A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/181/

Чөлөөт хувцасны “Monline” брэнд дотоодын зах зээлийг хэдийнэ эзэлсэн

Дотоодын зах зээлийн 85 хувийг үндэсний үйлдвэрүүд эзэлдэг болсон

 0 сэтгэгдэл

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/181/


Хүн бүхэнд, тэр дундаа тамирчинд хөлс шингээж, агаар нэвтрүүлдэг, биед эвтэйхэн, будаг гардаггүй, чанартай хувцас тун чухал. Харин эдгээр шаардлагыг хангадаг нь зөвхөн импортын брэндийн бүтээгдэхүүн гэсэн ойлголт бидний дунд бий. Гэхдээ импортын бүтээгдэхүүнтэй өрсөлдөх хэмжээний чанар, загвар сайтай үндэсний брэнд хэдийнэ бий болж, өөрсдийн хэрэглэгчидтэй болж амжжээ. Тодруулбал, спорт, чөлөөт хувцасны “Monline” брэнд сүүлийн таван жилийн дотор 21 аймагт салбартай болж, 400 гаруй ажилчинтайгаар үйл ажиллагаа явуулж байна. Тус компанийг энэ удаагийн “Би үйлдвэрлэгч” буландаа онцолж байна. “Monline” брэнд нь дэлхийн стандартын шаардлагад нийцсэн Adidas, Nike, Asics, Mizuno үйлдвэрүүдийн материалаа авдаг даавууны үйлдвэрээс түүхий эдээ оруулж ирдгээрээ онцлог. Ингэснээр үйлдвэрлэсэн хувцас, хэрэглэл нь чанарын өндөр түвшинд хүрч чаджээ.

Тус брэндийг үүсгэн байгуулагч А.Чимэд-Очир олон жилийн турш гадаад, дотоодын зах зээлийг судалсны үндсэн дээр дотоодын бэлэн хувцасны зах зээлд боломж байгааг анзаарсан байна. Ийнхүү 2011 онд спортын болон чөлөөт хувцсыг чанарын өндөр түвшинд хийхээр зорьж, улмаар 2012 онд нь “Monline” брэндийн оёдлын салоныг нээжээ. Социализмын үед манайд оёдлын үйлдвэрлэл боломжийн хэмжээнд хөгжиж, чадварлаг мэргэжилтнүүд маш ихээр бэлтгэгдэж байсан түүх бий. Харин зах зээлийн нийгэмд шилжсэнээс хойш том үйлдвэрүүд хаалгаа барьж, мундаг оёдолчид нь байрны подвальд жижиг цех ажиллуулах хэмжээнд хүрсэн. Энэ үед спорт хувцасны зах зээлийн 85 хувийг импорт, ердөө 15 хувийг дотоодын бүтээгдэхүүн хангадаг байж. Тиймээс энэ 85 хувийг эзлэхийн тулд энгийн оёдлын үйлдвэрийг салон болгож, үйл ажиллагаагаа томруулахыг зорьсон гэнэ. Гайхалтай нь салон нээгдсэн эхний өдрөө л үр дүн нь мэдрэгдэж, ашигтай ажиллаж эхэлжээ. Үндэсний үйлдвэрлэлээ дэмжих сэтгэлгээ олны дунд бий болоод байсан нь ч үүнд нөлөөлсөн байх. Харин ажлын ачаалал нэмэгдэхийн хэрээр сайн боловсон хүчин дутагдаж эхлэв. Тиймээс зах зээлээс өмнөх үед ажиллаж байсан туршлагатай оёдолчдыг урьж ажиллуулах болсон байна. Тэдэн дунд өөрсдийн жижиг үйлдвэрийг ажилуулдаг хүмүүс ч байв.

Гэхдээ сарын орлогыг нь судалж үзээд, тэр хэмжээний цалин санал болгосноор сайн ажилчдыг элсүүлж чаджээ. “Анх төв салон дээрээ 20 оёдолчинтой үйл ажиллагаагаа эхлүүлж байлаа. Гэвч хэрэглэгчдээс ирэх захиалгыг гүйцэж чадахгүй, сүүлдээ бүр хоёр сарын хүлээлт үүсэж эхэлсэн. Тиймээс ижил төрлийн үйл ажиллагаатай гурван компани бий болгож, оёдлын технологи, бараа материалаа хуваалцаж, хамтран үйлдвэрлэж эхэлсэн. Нэгэнт л ачааллаа дийлэхгүй байгаа болохоор бусдад боломж олгох нь зөв гэж үзсэн юм. Хэдийгээр үйлдвэрлэлийн хэмжээгээ ингэж нэмэгдүүлсэн ч захиалгаа бас л гүйцэж чадахгүй байв. Ялангуяа хөдөө, орон нутгаас маш их захиалга ирсэн. Тиймээс 21 аймагт салбараа нээсэн юм. Харин одоо бол Монголын компаниуд үйлдвэрлэлээ бага багаар тэлсээр дотоодын зах зээлийн 85 хувийг хангах зорилгодоо хүрээд байна” хэмээн А.Чимэд-Очир ярьсан юм. “Monline” брэнд Монголын баг, тамирчдаа дэмжин ажиллахыг чухалчилдаг. Өнгөрсөн хугацаанд Зүүн Азийн аварга шалгаруулах тэмцээнд оролцсон волейболын шигшээ болон Казахстаны тэмцээнд оролцсон хүндийг өргөлтийн тамирчид тус брэндийн хувцсаар гангарсан байна. Мөн бокс, сагс, бадминтон, шатар, хоккей зэрэг олон спортын тамирчдыг ивээн тэтгэж, хувцас хэрэглэлээр хангажээ. Тус компани нийт орлогынхоо 10 хувийг улсынхаа нэрийн өмнөөс тэмцээнд орж буй тамирчдыг ивээн тэтгэхэд зарцуулдаг байна.


