувьд хүнд байдалд орсон байх нь элбэг. Чөтгөрийн тойрог гэдэг шиг, хүчирхийлэгч үргэлж “чи хэн ч биш, надаас өөр чамайг гэх хүн байхгүй, чи гараад хаачдаг юм” гэх мэтээр хэлж эсвэл гэр бүлийг нь заналхийлэх зэргээр сул дорой болгосон байдаг тул хохирогч нөхцөл байдлаа хүлээн зөвшөөрчихсөн байдаг. Өдөр бүр нэг гэрт байдаг, маш олон зүйлээрээ холбогдчихсон нөхцөлд өөрийгөө гэр бүлийн хүчирхийлэлд байгаагаа, тэр гэрээс гараад цаашид амьдрах гарц байгаа гэдгээ олж харахад маш хэцүү. Ямар ч тохиолдолд хохирогч энэ бүгдийг ганцаараа давж туулах хэцүү тул дотны хүмүүс эсвэл мэргэжлийн байгууллагаас тусламж авах нь л гарц болно. Эргээд харвал, бид аливаа харилцаанд зөрчил, маргааныг харилцан ярилцаж, эерэгээр шийдвэрлэх аргад суралцаагүй байдаг тул зөрчил даамжирсаар эрх мэдлийн тэнцвэргүй харилцааны улмаас ихэнхдээ хүчирхийлэл болж хувирдаг. Тиймээс хосууд зөрчлөө эерэг аргаар шийдвэрлэх гэж хамтдаа зорих, боломжгүй бол хамтдаа сэтгэлзүйч, мэргэжлийн хэн нэгнээс эрт тусламж авах нь ирээдүйд үүсэх сөрөг үр дагаваруудаас урьдчилан сэргийлэхэд чухал.

-Хүмүүс хамтрагчтайгаа олон талаар холбогддог нь гарцаагүй. Гэхдээ зарим нь харилцааг орхиж, нөхцөл байдлаас гарч чаддаг. Харин орхиж чаддаггүй нь ямар шалтгаантай байдаг юм бол?

-Хүчирхийлэлд байгаа хүний нөхцөл байдлыг бид бүрэн мэдэрч чадахгүй. Жишээ нь, нэн түрүүнд эдийн засгийн байдал нөлөөлдөг. Тухайн хүн хүүхдүүдээ дагуулаад гэрээсээ гараад айлаар хэд хонолоо, төрсөн гэртээ эргэж очиход хэрхэн хүлээж авах уу, дараа нь хаачих уу, хэрхэн амьдрах уу гэх мэт эдийн засгийн хүчин зүйл хамгийн том шалтгаан болж байна. Өөр хэн нэгэн хөндлөнгөөс нөхцөл байдлыг хараад, шийдвэр гаргахад амархан мэт санагдах боловч яг бодит байдал дээр энэ бүхэн нэг өдөр орхиод гарчих тийм амархан биш байдаг. “Юмс, үзэгдэл харагдаж буй шигээ энгийн биш” гэдэг үг байдаг шүү дээ. Тэр дарамт, хүчирхийллийн нөхцөл байдлаас гарахад гэр бүл, найз, нөхөд, хамт олон, цаашлаад мэргэжлийн хүмүүсийн дэмжлэг, тусламж зайлшгүй хэрэгтэй.

-Хүчирхийллийн хохирогчдыг эдийн засгийн хувьд чадавхжуулах бүтэц, үйлчилгээ улсад байна уу?

-Өнөөг хүртэл хохирогчдыг хамгаалж, чадавхжуулах ажлын дийлэнхийг ТББ-ууд хийж ирсэн. Хохирогч хамгаалах байранд хэд хонохоос өөр дорвитой үйлчилгээ улсад алга. Хамгаалах байрнаас гараад аюулгүй байх эсэх, гараад хаачих, яаж амьдрах, ямар ажил хийх нь тодорхойгүй. Хөл дээрээ босож, эдийн засгийн хувьд бие даатлаа түр хугацаанд байрлах байртай байж л тухайн хүнд цаашдаа хөгжих боломж, цаг хугацаа өгнө. Орон нутагт бол бүр хүнд. Бүгд бие биенээ таньдаг тул хохирогчид очих газар ч байдаггүй гэх мэт асуудлууд байна. Хэрэв гэрч, хохирогчийг хамгаалах тогтолцоо сайн ажилладаг бол санхүүгийн эх сурвалжтайгаа золготол нь тодорхой хэмжээнд дэмжих систем байх ёстой. Үүнийг хүний эрхийн хангах, хамгаалах үндсэн үүргийнхээ дагуу төр нь мэргэжлийн ТББ-уудаар дамжуулан хийх учиртай. Энэ системийг зөвхөн гэр бүлийн хүчирхийллийн хохирогчоос гадна хүн худалдаалах гэх мэт бусад төрлийн гэмт хэргийн эмзэг нөхцөлд байгаа гэрч, хохирогчийг хамгаалах, цаашид нийгэмд хөл дээрээ босох дэмжлэг болгож өргөжүүлэх шаардлагатай.

-Хохирогчийг чадавхжуулах ямар загвар олон улсад үйлчилдэг бэ?

-Скандинавын болон Шинэ Зеланд зэрэг улс, АНУ-ын зарим мужид гэрч, хохирогчид өөр газар шилжин суурьших зардлыг нь олгох, дараагийн ажилд, хийж чаддаг зүйлээ эрхлэхэд нь зуучлах, тэр хүртэл нь хямд орон сууцаар хангах зэрэг үйлчилгээг төсвийн зардлаар санхүүжүүлдэг. Харамсалтай нь энэ систем манайд санхүү, эрх зүйн орчны хувьд үйлчлэх боломж байхгүй байна. Гэр бүлийн хүчирхийллийн ихэнх хохирогч хүүхдээ дагуулаад гардаг. Гэтэл ийм үйлчилгээ байхгүй тул хүүхдийнх нь сурч боловсрох болон бусад эрх зөрчигдөж, хүүхэд ч бас эрсдэлд орох нь бий.

-Хүчирхийллийн хохирогч зөвхөн эмэгтэйчүүд биш. Монгол эрчүүдийн дундаж наслалт богино. Нийгмийн зүгээс гэр бүлээ авч явах, санхүүгийн бүх ачаа дарамт тэдний нуруун дээр ирдэг. Тэдэнд чиглэсэн ямар бодлого, хандлага чухал вэ?

