A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/17/

“Эрдэнэс Монгол” компанийн Бизнесийн хөгжил хариуцсан захирал О.Одбаяртай

2017” чуулганы үеэр ярилцлаа. Түүнээс юуны өмнө Восточный боомтоор дамжуулан Таван толгойн ордын нүүрсийг тээвэрлэх боломжтой эсэх, тийм бол Монгол Улсад ямар ашигтай талаар тодруулав.

 0 сэтгэгдэл

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/17/

“Эрдэнэс Монгол” компанийн Бизнесийн хөгжил хариуцсан захирал О.Одбаяртай “Coal Mongolia 2017” чуулганы үеэр ярилцлаа. Түүнээс юуны өмнө Восточный боомтоор дамжуулан Таван толгойн ордын нүүрсийг тээвэрлэх боломжтой эсэх, тийм бол Монгол Улсад ямар ашигтай талаар тодруулав.

Тэрээр “Ерөнхийлөгчийн ОХУ-д хийж буй айлчлалын үеэр Монголд Восточный боомтын үүдийг нээх боломжтой талаар манай хойд хөршийн удирдлагууд мэдэгдлээ. Энэ нь байж болох хувилбар. Одоогоор Монгол Улс экспортын нийт нүүрснийхээ 96 хувийг өмнөд хөршийн Чалко гэх мэт хэдхэн компанид худалдаж байна. Хэрэв тэр айл нэг өдөр нүүрс авахгүй гээд зангаа хувиргавал бид яах вэ. Иймд дараагийн төлөвлөгөө, арын хамгаалалт бидэнд хэрэгтэй. Гэхдээ Восточныйд хүрэхийн тулд эхлээд дотоододоо дэд бүтцээ бэлтгэнэ. Төмөр замаар эсвэл авто замаар нүүрсээ тээвэрлэх 2 хувилбар бий. Би хувьдаа Таван толгойн ордоос хойшоо чиглэсэн авто зам тавих нь илүү өртөг багатай гэж үздэг. Тэгвэл бид 1,5-2 жилийн дотор зам тавина. Харин төмөр зам барихад илүү урт хугацаа шаардлагатай гэсэн юм.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Цахим валютын ханшийн уналт график картыг “хөлдөө чирэв”

​Ethereum оны эхнээс огцом хямдарснаас GPU- ийн үнэд нөлөөлөх магадлалтай байна​

 0 сэтгэгдэл

Өнгөрсөн жилээс эхлээд Graphics Processing Unit (GPU) буюу компьютерын график картын үнэ хөөрөгдөж, үйлдвэрлэгчдийн санал болгосон үнээс 50 гаруй хувиар даваад буй. GPU үйлдвэрлэлээр зах зээлд тэргүүлэгч хоёр компани нь Nvidia болон Advanced Micro Devices (AMD). Энэ оны эхний улиралд AMD компанийн борлуулалтын орлого 1.65 тэрбум ам.долларт хүрсэн. Энэ нь өнгөрсөн жилийн мөн үетэй харьцуулахад 1.4 дахин өссөн бол Nvidia компанийн орлого 2017 оноос 66 хувиар нэмэгдэж 3.21 тэрбум ам.доллар хүрсэн аж. Nvidia-ийн цэвэр ашиг л гэхэд 145 хувиар өсч 1.24 тэрбум ам.доллар болоод буй. Өнгөрсөн гуравдугаар сард зохион байгуулагдсан GPU технологийн бага хуралд Nvidia компанийн гүйцэтгэх захирал Женсен хуан энэхүү өсөлтийг “Криптовалют олборлогчид их хэмжээгээр GPU худалдан авсантай холбоотой” хэмээн тайлбарласан аж. Сүүлийн жилүүдэд GPU-ийн тооцоолон бодох өндөр чадварыг ашиглан криптовалют олборлох болсон ба Крипто дундаа эхний гуравт орох Ethereum олборлоход түлхүү хэрэглэдэг аж. Өнөөгийн байдлаар хамгийн өндөр хүчин чадалтай GPU-г нэрлэвэл Nvidia-ийн GTX 10 цуврал болон AMD-ийн Radeon RX цувралууд байгаа юм. Бараг дуртай бүхэн нь олборлож эхэлсэн криптовалютын үнэ өдгөө шалдаа бууж, олборлолт руу шуурсан олон нийтийн хандлагаар зах зээлд их хэмжээний GPU хэрэгцээгүй үлдсэн гэж хэлж болно. Криптовалют олборлогчид ихсэх тусам өгөөж нь буурдаг. Тэгвэл Jon Peddie Research компанийн судалгаанаас харвал өнгөрсөн жил гурван сая гаруй GPU борлуулагдсан аж.