• Тус компани нийт орлогынхоо 10 хувийг тамирчдыг ивээн тэтгэхэд зарцуулдаг.
• Түүхий эдийн гаалийн татварыг бууруулснаар үйлдвэрлэлийн өртөг буурна.
• Adidas, Nike, Asics, Mizuno үйлдвэрүүдийн материалаа авдаг даавууны үйлдвэрээс түүхий эдээ оруулж ирдэг.


Тус салоноор ихэвчлэн мэргэжлийн тамирчид, шигшээ багийнхан үйлчлүүлдэг. Тоглолтын хослол 35-55 мянган төгрөгийн үнэтэй. Ерөнхийдөө сагс, волейбол, хөлбөмбөг, регби, бокс, хоккей, фитнесс болон ажлын хувцас, бэлтгэлийн хослол, цүнх зэрэг бүтээгдэхүүн хамгийн эрэлттэй байдаг аж. Түүнчлэн баяр ёслолын үеэр үндэсний дээл, костюм, даашинз зэргийг урладаг байна. Бүсгүйчүүд нэг даашинз өндөр үнээр авсан ч ганц баяраар өмсөөд л дахиж шүүгээнээсээ гаргадаггүй. Тэгвэл “Monline”-ийнхан томоохон баяруудын өмнө шинэ бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэхээ түр зогсоож, бүсгүйчүүдийн даашинзыг шинэчилж өгдөг аж. Энэ үеэр бүсгүйчүүд цүнх дүүрэн даашинз барьж ирээд л загвар, хийцийг нь шинэчлэн янзлуулдаг гэнэ.


Хэн хэндээ хэрэгтэй үйлчилгээ гэж үүнийг хэлэх байх. “Үйлдвэрлэл эрхэлж буй ихэнх компани богино хугацаанд их ашиг олохыг урьтал болгодог. Үүнийг дагаад зах зээлээ алдах эрсдэл бий. Харин бидний хувьд бага ашгаар удаан хугацаанд оршин тогтнохыг эрмэлздэг. Шуналаа бага зэрэг хойш тавихад л амжилттай ажиллах боломж бүрдэх юм. Ажилчдаа цалинтай байлгах, эрүүл мэнд, нийгмийн даатгалыг нь төлүүлэх, өндөр тэтгэвэрт гаргах, аз жаргалтай амьдруулах нь миний хувьд хамгийн гол ашиг” хэмээн А.Чимэд-Очир хэлсэн нь бусад үйлдвэрлэгчдэд нэгийг бодуулах биз ээ. Тэднийх хэдийгээр ачаалал ихтэй ч хүмүүсээ илүү цагаар ажиллуулах зэргээр шахдаггүй гэдгээ хэлж байв. Илүү цагаар, хонон өнжин ажиллавал ажлын бүтээмж муудна гэж үздэг учраас тэр. Харин үүний оронд ажлын цагийн бүтээмжийг дээшлүүлэх тал дээр илүү анхаардаг аж. “Манай оёдлын салбарын гол бэрхшээл түүхий эдийн эрэлт хэрэгцээ. Даавуугаар дотооддоо хувцас үйлдвэрлэх, бэлэн хувцас импортоор оруулж ирэх хоорондоо асар их ялгаатай. Дотооддоо үйлдвэрлэх нь түүхий эдийн татвар, цалин хөлс, ажлын байр нэмэгдүүлэх гээд зах зээлийн хөгжлийг дээш татдаг. Тиймээс дотооддоо үйлдвэрлэх боломжгүй түүхий эдийн гаалийн татварыг чөлөөлөх нь зүйтэй. Түүнчлэн дотооддоо үйлдвэрлэж буй бүтээгдэхүүнтэй ижил төрлийн импортын барааны гаалийн татварыг нэмэх зэргээр үндэсний үйлдвэрүүдээ дэмжмээр байна. Тухайлбал, БНХАУ-аас манайд орж ирж буй бүтээгдэхүүний гаалийн татвар маш бага. Мөн гаалийн татвар төлдөггүй тээврийн хэрэгслээр агуулахын үлдэгдэл болсон хямд бараа нэвтэрдэг. Түүхий эдийн гаалийн татвараа төлөөд, ажилчдаа цалинжуулдаг үндэсний үйлдвэрүүд үүнтэй өрсөлдөхөд хэцүү байна. Манай дарга нар үндэсний үйлдвэрлэлээ хөгжүүлье гэж ярьдаг хэрнээ бодлогоо зөв тодорхойлоод хэрэгжүүлж чаддаггүй” хэмээн А.Чимэд-Очир эцэст нь хэлсэн юм.



М.Мөнхзул

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Зах зээлд ганцаар ноёлохоос илүү хамтдаа хөгжих нь өгөөжтэй

​“Маяара” орлогынхоо 10 хувийг хүчирхийлэлд өртсөн эмэгтэйчүүдэд зориулдаг​

 0 сэтгэгдэл


Үндэсний өв соёлыг сурталчлах, түгээн дэлгэрүүлэхэд хувь нэмрээ оруулж буй энэ бүсгүйг Энхтайваны Азжаргал гэдэг. Тэрээр гарааны бизнесийн амаргүй даваанд Монголчуудын төдийлөн ойлголтгүй нийгмийн бизнесийг амжилттай эхлүүлээд буй “Маяара” брэндийг санаачлагч юм. Эмэгтэйчүүдэд гэртээ хөдөлмөр эрхлэх боломж олгодог нийгмийн бизнес эрхлэгчдийн тоо нэмэгдэх тусам төрд ноогдох ачаа хөнгөрдөг. Мөн тэрбээр Монголын уран зураг болон авангард урлалын зураач нарын оюуны бүтээлийг үнэлж, брэндийнхээ нүүр царай болгон давхар сурталчилж буй.. Залуусын дунд бэлгэдэл сэтгэлгээг суулгахаар зорьж буй түүний бизнесийн онцлогийг сонирхож зочноор урилаа.

Сэтгэл шингэсэн бүтээгдэхүүн чанар амладаг

-“Маяара” брэндийг Монголчуудын тодорхой хэсэг мэддэг болжээ. Ийм брэнд бүтээгдэхүүн гаргая гэдэг санаа хэрхэн төрсөн бэ?