-Жендер гэхээр зөвхөн эмэгтэйчүүдийн л асуудал гэсэн өрөөсгөл ойлголт байдаг, гэтэл бид жендэрийн тэгш эрхийн хангахын тулд эрэгтэй, эмэгтэй, өөр хүйсийн гээд бүх хүсүүстэй ажиллах, энэ нь эргээд хүн бүрт ээлтэй нийгмийг бий болгох алсын хараа юм. Нэг жишээ нь, өнөөдөр эрчүүдээ яаж өсгөж хүмүүжүүлдгээ эргэн харах чухал. Хүүхдээ багаас нь хайр энэрэл, харилцаа, халамж төрүүлдэг бус зөвхөн зодоон, тулаантай тоглоомоор л тоглуулж, “эр хүн уйлдаггүй, хатуужилтай, бүхнийг давж гарах ёстой” гэх мэт хэт нэг л талыг барьсан зан үйл, чадваруудыг хөгжүүлээд байвал эрэгтэйчүүд маань нээлттэй ярилцдаг бус, асуудлыг нударгаар шийдэх хандлагатай, бухимдал, мэдрэмж, алдаа оноогоо гадагшаа хуваалцах боломжгүй, бүхнээ дотроо тээдэг хүн болчихоод байна. Үүний хажуугаар эр хүн л болзохоос эхлээд, гэр бүлээ тэжээж мөнгө олох ёстой гэсэн амаргүй “үүрэг” ачааг үүрүүлчихдэг, чадахгүй бол чи эр хүн биш, удирдагч, шийдвэр гаргагч байх ёстой, тийм биш бол чи эр хүн биш гэх мэтээр явцуу дүрд хайрцаглана. Тэдгээр дүрд нь хүрэхэд амаргүй байгаад гутарлаа, сөхөрлөө гэхэд хатуу чанга, хүчтэй бай хэмээн эерэгээр гадагшлуулах, хуваалцах эрх ч өгдөггүй ингээд эцэстээ энэ бухимдлаа архиар тайлна, цаашлаад хүчирхийлэгчийн авир гаргахад хүрч байна. Өсгөн хүмүүжүүлж, бүтээж буй арга, хандлага маань ийм байдалд хүргэсэн болохоос биш тэд төрөхдөө хүчирхийлэгч байгаагүй, эсвэл хэн нэгэн хүчирхийлэл үйлд гэж тэдэнд нэг өдөр хэлээгүй. Дээрээс нь эрэгтэйчүүд маань өвчний нас баралтаар дэлхийд тэргүүлдэг боллоо. Мөн эмэгтэйчүүдээсээ есөн насаар богино наслаж байна. Энэ бүгд бидний “жинхэнэ эр хүн” гэж хэнийг бүтээгээд байгаагаа эргэж харах сануулга болж байна. Охидын хувьд ч ялгаагүй. Зөвхөн хүүхэлдэй, гал тогоогоор тоглуулснаас сэлэмээр тоглуулж, өрсөлдөх, тэмцэх мэдрэмж өгч, зоригтой, манлайлагч болгоход анхаарах цаг болсон.

-Монгол эрэгтэй хүний дүр бол уламжлалын явцад бүрэлдсэн, нэг ёсондоо шалгуур давж гарч ирсэн. Одоо энэ дүр таарахгүй болсон шалтгаан нь юу вэ?

-Өмнө нь бүх зүйл болоод ирсэн гэж харахад хэцүү. Магадгүй олон арван жилийн өмнө хүний амьдрах хэв маяг, ахуй өөр үед болж байсан мэт харагдаж болох, гэтэл өнөөгийн нийгмийн энэ хэв маягт тэр хэвшмэл ойлголт, дүр төрх хэр бууж байна гэж асуух чухал. Өмнө нь байгальдаа ойр, ан болоод аян дайн их хийдэг байсан тул бие физиологийн хүчээр амьдардаг байсан нь үнэн. Одоо бол нөхцөл байдал өөр болсон тул эрчүүдээ дайнд бэлдэж буй мэтээр хүмүүжүүлэх ёстой юу эсвэл нийгмийн харилцаанд өөрөө өөрийгөө авч гарч чаддаг, стресс бухимдлаа зөв тайлж чаддаг, харилцан ярилцаж, мэдрэмжээ чөлөөтэй илэрхийлж чаддаг хүн болгосон нь дээр үү. Эрчүүдэд жендерийн асуудал байгаа нь үнэн. Гэхдээ үүнийгээ нээлттэй ярихад нөгөө олон юм ярьдаггүй гэх “монгол эр хүн”-ий хэвшмэл дүр саад болоод байна шүү дээ. Аливаа соёлд сайн, муу холилдон байдаг. Соёлоо авч үлдэнэ гээд одоо үед тохирохгүйг нь чирээд ухраад байж болохгүй. Бид авах, гээхийн ухаанаар хандах хэрэгтэй.

-Олон улсын туршлагаас харахад энэ салбарт хурдтай ахиц гаргасан ямар улс байдаг вэ?

-Скандинавын орнууд гэхэд эрэгтэй, эмэгтэй хүмүүс нийгэмд ижил үнэ цэнтэй, тэнцвэртэй амьдруулахад чиглэсэн олон бодлого, зохицуулалт хэрэгжүүлж байна. Жишээ нь хүүхэд нь төрөхөд эцэг, эхэд нь цалинтай чөлөө ижил тэнцүү олгодог болсон. Ингэснээр ажил олгогч тухайн хүн хэн ч байсан чадварт үндэслэн ажилд авах шийдвэрээ гаргаж байна. Өмнө нь зөвхөн эмэгтэй хүнд ийм чөлөө олгодог байхад эмэгтэйчүүд хүүхдээ төрүүлээд удаан хугацаагаар чөлөө авах нь ажил олгогчид эрсдэлтэй байсан учраас эрэгтэйчүүдийг ажилд илүү авахад нөлөөлдөг жишээтэй. Судалгаанаас харахад ийм зохицуулалт хийсний дараа эрэгтэйчүүдийн стресс ч багассан. Хүүхдээ харж хайрлаж, өсгөж хүмүүжүүлж байгаа эрэгтэйчүүдийн аз жаргал, хайр энхрийллийн мэдрэмж нь илүүтэй нэмэгдсэн. Тиймээс жендерийн тэгш оролцоог хангах нь тухайн хүн, гэр бүл, ажил олгогч болоод нийгэмд ч эерэг нөлөө авчирч байна. Гэтэл монгол эрчүүд маань мөнгөний машин шиг өдөр болгон ажиллах ёстой, хүүхэд нь төрвөл долоо хоногийн л чөлөө авч байх жишээтэй.

