A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/1291/

Хоол хэмээн хор залгисаар байтал ходоодгүй болж дуусах нь

Шалгалтаар илрүүлсэн зөрчлүүд бол мөсөн уулын зөвхөн орой хэсэг

 0 сэтгэгдэл

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/1291/


Энэ хичээлийн жилд сургуулийн цайны газар болон ойр орчмын 500 метр зайд зарим нэр төрлийн хүнсний бүтээгдэхүүн худалдахыг хориглосон. Үүнд хуушуур, пирожки, хийжүүлсэн ундаа, транс тос орсон бүтээгдэхүүн, хиам, өндөг, шарсан төмс зэрэг олон төрлийн бүтээгдэхүүн багтаж буй. Хэрэв зөрчвөл гурван сая төгрөгөөр торгоно гэсэн айхтар заалттай. Тохиромжгүй хоол хүнс хэрэглэснээс болж хүүхдүүдийн дунд таргалалт нэмэгдэж байгаа. Хамгийн гол нь түргэн муудах бүтээгдэхүүнээс болоод хордлого авах эрсдэл их байдаг зэргээс үүдэн ийм шийдвэр гаргасан байдаг. Гэвч Монголын хууль гурав хоног гэгчээр сүр дуулиантай зарласан өнөөх шийдвэр бодит байдал дээр хэрэгжихгүй байгааг хэвлэлүүд бичиж байна. Аль тааралдсан дэлгүүр, ТҮЦ-т ороход эдгээр зүйлсийг зарж л байгаа харагдах вий. Сургуулийн ойр орчимд тамхи зарахыг хориглосон шийдвэр бодит байдалд яаж хэрэгжиж байгаа билээ, яг түүнтэй л адилхан дүр зураг хаа сайгүй. Хөрш зэргэлдээ бусад оронтой харьцуулахад Монгол улс хүнсний бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэлээр хол хоцорсон.

Ихэнхийг нь импортоор оруулж ирдэг. Тэр ч утгаараа хүнсний аюулгүй байдал хурцаар яригдах учиртай. Уг нь Засгийн газар, яам, дүүрэг, хороо гээд шат шатандаа энэ асуудлыг хөндөж, урьдчилан сэргийлэх, хяналт шалгалтаа чангаруулах талаар дуугардаг ч үр дүн хангалтгүй байгааг бид мэднэ. Бид томоохон супермаркет, сүлжээ дэлгүүрүүдийг арай найдвартай гэж үзэн үйлчлүүлэх дуртай. Гэвч хоносон талх, гашилсан сүү зарах нь наад захын асуудал болсон. 10 хоногийн өмнө үйлдвэрлэсэн нарийн боов лангуун дээрээ өрөөд тавихыг юман чинээ бодохгүй. Бас хугацаа нь дуусах дөхсөн бараагаа лангууныхаа урд эгнээгээр өрж байгаад чимээгүйхэн шахахыг бодно. Найдвартай гэгддэг том дэлгүүрүүд ийм байхад хотын өнцөг булан бүрт байдаг жижиг дэлгүүрүүдэд ямархуу төрхтэй үйл ажиллагаа явуулдаг бол. Мэргэжлийн хяналтынхан тэр бүгдэд хүрч хяналт тавьж чадаж байна уу гээд яривал бас л олон асуудал босч ирнэ. Бид аливаа зүйлийг бичихдээ гаднын жишээг авах дуртай. Угаас тэнд бүх зүйлийг ном журам, стандартын дагуу хийдэг болохоор жишээ болгон дурдахаас ч аргагүй.

Японд гэхэд өндгийг дэлгүүрт гурав хоногоос дээш хадгалж болохгүй. Хэрэв тэр хугацаанд зарагдахгүй бол шууд устгалд оруулна. Манайхан шиг яаж ийж “хулхидаж” байгаад бараагаа зарна гэсэн ойлголт үгүй. Хүний эрүүл мэнд, амь настай холбоотой асуудал учраас маш нарийн ханддаг. Тэр ч байтугай өглөө нь шинэхнээрээ ирээд зарагдалгүй үлдсэн талх, нарийн боовыг орой нь шууд устгалд оруулна. Угаас журам нь тийм. Үүнийг нь мэддэг болсон монголчууд оройн цагаар дэлгүүрийн арын хаалган дээр очоод гуйж байгаад өнөө барааг нь авчихдаг тухай нэгэн танил маань өгүүлж байв. Бид өөрсдийгөө чонын ходоодтой гэж хөөргөх зуур ходоодны өвчлөл, хорт хавдар хэрээс хэтэрлээ. Хоол хүнсэндээ асар их анхаардаг япончууд дундаж наслалтаар дэлхийд тэргүүлж, хэнэггүй монголчууд 60 хүрэв үү, үгүй юу нас бараад буйн нэг шалтгаан энэ байж мэднэ. Ходоодны хорт хавдрын өвчлөлөөр дэлхийд хоёрдугаарт, харин хорт хавдраас үүдэлтэй нас баралтаар дэлхийд тэргүүлж буй улс шүү дээ, бид.

