A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/2860/

Шинжилгээний дээжийг сольж явуулна гэдэг боломжгүй зүйл

Шинжилгээний хариуг мэдэгдэх үүрэгтэй комисс маш ноцтой алдаа гаргасан

Шинжилгээний дээжийг сольж явуулна гэдэг боломжгүй зүйл
 0 сэтгэгдэл

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/2860/


Улсын аварга Э.Оюунболд өөрийгөө допинг хэрэглээгүй, хэлмэгдүүлэхийн тулд миний шинжилгээг сольсон байна хэмээн мэдэгдсэн нь өдгөө ид маргааны сэдэв болоод байна. Хүмүүс энэ асуудлаар байр сууриа илэрхийлж буй ч мэргэжлийн хүний дуу хоолой үгүйлэгдсээр байгаа юм. Тиймээс Олон улсын буудлагын холбооны эмнэлэг, допингийн эсрэг комиссын гишүүн Н.Цогтсайхантай уулзаж, допинг тойрсон сэдвийн талаар ярилцлаа.

-Сүүлийн үед олны анхаарлыг хамгийн их татаж байгаа асуудлаар ярилцлагаа эхэлье. Улсын аварга Э.Оюунболд хэсэг хугацаанд чимээгүй байсны эцэст допинг хэрэглээгүй, миний шинжилгээг сольсон байна гэж мэдэгдлээ. Үнэхээр шинжилгээний дээж солигдох магадлал бий юү?

-Энэ жилийн баяр наадмын допингийн шинжилгээнээс үүдэлтэй маргаан газар авч, сүүлдээ үндэсний бөхийн хоёр холбоо маргалдаад эхэллээ. Наадмын үзүүр, түрүүнд үлдсэн бөхчүүд увс, хэнтий аймгийнх байсан.

Гэтэл үндэсний бөхийн хоёр холбоог толгойлж байгаа хүмүүс бас Увс, Хэнтийнх болохоор өөрсдийн үзэл бодлыг хамгаалсан янз бүрийн мэдэгдэл хийгээд байх шиг байна. би Э.Оюунболд аваргын мэдэгдлийг үзсэн. Гэхдээ аваргын мэдэгдлээс өмнө допингийн хариуг зарлах процессийн талаар яримаар байна.

Ер нь улс орнууд Дэлхийн допингийн эсрэг дүрэм гэдэг том баримт бичгийн дагуу үйл ажиллагаагаа явуулдаг. Энэ дүрмийн дагуу зөвхөн асуудалтай хүнд л мэдэгдэх ёстой. Гэтэл допингийн шинжилгээний үр дүнг зарлах, хариуцлага тооцох эрх бүхий байгууллага болох баяр наадмыг зохион байгуулах комисс бүх бөхчүүдэд хариуг нь хэлчихсэн. Энэ бол хамгийн эхний гажуудал. Олимпын наадмаар жишээ авъя л даа. Олимпоос медаль хүртсэн хэн нэг тамирчин “ОУОХ-ноос намайг цэвэр гэсэн” гэж ярьж байхыг харсан уу. Гэтэл манайхан дэлхийн спортод байхгүй, хамгийн буруу, гаж жишгийг бий болгочихлоо.

Б.Гончигдамба гарьдын хэвлэлд өгсөн ярилцлагыг харсан. Шинжилгээ авах өрөөнд камер байрлуулсан гэж байна лээ. Уг нь шинжилгээ авах процедур хүний эрхтэй холбоотой маш нарийн ажил учир тодорхой хэмжээний нууцлалтай байдаг. Тухайлбал, допингийн шинжилгээ авах өрөөг яаж тоноглох, тэнд юу юу байх, тэр өрөөнд хэн хэн орж болох гээд бүх процессийг олон улсын дүрмэнд нэгбүрчлэн заасан байдаг. Гарьдын ярьсан шиг шинжилгээ авах өрөөнд камер байрлуулна гэдэг байж болшгүй зүйл. Харин шинжилгээ авах өрөөнд тухайн тамирчны бие төлөөлөгч орж ирэх ёстой. Тэр төлөөлөгч нь ихэнх тохиолдолд тухайн тамирчны дасгалжуулагч, эмч юм уу орчуулагч байдаг. Тэр хүмүүсийн үүрэг нь нүдээрээ камерыг орлоно. Өөрөөр хэлбэл, тухайн өрөөнд болж буй процесс дүрэм журмын дагуу явж байгаа эсэхийг хянаад эцэст нь допингийн хяналтын хуудсан дээр гарын үсэг зурж баталгаажуулдаг ёстой. Хэрэв Б.Гончигдамба гарьдын ярьж байгаа үнэн бол шинжилгээ авах багийнхан алдаа гаргажээ. Шинжилгээний хариуг мэдэгдэх үүрэгтэй баяр наадмыг зохион байгуулах комисс бүр ноцтой алдаа гаргасан байна. Баяр наадмыг зохион байгуулах комисс цэвэр гарсан бөхчүүдэд хариуг мэдэгдсэнээсээ болоод өөрсдийгөө маш эвгүй байдалд оруулчихлаа.

Бас нэг хардлага гэвэл хоёр биш илүү олон хүнээс допинг илэрсэн, эрх бүхий хүмүүс нь өөрсдийн таалалд нийцүүлэн илэрсэн зарим хүнийг нуун дарагдуулаад өнгөрлөө гэх яриа байнга гардаг. Энэ бол боломжгүй зүйл. Яагаад гэвэл тамирчны цус, шээсний дээжийг допингийн хяналтын зорилгоор ашиглах эрх бүхий, магадлан итгэмжлэгдсэн, Дэлхийн допингийн эсрэг агентлагт бүртгэлтэй лаборатори дэлхийд 32 бий. Манай улсыг тойроод Орос, Хятад, Казахстан, Солонгост байдаг. Бидний харьцаад байгаа БНСУ-ын Шинжлэх ухаан, технологийн их сургуулийн допингийн хяналтын лаборатори бол тэр 32-ын нэг нь. Уг лаборатори үйл ажиллагаа явуулахдаа олон улсын лабораторийн стандартыг мөрдөж ажилладаг. Хэрэв тухайн лаборатори дүрэм журмаа зөрчсөн бол эрхээ хураалгах хүртэл арга хэмжээ авахуулна.
Үүнээс гадна лаборатори допингийн хяналтын дээжийг шинжлээд хариуг гурван хувь үйлддэг. Эхний хувийг захиалагч байгууллагад илгээнэ.

• Цол хурааж, шийтгэл оноох процесс одоо биш, бүх юм тодорхой болсны дараа явагдах ёстой. 

• Шинжилгээ өгөхдөө дээжийн саваа сонгох, дотор нь шээсээ юүлэх, битүүмжилж таглах, допингийн хяналтын хуудасны мэдээллийг тулгаж нягтлах бүх процессийг тамирчин өөрөө хийж гүйцэтгэдэг. 

• Энэ бүх замбараагүй байдлыг засах ганц арга нь хуульд өөрчлөлт оруулах.