-Хүчирхийллийн төрлүүдээс хамгийн гутамшигтай нь нийгэмд арай дэндүү газар авсан байна. Ялангуяа бага насны хүүхдүүд маань бэлгийн хүчирхийлэлд их өртдөг болсон. Бэлгийн хүчирхийлэгч үнэхээр тийм олон болчихсон хэрэг үү?

-Мэргэжлийн сэтгэлзүйч илүү нарийн хариулах байх. Ерөнхийд нь харвал нийгэмд өөрийгөө барьж чаддаггүй, физиологийн шалтгаантай, төрөлхийн хүчирхийлэгч зан авиртай хүн цөөхөн шүү дээ. Харин олонх тохиолдолд нийгэм хүчирхийллийн эсрэг хангалттай хөдлөхгүй дуугарахгүй үед “энэ бол болдог л зүйл, угаасаа ингэлээ гээд намайг яавал гэж” гэсэн хандлага хүчирхийлэл үйлдэхийг өөгшүүлсээр байна. Найзуудын уулзалт, үдэшлэг дээр бэлгийн хүчирхийлэл үйлдсэн тохиолдлыг буруу, гэмт хэрэг үзэхгүй, харин хохирогчийг буруутгасаар байгаа учраас л болзооны хүчингийн асуудал нуугдмал хэвээр байсаар байна. Эхнэрээ зодож байгаа хүн ч гэсэн ялгаагүй “миний гэр бүлийн асуудалд хэн орж ирж, юу хэлэх юм бэ, би эхнэрээ мэднэ” гэсэн, өөрөөр хэлбэл намайг хэн хэлж, нохойг хэн саах вэ гэх хандлага өөгшүүлсээр байдаг. Бид хүчирхийллийг хүлээн зөвшөөрдөг хандлагыг өөрчлөхийн тулд, үр хүүхдэдээ илүү эерэг нийгмийг бий болгохын тул дор бүрнээ хүчирхийлэлд үгүй гэж хэлэх хэрэгтэй. Бид дор бүрнээ үр хүүхдээ хамгаалахаар зогсохгүй, бүгд хүчирхийллийн эсрэг дуу хоолой гарган тэмцэх чухал, учир нь тэд энэ нийгэмд л хөл тавж амьдрана шүү дээ.


A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Монгол ухааныг Энэтхэгийн боловсролоор усална

Мэдээллийн технологийн салбарт дэлхийд өрсөлдөхүйц боловсролыг эх орондоо эзэмшинэ

 0 сэтгэгдэл


Монгол Улсын төрийн байгууллагууд цахим шилжилт хийж, дэлхийн мэдээллийн технологийн дэвшилтэй хөл нийлүүлэхээр эрмэлзэж буй энэ үед Энэтхэгийн технологийн томоохон сургуулиудын бакалаврын зэргийн сургалтыг эх орондоо эзэмшиж болох таатай мэдээлэл дуулдлаа. Тодруулбал, Bangalore Institute of Technology болон SRM шинжлэх ухаан, технологийн институттэй хамтран ажиллах гэрээгээ өнгөрсөн онд үзэглэж, энэ хичээлийн жилээс элсэлтээ авахаар зэхэж буй индра сургуулийн талаар зарим мэдээллийг цуглуулснаа хүргэе.

Энэхтэгийн мэдээллийн технологийн салбар дэлхийд гайхагддаг. Түүнчлэн монгол хүний оюуны чадамж олон улсын эрдэмтдийн судлагдахуун болтлоо шагшигдаж байна. Энэ хоёрыг нийлүүлж эрдэнийн шигтгээтэй бөгж хийнэ гэдэг шиг Энэтхэгийн IT салбарын боловсролын программыг монголчуудад заах хүсэл SRM-ийнханд эртнээс төржээ. Ингээд цахим ертөнцөд судалгаа хийж, EQ чадвар өндөртэй монголчуудтай холбоо тогтоох оролдлого нь “Том амжилт” ХХК-ийн захирал Ж.Шижирийн онлайн боловсрол хөгжүүлэлтээр гадныхантай хамтрах хүсэлтэй огтлолцсон гэлтэй.

Ж.Шижир Мэдээллийн технологийн академидаа түшиглэн Энэтхэгийн технологийн хоёр том сургуультай хамтарч, “Индра” их сургуулиа байгуулсан аж. БНЭУ-ын боловсролын системээр дөрвөн жилийн хугацаатай программ хангамж, график дизайн, маркетинг, менежментийн бакалаврын сургалтыг Монголдоо эзэмших боломж олгосон уг сургуульд ЕБС-ийн 12 дугаар анги төгсөгчид элсэн орох боломжтой. Англи хэл дээр бичсэн эсээ элсэлтийн гол шалгалт бөгөөд энэтхэг багш нар IT-д сонирхолтой, ур чадвартай хүүхдүүдийг сонгож авах аж. Төлбөрийн хувьд жилийн гурван мянган ам.доллар. Энэ нь Энэтхэг дэх сургуулийн төлбөрөөс хямд ажээ. Мөн тэднийх тэтгэлэгт хөтөлбөртэй.

SRM шинжлэх ухаан, технологийн институт зөвхөн бакалавр, магистр, докторын зэргийн боловсрол олгох биш, дэлхий даяар “инженерийн хэлээр” ярьдаг сонирхогчдыг хөгжүүлэхэд төсөл, хөтөлбөрөө чиглүүлдэг онцлогтой. Бусад орнуудын мэдээллийн технологи болон анагаах ухаан, барилга архитектур, уул уурхай гээд салбар бүрийн инженерийн мэдлэгт нэмэр болох зорилготой бүлгүүдийг санаачлан байгуулдаг. 2018 оны хичээлийн жилд олон улсын оюутны бүлгүүдийн гуравны нэг нь буюу 353 оюутан сурагчдын бүлэг үйл ажиллагаагаа явуулжээ. Тус сургуулийн оюутны хороонд ирүүлсэн илтгэлүүд мэргэжлийн өндөр ур чадвартай хэмээн АНУ-д үнэлэгдэж, 2019 онд Америкийн иргэний инженерийн нийгэмлэгийн /ASCE/ шагналыг хүртсэн байна. Тэрхүү бүлгэмүүдийн үйл ажиллагааны хүрээнд Монголд IT инженерийн бакалавр олгох хамтарсан сургалтын агуулга хамрагдана.