Чонын ходоодтой шаардлага тавьж суръя гэж өөрсдийгөө хөөргөх зуур ходоодны өвчлөл хэрээс хэтэрлээ

Казахстаны “Скиф сак” хэмээх компани хугацаа нь дууссан хүнсний бүтээгдэхүүний шошгыг өөрчлөн худалдаж байсныг нийслэлийн Мэргэжлийн хяналтын байцаагчид илрүүлж байв. Өрмөнцөр, чихэр, шоколад, зефир зэрэг 30 гаруй сая төгрөгийн барааны дуусах хугацааг зориудаар өөрчилж, дэлгүүрүүдэд нийлүүлж байсныг олж тогтоон устгалд оруулсан. Зөвхөн баригдаж, илэрсэн нь энэ гэдгийг битгий мартаарай. Үүнтэй төстэй ямар олон зөрчил цаана нь нуугдаж, бид түүнийг нь мэдэхгүй авч хэрэглэсээр байгааг тооцох аргагүй. Мэргэжлийн хяналтын ерөнхий газрын статистик мэдээлэлд анхаарлаа хандуулъя. Тус байгууллагаас хийсэн шалгалтын үеэр хураан авсан, буцаасан, устгасан бараа бүтээгдэхүүний тоо жил ирэх тусам нэмэгдсээр байна. Нэг ёсондоо чанарын шаардлага хангахгүй, хаяг шошгын зөрчилтэй, хугацаа нь дууссан бүтээгдэхүүн гэсэн үг. Мэргэжлийн хяналтын байгууллага 2015 онд 3766 кг бараа, бүтээгдэхүүн хураан авсан бол 2017 онд энэ хэмжээ 5572 кг болон нэмэгджээ.

Ширхгээр нь тооцвол өнгөрсөн жил 42 мянган ширхэг барааг чанарын шаардлага хангахгүй гэж үзэн хураасан байна. Түүнчлэн 2015 онд 4088 кг буюу 18527 ширхэг барааг устгасан бол өнгөрсөн жил 8396 кг буюу 39522 ширхэг болж, огцом нэмэгджээ. Хэрэв хяналт, шалгалтын байгууллага эдгээр барааг хураан аваагүй, устгаагүй бол хэн нэг нь мэдэлгүйгээр худалдан авах л байв. Тэр хэрээр хордлогод орох эрсдэл нэмэгдэх байж. Шалгах үүрэг бүхий байгууллага нь ажлаа сайн хийж, зөрчилтэй барааг илрүүлдэг болсныг дээрх тоо харуулна. Нөгөө талаар иргэдэд зарж болохгүйг нь мэдсээр байж мэдэн будилж, зөвхөн ашиг олох зорилгоор хүнийг хордуулж ч мэдэх бараа худалдах явдал буураагүйгээр үл барам ихэссээр буйг дээрх статистик гэрчилнэ. Шалгалтаар илрүүлсэн зөрчлүүд бол мөсөн уулын зөвхөн орой хэсэг гэхэд болно. Мэргэжлийн хяналтынхны гар хөл хүрч чадаагүй өч төчнөөн дэлгүүр, ТҮЦ нийслэлээр дүүрэн байна. Захын гэр хорооллын дэлгүүрээр ороод нэг үзээрэй. Үүднээсээ авахуулаад л өмхий үнэр хамар цоргино.

