A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/3155/

Ц.Даваа: Тулааны спортын тамирчид бусдаас илүү ёс суртахуунтай байх ёстой

Ц.Даваа: Тулааны спортын тамирчид бусдаас илүү ёс суртахуунтай байх ёстой
 0 сэтгэгдэл

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/3155/

Ахмад тамирчин Ц.Давааг яг ийм спортын хүн гэж тодорхойлоход хэцүү. Боксын шүүгч хийн гүйж явснаа дараа нь кикбоксын дэлхийн аваргад оролцлоо гээд алга болчихно. Мөн олон улсын тэквондогийн ДАШТ-ээс таван мөнгөн медаль авсан намтартай. Энэ бүхний хажуугаар ууланд аялна, дугуй унана, илтгэл тавьж лекц уншина гээд нийгмийн идэвх тун өндөр нэгэн. Залууст үлгэр дуурайл болж байгаа энэ эрхмийг сониныхоо хүндэт зочноор урьж ярилцлаа.

-Таныг боксчин, дугуйчин, аялагч, нийгмийн идэвхтэн л гэх юм. Яг алинаар нь тодор­хойл­бол танд илүү ойр байх бол?

-Миниий голлож хичээллдэг төрөл бол тулаан. Тэр дотроо контакттай тулааны бүх төрөл орно. Ялангуяа олон улсын буюу Хойд Солонгосын тэквондогоор тэмцээн уралдаанд илүүтэй ордог.
Яагаад гэвэл олон улсын тэквондод нас хязгааргүй, чи зод­олдож чадаж л байвал зодолд гэсэн зарчимтай. Харин бусад тул­ааны төрлүүд ихэвчлэн 40 насаар хязгаар тогтоосон байдаг.
Миний хувьд 55 настай. Үндсэндээ 44 жил зодолдож байна гэж хэлж болно. Миний хувьд залуучууд, дүү нартаа ёс сур­тахуун, тамирчин хүн ямар байх ёстой талаар хэлж, ойл­гуулахыг хамгийн их хич­ээдэг. Ер нь тамирчин хүн амжилт гар­гасан ч бай, гаргаагүй ч бай эцсийн эцэст эцэг эх болж, амьдрал зохиодог. Харин аав болохын тулд ёс суртахуунтай эр хүн байх зарчмыг залуучуудад үлгэрлэн харуулахын тулд их хичээнэ. Энэ ч утгаараа бүх л төр­­лийн спорт руу орж, олон ч хүн­тэй найзалж нөхөрлөлөө. Би кикбоксын дэлхийн аварга, олон улсын тэквондогийн дэл­хийн аваргын таван мөнгөн медальтай. Боксын гурван одтой шүүгч. Мөн мөсөн хад, ханан хад­анд авиралтын улсын аварга. Сүүлийн үед дугуй их унадаг болсон. Дугуйгаар Бээжин хүртэл явж байлаа.
-Та нийгмийн сүлжээнд маш идэвхтэй байдаг. Нас бол зөвхөн тоо юм гэсэн мессежийг таны постноос харж болохоор. Мөн өдий насны хүн мөртлөө хорин хэдтэй залуучуудтай тулалдаад медаль аваад ирэх жишээний. Энэ болгоныг яаж амжуулж, зохицуулж байна вэ?

-Зорилготой хүнд цаг зав гардаг, зорилгогүй хүнд шалтаг шалтгаан мундахгүй гэж ярьдаг даа. Ер нь зорилго байвал амжуулдаг л юм билээ. Хэрэв чи өөртөө цаг гаргаж чадахгүй байгаа бол цагаа зөв зохицуулахгүй байна гэсэн үг. Сүүлийн үед залуус илүү материаллаг зүйлд сонирхолтой болсон юм уу гэж надад анзаарагддаг. Эцсийн эцэст хүн эрүүл байж сайн сайхан амьдарна, ажлын бүтээмж өндөр байна. Гэтэл ажлаар шалтаглаж бүхний ард үлдэх гээд байдаг хандлага ажиглагдах юм.
Миний хувьд тамхи татдаггүй, архи уудаггүй. Илүү гарсан зав чөлөө болгоноо өөрийнхөө сайн сайхан, эрүүл мэндэд зарцуулдаг.
Ер нь хүмүүс, ялангуяа эрчүүд биеэ хамгаалах чадвартай байх ёстой. Гэхдээ тулааны спортоор хичээллэг тамирчид бусдаас илүү ёс суртахуунтай хүн байх ёстой юм. Тухайн хүн амжилт гаргах тусмаа даруухан байж, өөрийгөө хянаж, бусдад үлгэр дуурайл үзүүлэх нь хамгийн гол зарчим. Энэ зарчмыг багш нар тамирчиддаа суулгаж өгөх нь чухал. Нэг ёсондоо цохилт зааж өгөхөөс өмнө тамирчны ёс суртахуун, өөрийгөө авч явах зарчим, ах захаа хүндлэх ёсыг багаас нь төлөвшүүлдэг болмоор байгаа юм.
-Залуучуудтай рингэнд гараад тулалдахад ямар бодол төрдөг вэ. Өөрөөсөө олон дүү, эрч хүчтэй залуусыг ялаад байгаа нууц нь юундаа байдаг бол?

-Зодолдоно гэдэг зүгээр л алалцахын нэр биш. Хүнийг ялахын тулд ухаантай байх хэрэгтэй. Гоё техниктэй, хэчнээн зоригтой байлаа гээд ухаангүй бол чи ялж чадахгүй. Тулааны урлаг гэдэг маш богино хугацаанд сэтгэхийг шаарддаг. Богино хугацаанд сэтгэж, түүнийгээ гүйцэтгэж сурах нь хамгийн том ялалт юм болов уу.
-Хэчнээн ухаантай байгаад бие хөдлөхгүй бол хэцүү шүү дээ. Харин таны бие энэ түв­шинд тулалдахад бэлэн хэвээр гэсэн үг үү?