Энэтхэгийн Amjora компани Монголын “том амжилт” ХХКтай хамтран ажиллахаар 2018 оноос яриа хэлцэл эхлүүлсэн аж. Нэгдүгээр курсэд монгол багш нар хичээл орж, хоёр, гуравдугаар курсээс эхэлж гадаад багш нар англи хэлийг, энэтхэг багш нар мэргэжлийн хичээлийг орохоор тохирсон байна.

Хамтрагч өөр нэг сургууль болох Бангалорын технологийн институт нь 1979 онд байгуулагдсан. Механик, цахилгаан электроник, харилцаа холбоо, компьютерийн шинжлэх ухаан, архитектурын технологи зэрэг салбараар дагнасан технологийн анхны их сургууль юм. Дэлхийн “цахим тархи” гэж хүлээн зөвшөөрөгддөг Энэхтэг дэх Electronic City болон Silicon Valley-н зүрх нь гэж уг сургуулийг өргөмжилдөг ажээ. Сүүлийн жилүүдэд тив алгасан, онлайн сургалтыг зохион байгуулсан бөгөөд Ази, Европт өөрийн сургуулийн бакалаврын зэрэг олгох салбаруудаа байгуулж ирсэн байна. “Индра” их сургуульд тус институтээс мэргэжлийн багш нар ирж хичээл заах юм.

Элсэлтийн гол шалгалт нь эсээ ба энэтхэг багш нар сонгож авах аж

Монголын хүүхэд залууст ийм боломж нээсэн “Том амжилт” ХХК-ийн захирал Ж.Шижир нь “Мора” хэмээх Монголын анхны бүрэн хэмжээний 3D хүүхэлдэйн киног бүтээсэн, вэбсайт, видео реклам, IOS болон Android апп, Мэдээлэл технологийн академи, онлайн худалдаа хөгжүүлэлт зэрэг мэдээллийн технологийн салбарт амжилттай яваа нэгэн бизнесмэн. Түүний “Амжилт” платформыг хувийн болон төрийн өмчийн ерөнхий боловсролын сургуулиуд хэрэглэдэг. Энэ нь сурагчийн дүн, сургалтын программ, хичээлийн явц, ирц, цаашлаад сургуулийн захиргаанаас явуулж буй ажлууд, эцэг эхчүүдийн санал гээд сургалттай холбоотой бүхий л үйл ажиллагааг цахим хэлбэрт байршуулж, оролцогчид хянаад явах боломжтой систем аж. Тэрбээр энэхүү платформоо боловсролын системийн шинэчлэл гэж хүлээн зөвшөөрөгдтөл нь хөгжүүлэхээр “Амжилт” бага сургуулиа нээжээ.

ЗГМ: ТОДРУУЛГА

Ж.Шижир: Мэдээлэл технологи бол цаг үргэлж шинэчлэгддэг салбар

“Том амжилт” ХХК-ийн захирал Ж.Шижирээс зарим зүйлийг тодрууллаа.

-Энэтхэгийн боловсролыг оруулж ирэх гэсэн зорилго юу вэ?

-Өнөөдөр IT салбарт Энэтхэгийн боловсрол толгой цохидог. Харин Монголд программ хангамж, мэдээллийн технологийн сургалтын хөтөлбөр хэт хуучинсаг хэвээр байна. Хичээлийн жилийн гуравны нэгд нь түүх, нийгэм гэх мэт суурь хичээлүүд ордог. Маш уйтгартай. Гэтэл мэдээллийн технологийн хурд хором хормоор хэмжигдэж байна. Энэ ялгааг арилгахад бага ч гэсэн нэмэр болгох үүднээс дэлхийн №1 сургалтыг эх орондоо оруулж ирэхээр судалсан л даа. Цахим платформд суурилсан аливаа бизнес, үйл ажиллагаа тээврийн зардал “тэг”-тэй тэнцүү байдаг. Дэлхийн хаана ч бүтээсэн бай, нэг программ түлхэхэд онгоц, галт тэрэг гэх мэт зардал өндөр тээврээр зөөвөрлөх шаардлагагүй шүү дээ. Эдийн засгийн хувьд ийм боломжтой, оюунд суурилсан том салбарт монголчуудын оролцоог нэмэгдүүлэхийн тулд чанартай боловсрол эзэмших нь эхний алхам юм.

-Индра энэтхэг сургуулийн онцлогийг тодорхойл бол?

-Хичээлийн хөтөлбөр хуваарийн дагуу 80 хувь нь практикт тулгуурлана. Манай сургалтын арга барил оюутны цагийг үр дүнтэй өнгөрүүлэх үүднээс элдэв лекц орж, хуулан бичлэг хийлгэхгүй. Мэдээлэл технологийн салбар нь өөрөө цаг үргэлж шинэчлэгддэг салбар. Онол, практикийн мэдлэгээс гадна багаар ажиллах, шинийг санаачлах, ачаалал даах чадвар, цаг төлөвлөлт зэрэг чадваруудыг хичээлийн явцад эзэмшүүлнэ.

-Анхны кибер бага сургууль байгуулсан гэсэн. Энэ талаар товчхон мэдээлэл өгөхгүй юу?

-Манай сургуульд элсэн орсон хүүхдүүдэд бага сургуулийн мэдлэг эзэмшүүлэхээс гадна программ хангамж, компьютер, IT чиглэлийн мэдлэгийг багаас нь зааж сургадгаараа бусад бага сургуулиудаас онцлог. Өөрөөр хэлбэл, таны хүүхэд их сургуульд эзэмших технологийн мэдлэгийг одооноос буюу бүр багаасаа тусгай хөтөлбөр, арга барилаар маш эртнээс, гүнзгий эзэмшинэ гэсэн үг.

-Дижитал иргэд төрсөн цагаасаа л утас, таблеттай харьцаж ирсэн болохоор ухаалаг утас хориглохын оронд мэдээллийн технологийн салбарын хичээл ордог байхыг уриалдаг хэсэг бий. Танайх ийм зорилготой юу?