Ариун цэврийн өрөөтэйгөө зэрэгцүүлж барьсан дэлгүүрт нь эрүүл ахуйн наад захын шаардлагын талаар яриад ч хэрэггүй. Тэнд хэн, хаанаас, юу авчраад худалдаж байгааг хянан шалгах бараг боломжгүй. Өгөршиж хатсан талх, боовноос авахуулаад гашилсан сүү, муудсан төмс, хугацаа нь дууссан амттан гээд хүнд хор болох бүх л хүнс тэнд зарагдаж байгаа. Гэвч хүнсээ цуглуулах хамгийн ойрын цэг нь юм болохоор иргэд өнөөх дэлгүүрээр үйлчлүүлж, барааг нь худалдан авсаар байдаг. Ийм байхад хүнсний аюулгүй байдал, хүн амын эрүүл мэнд гэж мянга хашхираад нэмэргүй биз ээ. Ихэнх хүнсний компани зарагдаагүй атлаа хугацаа нь дууссан бараа, бүтээгдэхүүнээ буцааж авдаг. Гэвч жижиглэн худалдааны дэлгүүрүүдэд иргэд үүнийг нь мэдэхгүй, шаардахгүй л бол санаачлагаараа буцааж аваад, сольж өгөх ухамсар суугаагүй байна. Тиймд төрөөс хүнсний аюулгүй байдлыг хангана гэж найдаж, эрүүл мэндээрээ хохирохын оронд ядаж худалдаж авч байгаа бүтээгдэхүүнийхээ хугацааг нь хардаг болъё. Авсан бүтээгдэхүүн чинь харин чанарын шаардлага хангахгүй бол дор бүр нь буцаагаад шаардлага тавьж суръя.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Б.Зангад: Хийх бүтээх урам өгсөнд баярлалаа

 0 сэтгэгдэл


Нийслэлийн хөгжилд онцгой хувь нэмэр оруулсан, салбартаа олон жил үр бүтээлтэй ажилласан Монголын Урлагийн ажилтны холбооны нарийн бичгийн дарга, МУАЖ Б.Зангад, СТӨ-ний дэргэдэх Эртний сайхан чуулгын гоцлол дуучин, МУАЖ А.Долгор, Монголын DJ, аялагч, олон улс судлаач Ж.Золбаяр нарыг өнөөдөр нийслэлийн дээд шагнал “Хангарди” одонгоор шагнав.

Шагналыг НИТХ-ын дарга С.Амарсайхан, нийслэлийн Засаг дарга бөгөөд Улаанбаатар хотын Захирагчийн үүргийг түр орлон гүйцэтгэгч Ж.Батбаясгалан, нийслэлийн Засаг даргын орлогч Ш.Анхмаа, НЗДТГ-ын дарга М.Отгонбаяр нар гардуулан өглөө.

Монголын Урлагийн ажилтны холбооны нарийн бичгийн дарга Б.Зангад “Нийслэлийн иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурал, нийслэлийн Засаг даргын Тамгын газраас нийслэлийн дээд шагнал Хангарди одонгоор шагнасанд нийт уран бүтээлчдийнхээ өмнөөс болон хувиасаа талархал илэрхийлье. СТӨ-ний 30 жилийн ойн арга хэмжээ саяхан болсон. Энэ ойгоор нийслэлийн удирдлагууд СТӨ-г сэргээн засварлах, үйл ажиллагааг өргөжүүлэн тэлэхэд зориулж 1.5 тэрбум төгрөгийн хөрөнгө оруулалт хийж байгаад Монголын нийт уран бүтээлчид асар их баярлаж байгаа. Бидэнд хийж бүтээх онгод хийморь, урам хайрласанд баярлалаа” хэмээв.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Онцгойгийнхны зэрэг дэв ахиж, урамшуулал авна

 0 сэтгэгдэл


Засгийн газрын 2018 оны 12 дугаар сарын 12-ны өдрийн хуралдаанаар “Онцгой байдлын байгууллагын алба хаагчид мэргэшлийн зэрэг, зэргийн нэмэгдэл олгох журам” батлагдлаа.

Журамд алба хаагчдаас жил бүр ерөнхий мэдлэг, бие бялдрын бэлтгэлжилтийн түвшин, сэтгэл зүй, тусгай бэлтгэлийн шалгалт авч, зэрэг олгож байхаар тусгажээ. Мэргэшлийн зэргийг офицер, ахлагчийн гэж ангилах бөгөөд мэргэшлийн III зэргийн шалгалтад Онцгой байдлын байгууллагад таваас доошгүй жил ажилласан, II зэргийн шалгалтад III зэргийг аваад хоёроос доошгүй жил эсвэл Онцгой байдлын байгууллагад наймаас доошгүй жил ажилласан, I зэргийн шалгалтад II зэргийг аваад гурваас доошгүй жил, эсвэл Онцгой байдлын байгууллагад 10-аас доошгүй жил ажилласан алба хаагч орох эрхтэй хэмээн заасан байна.