Манай тохиолдолд МҮОХ-нд өгөх учиртай хоёр дахь хувийг тухайн спортын олон улсын холбоо руу явуулна. Манай үндэсний бөхөд олон улсын холбоо гэж байхгүй болохоор ихэвчлэн Дэлхийн бөхийн төрлүүдийн нэгдсэн холбоо руу явуулдаг. Харин гурав дахь хувийг Дэлхийн допингийн эсрэг агентлаг руу илгээнэ. Өөрөөр хэлбэл, манайд ирж байгаа шинжилгээний хариу олон улсын хоёр байгууллагын хяналтад байна гэсэн үг. Тиймээс энэ хариуг манай талаас засварлах ямар ч боломжгүй.

Тамирчид шинжилгээ өгөх явцдаа бөглөдөг допингийн хяналтын хуудас дөрвөн хувь үйлдэгддэг. Нэг хувь нь шинжилгээ авсан байгууллагад, хоёр дахь хувь нь лаборатори руу явна. Гурав дахь хувь нь тухайн тамирчны харъяалагдаж байгаа холбоонд очно. Дөрөв дэх нь тамирчинд үлдэх ёстой. Тухайн дээжийн дугаар болон тамирчны гарын үсэгтэй хуудас нь лабораторид очдог. Харин лаборатори хариуг ирүүлэхдээ ийм дугаартай сорьцноос допинг илэрлээ гэж мэдэгддэг.

-Олон улсын лабораторийн үйл ажиллагаанд бид эргэлзэхгүй байна. Харин Э.Оюунболд аваргын ярьсанчлан тухайн дээжийг лабораторид очихоос нь өмнө солих боломж бий юу?

-Долдугаар сарын 12-ны орой төв цэнгэлдэх хүрээлэнд дээж авчихаад явуулах хүртлээ хоёр, гурван хоног хадгалж байгаа. Тэр хооронд дээжийг сольж явуулсан байж магадгүй гэх хардлага бий. Гэхдээ ийм боломж байхгүй.

Аваргын мэдэгдлээс үзвэл хэн нэг нь хорлох зорилгоор сольсон байна гэсэн. Шинжилгээ өгөхдөө дээжийн саваа сонгох, дотор нь шээсээ юүлэх, битүүмжилж таглах, допингийн хяналтын хуудасны мэдээллийг тулгаж нягтлах бүх процессийг тамирчин хүн өөрөө хийж гүйцэтгэдэг. Тухайн дээжийг юүлсэн сав таглагдаад битүүмжлэгдсэн бол лабораторид очиж байж тусгай машинаар онгойлгохоос өөр аргагүй. Мөн тухайн тамирчны сонгож аваад дээжээ юүлж лацадсан саван дээрх дугаар дахин давтагдашгүй буюу цорын ганц байдаг. Хэрэв хэн нэгэн дээжийг явуулахаас өмнө сольсон байлаа гэж бодоход яг тийм дугаартай саванд хийх боломжгүй. Хэрэв өөр саванд хийгээд явуулбал тухайн савны дугаараар л хариу ирэх ёстой.

Түүнчлэн допингийн хяналтын хуудасны нэг хувийг тэр савтай нь цуг лаборатори руу заавал дагалдуулан явуулдаг. Хэрэв хэн нэгэн сольсон бол тэр хуудсан дээр байгаа Э.Оюунболд аваргын гарын үсгийг хэрхэн яаж дуурайлгаж зурсан байх вэ гэдэг асуудал босож ирнэ. Хэрэв гарын үсгийг хуурамчаар үйлдсэн байна гэж сэжиглэж байвал лабораторид явуулсан дээжийн хяналтын хуудасны гарын үсэгтэй тулгаж харах ёстой.

-Ямар ч байсан хүмүүсийн дунд эргэлзээ үүсчихлээ. Энэ эргэлзээг тайлах хамгийн зөв арга нь юу вэ. Э.Оюунболд аваргын ДНК-ийн шинжилгээг Б сорьцын хариутай тулгаж үзэх асуудал яригдаж байсан. Энэ зөв гарц мөн үү?

-Эргэлзээ тайлах хамгийн зөв бөгөөд хямдхан арга нь түрүүн миний хэлсэнчлэн допингийн хяналтын хуудасны лабораторид байгаа хувийг Э.Оюунболд аваргад байгаа хувьтай тулгаж, шинжилгээний дугаар болон гарын үсгийг нягтлах. Хэрэв үнэхээр шинжилгээний дээжийг солиод явуулчихсан бол лаборатори хэзээ ч долдугаар сарын 12-ны орой Э.Оюунболдын өгсөн саван дээрх дугаараар хариу ирүүлэхгүй. Яагаад гэвэл сав болгоны дугаар дахин давтагддаггүй. Харин ДНК-ийн шинжилгээ бол мөнгө зарсан илүү ажил юм даа.

-Дэлхийн допингийн түүхэнд шинжилгээний дээж солигдсон тохиолдол байдаг уу?

-Би лав сонсоогүй юм байна. Бүх зүйл стандартын дагуу явж байгаа учраас солигдох ёсгүй л дээ. Ер нь допингийн хяналтын баг гэдэг хэн нэгнээс хамааралгүй, бие даасан үйл ажиллагаа явуулдаг юм.

-Гэхдээ манайд тийм биш байна гэж шүүмжилдэг шүү дээ?

-Харамсалтай нь тийм. Өнөөдөр Монголд спортын эмчээр ажиллаж байгаа хүмүүс допингийн хяналтын багт ороод байна. Энэ бол туйлын буруу. ирээдүйд зайлшгүй засах ёстой асуудал. Спортын эмч гэдэг анагаах ухааны сүүлийн үеийн эм, витамин хэрэглүүлж, тухайн тамирчныг амжилт гаргахад шинжлэх ухаан талаас тус дэм болох үүрэгтэй хүн. Гэтэл допингийн хяналтын баг тухайн тамирчин хуульд харш бодис хэрэглэсэн үү гэдгийг илрүүлэх үүрэгтэй. Өөрөөр хэлбэл, эсрэг тэсрэг чиглэлтэй хүмүүс. Та нар бодоод үз дээ. Спортын эмч хүн тухайн тамирчныг амжилт гаргуулахын тулд янз бүрийн эм тариа хийчихээд дараа нь өөрөө шалгана гэдэг яаж ч бодсон буруу. Угаас допингийн эсрэг багийг хэрхэн бүрдүүлэх олон улсын дүрэм журам байдаг. Гэвч манайх мөрддөггүй.

-Допинг хэрэглэсэн бөхчүүдэд оноох шийтгэл үеийн үед маргаан дагуулсаар байдаг. Заримынх нь цолыг хураадаг бол зарим бөхийн барилдах эрхийг хасаад өнгөрөх жишээтэй. Үүнийг цэгцлэх ганц арга нь хуульд өөрчлөлт оруулах уу?