-Бид утас ухуулаад суулгахгүй л дээ. Харин мэдээллийн урсгалын зөв бурууг ялгах, хэдий хугацаагаар цахим орчинд байж болохыг заахаас гадна сургалтын программд орсон хичээлийн зарим хэсгийг сэтгэхүй хөгжүүлэх апп ашиглан явуулна. Одоогийн хүүхдүүдийг технологийн мэдлэг сайтайг гайхаад өнгөрөх биш, тэдний сонирхолд тулгуурлаж мэдлэг олгох нь илүү үр дүнтэй. Үүний зэрэгцээ гадаад хэл, шатар, төгөлдөр хуур, оюуны спорт зэрэг нэмэлт сургалттай. Бид мэдээллийн технологид арав гаруй жил ажилласан туршлагаа хуваалцахад бэлэн. Тиймээс бакалаврын болон бага сургуулиа байгуулж байна.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Коосэнд бэлдсэн инженерүүд хөгжлийн хурдыг түргэсгэдэг

Төгсөгчдөөс 80 орчим нь Монголдоо, 200 гаруй нь гадны улсуудад ажиллаж байна

 0 сэтгэгдэл


Япон улсын өндөр хөгжлийн нууц нь инженерүүдийг богино хугацаанд бэлдэж, чанартай үйлдвэрлэл, бүтээн байгуулалтын суурь тавьж өгсөнтэй холбоотой. Тухайлбал, 1950-иад оны үед японы бараа чанаргүй гэж дэлхийд гологддог байв. Тэр дундаа Европын орнууд, АНУ-д япон бараанаас татгалздаг, хямдхан үйлдвэрлэл гэж үл ойшоодог үе байлаа. Үйлдвэрлэлийг технологийн дэвшил ашиглаж чанартай, хурдтай явуулах бодлого Засгийн газар нь барьж эхлэв. Ингээд япон улсад шинжлэх ухааны мэдлэгтэй, ур чадвартай инженерийн ажиллах хүчний эрэлт ихсэж, тэдний нуруун дээр эдийн засгаа өсгөх бодлого хэрэгжүүллээ. Зах зээлийн энэ эрэлтийг хангахын тулд анхны коосэн 1961 онд байгуулагджээ. “Коото сэнмон гакко” буюу “ахлах мэргэжлийн сургууль” гэх япон үгнээс гаралтай коосэн сургалтад өдгөө дэлхийн 50-60 улсаас оюутан суралцаж, бүх салбарт дадлагажсан инженерүүдийг бэлтгэж байна.

Коосэнд 15 настайгаас нь элсүүлж таван жилийн турш сургаад, үргэлжлүүлэн хоёр жил мэргэшүүлэх ангид суралцан бакалаврын зэрэг авах боломжтой. Их дээд сургуулиас ялгаатай нь дадлагын цаг маш их, сургалтын хөтөлбөр нь мэргэшүүлэхэд чиглэгдсэн. Тиймээс ч мэргэжлийн хичээлийн цаг хоёр дахин их, дадлага туршилтын цаг тав дахин их.

Монголоос анх 1990 онд коосэнд суралцсан. Харин өнөөдрийн байдлаар Коосэний оюутан, түүнчлэн Коосэнг дүүргээд их, дээд сургуулийн бакалавр, магистр, докторын шат хүртэл суралцаж буй зуу гаруй монгол оюутан бий. Төгсөгчдөөс 50 орчим нь монголдоо ажиллаж буй бол 200 гаруй нь гаднын улсуудад ажиллаж амьдарч байгаа гэсэн судалгаа бий.

МОНГОЛ ХҮҮХДҮҮД ЯПОНД СТАРТ-АП, ЭНТРЕПРЕНЕРИЙН УРАЛДААНД ГРАНПРИ ШАГНАЛ ХҮРТЖЭЭ

Монголд гурван Коосэн үйл ажиллагаагаа явуулдаг. ШУТИС-ийн Коосэн технологийн коллеж нь БСШУСЯ-наас хэрэгжүүлж буй “1000 инженер” хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэгч байгууллага. Есдүгээр анги төгсөгчдөөс элсэлт авч, таван жилийн хугацаанд суралцуулан төгсгөдөг. Жилийн төлбөр нь гурван сая төгрөг. 2019-2020 оны хичээлийн жилд ШУТИС-ийн Коосэнд цахилгаан электроникийн, зам барилгын, механикийн инженер гэсэн гурван төрлөөр мэргэжилтэн бэлтгэж байна. Хөтөлбөрийн хүрээнд японд суралцсан анхны төгсөгчид энэ хавар эх орондоо ажиллахаар иржээ. Тэднийг мобиком, говь, MSC зэрэг томоохон компаниуд  ажилд урьсан юм.

Хувийн хэвшлийн хоёр Коосэний нэг нь шинэ монгол техник инженерийн коллеж юм. Шинэ монгол сургуулийн удирдлагууд дэлхийн номер нэг MIT буюу массачусетсийн технологийн их сургуулийг загвараа болгож, японы коосэн загварын технологийн коллежоо байгуулжээ. Өнгөрсөн амралтын өдрүүдэд тус сургууль нээлттэй өдөрлөг зохион байгуулсан бөгөөд энэ хичээлийн жилд дээрх гурван салбараас гадна хими техникийн, дэд бүтэц техникийн инженерийн ангиудад элсэлт авах аж.

ЕБС-ийн ес болон аравдугаар анги төгсөгчдөөс элсүүлдэг

Мөн ЕБС-ийн ес болон аравдугаар анги төгсөгчдөөс элсүүлдэг уян хатан бодлоготой. Тус сургуулиас японы Нагаока коосэн технологийн коллеж руу шилжин суралцсан хоёр оюутан энэ сарын 24-нд японы коосэнуудын дунд зохион байгуулагдсан старт-ап, энтрепренерийн уралдаанд хиймэл оюунд суурилсан бүтээлээрээ шалгарч гранпри шагнал, нэг сая иенээр шагнуулсан амжилт үзүүлсэн. Уг тэмцээнийг дэлхийд алдартай венчер капиталууд буюу жинхэнэ хөрөнгө оруулагчид шүүж, тэдний гарааны компанийг дөрвөн сая ам.доллараар үнэлж, 400 мянган ам.долларын хөрөнгө оруулалт хийх боломжтой гэж дүгнэжээ.