Мэргэшлийн зэрэг нь дөрвөн жилийн хугацаатай байх бөгөөд зэргийн нэмэгдлийг тухайн албан тушаалын сарын үндсэн цалингийн 5-15 хувиар тооцож олгох юм. 

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Сургуулиудад “Хүүхдийн автобус”-ны шинэ чиглэл туршихаар судалж байна

 0 сэтгэгдэл


Нийслэлийн нийгмийн хөгжлийн асуудал хариуцсан төслүүдийн удирдагч, засаг даргын орлогч Ш.Анхмаагийн санаачилгаар өчигдөр Нийслэлийн ерөнхий боловсролын сургуулиудыг хоёр ээлжинд бүрэн шилжүүлэх, ерөнхий боловсролын зарим сургуулиудад “хүүхдийн автобус”-ны шинэ чиглэл турших талаар хэлэлцүүлэг зохион байгууллаа. 

Авто замын хөдөлгөөнд гол ачаалал үүсгэдэг ерөнхий боловсролын зарим сургуулийн сурагчдыг гэр сургуулийн хооронд аюулгүй, ая тухтай зорчих боломжийг судлах зорилгоор “Хүүхдийн автобус”-ны шинэ чиглэлийг турших санал боловсруулах талаар хөндлөө. Мөн ЕБС-уудыг хоёр ээлжинд бүрэн шилжүүлэх зорилгоор барилгыг өргөтгөх буюу шинээр барих ажлыг эрчимжүүлэх талаар судлах юм байна. Уг хэлэлцүүлгээс зөвлөмж гаргаж, холбогдох газруудад хүргүүлэхээр боллоо.


A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Чингис, Жамухын сүүлчийн уулзалтын зургийг 10 жилийн турш бодсон

“Би хөгжим ойлгодоггүй, сонсдоггүй” гэж байгаа зураачаас олигтой бүтээл гарахгүй

 0 сэтгэгдэл


Урчуудын эвлэлийн шагналт зураач Н.Орхоныг хөрөг зургийн ур чадвараараа Монголдоо шилдэг нь гэж үнэлэх хүн олон. Төрийн ордонд байрлах Ерөнхий сайдуудын хөргөөс авахуулаад олон алдартай хүний төрхийг тэрбээр амилуулсан. Түүнийг сониныхоо зочноор урьж ярилцсанаа хүргэе.


-Та одоо ямар уран бүтээл дээр ажиллаж байна вэ?

-Нэлээд олон ажил зэрэг амжуулах гээд л явж байна. Гол нь монголчуудын амьдрал, үйл явдал, монгол эрэгтэй, эмэгтэйчүүдийн дүр он цагийн уртад хэрхэн өөрчлөгдөж байсныг харуулах үүднээс уран бүтээлээ хийдэг. Жишээ нь, “Цогт тайж” кинонд жинхэнэ монгол хүний дүр төрх түгээмэл гардаг даа. Харин одоо яг тийм царайтай хүн бараг алга. Цаг үе, амьдралын уртад хүний дүр төрх ингэж өөрчлөгддөг юм байна. Ах нь зургаа ярихгүй, өөр юм яриад явчихав уу?

-Зүгээр ээ, таны яриа харин ч сонирхолтой санагдлаа

-Зураг, урлаг, хөгжим гэдэг хоорондоо холбоотой, нэг цогц юм шүү дээ. 100 жилийн өмнөх Монголын язгууртнууд ямар царай төрхтэй, юу эдэлж хэрэглэдэг байсан юм. Энэ бүхнийг судалж харуулахын тулд түүхтэй холбогдохоос аргагүй. Гэтэл өнөөдөр бид түүхээ мартах хэмжээнд хүрчихэж. Миний түүхэн уран бүтээл хийдэг нэг шалтгаан нь энэ юм.