Түүнчлэн зөвхөн Крипто олборлох зориулалттай төхөөрөмж ихээр бий болсноос GPU олборлолт буурч, ашиг олохоос илүү алдагдал хүлээх нь ихэссэн аж. Иймээс ч алдагдлаа нөхөх зорилгоор их хэмжээгээр зарагдах боллоо. Гэтэл өндөр хүчин чадалтай GPU-ийн гол худалдан авагч болох видео тоглоомчид зогсолтгүй Криптовалют олборлоход ашигласан GPU худалдан авахаас зайлсхийдэг аж. Крипто олборлоход ашигласан GPU-г өндөр үнээр худалдан авах тэнэг хүн ховор. харин нөгөө талд сануулсаар байтал эрсдэл үүрэн Криптовалют олборлосон хүмүүс хамраараа газар хатгаж байх шиг байна. Иймээс ч тансаг хэрэглээ болтлоо хөөрөгдсөн GPU-ийн үнэ эргээд ердийн хэрэглээнд буух хандлага ажиглагдаад байгаа. Мөн GPU үйлдвэрлэгч хоёр ч компани цаашид борлуулалтаа тэлж, нийлүүлэлтээ ихэсгэх хүсэлгүй байгаагаа мэдэгдсэн аж. Томоохон Крипто олборлогч компаниуд ч мөн GPU худалдан авах захиалгаа саяхан цуцлаад буй. Үүний үр дүнд Nvidia, AMD загварын график картуудын үнэ өдөр ирэх тусам 2018 оны ёроолын цэгээсээ дахин буурсаар байна. Өнгөрсөн жилийг эргээд санахад, хувь хүн сүүлийн үеийн компьютер угсарснаас бүтнээр нь худалдаж авсан нь хямд тусах болсон. Учир нь GPU дангаараа бараг л нийт зардлын 50 хувийг эзэлдэг байлаа. Тэгвэл өнөөдрийн байдлаар хамгийн хүчирхэг гэгдэх GTX 1080 Ti загварын интернет дэх хамгийн хямд үнэ 850 ам.доллар байгаа. Гэхдээ энэ оны эхэнд 1200 ам.доллар байсан аж. Ерөнхийд нь харвал сүүлийн үеийн график картуудын үнэ нэгдүгээр сартай харьцуулахад дунджаар 35-45 хувиар буураад байгаа юм. 2017 оны байдлаар монгол улс 920.8 сая ам.долларын машин, тоног төхөөрөмж, цахилгаан хэрэгсэл, эд анги импортолсон байна. 2016 онтой харьцуулахад уг төрлийн барааны импорт 240 сая ам.доллараар буюу 35.3 хувиар нэмэгдсэн аж. Компьютер борлуулагчдаас тодруулахад GPU-ийн үнэ оны эхэн үетэй харьцуулахад дунджаар 200-400 мянган төгрөгөөр буюу 10-30 хувиар буурсан талаар мэдээллээ. Компютерын жижиглэнгийн худалдааны нэг жишээнээс харвал өнгөрсөн жил дунджаар 950ш GPU борлуулсан ба 2016 онтой харьцуулахад 25 хувиар нэмэгдсэн аж.