Япон улсын инженерийн боловсролыг монголдоо эзэмших боломжийг олгодог сургууль бол БГД-т байрлалтай монгол Коосэн технологийн сургууль юм. Био, цахилгаан, механик, барилгын инженерийн ангиудад есдүгээр анги төгсөгчдөөс элсэлт авдаг. Тус сургуулийн оюутнуудын баг жилийн жилд Robocon тэмцээнд амжилттай орж ирсэн. Мөн японд оюутан солилцоогоор суралцагчдаасаа шалгаруулж явуулдаг аж. Түүнчлэн японоос Сасэбо болон Нагаока коосэний багш нар монгол Коосэн технологийн коллежид сургалт зохион байгуулдаг байна.

Д.Бандиням: Ямар нэгэн санхүүгийн дарамтгүй, сурахад бүхнээ зориулдаг

1000 инженер хөтөлбөрийн коосэнд суралцаж ирсэн анхны төгсөгчдийн нэг Д.Бандинямтай ярилцлаа. Тэрбээр Монголдоо ажиллахаар шийджээ.

-Коосэнд хэрхэн суралцсан тухайгаа хуваалцахгүй юу?

-Би 34-р сургуулийг төгссөн. ШУТИС-д 1.5 жилийн хугацаанд япон хэл, физик, математикийн хичээлээр бэлдэж, японы сургуульд элсэгчдэд зориулсан EJU шалгалтаа амжилттай өгөөд суралцахаар явсан. Дэлхий даяар associate degree гэж нэрлэдэг, цааш үргэлжлүүлэн суралцах бол аль ч улсын их сургуульд гуравдугаар курсээс шууд орохоор зөвшөөрсөн хөтөлбөр л дөө. Зарим улсад үүнийг бакалаврын зэрэгтэй тэнцүү хэмжээнд авч үздэг.

-Япончууд хэр олон сурч байна. Томоохон үйлдвэрүүдэд ажилласан уу?

-Японы төгсөгчдийн нэг хувьд ч хүрэхгүй хүүхэд коосэнд суралцдаг. Олон сая хүнтэй ч инженерүүдийн тоо цөөн. Шаардлагатай ажлын байрандаа зориулж инженерээ бэлтгэдэг улс.  Манай ангийнхны хувьд дэлхийд алдартай Sony, Panasonic зэрэг электроникийн үйлдвэрлэлд  дадлага хийдэг байсан.

-Суралцах явцад гардаг хүндрэл юу байв?

-Эндээ хими, физик, математикийн хичээлээр сайн суурь тавьж өгсөн учраас онолын хувьд бэрхшээл тулгардаггүй. Харин яг дадлагад гарахад технологийн дэвшлийн талын мэдээлэл дутуу, хүндрэл хааяа гардаг байсан. Гэхдээ багш нар заагаад өгчихдөг учраас нэг их бэрхшээл болдоггүй.

-Сургалтын тэтгэлэг, амьдрах өртөгийн хувьд ямар вэ?

-Японд 55 коосэн байдаг. Эндээс 24-үүлээ явсан боловч очоод нэг сургуульд нэг л хүүхэд хуваарилагдсан. Япон улс жил бүр азийн орнуудаас 40-50 хүүхэд шалгаруулж, 100 хувийн тэтгэлгээр, амьдрах бүх зардлыг нь дааж коосэнд сургадаг. Үүний хүрээнд монголоос шалгарсан сурагчдын нэг нь л би. Ямар нэгэн санхүүгийн дарамтгүй, “сураад ир” л гэсэн нөхцөл. Бид 7-16 цаг хүртэл хичээллэдэг. Орой болон амралтын өдрүүдээр робокон, компьютерийн программ хангамж, эсвэл спортын төрлөөр хүссэн дугуйландаа явж болдог. Миний хувьд international friends олон орны оюутнуудын клубийн гишүүн тул тэнд чөлөөт цагаа өнгөрөөдөг байсан.

-Японы сургалтын онцлог юу вэ?

-Манай сургуулийн захирал оюутнаар өөрөөр нь юм хийлгэж, оролдлоготой байлгахыг гол болгодог. Ер нь сүүлийн үеийн боловсролын чиг хандлага ийм болсон шүү дээ. Багш нар маань ерөнхий суурийг өгнө, түүн дээр өөрсдийгөө хөгжүүлж, илүүг судлах нь оюутнуудын үүрэг. Би цахилгаан мэдээллийн технологийн ангийг төгссөн. Цаашдаа барилга, эрчим хүч ч юм уу бусад салбарт мэргэшиж ажиллах боломжтой суурь мэдлэгийг олгодог. Долоо хоног бүр туршилт хийдэг. Онолыг тухай бүрт нь дадлагаар баталгаажуулах нь Коосэн сургалтын онцлог.

-Төгсөөд тэндээ ажиллах боломж хэр вэ?

-Бидний хувьд төгсөөд эх орондоо ажиллаад үзье гэсэн бодолтой ирцгээсэн. Ер нь зуу гаруй оюутан одоо японд сурч байгаа. Төгсөөд японд үлдэж ажиллах бүрэн боломжтой. Мөн инженерийн чиглэлээр үргэлжлүүлэн сурах эрх нь ч нээлттэй. Гэхдээ эцсийн бүлэгт монголдоо доод тал нь таван жил ажилласан байх шаардлага тавьдаг.

А.Содномцэрэн: Онол, аргачлал, дадлага гурав нийлж инженер болдог

Коосэнд суралцаж төгсөөд, эх орондоо ажиллаж байгаа инженерийн төлөөлөлтэй уулзуулъя. А.Содномцэрэн Японд эзэмшсэн боловсролоо улсын хөгжилд зориулахаар төрийн өмчит компанид ажиллаж байна.

-Коосэнг сонгосон шалтгаанаа хуваалцахгүй юу?

-Би “Шинэ Монгол” сургуулийг төгссөн. Надад АНУ-д, эсвэл японд суралцах хоёр боломж байсан юм. Гэр бүлийнхэнтэйгээ ярилцаад дэлхийд гайхагддаг япон чанарыг хэрхэн бүтээдэг  нь илүү сонин санагдаад коосэнг сонгосон.

-Ямар салбарыг сонгосон бэ. ирэхэд ажлын байр бэлэн байсан уу?