-Тийм байхын тулд тогтмол бэлтгэл хийх хэрэгтэй. Би зогсоо зайгүй бэлтгэл хийдэг. Энэ чанараараа л өдийг хүртэл явсан байх. Нэг долоо хоног бэлтгэл хийхгүй болохоор л бие хүндэрч, техник, хурд алдагдах гээд байдаг юм.
Ер нь хүний хүч чадал, бие организмын байдал нь идэж буй хоол хүнс, амралт, амьдралын хэвшлээс шууд шалтгаалдаг. Жишээ нь, хүн өдөрт ажлаа хийж явсаар харихад 2500 килокалори хаядаг. Тиймээс 16 төрлийн амин дэм, 13 төрлийн амин хүчил, хоёр төрлийн ханасан болон ханаагүй тосны хүчил идэж байж алдсан эрч хүчээ нөхөх учиртай.
Хэрэв чи орой гэртээ очиж цуйван юм уу будаатай хоол идчихээд унтаад байвал алдсан килокалорио хэзээ ч нөхөхгүй. Хүмүүсийн дархлаа суларч, өвчин тусаад байгаагийн шалтгаан ерөөсөө л энэ.
Эмэгтэйчүүд ямар нэг баяр ёслол дөхөөд ирэхээр хамгийн богино хугацаанд тураадаг фитнес клуб хаана байна гээд хайдаг. Хэдийгээр богино хугацаанд жин хаяж болдог ч эрүүл мэндээ асар ихээр золиосолж байгаа юм. Энэ мэт алдааг нь хэлж ойлгуулахын тулд би лекц, сургалт их хийдэг.
-Таны биед ямар нэг өвчин хууч байна уу?

-Байхгүй дээ. Харин тулааны спортоор хичээллэдэг учраас бэртэл гэмтэл л их байна.
-Одоо залуучууд 40 гараад ирэхээр өөрсдийгөө ахмадын тоонд оруулж, гүзээ суугаад эхэлдэг. Энэ хандлагыг яаж өөрчлөх вэ?

-Би сүүлийн дөрвөн жилийн турш Европоор их явлаа. Тэнд бэлтгэл сургуулилт хийж байхдаа хөгжилтэй нийгмийн хүмүүсийн амьдралын хэвшил ямар байгааг ажиглахыг хичээсэн. Өндөр хөгжилтэй орны иргэдийн баримталдаг гол зарчим нь ерөөсөө эрүүл байх юм байна. Орой ажил хэдээс ч тарсан бай, заавал 1-2 цагийг эрүүл мэнддээ зарцуулаад хэвшчихэж. Өнөөгийн монгол­чууд шиг бухимдаад, нэгнийгээ үзэн ядаад, уурлаж хараагаад байх юм алга. Бие биенээ хүндэлж, нэгэнтэйгээ маш соёлтой харьцаж байна. Энэ соёл улсын хөгжил юм байна, улс орноо хөгжүүлж байна гэж байшин барилга барихаасаа өмнө иргэдээ эрүүлжүүлж, ёс суртахуун, боловсролтой болгох нь чухал гэдгийг би эндээс ойлгосон.
-Англи хэл, монгол бичиг сурч байгаа гэсэн байх аа?

-Би хэл сурахаасаа өнгөрсөн гээд хойш суух арга алга. Яагаад гэвэл гадаадын тэмцээн уралдаанд ороход англи хэлний мэдлэг зайлшгүй хэрэгтэй байна. Тиймээс Европт таван сарын турш англи хэлний курст суулаа. Европоор тойрохдоо үүргэвчээ үүрээд л автобус, онгоц, галт тэрэг гээд аль таарсан унаандаа суугаад явчихдаг. Ингэж аялах нь нэгдүгээрт зардал хэмнэнэ. Хоёрдугаарт, тухайн ард түмний амьдрал, соёл, ёс заншлыг мэдэж авахад дөхөм байдаг. Олны дунд нэлээд явсны ачаар англи хэлийг тодорхой хэмжээнд сурлаа. Төгс биш ч гэлээ ямар ч байсан хоолоо олоод идэх, хэрэгтэй унаагаа олоод суучих хэмжээнд хүрсэн.
-Саваагүй гэмээр нэг асуулт байна. Амьдрал дээр биеэ хамгаалах зорилгоор тулааны ур чадвараа ашиглах тохиолдол гарч байв уу?

-Тийм тохиолдол зөндөө бий. Энэ жил Бельгид худалдааны гудмаар алхаж байтал гурван монгол таарлаа. Намайг зогсоогоод “Ах аа, хэдүүлээ ганц юм уучих уу” гэж байна. “Уучлаарай ах нь уудаггүй юм. Тэгээд ч маш их ажилтай байна” гэсэн чинь намайг хоргоож чангаагаад өдөж байна. Элдэв янзын хараал ч урсгаж эхэллээ. Замд хөндөлсөөд байхаар нь түлхэж холдуулаад явах гэтэл хутга гаргаад ирсэн. Тэгэхээр нь цохиод автал унаад өглөө. Хоёр дахь нь хүрээд ирэхээр нь бас л цохиод унагаачихсан. Нөгөө хоёр чинь босож ирэхгүй болохоор нь эмнэлэг, цагдаа дуудсан. Олны хөлийн газар болохоор хүмүүс тойроод шавчихаж. Гэтэл хаанаас ч юм хоёр цагдаа хүрч ирээд намайг гавлаж, нөгөө хоёрыг эмнэлгийн машинаар аваад явсан. Цагдаагийн хэлтэс дээр очоод байцаалт өгөхөд камерт бүх юм бичигдээд үлдсэн байсан болохоор намайг буруугүй юм байна гээд суллаж явуулсан.
-Хүний нутагт нэгнийгээ дээрэлхдэг онцгүй нөхдүүд байж дээ?