-Хоёр жилийн өмнө би АНУ-ын Засгийн газрын тэтгэлэгт хөтөлбөрт сонгогдсон. Энтрепренёршип, гарааны бизнес болон жижиг, дунд үйлдвэрийг АНУ-д хэрхэн хөгжүүлдэг талаарх хөтөлбөрт хамрагдаж, сарын хугацаанд туршлага судалсан. Тэнд намайг Ази хүн учраас Хятад гэж эндүүрээд хятадаар мэндлээд байсан л даа. Тэгэхэд бид үндэсний ялгарал буюу Монголоо таниулах тал дээр бага ажиллаж дээ, биднийг хараад монгол гэж шууд мэдэх юу байгаа билээ гэж их бодогдож, эмзэглэх сэтгэл төрсөн. Гуравхан сая хүнтэй Монгол гэдэг улсыг Чингис хаанаас өөр юугаар харуулж болох юм бэ. Даяаршиж буй, интеграцид орж хэл, соёл уусаж байгаа энэ эринд хэн ч харсан Монгол гэж мэдэгдэхээр юу байж болох талаар их бодсон. Тэр үүднээс академик судалгаатай бүтээгдэхүүн гарган дэлхий нийтийн хэрэглээнд оруулахаар “Маяара” брэндийг бий болгох зорилго тавьсан.

-Хэдэн төрлийн бүтээгдэхүүн худалдаанд гаргаад байна вэ?

-Манай брэнд худалдаанд гарч эхэлснээс хойш зургаан сар л болж байна. Энэ хугацаанд Өвөрмонголчууд болон НҮБ-ын Хүн амын сан, АНУ-ын ЭСЯ гэх зэрэг олон улсын байгууллагуудын хамт олон биднийг дэмжсэн. Бид одоогоор 10 гаруй нэр төрлийн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэж байгаа. Цүнх гэхэд л зургаан янз байдаг. Мөн ороолтын хувьд дөрвөн төрлийн өөр материалтай. үүнээс гадна дэвтэр, дагалдах хэрэгсэл зэрэг олон бүтээгдэхүүн бий.

-Монголд ирсэн гаднын зочдод бэлэг өгч явуулах гэхээр ихэнх нь овор ихтэй учраас ачаанд багтдаггүй юм. Танайд Монгол хэв маягтай, авсаархан ямар бүтээгдэхүүн байна вэ?

-Манай багс, үзэгний сав хийц сайтай, хаана ч авч явахаар авсаархан. Ер нь бид хүний хэрэглээнд суурилж бүтээгдэхүүнээ хөгжүүлдэг. Бас бүгд торгон материал дээр хэвлэгддэг учраас загвар сайтай, тансаг харагддаг. Манай брэндийн ороолтууд тэр чигээрээ түүх соёл, бэлгэдлийг шингээсэн. Материалын хувьд ч чанарыг амлаж чадна.

-Чанартай бүтээгдэхүүн гаргахын тулд түүхий эд, технологи чухал. Гол түхий эдээ хаанаас хангаж байна вэ?

-Монголд торго, даавуу үйлдвэрлэдэггүй учраас БНСУ, Япон, Энэтхэг, Хятадаас даавуу, торго сонгож байна. Сэтгэл шингэсэн бүтээгдэхүүн гэдэг чанар л байдаг. Бизнес гэхээр хүмүүс мөнгө олохыг боддог бол би мөнгийг сэтгэл ханамжаар орлуулдаг. Тийм учраас манай бүтээгдэхүүн хамгийн сайн чанартай нь гэж бардам хэлнэ. Мөн бүгдийг гараар хийж, нэг бүрчлэн хэвлэдэг учраас чанарыг амлаж чадна.

“Маяара”-гаас гаднын зочинд бэлэг сонговол нүүр бардам

-Тансаг зэрэглэлийн бүтээгдэхүүн гаргах төлөвлөгөө бий юу?

-Бусдаас өөр эд, зүйл хэрэглэхийг хүсдэг, үнэ цэнэтэй зүйлд дуртай хэрэглэгчдэд зориулсан хатгасан, зүү ороосон тансаг зэрэглэлийн бүтээгдэхүүн гаргах гэж байгаа.

-Танай бүтээгдэхүүний гол хэрэглэгч нь ямар хүмүүс байдаг вэ?

-Анх эх орондоо байгаа Монголчууд манай брэндийн гол хэрэглэгч гэж харж байсан. Гэтэл Өвөрмонголчууд, гадаадад ажиллаж, амьдарч буй Монголчууд, жуулчид манай гол хэрэглэгч болоод байгаа. Өвөрмонголчууд Хятад гэх том гүрний 30 гаруй үндэстнээс ялгарах онцлогоо, үндэсний үзлээ тод харуулахыг их хичээдэг. Тэр үүднээсээ “Маяара” брэндийг их сонирхон хэрэглэж байгаа. Харин манай улсад үндэсний өв соёлоо сурталчилъя, гар урлалын чанартай бүтээгдэхүүнээр гангаръя гэсэн сэтгэлтэй “Маяара”-гийн худалдан авагчдын тоо нэмэгдэж байна. Ер нь манай бүтээгдэхүүний худалдан авагчдын хандлага нь үнэтэй брэнд, шошго хөөсөн нийтлэг олонхоос өөр л дөө. Өнөөдөр жинхэнэ, хуурамчийг нь ялгахгүй зөвхөн шошгод ач холбогдол өгдөг худалдан авагч зонхилж байна. Ийм хэрэглэгчид бидний онилох зах зээл биш. Эхлээд монголчуудын худалдан авалтад нөлөөлөх сэтгэлгээг өөрчлөх шаардлагатай. Монголоороо гангарах сэтгэлгээг илүү хөгжүүлэх хэрэгтэй гэсэн үг.

Монголчуудынхаа бэлгэдэлт сэтгэлгээг сэргээхийг хичээж байна

-Үндэсний өв соёлоороо гангардаг, сурталчилдаг болгохын тулд хэрэглэгчдийн сэтгэлгээг хэрхэн өөрчлөх вэ?

