A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/763/

Цахилгаан машины төлөөх тулаан ширүүслээ

​2040 онд нийт автомашины 50 хувь нь цахилгаан болно гэж тооцоолжээ ​

 0 сэтгэгдэл

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/763/


Дэлхийн автомашин үйлдвэрлэгчид цахилгаан машины салбарт алдагдал хүлээсээр байгаа хэдий ч хөрөнгө оруулалтаа улам нэмэгдүүлж байна. Эрэлт бага, эд анги, түүхий эд нь үнэтэй, үйлдвэрлэлийн өртөг өндөр зэрэг шалтгааны улмаас цахилгаан машины үйлдвэрүүд ашиггүй ажилладаг. Дэлхий нийтийн цахилгаан машины хэрэглээ 2021 оноос эхлэн эрчимжиж, энэ салбарын ашиг орлого эрс нэмэгдэнэ гэж Америкийн компаниуд үзэж байгаа. Tesla, General Motors, Volkswagen болон Toyota Motor тэргүүтэй цөөн компани энэ салбарт 2030 он хүртэл 100 тэрбум ам.доллар зарцуулахаа мэдэгдсэн. 2040 он гэхэд цахилгаан машин нь нийт автомашины зах зээлийн 50 хувийг эзэлсэн байх болно гэж тооцоолжээ. General Motors болон Tesla компани 2026 он гэхэд цахилгаан машины жилийн борлуулалтаа нэг саяд хүргэнэ гэж тус тус төлөвлөсөн. Volkswagen, Toyota Motor компани 2025 онд тус бүр гурван сая цахилгаан машин үйлдвэрлэсэн байх болно гэж мэдэгдээд байгаа.

Ачааны болон том оврын машины үйлдвэрлэлд анхаардаг Ford хүртэл энэ салбарт 2025 он хүртэл 11 тэрбум ам.доллар зарцуулахаар болсон. Tesla компани шанхайн чөлөөт худалдааны бүсэд цахилгаан машины үйлдвэр байгуулахаар хэлэлцээр хийж байна. Өнөөдрийн байдлаар цахилгаан машины үйлдвэрлэлд АНУ-ын компаниуд 25 тэрбум, Хятад 21 тэрбум, Герман 52 тэрбум ам.долларын хөрөнгө оруулалт хийхээ мэдэгдээд буй. Европын орнууд автомашинаас гарах хорт хийг бууруулахын төлөө цахилгаан машины үйлдвэрлэлийг нэмэгдүүлэхийг дэмжиж байгаа. Энэ дэмжлэг, шахалт шаардлагын дагуу Германы Daimler AG компани гэхэд 11.7 тэрбум ам.долларыг цахилгаанаар ажилладаг 10 шинэ загвар, хосолмол хөдөлгүүртэй 40 төрлийн машин үйлдвэрлэхээр шийдсэн байна. Утаагүй машин үйлдвэрлэх шаардлагыг Volkswagen хамгийн идэвхтэй хүлээн авч, энэ салбарт 40 тэрбум ам.доллар зарцуулахаар шийдсэн. Энэ ажлын хүрээнд тус компани бүх машиндаа хосолмол, эсвэл цахилгаан хөдөлгүүр тавих зорилт тавьжээ.

Prius-ыг 18 жил борлуулсны дараа зах зээлийн гурван хувийг л эзэлжээ

Үйлдвэрлэгчид цахилгаан машины салбарт хөрөнгө оруулалт нэмж байгаа ч ойрын үед ашиг орлого харагдахгүй байна. Японы Toyota Motor компани хосолмол хөдөлгүүртэй Prius загварын машиныг 10 жилийн турш нийлүүлж байж ашигтай ажиллаж эхэлсэн. Тус компани хосолмол хөдөлгүүртэй машиныг 18 жил борлуулсны дараа нийт зах зээлийнхээ дөнгөж гуравхан хувийг “цахилгаан” болгож чаджээ. Цахилгаан машин үйлдвэрлэгчид шинэ технологийн төлөө эрсдэл үүрч байгаа өөр нэг тод жишээ бол General Motors. Тус компани 37 мянган ам.долларын үнэтэй Bolt загварын нэг машин үйлдвэрлэх бүртээ 7400 ам.долларын алдагдал хүлээж байна гэж мэргэжилтнүүд дүгнэсэн байдаг. Bolt машины зай хураагуур болон хөргүүр, удирдлагын систем нийлээд 12,300 ам.доллар учраас өндөр үнэтэй байх нь аргагүй. Цахилгаан машин нь зай хураагуурын түүхий эдийн олборлолт, үйлдвэрлэлээс шууд хамааралтай. Энэ салбарт Toyota, LG Chem, Samsung зэрэг компани төвлөрч, литий-ионы зай хураагуурын технологийг сайжруулахаар ажиллаж байна.