-Шоронгоос гарч ирсэн нөх­дүүд юм билээ. Тэнд амьдардаг монголчуудыгаа дарамталж, мөнгийг нь авдаг гэсэн. Тэндхийн монголчууд дараа нь “Хэдэн болдоггүй нөхдийг та сайхан хашраалаа. Ёстой их баярлалаа” гэж байсан. Гадаа­дын улс оронд амьдралын төлөө зүтгэж буй зөв сэтгэлтэй хүмүүсээс гадна иймэрхүү болж бүтэхгүй нөхдүүд ч байх юм.
Ер нь Европт брэндийн том дэлгүүрт ороход хамгаалагч нар нь байнга хянадаг. Брэндийн дэлгүүрээс хулгай хийдэг монголчууд тэнд цөөнгүй байдаг юм байна. Энэ мэтээс болоод монголчуудын нэр хүнд унаж байгааг өөрийн биеэр мэдэрсэн дээ.
-Ярианыхаа сэдвийг спорт руу хандуулъя. Таны бодлоор манай тулаанчдын түвшин ямар шатанд хүрээд байна вэ?

-Монголд тулааны урлаг хөгжиж, мундаг залуучууд гарч ирж байна. Гэхдээ тэднийг дэмжих бодлого дутагдалтай юм шиг санагддаг. Олимпын төрөл, олимпын бус төрөл гээд ялгачихсан. Жишээ нь би кикбоксын дэлхийн аварга, олон улсын тэквондогийн дэлхийн аваргын таван мөнгөн медальтай хэрнээ олимпын бус төрлөөр хичээллэдэг гэдэг утгаараа төрөөс дэмжлэг авч үзээгүй. Бид тэмцээн уралдаанд орох зардлаа дандаа өөрсдөө олдог. Харин сүүлийн үед тулааны том том бооцоотой тэмцээнүүд бий болсон нь залуучуудад сайхан боломж нээж өглөө. Одоо Америк, Япон, Солонгост цөөнгүй монгол залуу тулалдаж байна.
Ер нь тулалдах чадвар, тэсвэр, эр зориг монгол хүний цусанд байдаг юм шиг байгаа юм. Энэ чанар нь дэлхийд хэдийн танигдчихсан. Одоо ивээн тэтгэгч сайтай болчихвол UFC зэрэг том талбар руу ч гарах боломж байна. Нэг ёсондоо тамирчдыг хооронд нь зүгээр зодолдуулах биш, тэднийг ашиглан шоу хийж мөнгө олох боломж улам нээлттэй болж байна.
-Та боксын шүүгч хүн болохоор энэ спортын талаар ярилцъя. Монголын боксчид энэ жил уламжлалаа таслалгүй ДАШТ-ээс медаль аваад ирлээ. Харин ирэх жил Токиогийн олимпод яах бол?

-Мэдээж сайн хүүхдүүд байна. Гэхдээ наана нь олим­­пын эрхээ авах том шалгуур бий. Хамгийн гол нь ялагдчихаад ямар нэг шалтаг тоочоод суух биш, түүндээ дүгнэлт хийж илүү сайжрах нь чухал. Нэгэнт ялагдсан бол түүнийгээ хүлээн зөвшөөрч сурах хэрэгтэй. Сая дэлхийн аваргаар Б.Чинзориг, Х.Энх-Амар, Э.Цэндбаатар нарыг луйвардуулчихлаа гээд л яриад байна. Э.Цэндбаатар дээр гэхэд хажуугийн таван шүүгч бүгд 5-0 гэсэн оноо өгчихөөд байхад маргах ямар ч шаардлагагүй. Хожихоороо баатар аятай яриад, хожигдохоороо хэн нэгэн рүү буруугаа нялзаадаг байдлаа болимоор байна. Хэрэв шүүгчид бурууг өгөөд өөрсдийгөө өмөөрөөд байвал хэзээ ч сайжрахгүй. Тив, дэлхий, олимпын рингэнд дандаа шигшэгдсэн сайн шүүгчид ажилладаг юм. Энэ бүхнийг үгүйсгэж болохгүй л дээ.
Үзэгчид харахад нэг тамирчин идэвхтэй ажиллаад л байна. Гэхдээ тэр дунд онооны цохилт байхгүй бол оноо дарахгүй шүү дээ. Харин өрсөлдөгч нь хамгаалж байгаад нэг оновчтой цохилт хийгээд оноо авчихаж болно. Үүнийг энгийн хүмүүс харчихаад “Ингэж зодож байхад нөгөө талд ялалт өглөө, шүүгч нарыг хахуульдсан байна” гээд яриад эхэлдэг. Ямар цохилтод оноо дарах ёстой вэ гэсэн дүрэм байна шүү дээ.
-Н.Төгсцогтын талаар ямар бодолтой байна вэ?

-Монголоос явснаас хойш огт өөр болсон байна лээ. Угаас боксын эх оронд байгаа болохоор ямар алдаа гаргаж байна, юун дээр ажиллах шаардлагатайг олж харж, зөв тийш чиглүүлэх чадвартай хүн олон бий. Н.Төгсцогт бол ямар ч хийгүй тоглодог онцлогтой боксчин. Хүн харахад уран гоё юм байхгүй. Гэхдээ маш оновчтой, хүчтэй цохилттой, хий багатай. Мөн ажиллах чадвараар хэнийг ч дагуулахгүй. Ер нь ийм боксчин л амжилт гаргах магадлал өндөр байдаг юм. 