-Энэ асуултад хариулахаас өмнө дэлхий яадаг вэ гэдгийг ярих нь зүйтэй байх. Олимпын наадам болон бусад тэмцээн дээр асуудалд орсон хүнд автоматаар оноох шийтгэл гэж байдаг. Үүний дагуу тамирчны тухайн тэмцээнд үзүүлсэн амжилтыг хүчингүй болгож, статистикаас хасаж, медаль, шагналыг нь хураана. Үүнээс гадна цаг хугацааны шийтгэл онооно. Харин хугацааны хувьд тухайн кэйсээс шалтгаалаад янз бүр байж болно. Гэтэл манайх үндэсний их баяр наадмын тухай хуульдаа миний сая ярьсан хоёр шийтгэлийн дунд “эсвэл” гэдэг үг тавиад сонголттой болгоод орхичихсон. Допинг илэрсэн бөхийн цолыг хураана, эсвэл барилдах эрхийг хасна гэсэн салаа утгатай заалтаас болоод маргаан үүсээд байгаа юм. Уг нь энэ хоёр шийтгэл хамт байх ёстой. Цолыг нь хураагаад барилдах эрхийг тодорхой хугацаагаар хасна гэсэн үг.

Цол хураах шийтгэл онооё гэхэд бас түвэгтэй асуудал үүснэ. Улсын баяр наадмаар хүртсэн цолыг Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн зарлигаар олгодог. Төрийн тэргүүн долдугаар сарын 12-нд зарлиг гаргаад цол олгочихлоо. Гэтэл баяр наадмыг зохион байгуулах комисс Ерөнхийлөгчийн зарлигийг хүчингүй болгож, цолыг нь хураах уу гэдэг асуудал үүснэ.

ДНК-ийн шинжилгээ хийнэ гэдэг мөнгө зарсан илүү ажил

Энэ бүх замбараагүй байдлыг засах ганц арга нь хуульд өөрчлөлт оруулах. үүний хүрээнд дэлхийн допингийн эсрэг дүрмэн дээр үндэслэсэн үндэсний допингийн эсрэг дүрэмтэй болох ёстой. Гэхдээ зөвхөн баяр наадамд зориулж биш, бусад спортын төрлийг хамарсан байх ёстой юм.

Энэ баяр наадмын өмнө бас л допингтой холбоотой хэрүүл гарлаа. Б.Пүрэвсайхан тэргүүтэй бөхчүүд шүүхийн шийдвэр гарсан болохоор барилдана гэцгээгээд, бусад бөхчүүд нь допингтой бөхийг барилдуулбал бид барилдахгүй гээд бөөн юм боллоо. Гэтэл одоо хүчин төгөлдөр мөрдөгдөж байгаа хууль зөвхөн улсын баяр наадмын үеэр хүчинтэй. Бусад үед хэн, яаж зохицуулах нь тодорхойгүй.

Уг нь манай улс допингийн эсрэг тэмцэх Копенгагений тунхаглал болон ЮНЕСКО-гийн конвенцид нэгдэн орсон улс. Өөрөөр хэлбэл, манай төр засаг эх орондоо допингийн эсрэг үйл ажиллагааг дэмжих үүрэг хүлээсэн. Тиймээс одоо зөв дүрэм хэрэгжүүлэх ёстой. 

-Таны яриад байгаа хууль, дүрмийг хэн хариуцаж батлуулах ёстой юм бэ?

-Спортын салбар хариуцсан төрийн байгууллага буюу БСШУСЯ хариуцаж батлуулах ёстой. Допингийн эсрэг үндэсний төв бол Дэлхийн допингийн эсрэг агентлагийн Монгол дахь салбар нь. Жирийн нэг төрийн бус байгууллага болохоор баталсан дүрэм, журмыг нь улсын хэмжээнд мөрдүүлнэ гэдэг боломжгүй л дээ.

Ер нь олны дунд допингийн шинжилгээ хэрэгтэй эсэх, авах шаардлага байна уу гэх мэт яриа байдаг. Үүнийг шийдэхийн тулд үндэсний бөх маань спорт уу, зүгээр л нэг баяр цэнгэл үү гэдгийг тодорхойлох ёстой. Хэрэв спорт юм бол шударга байх ёстой, тамирчны эрүүл мэндийг хамгаалах ёстой гэдэг үүднээс допингийн шинжилгээ зайлшгүй байна. Үндэсний бөх бол зүгээр л үндэсний соёл, наадам цэнгэл гэх нь бас бий. Спорт биш гэж үзвэл бөхчүүдэд спортын гавьяат тамирчин цол өгч байгаа нь зөв үү гэдэг асуудал үүснэ. Энэ мэтээр яриад байвал их зүйл байна.

-Х.Баянмөнх аваргын холбоо Э.Оюунболд аваргад хариуцлага тооцох шаардлага гээчийг гаргасан байна лээ. Допинг хэрэглэсэн нь албан ёсоор тодорхой болоогүй байхад ийм мэдэгдэл хийх нь хэр зохимжтой бол?

-Монголд хүчин төгөлдөр мөрдөгдөж байгаа хуулиар шинжилгээний хариуг албан ёсоор зарлах, хариуцлага тооцох эрх бүхий субьект нь баяр наадмыг зохион байгуулах комисс л доо. Монголын үндэсний бөхийн холбоо биш. Тиймээс ийм алхам хийсэн нь бас л хууль зөрчсөн үйлдэл. Хамгийн сүүлийн том жишээ гэвэл лондоны олимпын чөлөөт бөхийн тэмцээний 120 кг-д алт, мөнгөн медаль хүртсэн бөхчүүдээс допинг илэрч, медалиа хураалгалаа. Хүрэл медаль хүртсэн хоёр бөхөд алт, мөнгөн медаль ирж, долдугаар байр эзэлсэн манай тамирчин Ж.Чулуунбат тавд орсон. Цол хурааж, шийтгэл оноох энэ процесс одоо биш, бүх юм тодорхой болсны дараа явагдах ёстой юм. Албан ёсоор зарлаагүй байхад нэг холбоо нь шууд дайрч давшилна гэдэг яаж ч бодсон буруу л даа.

-Ярилцсанд баярлалаа.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

“Бээжин-2022” ба Монголчуудын боломж

 0 сэтгэгдэл
  • Бид өвлийн спорт хөгжсөн орнуудыг ашиглаж материаллаг баазаа сайжруулах боломжтой
  • Европын томчуудаар баазаа бариулж, хариуд нь бид бэлтгэл хийх боломжоор нь хангана. Ийм тохиролцоогоор өвлийн спортыг эх орондоо хөгжүүлэх суурь баазаа бэхжүүлэх хэрэгтэй. Монголчуудад ийм том боломж дахиж олдохгүй