Тэгвэл энэ оны эхнээс 290 ширхэг борлуулагдсан байгаа нь өнгөрсөн жилийн мөн үеэс гурав дахин бага байгаа юм. Гэхдээ шинээр график карт худалдан авахаар зэхэж буй хүмүүсийн хувьд хараахан эрт байна. Хэдийгээр маш хурдан унаж буй боловч үйлдвэрлэгчийн санал болгосон жижиглэнгийн үнээс өндөр хэвээр байгаа. Жишээ нь, GTX 1080 гэхэд 2016 оны тавдугаар сард худалдаанд гарснаас хойш хоёр жил өнгөрсөн ч анхны үнээсээ 10 хувиар өндөр байгаа. Шинжээчдийн харж буйгаар GPU-ийн үнийн уналт энэ эрчээрээ үргэлжилбэл дараачийн 2-4 долоо хоногийн дотор үйлдвэрлэгчийн санал болгосон жижиглэнгийн үнэ буюу 700 ам.долларт хүрэх аж. Түүнчлэн Nvidia компани энэ зундаа багтаад шинэ загварын график карт худалдаанд гаргахаа төлөвлөжээ. Tom’s Hardware-ийн мэдээлснээр Nvidia компани дараагийн загвар болох GTX 1180 график картаа долдугаар сард танилцуулахаар зэхэж байгаа аж. Хэрэв үнэн бол дэлгэрэнгүй мэдээлэл маргаашнаас эхлээд ирэх бямба гараг хүртэл болох Computex 2018-ийн үеэр баттай танилцуулна. Өөр эх сурвалжийн мэдээлж буйгаар уг загвар есдүгээр сар гэхэд жижиглэнгийн худалдаанд гарах төлөвтэй байна. Хэдийгээр үнэ нь тодорхойгүй байгаа ч хөндлөнгийн шинжээчийн урьдчилсан тооцоогоор 800-1000 ам.долларын үнэтэй байх магадлалтай аж. Нөгөөтэйгүүр шинэ үеийн график картуудын нийлүүлэлт хэт их байснаас шинээр гарах GTX 1180-ийн үнэ өндөр байх эсэх нь эргэлзээтэй. Үүнийг дагаад одоо байгаа GTX 1080 Ti-ийн үнэ огцом унах боломж байгаа юм. Харин Nvidia-ийн өрсөлдөгч AMD-ийн хувьд энэ жил шинэ зүйл дуулгасангүй. AMD картуудын үнэ огцом буурч байгаа ч ижил үзүүлэлттэй Nivdia-ийн бүтээгдэхүүнтэй харьцуулахад үнэтэй хэвээр байгаа аж. Илүү чадалтай загвар зах зээлд бий болсноор өмнөх загваруудын олборлолт саарч, үнэд хүчтэй нөлөөлөх нь гарцаагүй. Түүнчлэн Ethereum оны эхнээс огцом буюу дунджаар 63 хувь хямдарсан нь GPU-ийн үнэд цаашид ч хүчтэй нөлөөлөх магадлалтай байна.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Amazon Prime-ын төлбөртэй гишүүний тоо 100 сая давжээ

 0 сэтгэгдэл



Amazon компанийн Prime хэмээх төлбөртэй үйлчилгээнийх нь гишүүдийн тоо 100 сая давсан байна. Лхагва гарагт тараасан хувьцаа эзэмшигчдэд илгээх жил бүрийн захидалд ерөнхий захирал Жефф Безос “тэнгэрлэг дургүйцэл” илэрхийлсэн хэрэглэгчидтэй харилцах дээд зэргийн стандартыг сахина гэж бичсэн нь яруу найраг мэт сонсогдож байв. Тэрбээр хөгжим, загвараас эхлээд хүнс, үүлэн тооцоолол гэх мэт компанийн үйл ажиллагааны 16 гол зүйлийг ялган тодорхойлсон байна. Эдний Prime үйлчилгээ хэрэглэгчдээс төлбөр авч, хоёр өдрийн илгээмж, видео ба стриминг, хязгааргүй хадгалах эрх олгодог нь тус компанийг онлайн худалдан авагчдын гол хэрэглүүр болгосон гэж шинжээчид үздэг. Шинжээчид өмнө нь Prime 90 сая орчим гишүүнтэй гэж таамагладаг байхад Amazon нарийн тоогоо хэлдэггүй байв. Тус компани түүнчлэн өнгөрсөн онд Prime-аар таван зүйл илгээсэн гэж мэдээлжээ. Эдний хувьцаа өчигдөр 1.5 хувиар дээшилсэн байна.