-У.Мөнх-Эрдэнийн талаар ямар бодолтой байна вэ. Үеийнхэн нь зодог тайлчихаад байхад ганцаараа үзсэн хэвээр төдийгүй УАШТ-ээс мөнгөн медаль авлаа шүү дээ?

-Манай У.Мөнх-Эрдэнэ маш их хөдөлмөрч хүүхэд. Хөдөлмөрийнхөө үр шимээр амжилтад хүрсэн. Цаашид олимп, ДАШТ-д орох эсэхийг нь хэлж мэдэхгүй юм. Гэхдээ тухайн үед сорилго, спаррингийг шударга хийж, хэн ялж байгааг нь л явуулах ёстой. Шинэ тамирчинд зам тавьж өгөх ёстой гэж ярьдаг. Тэгвэл шинэ тамирчин нь У.Мөнх-Эрдэнийг хожиж байж л том тэмцээний эрхээ авна шүү дээ. Дотооддоо ялж чадахгүй бол гадагш гараад амжилт гарахгүй нь тодорхой. Энэ хүн яах аргагүй олимп, дэлхийн рингэнд өөрийгөө хэн бэ гэдгийг харуулсан тамирчин. Хэрэв одоо чадаж л байвал тэмцээнд явж болно шүү дээ.
-Таныг шүүгчээр ажиллаж байхад энэ хүнийг дэмжээд өгчихөөч гэсэн хүсэлт ирдэг байв уу?

-Би нэг тэмцээнийг рингний хажууд шүүлээ. Гэтэл 4:1-д орчихож. Нөгөө дөрвөн шүүгч эсрэг талд ялалт өгчихсөн гэсэн үг. 4:1-д орсон болохоор намайг дуудаад авч хэлэлцлээ.
Тэгэхээр нь би “Та нар наад хуучирсан арга барилаасаа сал. Аливаа юм шударга л байх ёстой” гэсэн. Гэтэл тэр нь нэг компанийн нэрэмжит тэмцээн байсан юм билээ. “Эднийх зардал гаргаад энэ тэмцээнийг зохион байгуулж байгаа юм. Тиймээс эдний тамирчныг дэмжих хэрэгтэй байна” гэсэн. “Больж үз та нар. Ийм жижиг тэмцээн дээр хүртэл луйвар хийж байгаа юм бол хэзээ ч сайн тамирчин төрөхгүй. Иймэрхүү яриа хийх гэж байгаа бол намайг рингний хажууд битгий суулгаарай” гэсэн. Тэрнээс хойш надтай иймэрхүү яриа хийхээ больсон.
Ер нь ихэнх жижиг тэмцээн дээр намайг ерөнхий шүүгчээр тавьдаг юм. Учир нь шүүгч нар өмнө нь өөрийнх нь багш байсан хүмүүсийн нөлөөнд автчих гээд байдаг. Харин би зөвхөн өөрийнхөөрөө шүүдэг болохоор ерөнхийгөөр тавих сонирхолтой юм шиг байна лээ.
-Шударга шүүсэнд баяр­лалаа гэсэн үгийг тамирчдаас сонсож байв уу?

-Би лав тийм үг сонсоогүй. Гэхдээ багш нар заримдаа хажуугийн шүүгчдийг солих хүсэлт гаргах тохиолдол бий. Ийм үед ихэнх нь над руу ирдэг юм. “Энэ шүүгчийн оронд Давааг суулгамаар байна” гэж хандах тохиолдол олон. Надад итгэж байгаагийн илрэл л юм даа.
-Боксоор олон жил тоглохоор тархи толгойндоо гэмтэл авах эрсдэлтэй гэдэг. Гэтэл та 40 гаруй жил тоглочихжээ. Гайгүй байна уу?

-Мэдээж олон удаа хүнд цохилт авбал тархи толгойнд нөлөөлнө. Гэхдээ тулааны төрлүүд бокс шиг толгойдоо цохилт авах нь бага. Ихэвчлэн хөл рүү өшиглөнө. Каратэ, кикбокс гэхэд тархи толгойдоо цохиулаад байх нь харьцангуй бага болохоор гайгүй ээ.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Цахим спорт олимпод бүртгэгдэх нь цаг хугацааны асуудал

 0 сэтгэгдэл
  • Дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнд амжилттай оролцож, дуртай спортдоо нэрээ мөнхлөхийг хүсэж байна
  • Цахим спорт сэтгэхүйн болон харааны хурд, богино хугацаанд шийдвэр гаргаж, стратеги боловсруулахыг шаарддаг. Тиймээс төвлөрөх чадвараа сайжруулах үүднээс өдөр бүр таван км  алхаж, бясалгал хийн, сэтгэл зүйн бэлтгэлээ хангадаг

Нэгэн үе бид цахим спортыг компьютер тоглоомын газраар л төсөөлдөг байв. Гэвч өдгөө энэ спорт дэлхий дахинд хүчээ авч, Азийн наадамд бүртгэгдээд зогсохгүй олимпын төрөлд багтах нь цаг хугацааны асуудал болжээ. Саяхан манай улсын Tiger баг Азийн аварга шалгаруулах "ESL One: Road to Rio" тэмцээний аваргаар шалгарч, Weibo Cup Asian Championship-2020 тэмцээнд түрүүлж амжилтаа бататгаад буй. Ингээд энэ удаагийн залуус буландаа тус багийн тоглогч Kabal буюу Б.Бат-Энхийг урьж, ярилцлаа.

-Энэ спортыг сонирхож, хичээллэх болсон үеэс ярилцлагаа эхэлье. Эцэг эхчүүд хүүхдээ компьютероос аль болох хол байлгахыг хичээдэг. Энэ спортоор хичээллэж эхлэхэд гэр бүлийнхэн нь хэрхэн хүлээж авч байв? 