-Уг нь манай бүтээгдэхүүнүүд дундаж үнэтэй. Хэдийгээр чанар дагаж үнэ өсдөг ч Монголдоо үйлдвэрлэж байгаа учраас өндөр үнэ тогтоож болохгүй гэж боддог. Нөгөөтэйгүүр, манай бүтээгдэхүүн нийгмийн сэтгэлгээг өөрчлөхөд зориулагдсан. Бид бүтээгдэхүүн бүрт түүх өгүүлсэн дүр дүрслэл, хэв шинж шингээхийг зорьж байгаа. тухайлбал, “Маяара”-гийн бүтээгдэхүүнд хүрэл зэвсгийн үеэс III, XIII зуун цаашлаад XVI-XVIII зууны түүхэн үйл явц, бэлгэдэл, сэтгэлгээний онцлогийг шингээсэн. “Хатан” коллекцийн цүнх, ороолт гэхэд л Манжийн дарлалыг эсэргүүцсэн монголчуудын бэлгэдлийг агуулдаг. Ер нь монголчууд зан үйл хийх, эд хэрэгсэл бүтээхдээ бэлгэдлийн сэтгэлгээгээр ханддаг байсан. “Маяара”-гийн үнэнч худалдан авагчид бүтээгдэхүүний түүх, бэлгэдлийн утгыг байнга асуудаг болсон, бид ч баяртайгаар тайлбарлаж өгдөг.

-“Хатан” коллекци ямар бэлгэдэл агуулсан юм бэ?

-Эмэгтэй хүний үнэ цэнийг монголчууддаа илүү ойлгуулахыг хүссэн. дээр үед Монголчууд эхнэрээ хатан гэж дууддаг байсан юм билээ. Тэр нь ноён хүнтэй сууж эрх ямба эдэлсэн гэдэг утгаар биш, хүний гэргий болоод амьдрал үзэж, хат суусан эмэгтэйг хатан гэж нэрлэдэг байж. Мөн хатан зориг гэж эмэгтэйчүүдийн амьдралын ухаан, алсын харааг тодотгож хэлсэн байдаг. “Хатан” коллекциос толгойн гоёлын зүүлт чимэглэлийн тоо ширхэг, бэлгэдлийг мэдэж болно. Мөн бүсгүй хүний гоо сайхан, нөхөн үржихүй, хослон амьдрах арга ухааны уялдаа холбоог хэрхэн бэлгэдэж байсныг харж, мэдэж болно. Үүнийг хийхдээ бид бэлгэдэл зүй болон угсаатан судлалын эрдэмтдээс асууж тодруулж байж бүтээгдэхүүндээ ашигласан. Ярилцлагын эхэнд “Маяара” брэнд академик судалгаанд суурилсан гэж хэлсэн нь ийм учиртай.

-Бэлгэт гөрөөс гэдэг III зууны үеийн олдвороор “Маяара”- г чимсэн байна. Энэ нь юуг бэлгэдэж байна вэ?

-“Маяара”-гийн бүтээгдэхүүнд сайн сайхан амьдралын бэлгэдлийг заавал шингээдэг. Бэлгэт гөрөөс бол III-XIII зуунд амьдарч байсан монголчуудын бэлгэдэл сэтгэлгээний нэг хэсэг. Чингис хаан бэлэгт гөрөөстэй уулзсаны дараа Энэтхэг рүү хийх гэж байсан дайнаа зогсоосон гэдэг домог бий. Мөн зарим хаадын булшнаас ийм дүрслэл бүхий эд зүйлс олдсон байдаг. Манай брэнд удахгүй буган хөшөөний загвартай бичгийн хэрэгсэл, нэрийн хуудас, немо цаас хадгалах авангард бичгийн сав хийх гэж байгаа. Ингэхдээ Хөвсгөл аймагт байдаг буган хөшөөний загварыг керамик гар аргаар урлах юм. Түүхээ мэдэхгүйгээс буган хөшөөг гол дээр дамнуулж, гүүр болгон ашиглаж байгааг шүүмжилж, энэ санааг гаргасан.

-Энэ бас худалдан авагчдын сэтгэлгээг өөрчлөх бодлогын нэг хэсэг үү?

-Тийм ээ, ийм өргөн хэрэглээний бүтээгдэхүүн олон бий. Хилийн чанадыг зорьж байгаа Монголчууд Монголоороо гангаръя гэхээр дээл, арьсан эд хэрэгслээр л хязгаарлагдчихдаг талтай. Арьсан эдлэл авч явахад хүнд байдаг учраас дээлээр л үндэсний онцлогоо харуулдаг байлаа. Надад ч ийм хүндрэл олон тохиолдож байсан учраас өргөн хэрэглээний бүтээгдэхүүнд өв соёл, үндэсний онцлогийг шингээхийг зорьсон.


-“Маяара” ямар утгатай нэр вэ?

-Я.Цэвэл гуайн монгол хэлний тайлбар тольд нэг төрлийн тогосыг Маяара гэж нэрийднэ хэмээн бичсэн байдаг. Монголчууд “хүн нэрээ, тогос өдөө” гэсэн сургаал үгтэй. Нэг талаараа монгол хүн нэр төрөө өндөрт эрхэмлэж явахын бэлгэдэл, нөгөө талаар тогосын өд мэт үндэсний давтагдашгүй өв соёлоороо гангарч, бардам, эрхэмсэг явахын ерөөл оршиж байгаа. Мөн “Маяара” гэж хэлэхэд аль ч хэлэнд амархан, сонсголонтой учраас энэ нэрийг сонгосон.

Нийгмийн бизнес гэдэг ойлголтгүйгээс төр татвараар дарамтлахаа урьтал болгодог

-Энэ зах зээлд танай өрсөлдөгч хэн бэ?