Швейцарийн Лозанн хотноо залуучуудын өвлийн III олимпид үргэлжилж байна. 15-17 настнууд оролцож буй тус олимп нэг зүйлээрээ өндөр ач холбогдолтой. Тодруулбал, ердөө хоёрхон жилийн дараа Хятадын Бээжин хотноо насанд хүрэгчдийн өвлийн олимп эхэлнэ. Тэгвэл Лозаннд өрсөлдөж буй залуучуудын 60-70 хувь нь Бээжинг зорих төлөвтэй бөгөөд одооноос бэлтгэлээ хангаж байгаа юм. Монголчууд энэ удаа биатлон, гүйлтийн цанаар тамирчдаа сойж буй. Дөрвөн жилийн өмнө тэшүүрээр олимпод оролцож байсан ч энэ удаа чадсангүй, дотооддоо өндөр чансаатай тамирчин ч бэлтгэж чадаагүй. Ер нь эндээс Монголын баг Бээжинд ямар бүрэлдэхүүн илгээх нь бараг тодорхой болж байгаа юм. Биатлоноор Э.Энхсайхан, Ч.Бямбасүрэн нар Бээжинг зорих бэлтгэлээ хоёр жилийн өмнөөс итали мэргэжилтний удирдлага дор эхлүүлж, үүний эхлэл болгож “Лозанн-2020” хурд, цэц сорив. Э.Энхсайханы хувьд тэшилт сайтай ч буудлагын дасгалаа сайн хийх хэрэгтэй, дээр нь техникийн ур чадвараа сайжруулах шаардлагатай нь харагдсан. Тэр өөрөө ч үүнийгээ хүлээн зөвшөөрснөө Лозаннд ажиллаж буй сэтгүүлч Э.Маралд өгсөн ярилцлагадаа дурдсан билээ. Гэхдээ 90 гаруй тамирчнаас 12, 49 дүгээр байр  эзэлнэ гэдэг чамлахааргүй амжилт. Ч.Бямбасүрэнгийн хувьд тэшилт, техникийн ур чадвар дээрээ илүү сайн ажиллавал залуучуудын олимпод үзүүлсэн амжилтаа насанд хүрэгчдийнхээр ахиулах боломж байна. Цаначид уламжлал ёсоороо өвлийн олимпод оролцох нь тодорхой. Харин Бээжинг зорих тамирчны тоо анхаарал татаж байна. Өмнөх шиг ээ хоёр, гурван тамирчин илгээх үү, эсвэл илүү сайн бэлтгэл хийгээд бүтэн баг илгээх үү гэдэг нь холбооны зүтгэл, улсын санхүүжилтээс 100 хувь хамаарна. Тэгвэл тэшүүрчдэд нэг их найдлага тавиад хэрэггүй бололтой. Яг өнөөдрийн хувьд тэшүүрийн холбоо үйл ажиллагаа явуулж буй эсэх нь тодорхой бус, бас олимпод хэчнээн тамирчин бэлтгэгдэж байгаа нь хаалттай шахам байна. Магадгүй “битүү морь” гэдэг шиг ганцхан жилийн дотор гэнэт цойлдоггүй юм бол тэшүүрчид хаяанд болох цагаан олимпыг өнжих нь. Хятад, Монголын хооронд цагийн зөрүүгүй тул амжилт үзүүлэх магадлал тун өндөр. Бүх тал дээр сайн бэлтгэж чадвал олимпод түүхэн амжилт үзүүлэхийг үгүйсгэхгүй. Манай урд хөршид болох цагаан олимпод европчууд ямар амжилт үзүүлэх бол гэж олон хүн анхаарлаа хандуулж байгаа биз. Магадгүй 2021 он дөнгөж гармагц хятадтай хамгийн ойр орших орнууд руу цаг агаарт дасан зохицох бэлтгэл хийхээр цуврах нь ойлгомжтой. Тэгвэл энэхүү том боломжийг монголчууд, Монголын спортын салбарын удирдлагууд овжиноор ашиглах ёстой юм. Цана, биатлон гэх мэт өвлийн спорт өндөр хөгжсөн зарим орноос ирсэн мэргэжилтнүүд монголд дээрх спортуудыг хөгжүүлэх материаллаг баазыг бэхжүүлэхэд туслалцаа үзүүлнэ хэмээн ярьж байсан. Үүний нэг тод жишээ нь Олон улсын биатлоны холбооны тэргүүн дэд ерөнхийлөгч, ОХУ-ын биатлоны холбооны дэд ерөнхийлөгч Виктор Майгуров гурван жилийн өмнө Монголд зочлохдоо манай улсад бэлтгэлийн төв барихад туслахаа амласан. Тэрбээр “Бээжин-2022” олимпын наадам нь Ази тив, Монгол улстай тун ойр болохын хувьд гаднын тамирчид урьдчилж бэлтгэл хийх, цаашлаад монголын биатлоны хөгжилд өндөр ач холбогдолтой. Одоогоор дэлхийн биатлоны холбоонд украйн, Беларусь зэрэг орнууд Ази тивд бэлтгэл хийх нөхцөл бололцоогоор хангахыг хүсэж байгааг ашиглаад танай улс олон улсын жишигт нийцсэн бэлтгэлийн төвтэй болох давуу тал байна” хэмээн ярьж байлаа. Тэгвэл энэхүү аман яриаг ажил хэрэг болгох цаг үе нь 2021 он юм. Европын томчуудаар баазаа бариулж, хариуд нь бид бэлтгэл хийх боломжоор нь хангана. Ийм тохиролцоогоор өвлийн спортыг эх орондоо хөгжүүлэх суурь баазаа бэхжүүлэх хэрэгтэй. Монголчуудад ийм том боломж дахиж олдохгүй. Олдлоо ч хамгийн багадаа 30 жилийн дараа олдох биз. Өвлийн олимпыг зохион байгуулагч хятадууд 2018 оноос үндсэн бэлтгэлдээ орсон бөгөөд цана, тэшүүр, биатлоны спортод гаднын шилдгүүдийг урьж ажиллуулж байна. Тэд мөнгөө гаргасан, материаллаг баазаа бэлтгэсэн, гадаадын мэргэжилтнүүдийг тодорхой нөхцлөөр хангасан. Харин одоо үр дүнгээ үзэхээр 2022 оныг хүлээх үлдлээ.Тэгвэл монголчууд аманд орсон шар тосыг хэлээрээ түлхээд үлдэх гэж байгаа юм биш биз.  









A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

“Ливерпүүл”-ийг зогсоох баг Английн лигт алга

 0 сэтгэгдэл

Дэлхий дээрх хамгийн олон үзэгчтэй дөрвөн лигийн тоглолт, түүний үр дүнг хөлбөмбөгт хорхойсдог хүн бүр хүлээж байдаг нь гарцаагүй. Өнгөрсөн амралтын өдрүүдэд болсон тоглолтууд ч олны анхаарлыг ихээр татлаа. Германы Бундеслиг энэ сарын 18-ныг хүртэл завсарласан бол Испанийн Ла лиг супер цомтой холбоотойгоор мөн л энэ сарын 18-ныг хүртэл завсарлажээ. Испанийн Супер цомд “Реал Мадрид”-ын залуус “Атлетико”-г хожиж цомын аварга болов. Ингээд Англи, Италийн лигийн тойм мэдээллийг хүргэе. 