A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Шүүхийн маргаан Монголын бондуудыг унагав

Бондуудын ханш энэ оны хоёрдугаар сараас савлаж эхэлсэн

 0 сэтгэгдэл

“Монголын алт корпораци”- ийн (МАК) олон улсын зах зээлд гаргах гэж буй бондын ханш ойрын өдрүүдэд тодорхой болж магадгүй гэж эх сурвалж мэдээллээ. МАК-ийн ам.доллараар нэрлэсэн шинэ бонд таван жилийн хугацаатай. Эхний хоёр жилд нь буцаан худалдаж авахгүй байх нөхцөлтэйг ойрын эх сурвалж онцолж байгаа. Энэ долоо хоногийн эхээр олон улсын үнэлгээний Fitch агентлаг “Монголын алт корпораци”-ийн зээлжих зэрэглэлийг “ССС+” түвшинд баталгаажуулсан. Олон улсын зах зээлд тус корпорацийн бондын хэлцэл амжилттай болж буй учраас ийн баталгаажуулснаа Fitch агентлаг мэдэгдэж байсан юм.

Мөн МАК-ийн бондын үндсэн нөхцөлд Нарийнсухайт ордын нүүрсний орлого болон тусгай зөвшөөрлийг нэмэлт барьцаа хөрөнгөөр тусгасныг тус агентлаг онцолж байв. МАК ойролцоогоор 200 сая ам.долларын бонд босгож, дотоодын банкуудаас авсан зээлээ эргэн төлөхөөр төлөвлөж буйгаа өмнө нь мэдээлсэн. Ийнхүү Монголоор овоглосон шинэ бондын сураг тодорч буйтай зэрэгцээд манай Засгийн газрын бондуудын ханш олон улсад сулраад байна. Өнгөрсөн оныг тогтвортой үдсэн бондуудын ханш энэ оны хоёрдугаар сараас савлаж эхэлсэн. Энэ долоо хоногийн мягмар гарагийн байдлаар манай улсын “отгон” үнэт цаас болох “Гэрэгэ” бондын ханш 97.870 нэгжид хүрээд байна. Энэ нь оны эхэнд 101 нэгжийг давж байсантай харьцуулахад мэдэгдэхүйц суларсан үзүүлэлт юм. Ийм уналт “Хуралдай” болон 10 жилийн хугацаатай “Чингис” бондын ханшид гарсан. Тухайлбал, өнгөрсөн оны гуравдугаар сард гаргаж байсан “Хуралдай” бондын ханш мягмар гарагт оны эхнээс дөрвөн суурь нэгжээр буурч, 111 нэгж боллоо. Монгол Улсын Засгийн газрын бондуудын үнэ хоёрдугаар сараас буурч эхэлснийг ханшийн муруйгаас харж болно. Тэгвэл мэдэгдэхүйц суларч эхэлсэн энэ үе нь “Эрдэнэт үйлдвэр”-тэй холбогдсон Арбитрын шүүхийн шийдвэр эргэн сөхөгдсөн хугацаатай давхцаж буй. Хэдийгээр Арбитрын шүүхийн эцсийн шийдвэр нь өнгөрсөн оны тавдугаар сард гарсан ч 2018 оны эхэн хүртэл энэ тухай тодорхой хүрээнийхэн мэдэж байв. Харин өнгөрсөн хоёрдугаар сараас эхлэн “Эрдэнэт үйлдвэр”-ийн хөрөнгийг битүүмжлэх асуудал сөхөгдсөнөөр энэ хэрэг Монголын нийгмийг доргиосон юм. 2009-2011 оны хооронд “Жаст” групп уулын баяжуулах “Эрдэнэт үйлдвэр”-ийн санхүүгийн баталгааг хуурамчаар үйлдэн, Өмнөд Африкийн “Стандарт” банкнаас их хэмжээний зээл авсныг Арбитрын шүүх тогтоосон. Тус шүүхээс “Эрдэнэт үйлдвэр”-ийг ”Стандарт банкинд 50.9 сая ам.долларын үндсэн төлбөр болон 44.3 сая ам.долларын торгууль, хүү төлүүлэхээр болсон.