-Би цахим спортоор хичээллээд найман жил болж байна. Намайг энэ спортыг сонирхож эхлэх үед Монголд хөгжих гарц нь хаагдмал, хүмүүсийн ойлголт хязгаарлагдмал байсан. БНХАУ болон БНСУ руу суралцахаар явсан учраас цаашид мэргэжлээрээ ажиллана гэж төлөвлөөд спортоосоо хэсэг завсарлага авсан байлаа. Ингээд 2017 онд дахин хичээллэхээр болж, БНХАУ руу явж, өөр багт цалинтай тоглох болсноо хэлэхэд гэрийнхэн маань эергээр хүлээж авсан. Одоо бол бүгд маш сайн ойлгож, дэмждэг. 

-Саяхан болсон дэлхийн аваргын эрхийн төлөөх тэмцээнд түрүүлж, аваргын тоглолтод Хятадын Invictus Gaming багтай таарсан. Тоглолтын уур амьсгал ямар байсан бэ?

-Invictus Gaming бол өндөр чансаатай, нэлээн хүчтэй өрсөлдөгч байсан. Тоглолтод орохын өмнө бид эсрэг багаа маш сайн судалдаг. Энэ тэмцээнд ч бас бэлтгэлээ яг тийм байдлаар хангасан. Аваргын тоглолтын үеэр гал гарсан өрсөлдөөн өрнөсөн гэж хэлж болно. Гурван үе тоглосны дараа хоёр баг тэнцэж, цаг сунгасан. Эхний нэмэлт цаг дээр дахин тэнцсэн учир, хоёр дахь удаагаа цаг сунгаж тэр тоглолтод ялалт байгуулсан.

-Та өмнө нь 2016 оны Азийн аварга Mongolz багт тоглодог байсан. Яагаад Mongolz багаас гарсан юм бэ? 

-Би Mongolz багт жил гаруй тоглосон. Тухайн үед ивээн тэтгэгч байхгүй, дэмжлэг муу байсан учраас Монголынхоо өөр нэг тоглогчтой хамт Хятадыг зорьсон. Хятадад цахим спорт хурдацтай хөгжиж байгаагаас гадна тамирчдыг маш өндрөөр үнэлдэг. Манай баг гурван хятад, хоёр монгол тамирчны бүрэлдэхүүнтэй байсан. Багаар тоглодог учраас хоорондоо маш сайн ярилцаж, хурдан хугацаанд мэдээлэл солилцох шаардлагатай. Гэтэл хэлний бэрхшээлээс шалтгаалаад бүрэн ойлголцож чадахгүй байсан. Эхний жил дохио зангаагаар ойлголцож, хоёр дахь жилээсээ амжилт үзүүлж эхэлсэн ч нэг хэлээр ярьдаггүй, нэг үндэстнүүд биш учраас энэ нь сул тал болж, том тэмцээнүүдэд ялагдал хүлээх болсон. Ингээд Хятад дахь багаасаа гарч Монголдоо ирээд шинэ баг бүрдүүлсэн.

-Азийн аваргад бэлтгэж байгаа гэсэн. Цахим спортын тамирчид бэлтгэлээ хэрхэн хийдэг нь сонирхолтой байна?

-Манай багийн тоглодог төрөл биднээс сэтгэхүйн болон харааны хурд, анхаарал төвлөрөх чадвар, богино хугацаанд шийдвэр гаргаж, стратеги боловсруулахыг шаарддаг. Тиймээс төвлөрөх чадвараа сайжруулах үүднээс өдөр бүр таван км алхдаг. Мөн эрүүл хооллож, түргэн хоол, газтай ундаа зэрэг чихэрлэг хүнс хэрэглэхээс татгалзаж хоолны дэглэм баримталдаг /инээв/. Яагаад гэвэл тэмцээний үед олон цагаар сууж, тоглоод ирэхээр энергиэ алдаж, “унтарч”, эхэлдэг. Харин сэтгэл санаагаа тогтвортой байлгах үүднээс бясалгал хийж, сэтгэл зүйгээ бэлддэг. 

-Ихэнх хүмүүс цахим спортыг PC тоглоомын газруудаар хязгаарлаж ойлгодог. Манай улсад цахим спортын хөгжил ямар түвшинд байна вэ?

-Сүүлийн хэдэн жил маш эрчтэй хөгжиж байна. Өмнө нь цөөхөн хэдхэн тэмцээн болдог байсан бол одоо лигийн аварга, халз тоглолтууд гэх мэтээр олон төрлийн тэмцээн тогтмол зохиож байна. Тоглогчид байнгын бэлтгэлтэй байгаа учраас ур чадвар нь ч эрс сайжирч байна. Сая болсон Азийн аваргад гурван монгол баг оролцох жишээний. Мөн маш олон монгол тамирчид дэлхийн хэмжээний томоохон багуудтай гэрээ байгуулж байна.

-Өсвөр үеийн хүүхдүүд донтох, олон цагаар тоглох хандлагатай байдаг. Компьютер тоглоом сонирхогч, мэргэжлийн тамирчин хоёрын хооронд ямар ялгаа байдаг вэ?

-Тоглоомд хэт их донтож байгаа нь цагаа буруу хуваарилж, сөрөг сэтгэл зүйгээр тоглож байгаатай холбоотой болов уу. Бид өдөрт хамгийн ихдээ 6-7 цагийг бэлтгэлдээ зарцуулдаг. Энэ хугацаанд зөвхөн тоглохоос гадна өрсөлдөгч багаа судална, стратеги боловсруулна, хувийн бэлтгэлээ хийнэ гэх мэт олон зүйлийг амжуулдаг. Утга учиргүй тоглох бус үр дүнтэй тоглох хэрэгтэй. Донтох эсэх нь хувь хүний ухамсраас шалтгаалах байх.

-Энэ спортын ач холбогдлын талаар хуваалцахгүй юу? 