-Мэдээж бизнес учраас зах зээлийн өрсөлдөгч байж таарна. Гэхдээ бид энэ манай өрсөлдөгч, тэрний эсрэг ийм бодлогоор ажиллана гэдэг сэтгэлгээнээс аль болох хол байхыг хичээдэг. Манайх шиг жижиг зах зээлд гарааны бизнес эрхлэгчид өрсөлдөгч гэхээсээ илүү хамтрагч байх нь өгөөжтэй гэж боддог. Тэртэй тэргүй чанар, зах зээлийн өрсөлдөөн хэн нь илүү вэ гэсэн шалгуур тавьчихдаг. Хэн, юуг чанартай хийж чаддаг түүгээрээ дагнах хэрэгтэй л дээ. түүнээс биш нэг нь санаа гаргамагц бүгд хошуураад даган дуурайдаг хандлагаар хол явахгүй.

-“Маяара” брэндийн нэг онцлог нь нийгмийн хариуцлагын үүднээс эмэгтэйчүүдэд олон боломж олгодог юм билээ?

-Монголд нийгмийн бизнес, гарааны бизнес гэсэн ангилал байдаггүй. Бизнесээ дөнгөж эхлүүлж байгаа нь ч, аль хэдийнэ 10 жил болсон компани ч адилхан хязгаарлагдмал хариуцлагатай компани гэсэн ангилалд багтдаг. Бүгд адилхан татварын болон бусад дарамтад ордог шүү дээ. Дөнгөж гарааны түвшинд явж байгаа “Маяара”, MCS хоёр адилхан татвар төлдөг. “Маяара”-гийн бизнес бол гарааны бөгөөд нийгмийн бизнес. Нийгэмдээ хүртээмжтэй байхыг зорьдог. Манайд гэртээ олон хүүхдээ хардаг эмэгтэйчүүд, өрх толгойлсон ээжүүд ажилладаг. Би хэвлэлт, эсгүүрээ хийгээд гэрт нь аваачиж өгдөг. Тэд маань оёж урладаг юм. Мөн “Маяара” брэндийн орлогын 10 хувийг хүчирхийлэлд өртсөн эмэгтэйчүүд, хүүхдүүдэд зориулдаг. Монголд өнөөдөр хүчирхийлэлд өртсөн эмэгтэйчүүдийг хамгаалах байр арав хүрэхгүй байдаг. Түүнд ашгийнхаа 10 хувиар хөрөнгө оруулалт хийдэг. Энэ утгаараа “Маяара” бол нийгмийн бизнес юм.

-Сүүлийн үед сваровски, шүр, сувдаар гар урлал хийдэг эмэгтэйчүүд олширсон. тэд танайхтай хамтарч нийгмийн бизнес хийж болох нь ээ?

-Бүрэн боломжтой. Ганцаар зах зээлд ноёлохоос илүү хамтдаа хөгжих нь нийгмийн бизнесийн зарчим. Манай бүтээгдэхүүний гоёл чимэглэлийг хийх, хамтрахад нээлттэй. Удахгүй “Маяара” брэндийн цүнх зэс эрдэнийн чулуун оруулгатай арт маягийн загвар гаргахаар ажиллаж байгаа. Энэ мэтчилэн хаана, ямар байдлаар эмэгтэйчүүдтэй хамтрах болох боломж байна түүнийг дэмжих зарчмаар ажиллана. Энэ нь эмэгтэйчүүдийн хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих нийгмийн бизнесийн онцлог гэж хэлж болно.

-Манай улсад нийгмийн бизнесийн ангилал байхгүй гэлээ. бусад оронд гарааны бизнес, нийгмийн бизнесээ яаж дэмждэг юм бэ?

-АНУ-д гарааны бизнес, нийгмийн бизнес эрхлэх гэж буй хүнд шаардлагатай санхүүжилтийг нь буцалтгүй тусламж байдлаар өгдөг. Дээр нь бизнес эрхлэх сургалтуудыг Жижиг дунд үйлдвэрийн газар нь үнэгүй явуулдаг. Тухайн бизнест зориулсан санхүүжилт нь нийгмийн сайн үйлсэд хөрөнгө оруулалт болж, нийгмийн асуудлыг тодорхой хэмжээгээр шийдэж, баялаг бүтээдэг гэсэн зарчмын үндсэн дээр их дэмждэг. Гэтэл манайд нийгмийн бизнес гэсэн ойлголт байхгүйгээс татвараар дарамтлахаа л урьтал болгож байна. Төрийн худалдан авалт буюу тендерт гарааны бизнес эрхлэгчид оролцох хууль, эрх зүйн орчныг сайжруулахад анхаараасай л гэж бодох юм.

-Төрийн худалдан авалтад гарааны болон нийгмийн бизнест ямар дэмжлэг шаардлагатай байна вэ?

-Төрөөс ажил үйлчилгээ худалдан авах ажиллагаанд манайх шиг шинэ тутам байгуулагдсан компани хамрагдах боломжгүй. Манайд бизнестэй холбоотой хууль, эрх зүйн заалтууд ямар ч судалгаагүй гардаг. Төрийн худалдан авалтад их өндөр шалгуур тавьдаг шүү дээ. Тэр шалгуурыг гарааны бизнес эрхлэгчид давдаггүй юм. Дөнгөж үйл ажиллагаагаа эхэлсэн компанид өндөр дүнтэй гэрээ, гэрээний гүйцэтгэл, дүгнэсэн акт байхгүй. Мөн бидний борлуулалтын хэмжээ, орлого тэдний тавьсан хэдэн зуун сая төгрөгийн шаардлагад хүрдэггүй. Хэрэв бизнесийг шатлалаар нь ангилсан хууль баталбал түүнд гарааны бизнес, тэр дундаа нийгмийн бизнес эрхлэгчид тун баяртай байх болно. Мөн төрийн худалдан авалтад оролцох боломжийг тусгах нэмэлт заалт оруулж өгөөсэй. Тэгвэл энэ төрлийн бизнес эрхлэгчдийн тоо нэмэгдэж, тэр хэрээр төрийн үүрдэг нийгмийн ачаалал багасах сайхан боломж байна гэж хардаг.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Монголчууд хамгийн чанартай будаг үйлдвэрлэж эхэллээ