Том компаниудын шүүхийн маргаан хөрөнгө оруулагчдыг түгшээжээ

Мөн үүний хүүгийн төлбөр нь сард дунджаар 870-900 мянган ам.доллараар нэмэгдэж байгаа бөгөөд 2018 оны дөрөвдүгээр сарын 17-ны байдлаар 104 орчим сая ам.долларт хүрээд байгаа юм. Монголын ард түмний өмчийг ийнхүү хууль бусаар ашигласан энэ хэрэг олон улс дахь манай улсын нэр хүндийг унагаад зогсохгүй хөрөнгө оруулагчдад түгшүүрийн дохио болж, бондын ханшид нөлөөлжээ. Энэ уналтаасаа дөнгөж өндийж байсан Монголын бондууд өнгөрсөн сард хоёр дахь давалгаанд цохигдов. Харин өнгөрсөн сарын дунд үеэс дахин суларч эхэлсэн юм. Энэ нь “Оюутолгой”-н хувьцаа эзэмшигч Turquoise Hill Resources компани Монгол Улсын Засгийн газрын эсрэг зарга үүсгэхээ мэдэгдсэн явдал. Татварын ерөнхий газраас энэ оны нэгдүгээр сард “Оюутолгой” компанийн 2013-2015 оны үйл ажиллагаанд 155 сая ам.долларын татварын акт тавьсан. Үүний эсрэг Turquoise Hill Resources компани гуравдугаар сард олон улсын арбитрын шүүхэд зарга үүсгэхээ мэдэгдсэн юм. Мөн “Оюутолгой”- н гэрээг байгуулсан болон шинэчилсэн төрийн өндөр албан тушаалтнуудыг Авлигатай тэмцэх газраас шалгаж эхэлсэн. Тэрчлэн УИХ-аас “Оюутолгой”-н хөрөнгө оруулалтын гэрээг шалгах Ажлын хэсэг байгуулсан юм. Энэ мэт “Оюутолгой” тойрсон үйл явдлууд олон улс дахь манай бондын ханшийг унагав. Уул уурхайн компаниудын хууль шүүхийн асуудал олон улсын хөрөнгө оруулагчдын санааг зовниулж буй аж. Өөрөөр хэлбэл, эдгээр үйл явдлыг хөрөнгө оруулагчид хэн нэгэн албан тушаалтан эсвэл хэсэг бүлэг төрийн албан хаагчдад хамаатай бус илүү том зургаар нь харж байна гэж мэргэжилтнүүд үзэж байна.

Цаашид “Оюутолгой”, “Эрдэнэт үйлдвэр”-тэй холбогдсон эдгээр асуудлыг хэрхэн шийдэхээс олон улсад арилжиж буй Монголын бондуудын ханш тодорхой болох төлөвтэй. Цаашид “Оюутолгой”, “Эрдэнэт үйлдвэр”-тэй холбогдсон эдгээр асуудлыг хэрхэн шийдэхээс олон улсад арилжаалж буй Монголын бондуудын ханш тодорхой болох нь. Гэхдээ энэ нь бондын ханшийн богино хугацааны хэлбэлзлээр бодлогынхоо жанжин шугамаа тодорхойл гэсэн үг биш. Тухайлбал, “Оюутолгой”-н гэрээ Монголд өгөөж багатай нь батлагдсан тохиолдолд бондын ханшийн бага хэмжээний өөрчлөлтөөс эмээж, Монголын төр шийдвэрээсээ ухарч, зорилгоосоо хазайж болохгүй гэдгийг мэргэжилтнүүд анхааруулж байгаа. Харин олон улсын хөрөнгө оруулагчдын анхаарал татаж, маргаан дагуулсан асуудлуудад манай улсын төр засаг илүү нээлттэй, тодорхой хандаж, ямар бодлого баримтлахаа ил тодоор мэдээлвэл ойлголцол, тодорхой байдлын зөрүү үүсэхгүй гэсэн байр суурь ч байна. Гагцхүү Монголоор овоглосон үнэт цаасны ханшийн савлагаа нь Монголд өрнөж буй үйл явдал, төр засгийн шийдвэрүүд нь өвсөнд тавьсан түймэр шиг олон улсад түгэж, хөрөнгө оруулагчдад шууд нөлөөлдгийг эндээс харж болохоор байна. Харин энэ эрсдэлийг эс тооцвол 2018 онд манай бондуудын ханш харьцангуй тогтвортой байх боломжтой. Учир нь таваарын ханш тогтвортой, гадаад зах зээлд эерэг хандлага давамгайлж байгаа ажээ.