Серхио агуэро 12 тоглолтод Хет Трик толилуулсан анхны тоглогч боллоо 

Английн Премьер лигийн 22 дугаар тойрогт хэд хэдэн шинэ амжилт бүртгэгдлээ. Тоймловол, лигийг итгэл төгс тэргүүлж буй “Ливерпүүл”-ийн залуус энэ удаа “Тоттенхэм”-ийн талбайд зочлохдоо 1:0-ээр буулган авлаа. Ингэснээр тэд тэргүүлэгчийн байр сууриа бат бөх хадгалж үлдсэнээс гадна 21 тойрогт 20 дахь ялалтаа байгуулсан цор ганц баг болж байна. Тэд лигийн шинэ улирал эхэлснээс хойш нэг ч ялагдаагүй нь Европын топ дөрвөн лигийн багуудаас анхдагч боллоо. “Улаанууд” 21 тойргийн дараа 20 ялалт, нэг тэнцээтэй явна. Бусад багаас нэг тоглолт дутуу. Тэд өр сөлдөгчийнхөө хаалгыг 50 гоолоор мялааж, ердөө 14 гоол алджээ. 21 тойргоос авбал зохих 63 онооноос 61-ийг нь авсан гэж бодохоор энэ улиралд тэднийг зогсоох баг Английн лигт алга. “Ливерпүүл”-ийн дараалсан хожлын цуврал хаана хүрээд зогсохыг хэн ч таашгүй. Тэгвэл 22 дугаар тойргийн хүрээнд “Манчестер Сити”-гийн залуус “Астон Вилла”-г талбайд нь 6:1-ээр буулган авлаа. Уг тоглолтод хеттрик толиуулсан Серхио Агуэро Премьер лигийн түүхэнд нэгэн шинэ амжилт тогтоов. Тодруулбал, тэрбээр 12 тоглолтод хеттрик хийсэн анхны тоглогч болсон бөгөөд энэхүү дээд амжилтыг 1999 онд Алан Ширер 11 хеттрик хийснээрээ эзэмшиж байсан бол ийнхүү 21 жилийн дараа шинэчилж байгаа юм. Топ багуудын нэг “Арсенал” энэ удаа “Кристал Палас”-ын талбайд зочилсон ч ялалт байгуулж чадалгүй ганцхан оноотой гэртээ харив. Тэгвэл “Челси” хожсоноор дөрөвдүгээр байраа хадгалсан бол “Манчестер Юнайтед” лигийн хомоол хамагчдыг буулган авснаар тавдугаар байр руу дэвшлээ. Премьер лигийн хүснэгтийг “Ливерпүүл”, “Манчестер Сити”, “Лестер”, “Чел си” гэсэн дарааллаар тэргүүлж байна. 

"Юнестус"тэргүүлж эхлэв 

Италийн Сери А-гийн 19 дүгээр тойргийн хүрээнд Мөнхийн хотын “Рома” талбайдаа “Ювентус”-ыг хүлээн авсан ч дийлсэнгүй. Лигийг тэргүүлэгч “Юве”-чууд эхний 10 минутад л асуудлыг шийдэв. Тэд хоёр гоол оруулсны дараа хамгаалалтад шилжсэн. Ингээд 68 дахь минутад гоол алдсан ч дахин алдаа гаргаагүй бөгөөд эцсийн шүгэл дуугарахад 2:1-ээр хожсон “Ювентус”-ын залуус тэргүүн байрт заларч, “Рома” тавдугаар байр руу ухарчээ. Харин “Интер” талбайдаа “Аталанта”-тай тэнцсэнээр тэргүүллээ алдав. “Лацио” хүснэгтийн гуравдугаарт яваа бол “Интер”-тэй оноо хуваасан “Аталанта” топ дөрөв рүү орж ирлээ. Өнгөрсөн улирлыг бодвол энэ жил лиг өрсөлдөөн ихтэй байна. Тэгвэл “Милан”, “Наполи” хүснэгтийн дөнгөж 10, 11 дүгээр байрт жагсчээ. 





A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Бөхчүүдийн барилдааны идэвхийг нэмэгдүүлэх журам хэрэгжиж эхэллээ

 0 сэтгэгдэл
  • Барилдаандаа идэвхгүй оролцдог бөхчүүдийг наадмаар барилдуулахгүй

Монголын үндэсний бөхийн холбооны Тэргүүлэгчид хуралдан “Үндэсний бөхийн барилдаанд улсын цолтой бөхчүүдийн оролцоог нэмэх журам” гаргасан бөгөөд уг журмыг 2020 оны нэгдүгээр сараас дахин мөрдөхөөр боллоо. Журамд заасан болзлыг хангаагүй бөхийг улсын наадам, Цагаан сарын барилдаанд зодоглуулахгүй. Өөрөөр хэлбэл, энэ сарын 12-нд болох Үндсэн хуулийн өдөрт зориулсан барилдаанаас эхлэн хэрэгжинэ гэсэн үг. Тэргүүлэгчдийн шийдвэрээр 27 хүртэлх насны бөхчүүд нийт барилдааны 80, 28-33 насныхан 70, 34-37 насныхан 50 хувьд нь заавал барилдах бөгөөд МҮБХ-ноос тогтоосон хувьд хүрэхгүй бол цагаан сар, наадмын барилдаанд оролцуулахгүй аж. Үүнээс гадна 38-аас дээш настай бөхчүүд өөрийн дураар МҮБХ-ноос зохион байгуулсан барилдаанд зодоглох боломжтой юм байна. 

Үндсэн хуулийн барилдаанд дархан аварга Б.Бат-Эрдэнэ дөрөв шилжүүлжээ
Монгол Улсад шинэ Үндсэн хууль батлагдсаны 28 жилийн ой, Монгол Улсын Үндсэн хуулийн өдөрт зориулсан чансаа өндөр 128 бөхийн барилдаан энэ сарын 12-нд Монгол бөхийн өргөөнд болно. Энэхүү барилдаанд хамгийн олон түрүүлсэн бөх нь дархан аварга Б.Бат-Эрдэнэ бөгөөд тэрбээр дөрвөн удаа түрүүлж, хоёр үзүүрлэсэн байна. Харин өнгөрсөн жил “Буянт-Ухаа” спортын ордонд уг барилдаан болоход улсын харцага О.Хангай түрүүлж, аварга Н.Батсуурь үзүүрлэж байлаа. 1992 оны өвлийн өдрүүдэд Монгол түмэн ардчилсан шинэ Үндсэн хуулиа баталж байсан түүхтэй. Монголчууд түүхэндээ дөрвөн удаа Үндсэн хууль баталсны сүүлийнх нь энэ юм. Товлосон хугацаанаас нэлээд удаан хуралдаж энэхүү Үндсэн хуулийг баталсан бөгөөд дараа нь хүчит бөхийн барилдаан зохион байгуулахад улсын заан С.Хүрэлбаатар түрүүлж, АИХ-ын депутат, дархан аварга Х.Баянмөнх үзүүрлэж байв. 