​Дотоодын будгаар гурван жилийн өмнө будсан зам шинэ мэт л харагддаг​

 0 сэтгэгдэл


Авто замын тэмдэг, тэмдэглэгээ нь замын хөдөлгөөнд чухал үүрэг гүйцэтгэж, аюулгүй зорчих нөхцөлийг бүрдүүлдэг. Манай улс замын тэмдэглэгээгээ сайжруулахдаа жилд хамгийн багадаа тэрбум төгрөг зарцуулдаг аж. Гэхдээ зориулалтын будгийг 100 хувь импортоор авсаар байгаа юм. Тэгвэл гадагш урсаж буй энэ их мөнгийг дотооддоо үлдээж, зориулалтын будгийг эх орондоо үйлдвэрлэж буй “Жоби” ХХК-ийг “Би үйлдвэрлэгч” буландаа онцлов. Тус компанийн маркетинг, борлуулалт хариуцсан захирал Д.Мэнд-Амартай ярилцсанаа хүргэж байна.

-Танай компани замын будаг үйлдвэрлээд хоёр жил боллоо. Гэхдээ бүтээгдэхүүнээ зах зээлд гаргахгүй байгаа ямар учиртай юм бол?

-Бид 2016 оноос хойш Европын стандартын дагуу замын будаг үйлдвэрлэж байна. Гэхдээ үйлдвэрлэсэн будгаа туршиж, борлуулалтад гаргах гэтэл үндэсний стандарт огт байгаагүй. Тиймээс зургадугаар сард багтаан Стандарт, хэмжил зүйн газартай хамтран замын будагны стандарт тогтоож, Монгол улсын үндэсний стандарттай болгохоор ажиллаж байна.

-Уг стандартыг дагаад ямар өөрчлөлтүүд гарах вэ. Өдийг хүртэл ашигласан замын будагнаас ямар ялгаатай болгов?

-Манай улс замын будгийнхаа 80 хувийг БНХАУ-аас, үлдсэнийг нь оху болон бусад улсаас оруулж ирдэг. Гэтэл зарим импортын бүтээгдэхүүний баталгаат хугацаа амьдрал дээр хэрэгждэггүй. Нэг ёсондоо замын будгийн чанар болон баталгаанд бид бараг анхаардаггүй байлаа. Харин бид үйлдвэрлэсэн будагтаа гурван жилийн баталгаа өгдөг. Энэ хугацаанд гандаж, ховхорсон тохиолдолд бид өөрсдөө ямар ч үнэгүй сэргээж засна гэсэн үг. Бид үйлдвэрлэсэн будгаа туршихын тулд хамгийн их гандалт, ховхролт үүсэх магадлалтай зүүн зүгийн Хэнтий, Сүхбаатар аймгийн замыг сонгож будсан. Мөн Өмнөговь, Булган, Говь-Алтай аймгийн чиглэлийн замыг туршилтаар будаж, батгалгааны хугацаагаа тодорхойлсон. Булган аймгийн дашинчилэнгийн замын будгийг очоод харвал өчигдөрхөн будсан мэт харагдаж байгаа. Яг үнэндээ гурван жилийн өмнө буюу хамгийн анхны туршилтаар будсан зам шүү дээ.

Бид зөвхөн будаг үйлдвэрлэх зорилготой учраас бусдын будах ажлыг булаахгүй

-Танай будаг зөвхөн замынх уу?

-Асфальт болон бетонон зам тавьж, талбай хийж л байвал ямар нэгэн тэмдэг, тэмдэглэгээ заавал байх ёстой. Рнгоцны буудал, хурдны зам, олон улс, орон нутгийн болон хот доторх зам, зогсоол, явган хүний гээд бүхий л замын тэмдэглэгээнд хэрэглэж болно. Олон улсын дүрэм журмын дагуу тэмдэглэгээ, өнгөний код гэж бий. Тухайлбал, Алтанбулагаас Замын-үүд хүртэлх буюу улс хоорондын замын голын тусгаарлах шугам заавал шар өнгөтэй байх ёстой. Мөн хоёр талд нь цагаан өнгөтэй хязгаарлагч зурдаг. хурдны доод хязгаарыг хүртэл зам дээр тэмдэглэнэ. Өөрөөр хэлбэл, замын тэмдэглэл нь мэдээлэх шинж чанартай байдаг. Хүмүүс замын будаг гэхээр цагаан өнгөөр төсөөлдөг. Замын будаг цагаан, шар, цэнхэр, ногоон, улаан гээд орчноо дагаад өнгөний сонголтоор хэрэглэгддэг. Мөн огцом өгсүүр, уруу болон мөстдөг газруудад зориулалтын будаг түрхэхээр мөс тогтохгүй, хуурай байлгадаг. Энэ бүх будгийг дотооддоо үйлдвэрлэж байна. Бид зөвхөн будаг үйлдвэрлэхзорилготой болохоос бусдын будах ажлыг булаахгүй ээ. Харин ч будах ажлыг гүйцэтгэгч компаниудад илүү таатай үнийг санал болгодог.

-Үнийн хувьд импортын бүтээгдэхүүнээс хямд байж чадах уу?

-Бид БНХАУ-тай үнээр өрсөлдөх боломжгүй. Тиймээс бүтээгдэхүүнийхээ чанарт анхаарч, европ стандартын дагуу үйлдвэрлэдэг. Ингэснээр ОХУ болон Европын орнуудын стандартыг дагаж, чанараар өрсөлдөж чадна. Одоогоор будгаа 25 кг-аар савлаж байна. хэрэв их хэмжээгээр авахыг хүсвэл 200 кг-аар савлаж өгөх боломжтой.

-Үнийн хувьд ямар вэ?

-25 кг-ын савалгаатай будаг 300 мянган төгрөгийн үнэтэй. Харин их хэмжээгээр буюу 200 кг-аас дээш авах хүмүүст 185 мянган төгрөгийн үнэ санал болгож байгаа.