-Хамгийн түрүүнд багаар ажиллах чадвар сайжирдаг. Би анх тоглож эхлэхдээ маш дуугүй, бүрэг хүүхэд байсан. Өөр өөр хүмүүстэй баг болж тоглоод ирэхээр нээлттэй болж, харилцааны чадвар маань сайжирсан. Мөн хурдан хугацаанд шийдвэр гаргаж, стратеги боловсруулж сурдаг. Ер нь асуудлаас амархан гарч чаддаг гэж хэлж болно. 

-Танай багийг Хятадын Weibo группийн охин компани ивээн тэтгэдэг юм билээ. Ивээн тэтгэгчээ хэрхэн олж байв. Монголоос ивээн тэтгэгч олоход хүндрэлтэй юу?

-Манай багийн гишүүн Dobu бид хоёр Хятадад хоёр жил гаруй тоглосон. Энэ хугацаанд цахим спортын салбарын маш олон хүмүүстэй танилцаж, холбоо тогтоосон учраас ивээн тэтгэгчтэй болох боломж олдсон. Мөн Хятадад цахим спортыг маш сайн дэмждэг бөгөөд тамирчид нь Азидаа хамгийн өндөр цалин авдаг. Хятадад хамгийн багадаа хоёр сая төгрөгийн цалин олгодог. Намайг анх очиж байх үед Эстонийн тамирчин 25 мянган юанийн цалинтай тоглодог байсан. 

-Цахим спортын тамирчдыг ивээн тэтгэх нь ямар давуу талтай вэ. Харилцан ашигтай байх зарчим нь юун дээр суурилдаг юм бол?

-Цахим спортын том хэмжээний тэмцээнүүдийг хэдэн зуун мянгаас тэрбум хүн үздэг. Саяхан болсон дэлхийн аваргын тоглолтыг зөвхөн онлайнаар 600 гаруй мянган хүн үзсэн. Шилдэг багуудын хэрэглэж байгаа keyboard, mouse ямар брэндийнх байх вэ, өмсгөл дээр нь ямар компанийн лого байгаа вэ гэдгээс эхлээд ивээн тэтгэгчдэд олон талын үр ашигтай. Зөвхөн Youtube хуудсанд байршсан бичлэг, үзэгчийн тоо хүртэл орлогын эх үүсвэр болдог.

-Цахим спорт 2022 оны Азийн наадамд багтсан. Танай баг энэ уралдаанд оролцох уу? 

-Хоёр жилийн хугацаа байгаа учраас сайн хэлж мэдэхгүй байна. Тухайн үед яаж шалгаруулахаас хамаарна. Хэрвээ CSgo төрөл багтсан бол манай баг уригдах болов уу гэж бодож байна.

-Багийн тоглолт ганцаарчилсан тоглолтоос эрс өөр. Гишүүн бүрд тоглолтын үед гүйцэтгэх үүрэг гэж байдаг байх? 

-Тийм ээ, гишүүн бүр өөр өөрийн үүрэгтэй. Жишээ нь нэг нь багаа удирдана, нөгөө нь дэмжиж тоглоно, нэг нь снаппер буюу холоос дурандаж буудна, хоёр нь шууд буудалцах үүрэг гүйцэтгэнэ гэх мэт. CSgo төрөл олимпод бүртгүүлэхэд ойрхон байсан ч террорист гэсэн үг орсон, мөн буудалцааны үед цус гардаг учраас хасагдсан байгаа. Гэхдээ энэ алдаануудаа засчихвал боломж бий. Бусад төрлүүдийн хувьд олимп од бүртгүүлэх нь цаг хугацааны асуудал болсон. 

-Ирээдүйн зорилго, хүсэл мөрөөдөл тань юу вэ? 

-Азийн аварга шалгаруулах тэмцээнүүдэд, амжилттай оролцож, ДАШТ-д хүч сорихыг хүсэж байна. Мөн дэлхийн аваргад оролцсон тоглогчдод стикер гэж өгдөг. Энэ наалтан дээр тухайн тоглогч өөрийн гарын үсгээ үлдээж, тоглоомд нэрээ мөнхөлдөг. Тиймээс гарын үсэгтэй болж, дуртай спортдоо нэрээ мөнхлөхийг хүсэж байна.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Хөлбөмбөгтэй зургадугаар сар

 0 сэтгэгдэл

Коронавирусийн улмаас хоёр сар гаруй завсарласан Европын топ лигүүд дахин үргэлжлэх болсон сайхан мэдээгээр зургадугаар сар эхэлж байна. Германы Бундеслиг эхлээд багууд 3-4 тоглолт хийсэн бол Итали, Испани, Английн лиг 14 хоногийн дараа эхлэх юм. Харин Европын хөлбөмбөгийн томоохон тэмцээн болох Аваргуудын лиг болон Евролигийн тоглолтууд ирэх наймдугаар сарын 6-8-ны хооронд үргэлжлэх төлөвтэй байна. Харин коронавирусийн халдварын цар тахал өндөр байгаа оросууд лигээ энэ сарын 21-нээс үргэлжлүүлэх зөвшөөрөл өгчээ. Хоёр хоногийн өмнө дөрвөн тоглогчоос коронавирус илэрсэн ч тэд лигээ үзэгчтэйгээр зохион байгуулахаар төлөвлөсөн юм. Энэ талаар Оросын хөлбөмбөгийн холбооноос “Бид үзэгчтэй тоглолт явуулах боломжийн талаар Хяналтын газартай зөвлөлдсөн. Багууд ч үзэгчтэй тоглохыг хүсэж байгаа. Эхний үед цэнгэлдэх хүрээлэнгийн 10 хувьд л үзэгч оруулна. Зайгаа барих тул ямар ч эрсдэлгүй” гэж мэдэгджээ. Ингээд топ лигүүдийг тойрсон мэдээллээс тоймлон хүргэе. 