-Би хэлний бэлтгэлээ японд хийж, Акаши коосэнд гурван жил суралцсан. Авто зам, гүүрийн инженерээр төгссөн. Ирээд ажлын байр олон байсан л даа. Авто зам, барилгын салбарт үйл ажиллагаа явуулдаг газруудыг судлаад японд илүү ойр болохоор нь “Бридж” группийг сонгож байлаа. Дараа нь төрийн өмчит компанид ажилласан. Улсын байгууллага болон хувийн хэвшлийн ялгааг үзэхээр энд орсон юм.

-Японд болон Монголд төгссөн инженерүүд ялгаатай байна уу?

-Тэнгэр газар шиг ялгаатай. Жишээ нь, нэг зам барихдаа стандартын дагуу хийх ёстой гэхэд “Чиний япон чинь тэндээ л биз, монголд бол өөр” гэж үгүйсгэдэг. Ганцаараа хариуцах ажил гарвал л сурсан мэдсэнээ шингээж болдог болохоос багийн ажилд миний санал үргэлж унадаг л даа. Миний мөрөөдөл бол Монгол Улсын зөвлөх инженер болох. Энэ зэрэгт хүрэхийн тулд дор хаяж 30 жил ажилладаг. Би коосэнд суралцахдаа шантарч буцаж үзээгүй, ажил дээр ч энэ чанараараа амжилтад хүрнэ гэдэгтээ итгэдэг. Үүний тулд австрали зэрэг өндөр хөгжилтэй оронд үргэлжлүүлэн суралцахаар төлөвлөж байна.

-Олон орны оюутнуудын хандлага янз бүр байх. Чиний хувьд ямар онцлогтой байв?

-Миний хувьд сургуульдаа, тэр хотдоо ганц монгол хүн байсан. Олон улсын, янз бүрийн соёлтой оюутнууд дунд дутах юмгүй, илүүрхэж гайхуулалгүй суралцаад төгссөн. Коосэн сургалтын онцлог бол эхэлж онолоо үзнэ, дараа нь аргачлалаа заалгана. Эцэст нь дадлагад гарч туршлага сууна. Энэ гурав нийлж цогц мэдлэг, чадвар олгодог. Манайд бол онол үргэлжлээд л явдаг, дадлага маш хангалтгүй.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Боловсрол орлогын тэгш бус байдалд нөлөөлдөг

Судалгаагаар чинээлэг өрхийн хүүхдийн сурлага бага, орлоготой айлынхаас дээгүүр байв

 0 сэтгэгдэл


АНУ-д бага орлоготой айлын хүүхдийн сурлагын амжилт чинээлэг өрхийн хүүхдийнхээс 3-4 жилээр хоцордог гэсэн дүгнэлт 40 гаруй жилийн хийгдэж байсан. Тэгвэл одоо ч хэвээр байгааг шинэ судалгаа харуулав. 50 жилийн турш дунд ба ахлах сургуулийн 2.7 сая сурагчдийн дунд стандарт тест явуулсан баримтад шинжилгээ хийн ийм дүгнэлтэд хүрчээ. Уг ялгааг арилгах холбооны хөтөлбөрүүд зохих үр дүнд хүрээгүйг National Bureau of Economic Research байгууллагын сайтад даваа гарагт мэдээлэв.

Ахлах ангидаа сурлага муутай байсан сурагчид насанд хүрсэн хойноо бага орлоготой байх магадлал өндөр гэж тайлангийн нэг зохиогч Стэнфордын их сургуулийн профессор Эрик Ханушек ярьсан байна. Тэрбээр “Дараагийн үе нь энэ үетэйгээ бараг адил байна. Ядуу гэр бүлээс гаралтай хүүхдүүд өөрсдөө ядуу болно” хэмээв. Гэхдээ энэ байдал бүр гүнзгийрч байна уу гэдэг асуулт маргаантай байгаа.

Ноён Ханушекийн судалгааны багийнхан 1971-2015 оны хооронд улс даяар сурагчдаас авсан тоо бодлого, унших дадал болон шинжлэх ухааны янз бүрийн тестүүдийн дүнд шинжилгээ хийжээ. Орлогыг тодорхойлохын тулд тестэд бүртгэгдсэн эцэг, эхийн боловсрол, амьдралын хэв маягийн мэдээллийг судалсан байна. Жишээ нь 1950-иад онд аяга угаагч машин баян айлын хэрэглээ байсан. Сүүлийн үед хүүхдүүд тусдаа угаалгын өрөө, компьютертой байх нь чинээлэг байдлыг илэрхийлэх болсон.

17 настай сурагчдын дунд хийсэн судалгаагаар чинээлэг өрхийн хүүхдийн сурлагын амжилт бага, орлоготой айлынхаас хамаагүй дээгүүр байв.

Орлогоос хамаарсан сурлагын амжилтын ялгаа түгшүүртэй түвшинд ирсэн

Эндээс судлаачид ядуу айлын хүүхэд баян айлын хүүхдээс гурваас дөрвөн жилээр хоцордог гэсэн дүгнэлт хийсэн аж. Судалгааны хугацаанд буюу сүүлийн 50 шахам жил энэхүү ялгаа бараг өөрчлөгдөөгүй байна. Харин 13-15 насныхны хувьд уг үзүүлэлт бага зэрэг сайжирсан буюу ялгаа багассан харагдана. Энэ нь сурлагын ялгааг арилгах холбооны хөтөлбөрүүд зарим талаар үр дүнд хүрсэн гэсэн үг. Өмнө нь 2011 онд явуулсан өөр нэг судалгаа ядуу гэр бүлийн хүүхдүүд баян айлын хүүхдээс сурлагаар 3-6 жил хоцордог гэсэн дүгнэлт хийж байв. Гэхдээ Стэнфордын нийгэм судлаач Шон Рэрдоны удирдсан уг судалгаа дээрх ялгаа жилээс жилд нэмэгдсээр байгаа гэж үзжээ. Тэд 1960-2007 онд 12 хичээлээр явуулсан тестийг судалж үзээд баян ба ядуу сурагчдын сурлагын ялгаа 1970-аад оноос 2000-аад оны эхэн хүртэл 40 хувь нэмэгдсэн гэж тооцсон юм.