A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

С.Цэрэнчимэд: Ээж болоод дэвжээндээ эргэж ирсэн тамирчдаараа үнэхээр их бахархсан

 0 сэтгэгдэл
  • Өнөр олуулаа болох мөрөөдөлтэй 
  • Чимэдээ бид хоёр ч 62 кг-д барилдах дээр санал нэг байсан. Саяхан хөх хотод Ц.Цогтбаяр багш дээрээ бэлтгэл хийгээд ирэхдээ л энэ жинд барилдах шийдвэрээ гаргасан. Олон талаас нь ярилцсаны дүнд гаргасан шийдвэр байлаа
  • Нэг хүний цалингаар л амьдралаа болгож байгаа учраас заримдаа бухимдах үе гарна. Гэвч энэ бүхнийг тайвнаар, ухаалаг хандахыг эрмэлздэг. Хоёулаа дуртай зүйлийнхээ төлөө яваа учраас ойлголцоод, нэгнээ дэмжээд явж байна


Чөлөөт бөхийн насанд хүрэгчдийн дэлхийн аваргын алт, мөнгөн медальт, гавьяат тамирчин С.Цэрэнчимэд болон түүний багш гавьяат дасгалжуулагч Ц.Хосбаяр нартай ярилцлаа.  


-“Алдар” спорт хорооны тамирчид энэ жил онцгой байлаа. Өмнөх амжилтаа эвдэн багийн дүнгээр тэргүүлсэнд баяр хүргэе. 2020 оны улсын аваргын гол онцлог юу байв. Эндээс ярилцлагаа эхлүүлэх үү?

Ц.Х: Манай тамирчид хоёр жилийн өмнөөс нэлээд эрчимтэй ээж болсон. Гэтэл энэ жил ээж болсон тамирчид маань бүгдээрээ тэмцээндээ орлоо. Тухайлбал, С.Цэрэнчимэд гавьяат алт, Г.Отгонжаргал, Мөнхнар, Б.Одончимэг нар мөнгөн медалиар энгэрээ мялаалаа. Товчхондоо бүгд формдоо ороод эхэлсэн гэдэг утгаараа би олимпийн жилд үнэхээр баяртай байна. Монголын чөлөөт бөхийн холбооны дасгалжуулагчдын зөвлөлийн хурлаас УАШТ-­ээс алт, мөнгөн медаль авсан тамирчид ямар ч сорилтгүйгээр олимпийн эрхийн тэмцээнд явах шийдвэр гарсан. Энэ нь манайханд маш том боломж олдлоо гэсэн үг. Зөвхөн “Алдар” спорт хорооноос 60 орчим тамирчин УАШТ­д оролцсон. Гэхдээ бүгд “Алдар”­аас бус “Эрч” спорт хороо, ҮБТДС, БТДС­-ийн нэрийн өмнөөс тэмцээнд зодоглолоо.

-С.Цэрэнчимэд гавьяатад баяр хүргэе. УАШТ-дээ түрүүлж, олимпийн эрхийн тэмцээнд оролцохоор боллоо. Бэлтгэлийнхээ талаар ярих уу? 

С.Ц: Баярлалаа. Тэмцээний үндсэн бэлтгэлээ “Алдар” спорт хороон дээрээ хийсэн. Гавьяат дасгалжуулагч Ц.Хосбаяр багшийнхаа удирдлагад бэлтгэлээ таарууллаа. Ер нь бол бэлтгэл сайн байсан.

-УАШТ-ий өмнө бөх сонирхогчид С.Цэрэнчимэдийг 57 кг-д барилдах болов уу гэж таамаглаж байтал шууд 62 кг-д өрсөлдлөө. Жиндээ ч хурдан дасах шиг болсон. Яагаад ийм шийдвэр гаргав. Энэ талаар тайлбар өгч болох уу?

Ц.Х: Би үргэлж тамир­чидтайгаар ярилцдаг, санаа бодлыг нь сонсдог. Бүгд өөрийнхөө саналаар жингээ сонгосон, би нэг ч тамирчныг хүчилж шахаагүй. Чимидээ бид хоёр ч 62 кг-­д барилдах дээр санал нэг байсан. Саяхан Хөх хотод Ц.Цогтбаяр багш дээрээ бэлтгэл хийгээд ирэхдээ л энэ жинд барилдах шийдвэрээ гаргасан. Олон талаас нь ярилцсаны дүнд гаргасан шийдвэр байлаа. Энэ нь ч алдсангүй.

С.Ц: Ер нь бол их жин хасах хэцүү. Маш их ядардаг, сульдана, сэргэлт авах гэж уддаг. Ялангуяа төрөөд дахин дэвжээнд гарч байгаа үед бол бүр хүнд. Тиймээс багш нартайгаа ярилцаж байгаад 62 кг­д барилдахаар болсон.

-Таны хувьд нэг жил гаруйн хугацаанд дэвжээнд гараагүй. Ийм хугацааны дараа барилдах ямар байсан бэ?

С.Ц: Би 2018 оны хоёрдугаар сараас бэлтгэлд орсон. Бага багаар бэлтгэлээ хийж, дасгасаар яваад тухайн оныхоо тавдугаар сард Армийн ДАШТ­-д оролцсон. Ингээд бодохоор нэг жил гурван сарын хугацаанд бэлтгэл огт хийгээгүй юм байна. Тамирчин хүн учраас булчингийн чангарал ихтэй гээд өдрийн ихэнх цагийг хэвтэж өнгөрүүлдэг. Тэр утгаараа жин ч нэлээд нэмэгдсэн. Төрснийхөө дараа дахин барилдах сонирхолтой байсан учраас гэр бүлтэйгээ, хоёр багштайгаа зөвлөлдөж байгаад дэвжээндээ эргэж ирсэн. Хамт олон маань ч маш сайхнаар хүлээж авсан учраас барилдах хүсэл тэмүүлэл минь улам их оргилж байлаа.

-Төрснийхөө дараа анхны тэмцээндээ оролцоход хэр байв?

-С.Ц: Бие хүндрээд хэцүү байсан шүү. Хийдэг мэх, техник маань хэвийн, хурд бага зэрэг удаашралтай байсныг эс тооцвол гайгүй. Гэхдээ гол нь тэмцээнд орж байгаа сэтгэлзүй маш тайван байлаа. Барилдах хүсэл тэмүүлэл ихтэй, эрч хүч дүүрэн, шинэ хүн болсон мэт мэдрэмж төрсөн.

-2020 он бол онцлог жил. Олимп болно гэдэг утгаараа тамирчдын өрсөлдөөн ч ширүүн байлаа. УАШТ-ий зохион байгуулалт ч өмнөх жилүүдийнхээс илүү сайн, залуучуудын чадвар ч ахисан харагдлаа. Та юу гэж дүгнэв?

-Ц.Х: Тэмцээний зохион байгуулалт үнэхээр сайн байсантай санал нэг байна. Хэсгийн барилдаанаас эхлээд финал хүртэл телевизээр орон даяар шууд дамжууллаа. Спортын төв ордонд ирж тэмцээн үзэх боломжгүй хүмүүс зурагтаар, лайваар шууд үзсэн. Ер нь зохион байгуулалт өндөр байсныг онцолж, Монголын чөлөөт бөхийн холбоонд баярлалаа гэж хэлэх нь зөв. Тамирчдын чадвар ч өссөн байгааг та зөв олж харжээ. Ялангуяа Баянхонгорын дасгалжуулагч С.Мөнхдуулдахыг би онцолж магтмаар санагдлаа. Тамирчдынх нь мэх техник зөв байна, барилдах хүсэл эрмэлзэл, сэтгэл дүүрэн байна, эерэг сэтгэл үнэртэж байсан шүү. 