Хамгийн өрсөлдөөнтэй, бас хамгийн олон үзэгчтэй Английн Премьер лигийг энэ сарын 17-нд эхлүүлэхээр албан ёсны тов гарсан. Багууд контакттай бэлтгэл хийж эхэлсэн бөгөөд бэлтгэл, тэмцээний үеэр аюулгүй байдлыг дээд зэргээр хангаах ёстойг албаныхан онцоллоо. Хэрвээ аюулгүй байдал алдагдвал тоглолтыг шууд цуцлах тухай хүртэл ярьж байгаа аж. Английн Премьр лигт зохион байгуулагдах ёстой 9-10 тойрог бүхий 92 тоглолт үлдсэн. Хэрэв “Манчестер Сити” ирэх тоглолтуудад оноо алдвал “Ливерпүүл” 30 жилийн дараа Английн хөлбөмбөгийн дээд лигт дахин түрүүлэх нь тодорхой болно. “Ливерпүүл” 29 тойргийн дараа 82 оноотой, “Манчестер Сити”-гээс 25 оноогоор илүү яваа. Коронавирусийн цар тахлын улмаас тэмцээнийг үзэгчгүй явуулах бөгөөд тоглолтын өмнө бүх тоглогч, албаныхныг тогтмол шинжилгээнд хамруулна. Өнгөрсөн хугацаанд Премьер лигт коронавирусийн 2752 шинжилгээ хийхэд 10 гаруй тохиолдол илэрсэн бөгөөд сүүлд л гэхэд дөрвөн тоглогчийн хариу эерэг гарчээ. Гэсэн ч аюулгүй байдлыг дээд зэргээр хангаж улирлаа үргэлжлүүлэхээр болсон юм.

Бундеслиг

Германы дээд лиг эхэлснээс хойш багууд 3-4 тоглолт хийжээ. 29 дүгээр тойргийн дараа “Бавари Мюнхен” 67 оноогоор тэргүүлж байгаа бол тэдний араас “Боруссия Дортмунд” долоон оноо дутуу нэхэж яваа. 29 дүгээр тойргийн хүрээнд “Борусси Дортмунд”-ын залуус “Падерборн”-ы талбайд зочлохдоо 6:1-ээр өрсөлдөгчөө буулган авсан. Уг тоглолтод “Дортмунд”-ын Жейдон Санчо анхны хет-трикээ толилуулсан бөгөөд эхний гоолоо хийсний дараа цагдаагийн гарт амиа алдсан Жорж Флойдод хүндэтгэл үзүүлсэн юм. Санчо дотор цамц дээрээ Justice for George Floyd хэмээн бичсэн байжээ. Лигийг тэргүүлэгч хоёр багийн араас “Лейпциг” 58, “Боруссия М.Гладбах”, “Байер Леверкуен” клуб тус бүр 56 оноотой эхний таван байрт бичигдэж байна. Эдгээр таван багийн хооронд гол өрсөлдөөн өрнөж байгаа бол “Вольфсбург”, “Хоффенхайм”, “Фрайбург”, “Херта”, “Шальке” Евролигийн нэг эрхийн төлөө тэмцэл өрнүүлж байна. Харин “Падер борн”, “Бремен”, “Дюссель дорф”, “Майнц” клуб доод лигт унахгүйн төлөө тэмцсээр. Бундеслигийн сүүлчийн тойргийн тоглолт энэ сарын 27-нд болсноор лигийн 2019-2020 оны улирал өндөрлөх юм.

Ла лиг

Испанийн хөлбөмбөгийн Ла лигийн ерөнхийлөгч Хавьер Тебас Movistar-д ярилцлага өгөхдөө коронавирусийн улмаас зогссон лигийн тэмцээнээ үргэлжлүүлэхээр болсон тухай ярьжээ. Тебас “Зургаадугаар сарын 11-нд “Севилья”, “Бетис” багийн дерби тоглолтоор эхлүүлэх төлөвлөгөөтэй байна. Энэ тоглолт дээр бид цар тахлаар амиа алдсан бүх хүний дурсгалыг хүндэтгэх болно. Одоо хамгийн их санаа зовоож байгаа асуудал бол багуудын бэлтгэл байна. Бэлтгэлдээ бүгд орвол энэ долоо хоногт ойрын дөрвөн тойргийн хуваарийг танилцуулах болно” гэж хэлсэн байна. Өчигдрийн байдлаар Ла лигийн 13 баг бэлтгэлээ эхлүүлээд байгаа аж.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Э.Оюунболд аварга цолтойгоо үлдэж, барилдах эрхээ хасуулах зорилготой байна