Газрын ховор элементийн нөөцөөр баялаг Хятад цахилгаан зай хураагуурын технологид хөрөнгө зарцуулж, энэ зах зээлд ноёрхлоо тогтоохыг зорьж байна. Хятад нь цахилгаан автомашин, тэр дундаа үүний зай хураагуурын үйлдвэрлэлд дэлхийд тэргүүлнэ гэдэгтээ итгэлтэй байгаа. Тус улсад энэ чиглэлээр олон компани үйл ажиллагаа явуулж байгаагийн нэг нь CATL юм. Машины зай хураагуур үйлдвэрлэгч тус компани удахгүй дэлхийн зах зээлээс 2.3 тэрбум ам.долларын хөрөнгө босгож, үйл ажиллагаагаа өргөжүүлэхээр зэхээд байна. Хөрөнгө оруулалтын хүрээнд АНУ-ын Невада мужид 1.3 тэрбум ам.долларын өртгөөр машины зай хураагуурын үйлдвэр байгуулна. CATL зах зээлд гаргах 10 хувийн хувьцаагаа 20 тэрбум ам.доллараар үнэлсэн байна. Ингэснээр тус компани хүчин чадлаараа америкийн Tesla-г гүйцэж түрүүлэх юм. Одоогоор Хятад нь дэлхийн машины зай хураагуурын зах зээлийн гуравны хоёр хувийг нийлүүлдэг. Энэ салбарын 20 том үйлдвэр байгаагийн тал нь хятадынх. Тэгэхээр Хятадууд ирээдүйн машины зах зээлд ноёлох нь тодорхой болоод байна.

Цахилгаан машины зах зээлд судалгаа шинжилгээний ажил хийдэг Benchmark Mineral Intelligence-ийн захирал Саймон Муурс хэлэхдээ “дэлхий нийтээрээ цахилгаан машины үйлдвэрлэлд яагаад хошуураад байна вэ? Ирээдүйд бид хар утаа савсуулж, байгаль орчин бохирдуулсан машин унахгүй нь тодорхой. тэгэхээр цахилгаан машинд хүн төрөлхтөн шилжинэ. Хэн Литийн ханган нийлүүлэлтийг атгаж байна тэр цахилгаан машины зах зээлд ноёлно. Цахилгаан машины үнэ өртөг өндөр байгаа учир нь зай хураагууртай холбоотой. Зай хураагуурын үйлдвэр хөгжөөд ирвэл үнэ өртөг эрс буурна” гэжээ. Дотоодын нөөц хангалтгүй учраас хятадын Засгийн газар Австрали, Чили, Африк тивийн Литийн уурхайг онилоод байна. Хятадын Great Wall Motor компани өнгөрсөн оны есдүгээр сард Австралийн Литий олборлогч Pilbara Minerals-ийн хувьцаанаас худалдаж авсан бол сарын дараа Tianqi Lithium Чилийн уул уурхайн SQM-д нөлөөллөө тогтоосон. Мөн онд Хятадын төрийн өмчит компани Конго дахь кобальтийн уурхайг 2.5 тэрбум ам.доллараар худалдаж авсан.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Японы кинотеатрт виртуал бодит байдлын кино гарч эхэллээ