-Монгол хүний үндсэн дүр төрхийг илтгэсэн хүнтэй таарвал зурах юмсан гэсэн хүсэл шууд төрдөг үү? 

-Намайг бага залуу байхад тийм хүн харагддаг байсан юм.  Одоо бол байхгүй дээ. Хятад мотоцикль уначихаад адуугаа хурааж байгаа дүр зураг л харагдах болж. Монгол адууны соёлыг энэ хэдэн уяачид муухай болгоод хаячихсан. Өвөл зунгүй, жилийн дөрвөн улиралд морь уралдуулж, үндсэн язгуур утгыг нь алдагдуулж байна шүү дээ.  Уулын мухарт, гэрийнхээ хойморт дүнхийтэл сууж байгаа өвгөчүүд бараг байхгүй болсон. Тэр өвгөчүүдийг байх үед залуучууд нь дэг журамтай, үгийг нь сонсож, хүндэлдэг байж. Монголчууд яагаад устаж алга болоогүй юм бэ. Яагаад гэвэл нүүдлийн соёл иргэншил биднийг өдий хүртэл авч ирсэн юм. Гэвч энэ соёл маань алдагдахад хүрээд байгаа нь харамсалтай.


-Та яагаад хөрөг зургаар дагнахаар шийдсэн юм бэ?

-Ерөөсөө зураач хүн хөрөг л зурах ёстой байхгүй юу. Дэлхийн ямар ч урлаг дандаа хүний тухай байдаг биз дээ. Хэрэв зураач бүр хүн зурж чаддаг бол бүгдээрээ л зурна. Гэтэл хөрөг зурна гэдэг чинь сургуулиар олддог зүйл биш. Ийм авьяас цаанаасаа заяадаг юм. Жишээ нь, “Уяхан замбуу тивийн наран” гэдэг дуу Монголд төрж. Тэгвэл үүнийг жинхэнэ утгаар нь дуулж чаддаг хүнийг Монгол Улс төрүүлсэн л байхгүй юу. Н.Норовбанзад гэдэг энэ агуу дуучин гадаадад хөгжмийн сургууль төгсөөгүй. Гэтэл бид гадаадад сургууль дүүргэж, диплом авсан хүнийг л уран бүтээлч гэж үзээд байдаг. Энэ хүн цаанаасаа төрмөл авьяастай юм байна гэдгийг хүлээн зөвшөөрөхдөө яагаад хойрго байдаг юм бэ.  Үүнтэй адилхан зурах авьяас цаанаасаа заяадаг юм. Харин үүнийгээ хөгжүүлж чадсан уу гэвэл өөр асуудал. Миний хувьд авьяасаа хөгжүүлж яваа л зураач. Түүнээс туйлдаа хүрчихсэн мундаг хүн биш. угаасаа туйл гэж байхгүй, цаашаа улам явна. Хөрөг зураг бол урлагт байр сууриа тод томруун эзэлсэн нэг төрөл. Дэлхийн урлагт бол хөрөг зургийг дүрслэх урлагийн хамгийн хүнд төрөл гэж үздэг. Хөрөг зургаар нь зураач хүний чадварыг дэнсэлдэг байх нь. Хөрөг зургийг зурахдаа хүний сэтгэл рүү нь орно гэдэг их чухал. Тэгээд хөдөлгөөн, зан төрх, амьд чанарыг харуулна гэдэг амар зүйл биш. дэлхийн шилдэг зураачид бүгдээрээ л хүн зурдаг биз дээ.

-Хөрөг зурагт монгол маягийн школ гэж байдаг уу?