 0 сэтгэгдэл
  • Шүүх хурлыг хойшлуулах хүсэлт нь хугацаа хожих гэсэн л арга ажээ

Монгол Улсын отгон аварга Э.Оюун болдоос допингийн төрлийн бодис илэрсэн ч өнөөдрийг хүртэл асуудлыг шийдэж чадалгүй бүтэн жил тойрлоо. Ардын засгийн наадамд түрүү бөхөөс допинг илэрсэн анхны тохиолдол нь олныг шуугиулав. Илрэхдээ нэг биш бүр гурван өөр төрлийн бодис байсан нь хачирхалтай. Гэтэл аварга Э.Оюунболд үүнийгээ хүлээн зөвшөөрөөгүй төдийгүй шүүхэд хандсан байдаг. Гэвч тэрбээр өөрийн биеэр шүүх танхимд очсон нь нэгээхэн ч үгүй. Итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч гэх этгээдээр халхавч хийж, өөрөө үйл явцыг алсаас ажиглаж байгаад бөх сонирхогчид дургүйцэж байна. Урьдчилсан шатны хэлэлцүүлэгт төлөөлөгчөө явуулсан тэрбээр нийслэлийн Захиргааны хэргийн анхан шатны шүүх дээр ч өөрийн биеэр байсангүй. Хамгийн гол нь тэрбээр шүүх хурал болохоос ердөө ганцхан хоногийн өмнө өмгөөлөгчөө сольжээ. Ингээд Э.Оюун болдын шинэ өмгөөлөгч шүүх хуралд ирэхдээ “Материалтай танилцаж огт амжаагүй. Тиймээс хугацаа олгооч” гэсэн хүсэлт тавьсныг нь ёсоор болгов. Ийнхүү Э.Оюунболдын нэхэмжлэлтэй шүүх хурал ирэх сарын 3-ныг хүртэл хойшилсон юм. Дэлхийн спортын түүхэнд допинг илэрлээ гээд шүүхээр явсан тохиолдол үгүй. Олон улсын итгэмжлэгдсэн лабораторийн шинжилгээний хариуг эсэргүүцсэн Э.Оюунболд хугацаа хожиж баяр наадмын комиссын гаргасан шийдвэрийг цуцлуулах л зорилготой бололтой. Шүүхэд ялагдлаа гэхэд аварга цолтойгоо үлдэж, барилдах эрхээ хоёр жилээр хасуулах башир арга хэрэглэж байна. Уг нь бол баяр наадмын комиссоос түүний цолыг хурааж, давхар барилдах эрхийг нь хасах шийдвэр гаргасан ч өнөөдрийг хүртэл асуудлыг шийдэж чадаагүй хэвээр.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Европын хөлбөмбөг эргэн ирлээ

 0 сэтгэгдэл
  • Хөлбөмбөгчид гоолын баяраа тэмдэглэхдээ хүртэл хоёр метр зай барих дүрмийг баримталжээ

Коронавирусийн цар тахлын улмаас сар гаруй зогссон Европын хөлбөмбөг эхнээсээ эргэн ирж байна. Өмнө нь БНСУ болон Беларусь, Никарагуа зэрэг хэдхэн улс хөлбөмбөгийн лигээ үргэлжлүүлж байсан. Харин энэ удаа Европын ТОП таван лигийн нэг Германы Бундеслиг эрсдэлийг үл хайхран тоглолтуудаа үргэлжлүүлэхээр шийдсэн нь спортын хорхойтнуудад барьсан том бэлэг байв. Нөгөөтэйгүүр бусад улсын лигүүдэд ч итгэл найдвар төрүүлсэн гэж болно. Гэхдээ Бундеслиг асар их бартаа саад туулан байж тоглолтоо явуулж байна. Нэг дор олон хүн бөөгнөрөхгүй байх дүрмийн дагуу тамирчид хэд хэдэн автобусанд хуваагдан цэнгэлдэхэд ирснээс гадна вирусийн шинжилгээ өгч, халуунаа үзүүлсний эцэст тоглолтод оролцох эрхтэй болсон. 

Мэдээж үзэгчгүй цэнгэлдэхэд тоглолтууд явагдсан бөгөөд ердөө 213 хүн дотогш нэвтрэх эрхтэй байв. Үүнд хоёр багийн тамирчин, дасгалжуулагч, бөмбөг зөөгч нийлсэн 98 хүн, шүүгч, харуул хамгаалалт, эмнэлэг, хэвлэл мэдээллийн 113 хүн багтсан. Харин видео шүүлтэн дээр ажиллах 119 хүн цэнгэлдэхийн гадна байршжээ. Багийн албаныхан болон сэлгээнийхэн хоорондоо зайтай сууснаас гадна бүгд маск зүүх ёстой. Мөн бөмбөгийг тоглолт эхлэхийн өмнө болон завсарлагаанаар тогтмол ариутгаж байв. Сэтгүүлчид ярилцлага авахын тулд тухайн хүнээсээ зайтай зогсож, сунадаг урт микрофон ашигласан бол хөлбөмбөгчид гоолын баяраа тэмдэглэхдээ хүртэл хоёр метр зай барих дүрмийг баримталжээ. Өмнө нь гоол оруулсан нэгэн дээрээ гүйлдэн очиж, дээрээс нь бүчин авдаг байсан дүр зураг өөрчлөгдөж, хоёр метрийн зайнаас нэгэндээ баяр хүргэх нь их л содон харагдаж байв. 

Үзэгчгүй тоглолт давсгүй хоол мэт санагдаж байсныг хөлбөмбөгийн экспертүүд энэ үеэр ярьж байв. Тухайлбал, Английн шигшээд тоглож явсан, өдгөө телевизийн аналистаар ажиллаж буй О.Харгривз “Фэнүүдгүй тоглолт үзнэ гэдэг хүндхэн юм байна” гэсэн бол BBC-гийн тоймч Ж.Чиверс “Дунд сургуулийн хүүхдүүд зааланд сагс тоглож байгаа юм шиг л санагдсан” гэжээ. Гэхдээ ямар ч байсан хөлбөмбөг цар тахлыг ялан дийлж, эргэн ирсэнд хүн бүр баярлаж байна. Ирэх зургадугаар сард Англи, Итали улс лигээ эхлүүлэхээр төлөвлөж, судалгаа хийсээр байгаа юм. Түүнчлэн сагсан бөмбөгийн хамгийн хүчирхэг лиг NBA улирлаа эргэн сэргээх арга замыг эрэлхийлсээр байна. Лигийн зүгээс багуудыг нэг хотод цугларуулж, тоглолтуудаа үзэгчгүй явуулахаар төлөвлөж буй. Одоогоор Орландо болон коронавирус хамгийн бага бүртгэгдсэн Лас Вегас хотууд лигийн тоглолтуудыг хүлээн авах хүсэлтээ илэрхийлжээ.