 0 сэтгэгдэл


Sony-гийн харьяа Vaio корпораци VR буюу виртуал бодит байдлын киног Японы нийслэлийн Шинжюкү дүүрэг дэх кинотеатрт долдугаар сарын хоёрноос эхлэн гаргаж эхэллээ. Персонал компьютерын бизнес эрхэлдэг Vaio нь бодит мэт визуал мэдрэмжийг кино театрын хүчирхэг аудио тоног төхөөрөмжтэй хослуулан хэрэглэх замаар VR зах зээлд бэхжүүлэхээр чармайж байна. Тус компанийн хүчин чармайлтын дүнд Японд VR кино дэлгэцнээ анх удаа гарч байгаа хэрэг боллоо. Эдүгээ VR технологийг ихэвчлэн видео тоглоом, сэдэвчилсэн паркуудын аттракционд түлхүү хэрэглэж байна. VR нь нүдний тусгай шил зуусан үзэгчдэд киноны орчин нөхцөлд байгаа мэт санагдах гурван хэмжээст дүрслэл үүсгэж өгдөг юм. Vaio, киноны Toei компанитай хамтран “Neon Genesis Evangelion” цуврал, нэрт манга зураач Фүжио Акацүкагийн бүтээл “Ososatsu Kun” зэрэг алдартай анимэг богино кино хэлбэрээр Shinjuku Wald есөн кинотеатр үзүүлэх юм. Тасалбарын үнэ 1500 иен буюу 13 орчим ам.доллар. “Бид кинотеатрт кино үзэхийн утга учрыг ихэсгэх гэсэн юм” хэмээн Toei компанийн төлөөлөгч Хиденобу Мурамацү токиод болсон хэвлэлийн хурал дээр тайлбарлав.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Google Duplex хиймэл оюуны туршилт эхэллээ

​Хиймэл оюун энэ зунаас ресторанд ширээ захиалж үсчинд цаг авдаг болно​

 0 сэтгэгдэл

Google компани АНУ-ын Калифорни мужийн Маунтин Вью дахь ресторанд цугласан сэтгүүлчдэд сайжруулсан Duplex технологио танилцууллаа. Google Duplex нь гар утас хэрэглэгчийн өмнөөс ресторанд ширээ захиалж, үсчинд дугаар авах чадвартай, хиймэл оюунд тулгуурлаж ажилладаг дуут туслагч. Туршилтад байлцсан сэтгүүлч бүртэй хиймэл оюун ухаан утсаар холбогдож, захиалга хийхээр оролдсон байна. Туршилтыг ердөө хэдхэн долоо хоногийн дараа ердийн хэрэглэгчдийн дунд эхлэх гэж байгааг Google Assistant-гийн маркетинг хариуцсан дэд ерөнхийлөгч Ник Фокс мэдэгдлээ. Эхний ээлжинд туршилтыг Google-тэй хамтран ажилладаг цөөн байгууллага, хэрэглэгчдийн хязгаарлагдмал хүрээнд үе шаттай явуулна. Duplex нь юун түрүүнд хэрэглэгчид асуулт тавих дуудлагыг ажлын бус цагаар хийж сурах ёстой. Дараа нь энэ зунаас ресторанд ширээ захиалж, үсчинд дугаар авдаг болно. одоогоор Google компани ердөө энэ гурван ажилд Duplex-ийг дадлагажуулахаар хичээж байна.

Технологийн The Verge сайтад мэдээлснээс үзвэл хиймэл оюуны дуу хоолой хүнийхтэй тун төстэй, “аанхаа”, “унн” гэх мэт аялга үг хүртэл хэлж байгааг сэтгүүлчид онцлон дурджээ. Мөн хиймэл оюунаас залгах дуудлага бүрийг бичиж байгаа гэдгийг урьдчилан сануулж явна. Жишээ болгон нэг дуудлагыг сонирхвол: “Сайн байна уу? Захиалга өгөхөөр тань руу залгаж байна. Би бол Google-ийн автомат захиалгын үйлчилгээ учраас энэ дуудлагыг бичиж явах болно. Ням гарагийн өглөө ширээ захиалж болох уу?”. Google компани хүмүүс автомат дуудлагатай хэрхэн эвтэй ярилцаж болох вэ гэдгийг тодорхойлсны үндсэн дээр дуу хоолойны өнгийг засан сайжруулж явах юм. Мөн ойлгомжтой байх үүднээс яриаг бичиж байгааг сануулсны дараа робот түр “ммм” гэх мэт завсарлага авч байгаад захиалга өгнө. Duplex-ийг анх турших үед дуу хоолой хүнийхтэй төсгүй байснаас амжилт олоогүй. “Яриаг сонсож дуусгалгүй утсаа тавьчих нь олон гардаг байлаа.