-Бид мэдээж гаднын соёлтой танилцана. үнэхээр сайн бүтээлийг хүндэтгэн хайрлаж, гоё сайхныг нь биширдэг. Тухайн бүтээлд надад байхгүй давуу тал шингэсэн байвал өөрийн зурагтаа тусгана. Гэхдээ шууд хуулах биш, өөрийн болгож, нутагшуулж авах ёстой. Монголд олон угсаатан бий. Угсаатан бүр өөрийн хөгжмийн хэмнэл, дүрслэх урлагийн соёлтой, бусдын юмыг дуурайдаггүй. Оюун санаа болон бусад талаараа хэний ч хараат байхыг хүсдэггүй тэр угсаатнуудын бие даасан чанарууд Монголын нэг бахархал юм. Энэ бүгд уран зурагт ч тусгалаа олсон байдаг. Бид Орос болон Европын орнуудад хөгжмийн боловсрол эзэмшиж, уран зургийн арга барилд суралцдаг. Гэхдээ хийсэн бүтээлүүдэд монгол ахуй нэвт шингэсэн байдаг. Жишээ нь, Л.Мөрдорж гуай Орост их сургууль төгссөн хүн. Гэхдээ тэр хүний хөгжим, аялгуу жинхэнэ монгол. Хүн төрөлхтний сонсоогүй хөгжмийг “Алтан өргөө” кинонд хийсэн байдаг. Хөгжим, зураг, бүжиг гээд урлагийн төрөл бүр хоорондоо хамаатай, цогц ойлголт учраас л би энэ бүгдийг яриад байгаа юм шүү. “Би хөгжим ойлгодоггүй, сонсдоггүй” гэж байгаа зураачаас олигтой бүтээл гарахгүй.

Толстой, Чайковский, Достоевский үгүй бол Орос орон юу ч биш болно

Улс гүрнийг бий болгодог зүйл бол улстөрчдөөс гадна соёл нь байгаа юм. Толстой, Чайковский, Достоевский үгүй бол орос орон юу юм бэ. Юу ч биш болох л байхгүй юу.

-Нас явах тусам хүний бодол санаа, ертөнцийг үзэх үзэл өөрчлөгддөг. Энэ хэрээр таны уран бүтээлд өөрчлөлт ордог уу. Магадгүй 20 жилийн өмнөх зургийг одоогийнхтой харьцуулбал хэр их ялгаа харагдах бол?

-Би залуудаа одоогийнхоос өөр техникээр зурдаг байлаа. Анх 22 настайдаа “Ээж ээ, хар даа” гэдэг зургаараа Монголын дүрслэх урлагийн бүх зураачдын хэмжээнд гарч ирж чадсан. Энэ зургаараа нэлээд шуугиан тарьж, олон улсын наадмаас ч шагнал авах шахсан удаатай. Энэ үеэс хойш ороо бусгаа явлаа. Гадаадад сургууль төгсөөгүй, дээд сургуулийн дипломгүй гэдгээрээ гадуурхагдах үе байсан. Тэр үетэй харьцуулахад танин мэдэхүйн цар хүрээ улам өссөн нь мэдээж. тэр хэрээр хийж буй уран бүтээлд өөрчлөлт гарна л даа.

-Таныг хамгийн их зовоосон уран бүтээл юу байв?

-Би “Ээж ээ, хар даа” зургийг гурван сар зурсан. дотор бодогдсон юм цаасан дээр бууж өгөхгүй зовоогоод байсан юм. Ер нь зовоосон зураг олон бий. Болохгүй бол цааш нь тавьчихаад өөр юм оролдоно. Тэгээд дараа нь дахиж оролдсоор байгаад заавал дуусгаж байж санаа амардаг. Жишээлбэл, Чингис хаан, Жамух хоёрын хамгийн сүүлчийн уулзалтын зургийг би 10 жилийн турш бодсон. Хар зураг нь бэлэн болчихсон. Одоо өнгөөр ялгах гэж байгаа. Жамух “Намайг цаазал” гээд бүсээ өгч байгаа юм. Чингис хааны дүр ямар байх нь сайн тодроогүй байна. Гэхдээ Жамухаас арай бүдэг харагдах ёстой. Иймэрхүү маягаар удаан бодож байж зурах тохиолдол цөөнгүй. Ер нь би яаравчлаад, хурдхан шиг дуусгасан болж чаддаггүй хүн. өөрийнхөө хувьд “боллоо” гэж үзсэн үедээ л зургаа дуусгана даа. Би нэг удаа яруу найрагч Б.Лхагвасүрэнг зурсан юм. Өөрт нь үзүүлсэн чинь “Гар нь сонин болчихож” гээд голох маягтай байна. Тэгэхээр нь өгөлгүй буцаагаад аваад явчихсан. Сүүлд нөгөө зургаа авмаар байна гэхээр нь “Би Лхагвасүрэнд шүлэг бичихийг заана гэдэг утгагүй. Үүнтэй адилхан Лхагвасүрэн надад зураг зурахыг заах ёсгүй” гээд хэлчихсэн.

-Таньд ойр дотны, гэр бүлийнхээ хүмүүсийг зуруулах захиалга хэр ирдэг вэ?