Хоёр судалгаа сурлагын ялгааны өөрчлөлтийн талаар өөр дүгнэлт хийсэн нь өөр тестүүдийг авч үзсэн болон орлого тогтоох өөр арга хэрэглэсэнтэй холбоотой байх гэж аль ч судалгаанд оролцоогүй торонтогийн их сургуулийн боловсролын нийгэм судлаач Анна Шмиелевски ярьжээ. Ханушек, Рэрдон нар орлогоос хамаарсан сурлагын амжилтын ялгаа түгшүүртэй түвшинд ирснийг хүлээн зөвшөөрөв. Ноён Рэрдон “Энэ баримтыг хоосон онолоор баллах аргагүй” гэсэн юм.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

БНХАУ-ын Засгийн газрын тэтгэлэгт хөтөлбөр зарлагдлаа

 0 сэтгэгдэл


Монгол Улс, Бүгд Найрамдах Хятад Ард Улсын Засгийн газар хоорондын Боловсролын солилцоо, хамтын ажиллагааны төлөвлөгөө, Монгол Улсын Боловсрол, соёл, шинжлэх ухаан, спортын яам, Бүгд Найрамдах Хятад Ард Улсын Боловсролын яам хоорондын Монгол Хятадын тусгай хөтөлбөр хэрэгжүүлэх төслийн дагуу 2019 оны хичээлийн жилд нийт 252 иргэнийг бакалавр, магистр, докторын сургалтад суралцуулна.

НЭГ.  Тавигдах шаардлага

1. БНХАУ-н харьяат иргэн биш, биеийн байдал эрүүл;

2. Боловсролын түвшин ба насанд тавигдах шаардлага:

  • Бакалаврын түвшинд суралцах бол бүрэн дунд боловсролтой, Голч дүн 3.0 оос дээш, 25 хүртэлх насны;
  • Цахим өргөдөл
  • Бизнесийн удирдлагын чиглэлээр бакалаврт суралцах бол холбогдох математикийн суурь мэдлэг эзэмшсэн байх; Шинжлэх ухаан, технологийн чиглэлээр суралцах бол холбогдох математик, физик болон химийн суурь мэдлэг эзэмшсэн байх; Анагаах ухааны чиглэлээр суралцах бол холбогдох математик, физик, хими ба биологийн суурь мэдлэг эзэмшсэн байх шаардлагатай;
  • Магистрантурт суралцах бол бакалаврын зэрэгтэй, Голч дүн 3.0 оос дээш, 35 хүртэлх насны;
  • Докторантурт суралцах бол магистрын зэрэгтэй, Голч дүн 3.0 оос дээш, 40 хүртэлх насны;
  • Хятад хэлний зохих түвшний эсхүл англи хэлний дээд түвшний мэдлэгтэй бол давуу тал болно.

ХОЁР.  Бүртгэл

Бүртгэл 2019 оны 1 дүгээр сарын 28-ны өдрөөс 2 дугаар сарын 22-ны өдрийн 12.00 цаг хүртэл цахимаар явагдана. /scholarship.esis.edu.mn/grant/

Жич: Онлайн бүртгэлийн хугацаа дуусхаас өмнө Бүртгүүлсэн мартериалаа ИЛГЭЭХ товчин дээр дарж баталгаажуулахыг анхаарна уу.

Бүртгэл дуусах цаг дөхөх тусам системийн ачаалал ихэсдэг тул эртхэн бүртгүүлэхийг зөвлөж байна. Бүртгэлийн системтэй холбоотой асуултыг 14.00-17.00 цагт 7577-8080 дугаараас авна уу.

Эдгээр материалыг цахим бүртгэлийн системд байршуулна.

  • Иргэний үнэмлэх
  • Гадаад паспорт
  • Суралцаж буй сургуулийн тодорхойлолт;
  • Дүнгийн хуулбарын эх хувь /голч дүнтэй/;
  • Бүрэн дунд боловсролын гэрчилгээ, дүнгийн хавсралт;
  • Сүүлийн 6 сарын хугацаанд авахуулсан 3*4 хэмжээтэй цээж зураг;
  • Бүрэн дунд боловсролын гэрчилгээ, бакалавр, магистрын диплом;
  • HSK, IELTS болон TOEFL-ын дүнгийн хуудастай бол хавсаргана уу;

l  Сонгон шалгаруулалтад орохыг дэмжсэн сургуулийн захирлын албан бичиг;

Бүртгэлийн баталгаажуулалт Дээр дурдсан материалыг

    Дээр дурдсан материалуудыг үнэн зөвөөр байршуулах шаардлагатай бөгөөд ярилцлагын үеэр бичиг баримтын эх хувийг шалгах тул хуурамчаар үйлдсэн тохиолдолд шалгалтын эрхийг хасна.

Онлайн бүртгэлийн баталгаажуулалтыг 2019 оны 2 дугаар сарын 23, 24-ний өдрүүдэд 10.00-17.00 цагийн хооронд ШУТИС-ын ТӨВ БАЙРНЫ 324 ТООТОД явагдана. Зөвхөн онлайн бүртгэлд хамрагдсан иргэд онлайн бүртгэлд бүртгүүлсэн материалыг эх хувиар нь авч ирнэ бүртгэлийн хураамж 10000 төгрөг,

    Тэтгэлэгтэй холбоотой мэдээллийг ажлын өдрүүдэд ажлын цагаар 14.00-17.00 цагын хооронд 51-267131, 11-321974 утсаар лавлана уу.

*ЖИЧ: БИЧГИЙН ШАЛГАЛТ, ЯРИЛЦЛАГЫН ХУВААРЬ БОЛОН ДҮНГИЙН МЭДЭЭЛЛИЙГ ТУХАЙН ҮЕДЭЭ ЗАРЛАХ ТУЛ БНХАУ-ААС МОНГОЛ УЛСАД СУУГАА ЭСЯ-НЫ ҮҮДНИЙ САМБАР, ЦАХИМ ХУУДАС, FACEBOOK ХУУДАС БОЛОН БОЛОВСРОЛ, СОЁЛ, ШИНЖЛЭХ УХААН, СПОРТЫН ЯАМНЫ ЦАХИМ ХУУДАС ДАХЬ “ГАДААДАД СУРАЛЦАХ” ЦЭСИЙГ АНХААРАЛДАА АВЧ ХҮЛЭЭН АВНА УУ.

БНХАУ-ААС МОНГОЛ УЛСАД СУУГАА ЭЛЧИН САЙДЫН ЯАМ

МОНГОЛ УЛСЫН БОЛОВСРОЛ, СОЁЛ, ШИНЖЛЭХ УХААН, СПОРТЫН ЯАМ