­С.Ц: Тэмцээн сайхан болсон гэдэг багштай санал нэг байна. 62 кг­д долоон тамирчин барилдсан. Хэн нэгнийг сайн гэж онцлохгүйгээр бүгдийг нь өөрийн өрсөлдөгчөөр нь хардаг. Тэр утгаараа бүх тамирчинтай хянуур барилдахыг эрмэлздэг. Түүнээс биш шинэ залуу тамирчин нь муу, дэлхийн медальтан нь сайн гэсэн ойлголт байхгүй. Бүгд л хүчтэй өрсөлдөгч, тиймээс бүхнээ зориулж, анхаарлаа төвлөрүүлж, багш нартайгаа зөвлөлдөж барилддаг. УАШТ-­д ч мөн адил. Үүнээс гадна төрсний дараа дахин дэвжээндээ гарч барилдаж байгаа тамирчин олон байлаа. Төрсний дараа дахин бэлтгэл хийж, барилдаж болдог юм байна гэсэн ойлголтыг ээж болсон тамирчид төрүүлсэн байх. Зүгээр ч барилдаагүй, ихэнх нь медальд хүрлээ. Үүнийг хараад ээж тамирчдаараа маш их бахархсан. Өөрөө зовлон, жаргалыг нь сайн мэдэх хүний хувьд үнэхээр гоё санагдсан.

-Манай тамирчдын сэтгэлзүй муу байдаг нь хэд хэдэн тэмцээнээс харагдсан. Тэгвэл “Алдар”-ынхны сэтгэлзүй энэ жил өөр болжээ гэж анзаарлаа?

-Ц.Х: Сэтгэлзүйч Ганзул, эмч Саранцацралт нар манай тамирчидтай ажилладаг. Тэд тамирчдад маань үнэхээр их дэм болж байна. Дээрээс нь “Батсол” компанийн захирал Батсайхан манайханд тусаллаа. Батсүмбэр дэх бааздаа байрлуулж, дөрөв хоног сэргэлтийн бэлтгэл хийлгэсэн. Үнэхээр сайхан сэргэсэн, тамирчдын маань сэтгэл санаа ч өндөр байсан. Тамирчид, дасгалжуулагчаас гадна “Алдар”-­ын арын албанд зүтгэж байгаа бүх хүний хөдөлмөрөөр тамирчид маань итгэл төгс амжилт үзүүллээ.

-Энэ жилийн хамгийн том даваа бол олимп. Гэхдээ наана нь эрх авах, дотоодын эрхийн болзлоо хангах гээд хэд хэдэн даваа байна. Үүнд ямар төлөвлөгөөтэй байгаа вэ?

Ц.Х: Улсын аваргаас алт, мөнгөн медаль авсан тамирчид эрхийн хоёр тэмцээнд явна. Энэ нь бидэнд ашигтайгаар эргэлээ. Ийм боломжийг л тултал ашиглахын төлөө ажиллана даа. Бид одоо олимпийн эрх, олимп, олимпоос медаль авах гэсэн зорилгын төлөө урагшаа харж алхана. С.Цэрэнчимэд гавьяат гэхэд Хятадын Шиань хот руу эрхийн тэмцээнд явах гэж байгаа. Эндээс бараг эрхээ авах болов уу. Мөн 62 кг­-д бяртай байгаа учраас. Г.Мандахнарангийн хувьд олимпод явах эрхээ бараг авлаа гэж ойлгож байна. О.Үйтүмэн, Б.Одончимэг, С.Цэрэнчимэд гээд хэд хэдэн боломж бий.

Гавьяат дасгалжуулагч Ц.Хосбаяр тамирчдынхаа бэлтгэлийг хийлгэх шаардлага гарсан учраас үүнээс хойш С.Цэрэнчимэд гавьяаттай ярилцлагаа үргэлжлүүлэв.

-Жирэмсэний амралтаа аваад шар дэвжээгээ орхих тэр үе ямар байсан бэ. Яг тухайн үед өөрийгөө дэвжээндээ эргэж ирнэ гэж бодож байв уу?

-Хүний сайн хань, хүүхдийнхээ халамжит ээж болно гэдэг угаасаа эмэгтэй хүний жам. Тэр ёсоор л би ээж болсон, сайн хань байхын төлөө хичээж яваа. Хүүхэд төрүүлнэ гэдэг эмэгтэй хүний амьдралын нэг хэсэг учраас дэвжээгээ түр орхиход тийм хүнд байгаагүй. Хэдий хугацааны дараа гэдгийг мэдэхгүй ч эргээд барилдаж эхэлнэ гэдэгтээ итгэлтэй байсан. Гол нь цаг хугацаанаас л хамаарах байлаа. Гэхдээ харьцангуй эрт буюу хүүгээ гурван сартай байхаас нь бэлтгэлдээ орсон. Энэ бол намайг үргэлж дэмждэг гэр бүлийнхэн, сайн хань, сайхан хамт олон, багш нарын ач юм. Үр хүүхдээ сайн сайхан өсгөж, сайн хүн болгох нь ээж хүний үүрэг юм байна гэдгийг нэг жил гурван сарын хугацаанд ойлгосон.

-Танай гэр бүлийнхэн чөлөөт бөхийн спортод хайртай, дуртай гэдгийг хүмүүс мэддэг болсон. Энэ жилийн улсын аварга ч онцгой байлаа. Нөхөр тань улсын аваргаас мөнгөн медаль хүртэж, та өөрөө аварга боллоо. Тэмцээн дууссаны дараа гоё мэдрэмж төрсөн биз? 

-Манай нөхөр “Арслан” клубт бэлтгэлээ хийдэг байсан. Гэр бүл болсноос хойш амьдралын шалтгаанаар хоёулаа “Алдар” дээр бэлтгэл хийх болсон юм. Хоёр өөр тийшээ бэлтгэлд явах хэцүү байсан учраас ярилцаж байгаад “Алдар”-­ыг сонгосон. Бидний бэлтгэл хийдэг заал ч үр өгөөжтэй, сайхан энергитэй учраас нөхөрт маань өгөөжөө хайрласан юм болов уу. Дээрээс нь 65 кг­ын жинд Г.Мандахнаран, Н.Лхамгармаа, Б.Батмагнай, Б.Хаш­-Эрдэнэ гэх мэт өндөр зэрэглэлийн тамирчин ихтэй, манай “Алдар”. Энэ жингийн гол өрсөлдөгч нар манай харьяалалтай байдаг. Сайн хүмүүстэй сайн бэлтгэл хийсний үр дүн ч гарч байна. Ер нь ах нартай маань бэлтгэл сургуулилт хийснээс хойш ахиц, дэвшил гараад, үр дүн нь улсын аваргын мөнгөн медаль байлаа. Үүнд маш их баяртай байгаа.