A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Сайн засаглал хямд санхүүжилт "даллана"

Дотоодын 15 орчим компани 32 тэрбум төгрөгийн бонд босгожээ

 0 сэтгэгдэл


Хөрөнгийн зах зээлд үгүйлэгдэж байсан компанийн бонд эргэн ирлээ. 2000 оны эхээр эрчимжиж байсан компанийн бонд сүүлийн хэдэн жил татарсан. Харин өнгөрсөн оноос үндэсний хэд хэдэн компани дотоодод өрийн бичиг гаргаж, санхүүжилт татлаа. Зөвхөн 2017 онд дотоодын аж ахуйн нэгжүүд Монголын хөрөнгийн зах зээлээс нийт 8.8 тэрбум төгрөгийн бонд босгожээ. Харин энэ он гарсаар Монголын хөрөнгийн биржид компанийн бондын хүсэлт ирээгүй байна. “Гэхдээ компаниуд бонд гаргахаар зэхэж байгааг үгүйсгэхгүй” гэж Монголын хөрөнгийн биржийн гүйцэтгэх захирал Х.Алтай хэллээ. Харин гадаад зах зээлээс Монголын хувийн хэвшлийн төлөөлөл Худалдаа хөгжлийн банк 2015 оны тавдугаар сард 500 сая ам.долларын санхүүжилт татсан. Бондын эргэн төлөлтөө хугацаанд нь амжилттай хийж байгаа билээ. Үүнээс гадна Монголын тэргүүлэх компанийн нэг “Монголын алт компани” (МАК) энэ оны эхээр бондын танилцуулгаа олон улсад хийж эхэлсэн юм. Гэвч МАК-ийн шинэ бонд тодорхой шалтгааны улмаас хойшилсон гэдгийг холбогдох эх сурвалж мэдээлж байв.


Тэгвэл өнгөрсөн долоо хоногт олон улсын үнэлгээний “Fitch” агентлаг МАК-ийн зээлжих зэрэглэлийг “ССС+” түвшинд баталгаажуулсан байна. Тус агентлаг МАК-ийн зээлжих зэрэглэлийн урт хугацааны төлөвийг эерэгээр үнэлсэн бөгөөд үйлдвэрлэл, хөрөнгө оруулалтын зардлаа танажчадна гэж дүгнэжээ. Ингэснээр тус компанийн үнэт цаас гаргах үйл явц хурдсах төлөвтэй байна. МАК ойролцоогоор 200 сая ам.доллараар хэмжигдэх бондын хөрөнгөөрөө банкуудаас авсан зээлээ эргэн төлөхөөр төлөвлөж буйгаа өмнө нь мэдээлж байсан. Эх сурвалжийн мэдээлж буй тус компанийн ам.доллараар нэрлэсэн шинэ бонд таван жилийн хугацаатай байх аж. Компанийн бонд нь бага зардлаар санхүүжилт татах, хөрөнгө оруулагчид найдвартай өгөөж хүртээхээс гадна санхүүгийн болон үйл ажиллагааны ил тод байдлыг бий болгодог. Компанийн бонд нь хувьцаатай харьцуулахад өгөөж доогуур ч эрсдэл багатай. Одоогоор аж ахуйн нэгжүүд хөрөнгө оруулалт, эргэлтийн хөрөнгийн санхүүжилтийг дунджаар 19-25 хувийн хүүтэй татаж байгаа. Харин хөрөнгийн зах зээлд компанийн бонд гаргаснаар бусад санхүүжилтийн өртгөөс 2-6 хувийн хүү хэмнэх боломжтой.