-Зах зээлийн эрэлт хэрэгцээ хэр байна?

-Замын будаг бол төр гэсэн ганц л худалдан авагчтай. Хувийн зам байж болох ч арчлалтыг төрийн компаниуд хийдэг. Тэгэхээр жил болгон замын арчилгаа, будагт мөнгөө зарцуулах эсвэл гурван жилд нэг удаа замаа будаад явах гэсэн сонголт байна. Монгол улсад нийт 50 мянган км авто зам ашиглаж байна. 2020-2030 он гэхэд 53 мянган км болох төлөвтэй. Тиймээс ийм хэмжээний авто замыг будахад зарцуулах будаг дэлхийн стандартын дагуу 50 гаруй тэрбум төгрөг болно. Энэ мөнгийг гадагш урсгах уу, дотооддоо үлдээх үү гэдгээ эрх бүхий хүмүүс шийдэх байх. Бид аль бүс нутгаас эхэлж будахаа системтэйгээр төлөвлөөд явахад зургаан жилийн дараа замын хэвтээ тэмдэглэгээ болон аюулгүй байдал маш сайжирсан байх болно.

-Танай үйлдвэр улсын хэмжээний хэрэгцээг хангах хүчин чадалтай юу?

-Монгол улсын хэмжээнд шаардлагатай байгаа авто замын будгийг үйлдвэрлэхэд хангалттай хүчин чадал бий. Хоногт 5-6 тонн хэмжээтэй будаг үйлдвэрлэх боломжтой. Мөн шаардлагатай гэвэл үйлдвэрээ хоёр ээлжээр ажиллуулж, сарын дотор бүх хэрэгцээт будгийг үйлдвэрлэнэ. Авто замын будгийн түүхий эдийг дотоодоос цуглуулж, үйлдвэрлэдэг болсон нь том амжилт. Гэхдээ бид үндэсний үйлдвэрлэл нэрийн дор ашиг хонжоог хамгийн түрүүнд тавихыг боддоггүй.

-Түүхий эдээ дотоодоос цуглуулдаг гэлээ. Ер нь ямар түүхий эдүүд ордог юм бэ?

-Зөвхөн замын будаг болон халтиргааны системд найман төрлийн түүхий эд хэрэглэдэг. Дотоодоос тавыг нь авч байгаа. Үлдсэнийг нь ОХУ, Щвейцар, Герман улсаас оруулж ирдэг.

-Үйлдвэрлэлийн шат дамжлага болон орц найрлагын тухай сонирхуулаач?

-Бүх зүйл дэвшилтэт технологид шилжсэн учраас овор багатай, бүрэн автомат төхөөрөмжийг сонгон оруулж ирсэн. Ажилчдын үүрэг бол тохиргоо хийж, товчлуур дарах, савласан бүтээгдэхүүнээ өрөх. Манай үйлдвэрлэлийн хамгийн том давуу тал бол хаягдал ус болон химийн бодис огт гаргахгүй. шингэн бүтээгдэхүүн бүгд усан дээр суурилсан учраас байгаль экологид ямар ч аюулгүй.

-Тоног төхөөрөмжийг оруулж ирэхэд хэр хэмжээний өртөг шаардсан бэ?

-Манай төхөөрөмжийн өртөг нийт таван сая евро болсон. Одоогоор бид нэг ч төгрөгийн ашиг олоогүй ажиллаж байна. Хамгийн гол зорилго маань зах зээлд эко буюу байгальд хоргүй бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэхэд чиглэнэ.

-“Камертон” хамтлагийнхан бизнесийн салбарт хүч үзээд эхэллээ. Урлагаас олж авсан нэр хүнд тань бизнес эрхлэхэд хэрхэн нөлөөлдөг вэ?

-“Камертон” хамтлагаар бий болсон нэр хүнд бизнест тус болох үе байдаг ч ихэнх нь өрөөсгөл ойлголттой байдаг. Тухайлбал, урлагийн нэр барин бусдаас хялбар замаар ашиг олдог гэж ойлгох нь бий. Гэхдээ ямар ч бизнесийн нэгэн адил бидний бүтээгдэхүүн л хүмүүст хүрдэг шүү дээ. Тиймээс хэн бизнес эрхэлж байгаа нь чухал биш гэж боддог.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Дотоодод үйлдвэрлэсэн шалавч эрэлт ихтэй болжээ

Нэг шалавчийг хамгийн багадаа нэг цагийн дотор үйлдвэрлэдэг

 0 сэтгэгдэл



Өнгөрсөн оны статистикаас харвал улсын хэмжээнд 760 мянга гаруй тээврийн хэрэгсэл бүртгэлтэй байна. Хүн амын тоотой нь харьцуулбал энэ мэдээж их тоо. Зөвхөн 2017 онд 39429 суудлын машин импортоор орж иржээ. Автомашины тоо жилээс жилд нэмэгдэхийн хэрээр үүнийг дагасан зах зээл улам томорсоор байгаа. Ялангуяа дагалдах сэлбэг хэрэгслийн зах зээлийг тооцвол аварга дүн гарч ирэх нь гарцаагүй. Гэвч манай улс сэлбэг хэрэгслээ бараг 100 хувь гаднаас импортолдог гэж болно. Дотооддоо үйлдвэрлэдэг дагалдах хэрэгслийг тоолбол гарын таван хуруунд багтах биз. Харин энэ том зах зээлээс боломж шүүрч, импортлогч компаниудтай өрсөлдөхөөр зориглосон нэгэн компанийг “Би үйлдвэрлэгч” буландаа онцолж байна. Энэ бол автомашины шалавч үйлдвэрлэдэг “Монгол 3D шалавч” компани. Тус компани анх “Эко” шалавч үйлдвэрлэдэг байв. Харин 2015 оны сүүлээс эхлэн 3D шалавч хийх болжээ. Ер нь автомашин үйлдвэрлэгч томоохон компаниуд шалавчаа өөрсдөө үйлдвэрлэх нь ховор байдаг. Энэ үүргийг туслан гүйцэтгэгч компани ихэвчлэн хариуцна.