-Танай хүн Б.Батмагнай, Г.Мандахнаран гээд сайчуултай барилдсан. Тэр үед юу бодож байв?

-Батмагнай ахын хувьд олон жил ул сын аваргад тогт­вортой амжилт үзүүлж яваа сайн тамирчин. Мэдээж нөхрөө дэмжсэн. Үзэхэд хэцүү байсан шүү. Харин Мандах ахын хувьд бүх талаараа манай хүнээс илүү гэдгээ мэдрүүлсэн, ханьд маань том туршлага болсон нь дамжиггүй. Гэхдээ финалын барилдааныг би очиж үзээгүй. Нөхөр маань ч өөрөө барилдах байж миний барилдахыг үзэж, стресстээд хэрэггүй гэж зөвлөсөн. Тэр ёсоор нь финалын барилдааныг үзээгүй. Улмаар нөхөртөө медалиа авсан хойно нь баяр хүргэсэн. Нөхрөө дотроо дэмжиж байсан ч Мандахнаран ах ялах нь тодорхой гэдгийг мэдэж байлаа. Бас нэг зүй лийг онцолмоор санагдлаа. Энэ жилийн улсын авар гаас 59 кг­-ын жинд манай бэр хүрэл медаль ав­сан. Ингээд гэр бүлээрээ алт, мөнгө, хүрэл ме­даль авснаараа бахархсан. Бэр маань “Алдартан” клубт дасгалжуу­лагчаар ажил­лахын зэрэгцээ барилддаг. Ер нь л гэр бүлээрээ чө­лөөт бөхийн спор­тод дуртай.

-Хоёулаа тамирчин байхын нэг зовлон нь ар тал, үр хүүхэд орхигдох гээд байдаг тал бий. Энэ үед хамгийн том туслагч тань хэн бэ?­

-Мэдээж ээж. Ар гэртээ санаа зовох зүйлгүй тамирчинд амжилт гаргах боломж хамгийн өндөр байдаг. Ээж маань ч анхнаасаа намайг дэмжиж, бүх зүйлд минь тусалсаар өдийг хүрсэн. Ганц бие байхдаа ч, гэр бүлтэй болсон хойно ч миний ар талын асаалттай танк нь ээж шүү дээ. Хүүг минь халамжлаад, асарч сувилаад явж байгаа ээждээ маш их баярладаг. Миний хамгийн том туслагч. Ээж байхгүй бол буцаад бэлтгэл хийх ямар ч боломжгүй болж байгаа юм. Хүүг маань миний ээж харж, халамжилж байгаа гэж бодохоор юунд ч санаа зовохгүй цаанаа л нэг тайван байдаг юм.  

-Ээж болсноосоо хойш бэлтгэлийн ачаалал аваад, тэмцээнд оролцоход шантарсан уу. Эмэгтэй тамирчид ээж төрснийхөө дараа эргээд дэвжээндээ гарна гэдэг бас л том эр зориг юм шиг санагддаг. Та санал бодлоо хуваалцаач?

-Хүүгээ гурван сартай байхаас нь бэлтгэлдээ орсон болохоор эхэндээ хэцүү байсан. Бэлтгэл дээр хөхний сүү гоожно, тэмцээнд явахдаа хүртэл хөхөө саагаад л явдаг байлаа. Гэхдээ хүсэл мөрөөдөл, зорилгынхоо төлөө явж байгаа гэж бодохоор шантрах зүйл бага гарна. Хүнд хэцүү үедээ зорилго, хүсэл мөрөөдлөө бодохоор сэргэдэг.

-Ганц бие байсан Цэрэнчимэд, хүүгийн ээж, сайн гэргий болсон Цэрэнчимэд хоёрын хооронд хэр том ялгаа байна вэ. Мөн сэтгэлзүйн өөрчлөлт хэр гарав?

-Оюун санааны хувьд ачаалал нэмэгдэнэ, цаг зав хомс болж байгаа юм. Өмнө нь ганц бие байхдаа найз нөхөдтэйгээ уулзах, тэдэнтэйгээ цагийг хөгжилтэй өнгөрүүлэхийг эрмэлздэг байлаа. Харин одоо бол хүүхэд рүүгээ, гэр рүүгээ яардаг болсон. Гадуур хөөцөлдсөн ажил төрөл бүтэлгүйтэх, хүмүүстэй муудалцах зэрэг стресс, бухимдлаа гэрийнхээ гадаа орхиод гэртээ амар амгалан, тайван, жаргалтай байхыг хүсдэг. Тэр утгаараа гэртээ хэвийн бус уур амьсгал оруулахыг хүсдэггүй. Ер нь уучламтгай болсон байна. Манай гэрийнхэн бусдад аль болох хүндэтгэлтэй хандаж, чадахын хэрээр туслахыг хичээдэг. Энэ зан нь надад үлдэж, ээж болсноос хойш илүү мэдрэгдэх болжээ. 

-Зан ааш хэр өөрчлөгдсөн бэ?

-Нөхөр илүү их зүйл ярих байх. Гэхдээ өөрийгөө ажиглахаар уужуу, аливаад хүлээцтэй, хүнлэг болсон мэт санагддаг. Гэр бүлтэй болсноос хойш санхүүгийн асуудал их тулгардаг. Нөхөр маань цалингүй, хувиараа бэлтгэл хийдэг. Тиймээс нэг хүний цалингаар л амьдралаа болгож байгаа учраас заримдаа бухимдах үе гарна. Гэвч энэ бүхнийг тайвнаар, ухаалаг хандахыг эрмэлздэг. Хоёулаа дуртай зүйлийнхээ төлөө яваа учраас ойлголцоод, нэгнээ дэмжээд явж байна. Спортоо болиод ажил хийе гэж манай нөхөр ярьж байсан ч дуртай спортынхоо эцсийн үр дүнг үзэж, оргилд нь хүрмээр санагдсан учраас өнөөдрийг хүртэл бэлтгэлээ хийж байна. Ажлыг хэзээ ч хийж болно. Харин спорт бол залуу насных учраас түүндээ эхлээд анхаарал хандуулъя гэж ярилцдаг юм. Ярилцсан зүйл байгаа учраас эцсийн үр дүнгээ үзэхийн төлөө явна, үнэхээр болохгүй бол спортоо орхино доо.

-Цаг гаргаж ярилцсанд баярлалаа. Дараагийн тэмцээнүүдэд улам их амжилт хүсье?­

-Маш их баярлалаа. Энэ дашрамд намайг үргэлж дэмждэг гэр бүл, хань, “Алдар” спорт хорооныхон, “Эм Ти Эс” группийн захирал Б.Бат-­Эрдэнэ, Монголын чөлөөт бөхийн холбоо, шигшээ багийнхан, ХААИС-­ийн хамт олондоо талархал илэрхийлье. Та бүхнийхээ итгэлийг алдахгүйн төлөө хичээх болно.