Дэндүү хиймэл хоолой хүмүүст таалагдаагүй хэрэг” хэмээн Google Assistant-ийн инженеринг хариуцсан дэд ерөнхийлөгч Скотт хоффман дурсав. Техас зэрэг Google зөвшөөрөл авч амжаагүй цөөн хэдэн муж улсыг эс тооцвол Duplex-ийн туршилт удахгүй нийт АНУ даяар эхэлнэ. Одоогоор зөвхөн Англи хэлээр хөгжүүлж буй Duplex-ийг газар газрын аялга, нарийн өргөлт зэргийг уг системд ойлгуулахаар Google-ийн хөгжүүлэгчид чармайж байна. Одоогоор Duplex хүний ярианы өнгийг тун ч дажгүй ойлгож байна. Ярилцагч хүний хоолойны өнгө гайхсан, дургүйцсэн шинжтэй болох үед дуут туслагч хичээнгүй, маргалдаад байдаггүй үйлчлэгч дуурайн дуу нь үл ялиг уучлал хүссэн шинжтэй болж хувирна. Одоогоор уг систем боловсронгуй бус хэвээр тул Duplex-ийн ойлгож чадахгүй байгаа бүх дуудлага яриаг Google-д илгээн дүн шинжилгээ хийж, хиймэл оюуны алгоритмыг төгөлдөржүүлэн сайжруулж явах юм.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Ухаалаг автомашины эрэлт нэмэгдэх нь Монголд ашигтай

​Цахилгаан автомашины үйлдвэрлэл зэсийн эрэлтийг нэмэгдүүлнэ​

 0 сэтгэгдэл

Цахилгаан автомашины одоогийн нөхцөл байдал, ирээдүйн хандлага, боломжийн талаар цувралаар хүргэж буй. Өмнө нь дурдсанчлан цахилгаан автомашины үйлдвэрлэлийн дийлэнх зардлыг батерейд зарцуулдаг. Сүүлийн үеийн ухаалаг утас, цахилгаан автомашины батерейн хамгийн гол түүхий эд нь литийн давс, кобальт, бал чулуу, никель, манган, хөнгөн цагаан юм. Үүнээс кобальт хамгийн шилдэг нь. Энэ түүхий эдээр хийсэн батерей нягтрал ихтэй, цэнэгээ удаан барьдаг. Одоо зах зээлд борлуулалт сайтай байдаг Nissan Leaf-ийн батерейн гол орц манган. Гэвч кобальтын батерейтэй нь чанараараа үүнтэй харьцуулашгүй сайн эд. Харамсалтай нь дэлхий дээр кобальтын нөөц харьцангуй бага. гэвч эрэлт их, тиймээс бусад түүхий эдээс өндөр үнэтэй. Иймд батерей үйлдвэрлэгчид зардлаа танах үүднээс кобальтыг орлох арга замыг эрэлхийлж байна. Харин Монгол орны хувьд одоогоор тогтоогдсон кобальтын нөөц байхгүй ч, батерей үйлдвэрлэлийн хоёр дахь чухал түүхий эд болох литийн нөөц бүхий гурван орд Дундговь, Дорноговь, Сүхбаатар аймагт тогтоогджээ.


• Хөх дэлийн ордын баттай зэрэглэлээр тогтоогдсон литийн нөөц нь 0.145 хувийн дундаж агуулгатай 37.7 мянган тонн. Уг ордын эзэмшигч нь “Алкалли металл монголиа” ХХК.

• Мөнхтийн Цагаан дөрвөлжингийн орд нь 0.65 хувийн дундаж агуулгатай 14575 тонн нөөцтэй. Эзэмшигч компани нь “Литиум майнинг” ХХК.