Тухайлбал, өнгөрсөн онд “Сүү” хувьцаат компанийн босгосон зургаан тэрбум төгрөгийн бонд 12 сарын хугацаатай, жилийн 17.5 хувийн хүүтэй байв. Монголын хөрөнгийн биржид бүртгэлтэй компаниуд дунджаар жилийн 17-19 хувийн хүүтэй компанийн бонд гаргах боломжтой гэсэн тооцоог шинжээчид гаргажээ. Тиймээс аж ахуйн нэгжүүд санхүүжилтийн өртөг, барьцаа хөрөнгө зэрэг зээлийн шалгуураас зугтан дотоод болон гадаад зах зээлээс санхүүжилт татах хандлагатай байна. Гэхдээ ийн хямд санхүүжилт татахад компанийн засаглал чухал болохыг Санхүүгийн зохицуулах хорооноос сануулж байна. Үйл ажиллагааны цар хүрээ, санхүүгийн хүчин чадлаараа дотоод төдийгүй гадаад зах зээлд хүлээн зөвшөөрөгдсөн компаниуд өнгөрсөн 30 орчим жилд Монголд бий болсон. Гэсэн ч орчин цагийн бизнесийн тулах цэг болох компанийн засаглалыг нь сайжруулах шаардлага тулгарсаар байгааг салбарынхан хэлж байна. Учир нь 2011 онд шинэчилсэн Компанийн тухай хуулиар Хязгаарлагдмал хариуцлагатай компани хөрөнгийн зах зээлд нээлттэй бонд гарган олон нийтээс хөрөнгө оруулалт татахыг хориглосон. Тиймээс компанийн засаглал, санхүү, үйл ажиллагааны ил байдал нь Монголын хөрөнгийн биржийн шаардлагад нийцсэн компаниудад бонд босгох боломж нээлттэй байгаа юм. Үүний нэг жишээ нь “Сүү” компани.

• Он гарсаар Монголын хөрөнгийн биржид компанийн бондын хүсэлт ирээгүй байна.
• Компанийн бонд нь хувьцаатай харьцуулахад өгөөж доогуур ч эрсдэл багатай.
• Компанийн бонд гаргаснаар бусад санхүүжилтийн өртгөөс 2-6 хувийн хүү хэмнэх боломжтой.

Монголын хөрөнгийн биржийн ТОП-20 индекст багтдаг тус компани 2017 оны зургадугаар сард 10 хүрэхгүй хоногийн дотор зургаан тэрбум төгрөгийн компанийн бонд босгож байв. Тус бондын андеррайтераар ажилласан “Голомт капитал” үнэт цаасны компанийн мэдээлснээр “Сүү” бонд эрэлт өндөр байсан бөгөөд саналыг нь 13 хувиар давсан захиалга хөрөнгө оруулагчдаас иржээ. 2001 оноос эхлэн дотоодын компаниуд Монголын хөрөнгийн зах зээлд бонд гарган хөрөнгө оруулалт татаж эхэлсэн байдаг. Компанийн анхны бондыг “Барилга корпораци” хувьцаат компани гаргаж байжээ. Үүнээс хойш дотоодын 15 орчим компани 32 тэрбум төгрөгөөр хэмжигдэх бонд босгосон байна. Нөгөө талд, дотоодын бондыг шингээх орон зай хөрөнгийн зах зээлд үүсээд буй. Учир нь бондын зах зээлийн гол тоглогч болох Засгийн газар сүүлийн хэдэн сар дотоодод бонд гаргахгүй байгаа.

Тэгвэл энэ орон зайг нөхөх боломж байсаар байгаа аж. Өнгөрсөн онд гэхэд дотоодын хөрөнгийн зах зээлийн нийт арилжааны 91 хувийг Засгийн газрын болон компанийн бонд бүрдүүлсэн бөгөөд үнийн дүн нь 782 тэрбум гаруй төгрөгөөр хэмжигдсэн юм. Өөрөөр хэлбэл, компанийн засаглалаа сайжруулж, бизнесийн зарчмыг дээшлүүлж чадвал хөрөнгийн зах зээлээс хямд өртгөөр санхүүжилт татах боломж байсаар байгаа аж. Түүнчлэн дотоодод босгосон бондын өгөөжийг монголчууд хүртдэг. 2015 онд гэхэд “Эрчим инженеринг” компани 500 сая төгрөгийн “Эрчим” бонд босгосон. 18.5 хувийн хүүтэй бондын эргэн төлөлтийг тус компани зургаан сарын дараа хийсэн бөгөөд өгөөжийг нь 100 гаруй монгол хүн хүртэж байсан юм.