Одоо энэ зах зээлд Хятад, Япон улс тэргүүлдэг байна. Автомашины шалавч гэхээр ач холбогдол багатай мэт сонсогдож магадгүй. Гэхдээ энэ нь төмөр хүлгийн маш чухал хэрэглээний нэг. Шалавчны материал сайн байснаар зорчигч болон жолоочийн тухтай байдлыг хангана. Мөн шалавч нь тухайн машины үзэмжид өнгө нэмнэ. Хамгийн гол нь жолоочийн аюулгүй байдалд нөлөөтэй гэдгийг мэргэжлийн хүмүүс сануулдаг. Манайд зарагддаг шалавчны тухайд ихэнх нь нэг ерөнхий хэмжээтэй учраас машин бүхэнд тохирдоггүйгээс гадна замын хөдөлгөөнд оролцоход гишгүүрийн ард тээг болж уртдах, гулгах, хуйлрах, хөлдөх сул талтай. Харин 3D шалавч битүү учраас дээрх асуудлууд гардаггүй. Мөн нарийн хэмжээсийн дагуу хийснээр тухайн автомашинд яг тохирдог байна. “Өмнө нь Солонгост ажиллаж байхад нэг найз маань эко шалавч Монголд хийдэг болох уу гэсэн санал тавьсан юм. Тэр саналыг хүлээн авч, 2013 оноос Монголд эко шалавч үйлдвэрлэх болсон. Солонгосоос түүхий эдээ авч хийдэг байлаа. Харин валютын ханшийн өсөлтөөс болоод түүхий эдээ татах боломжгүй болсон учраас 3D шалавч үйлдвэрлэх болсон. Анх шалавч үйлдвэрлэж эхэлж байхад хүмүүс бараг мэддэггүй байлаа. Бас манайхыг дуурайлган хийсэн импортын чанаргүй шалавч оруулж ирдэг хүмүүс их байсан.


• Гаднын оронд үйлдвэрлэдэг шалавч хэт өндөр үнэтэй байдаг.

• Монгол 3D шалавч нь нарийн хэмжээсийн дагуу хийдэг учраас тухайн автомашинд яг тохирдог.

• “Монгол 3D шалавч” жилдээ 1500 орчим шалавч үйлдвэрлэж байна.


Сүүлдээ үл тоодог байсан хүмүүс өөрсдөө манайхыг зорин ирж, худалдаж авдаг болсон” хэмээн “Монгол 3D шалавч” компанийн захирал Р.Сумралди ярилаа. Шалавч үйлдвэрлэх дараалал тун энгийн. Эхлээд тухайн машинаас хэмжээг нь авч, дараа нь эсгүүрийн дагуу оёдлоо хийнэ. Нарийн хэмжээсийн дагуу шалавчаа оёдог учраас уртдаж, гулгана гэж санаа зоволтгүй. Мөн тус шалавчны лидриний ард даавуу барьж оёсноор амархан урагдахгүй. Дотор талыг нь зөөлөн, хатуу поролоноор хийдэг учраас гулгахгүй, өвлийн 40 хэмийн хүйтэнд ч хөлдөж хугарахгүй гэдгийг үйлдвэрлэгчид хэлж байв. Захиалгын ачааллаас хамаарч хамгийн багадаа цагийн дотор зөвхөн тухайн машинд тохирсон шалавч бий болдог байна. Үнийн хувьд сонголтоос хамаарч 60 мянган төгрөгөөс эхэлдэг аж.


Мэдээж үйлдвэрлэлээ эхэлж байхад бүх зүйл амаргүй байв. Бусдад танигдаагүй учраас бүтээгдэхүүнээ борлуулж чадахгүй өдөр ч байсан гэнэ. Харин хүмүүс чанарыг нь мэддэг болж, тэднийхийг зорин ирэх жолооч нарын тоо нэмэгдсэнээр үйлдвэрлэлийн хэмжээ нэмэгджээ. Тус компани жилд ойролцоогоор 1500 шалавч үйлдвэрлэдэг. Сүүлийн үед ачаалал нэмэгдсэнээр өдөрт 35-ыг хийх болжээ. Мөн сардаа 20-30 сая төгрөгийн түүхий эд татдаг гэнэ. Үйлдвэрээс нь авч борлуулдаг долоо, найман цэг байдаг аж. Тэднийх шалавчаа чанартай материалаар хийдэг учраас 2-3 жилийн эдэлгээ өлхөн даана. “Анх шалавч үйлдвэрлэж эхлэхэд хүмүүс гайхдаг байлаа. “Чи шалавч үйлдвэрлэж яах гэсэн юм. Ашигтай байж чадах уу. Очиж очиж шалавч байхдаа яах вэ дээ” гэх мэтээр үл тоодог хүн их байсан.


Мөн дуураймал шалавч урдаас оруулж ирэх нь бидний үйл ажиллагаанд саад учруулдаг байв. Гэхдээ тэдний шалавч чанарын шаардлага хангахгүй байсан учраас өрсөлдөөнөөс хасагдсан. Дотооддоо үйлдвэрлэл эрхлэхийн тулд чанараараа танигдах нь хамгийн чухал шүү дээ. Тэр үед хэрэглэгчийн хүрээ аяндаа тэлэх болно” хэмээн Р.Сумралди хэлсэн юм. Тэдний бүтээгдэхүүн тодорхой хүрээнд танигдаж, өөрийн гэсэн үйлчлүүлэгчтэй болж чаджээ. Тэр ч байтугай Орос, Америк, Франц, Японд амьдардаг хүмүүс хүртэл захиалж авдаг байна. Учир нь эдгээр оронд автомашины шалавч өндөр үнэтэй байдаг. Тиймээс гадаадад амьдарч буй монголчууд үндэсний үйлдвэрлэлээ дэмжихийн зэрэгцээ чанартай, үнийн хувьд боломжийн шалавчийг сонгох болжээ.