• Сүхбаатар аймагт илэрсэн литийн үндсэн чулуу ордыг “Оюуны ундраа” групп ашиглалтад оруулахаар ажиллаж байна. Уг орд хангалттай хэмжээний литий карбонатын нөөцтэй болохыг тус компани өмнө нь мэдээлж байжээ. Дэлхийн литийн хэрэглээний 39 хувийг батерей, 30 хувийг керамик болон шилний үйлдвэрлэл эзэлдэг. Литийг ялгах технологи нь газрын ховор бусад элемент шиг ярвигтай биш. Түүнчлэн манай орны хувьд хэт суурилаг чулуулагтай холбоотойгоор цаашид ордууд нээгдэх ихээхэн боломжтой талаар мэргэжилтнүүд онцолжээ.

Литийн эрсдэл

Сүүлийн жилүүдэд литийн нийлүүлэлт сул байснаас үнэ хөөсрөлтэй байгаа. Өндөр үнэ болон цахилгаан автомашины зах зээлийн тэлэлтээс шалтгаалж шинэ, хуучин уурхайнууд үйлдвэрлэлээ нэмэгдүүлж буйг Bloomberg-ийн шинжээчид онцолжээ. Гэвч литийн үнэ одоогийн түвшнээс уруудвал шинээр уурхайнууд төдийлэн ашигтай ажиллаж чадахгүй. Энэ нь цахилгаан автомашины үйлдвэрлэлд ч нөлөөлж тун магадгүй.

Монголд литийн нөөц бүхий гурван орд тогтоогдсон

Цахилгаан автомашины 2030 оны зорилтот үйлдвэрлэлд хүрэхийн тулд литийн эрэлтийг хангах шинэ хөрөнгө оруулалтууд шаардлагатай болно. Шинжээчдийн харж буйгаар цахилгаан автомашин үйлдвэрлэл ойрын хугацаанд төлөвлөсөн хүчин чадлынхаа хагаст хүрлээ гэхэд ирэх таван жилд литийн эрэлтийг хангаад байх боломжтой. Гэхдээ цаашдаа зах зээлд хомсдол үүснэ гэх болгоомжлол бий. Харин үүнтэй зэрэгцэн кобальтыг орлох технологи хурдацтай хөгжвөл 2030 он хүртэл литийн эрэлт буурах хандлага бас ажиглагдаж байна. Bloomberg New Energy Finance судалгаанаас харахад эрсдэлийг тооцохгүйгээр 2022 он гэхэд дэлхийн кобальтын нийт нийлүүлэлт 154 мянган тоннд хүрэх аж. Гэхдээ одоогийн тогтоогдсон нццу нэмэгдвэл шүү дээ. Хэрэв байдал сайнгүй болвол цахилгаан автомашин үйлдвэрлэгчид кобальтын хэрэгцээг бууруулах шийдэл эрэлхийлэх болно. Мөн дахин боловсруулах бас нэг хувилбар ч байж болох юм. Судалгаанаас харахад жилд 100 мянган тонн кобальтыг дахин боловсруулбал 2030 он хүртэл нийлүүлэлтийн муруй тогтвортой байх найдвар бий. Гэсэн хэдий ч одоогийн байдлаар дахин боловсруулсан литий-ион батерейн чанар хэрэглээнд хангалттай сайн байж чадахгүй байна.

Бусад түүхий эдийн эрэлт ба монголд үзүүлэх нөлөө

Литий, кобальтаас гадна цахилгаан автомашины эрэлтэд нийцүүлэхийн тулд бусад түүхий эдийн нийлүүлэлтийг дэмжихэд ихээхэн хөрөнгө оруулалт шаардагдах төлөвтэй. Жишээ нь, 2030 он хүртэл уг салбарт дунджаар хоёр сая тонн зэс шаардлагатай талаар Bloomberg-ийн шинжээчид онцолж байна. Зэсийн экспортоос хараат Монгол улсын хувьд энэ нь маш сайн дохио. Манай өмнөд хөрш дэлхийн цахилгаан автомашины үйлдвэрлэлийн талаас илүүг нь дангаараа нийлүүлдэг. БНХАУ-ын зэсийн хэрэглээ энэ онд дунджаар 23 сая тонн байх төлөвтэй байна. Үүгээр ч зогсохгүй литийн ханш Хятадад харьцангуй өндөр. Энэ нь хэдийгээр Монголын литийн ордуудын нөөц төдийлэн өндөр биш ч гэсэн дэлхийн маш хязгаарлагдмал нөөцтэй харьцуулахад бидний хувьд чамлахааргүй боломж юм.