-Ирэлгүй яахав. Иймэрхүү захиалгаар л амьдарна шүү дээ.

-Энгийн нэг хөрөг зурахад үнэ өртөг ямар байдаг бол?

-Янз янз даа. Зарим хүн мөнгөндөө их харам байдаг бол зарим нь мөнгөний хэмжээг огт тоохгүй. Ер нь үнэ хөлсний яриа ханцуйн дотор л явагддаг юм.

-Гаднын баячууд сайн уран зурагт үнэ хайрлахгүй төлдөг. Харин Монголд урлагийн бүтээлийг ойлгож, үнэлж чаддаг хүн хэр олон бол?

-Урлагийн бүтээлийг ойлгож, үнэлнэ гэдэг хүмүүжил байхгүй юу. Бид сүүлийн 30 жил юм бүгдийг ашгийн нүдээр харж ирсэн. Яавал үүнийг хямдхан авах вэ гэсэн бодол давамгайлна. Нөгөөтэйгүүр сайн уран бүтээлчийг үнэлж, дүгнэж чадахгүй байна. Жишээ нь, Г.Ариунбаатар гэж дуучныг бид өөрсдөө тодруулсан юм уу. Гадаадын том тэмцээнээс шагнал авангуут нь “Энэ чинь манай хүн шүү дээ” гээд л хошуурсан биз дээ. Чингиз Айтматовыг Оросууд өөрсдөө тодруулсан юм уу. “Гульсары минь баяртай” гэдэг номыг Францын утга зохиол судлаач санамсаргүй байдлаар авч л дээ. Тэгээд буудалдаа очиж уншиж байгаад огло харайгаад босоод ирсэн гэдэг. Ингээд Айтматовын талаар Францын хэвлэлээр шуугиж эхэлсэн. Гэтэл Оросууд “Энэ чинь манай нутгийн хүн” гээд мань хүнийг мандуулчихсан. Бид ч иймэрхүү л байдалтай байна. Урлагийн авьяастнуудаа өөрсдөө тодорхойлж чаддаггүй. Харин “Цогт тайж” киног хийж байх үед урлагийг үнэлж чаддаг байж. Тухайн үед төрийн шагнал авсан хүн санаанд багтамгүй мөнгөн шагнал авч байсан гэдэг. Урлагийг ингэж үнэлдэг хүн өнөөдөр байхгүй.

-Та одоо ямар уран бүтээл туурвихыг хүсч байна вэ?

-Би хэнийг ч зурахыг хүсддэггүй. Харин хэнийг зурахыг дотроос хэлж өгдөг юм. Хүнд чинь зөн совин гэж байна шүү дээ. Явж байхад гэнэт нэг бодол орж ирнэ. Түүнийгээ л зурагт буулгадаг юм. Гэхдээ зурахыг хүсдэг дүр мэдээж бий. Монголын сайхан хатан, язгууртан эмэгтэйн төрх гаргахыг хүсдэг. Гэхдээ Чингис хааныг зуръя гэсэн бодол надад ерөөсөө орж ирдэггүй юм.

-Сүүлийн үеийн уран бүтээлээсээ аль зурганд нь сэтгэл хангалуун байна вэ?

-Ц.Элбэгдоржийн ээжийн хөрөг байна даа. Энэ зургаа овоо дориун болчихсон гэж тоогоод байгаа.

-Та ээж, аавыгаа зурж байв уу?

-Аавыгаа зурж байсан. Ээжийгээ зурах гээд дотроо бодоод л явна. Гэхдээ өөртэйгөө хамт байгаагаар зурах юм. “Ногоон торгон дээлээрээ хэчнээн жил гоёлоо доо” гэсэн дуу байдаг даа. Энэ бол монгол ахуй, монгол амьдрал. Ээжид маань үүн шиг үйтэн хуар дээл байсан юм. Ээж маань тэр дээлээ өмсчихсөн, дөрөв, таван настай намайг хөтөлчихсөн явж байгаа дүр зураг санаанд буугаад байгаа юм. Одоогоор эхэлж амжаагүй л байна. Уран бүтээлч бид чинь хүнээс захиалга авч амьдардаг хүмүүс. Захиалгын зурагныхаа хажуугаар уран бүтээлээ хийдэг учраас олон жил болчихоод байдаг юм.