A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/610/

Эрчимжсэн мал аж ахуй эцсийн шийдэл биш

​Малаас татвар авах зохицуулалт боловсруулж байна​

 0 сэтгэгдэл

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/610/


Мал аж ахуйн салбар ажиллах хүчний гуравны нэгийг эзэлдэг атлаа ДНБ-ий дөнгөж 10 хувийг бүрдүүлж буй. Малын тоо, толгой 66.2 саяд хүрсэн ч чанар нь тааруу учраас экспортын хэмжээ төдийлэн өсөхгүй байгаа. Бэлчээрийн даац хэтэрсэн, халдварт өвчин их гардаг, ихэнх малчин өрхийн амьжиргаа дунджаас доогуур байдаг зэрэг олон сорилттой уламжлалт мал аж ахуйн салбар нүүр тулсан. тиймээс энэ салбарыг цаашид хэрхэн хөгжүүлж, авч явах талаар ХХААХҮЯ, НҮБ-ын хүнс, хөдөө аж ахуйн байгууллага, даян дэлхийн тогтвортой мал аж ахуйн хөтөлбөрөөс зохион байгуулж буй “тогтвортой хөгжил-нүүдлийн мал аж ахуй” олон улсын хурлаар хэлэлцэж байна. Гадна, дотнын 300 гаруй төлөөлөгч оролцсон энэхүү хурал Улаанбаатар хотод таван өдөр үргэлжлэх юм. Мал аж ахуйг хөгжүүлэхдээ байгальд хор хохирол учруулахгүйгээр малчдын орлогыг нэмэгдүүлэхийг тогтвортой мал аж ахуй гэдэг. Хэрэв энэ жишгээр авч үзвэл манайд тогтвортой мал аж ахуй дөнгөж яриа төдий байна гэхэд хилсдэхгүй. Малын тоо хэт өссөн, мал сүргийн зохисгүй харьцаанаас шалтгаалж цөлжилт нэмэгдэж, бэлчээрийн даац хэтэрсэн. Нөгөө талд, малчдын амьжиргаа сайжрахгүй, хүнд нөхцөлд аж төрсөн хэвээр байна.


Тэгвэл хэрхэн байгалийн унаган төрхийг алдагдуулахгүйгээр малчид сайхан амьдрах вэ. монгол орон эрс тэс уур амьсгалтай, нүүдлийн соёлтой учраас бусад орны туршлагыг шууд хуулбарлан хэрэгжүүлэх боломжгүйг хуралд оролцогчид хэлж байлаа. Сүүлийн жилүүдэд Засгийн газраас эрчимжсэн мал аж ахуйг хөгжүүлэх талаар цөөнгүй хөтөлбөр баталж, төлөвлөж буй. Тухайлбал, өнгөрсөн онд сүү, мах болон сүү-махны чиглэлийн үхрийн аж ахуй байгуулах төсөл сонгон шалгаруулж, “Газар агро”, “Сэлэнгэ тариа” компаниуд нийт 210 толгой үхэр импортлон үржлийн аж ахуй байгуулсан. Мөн 21 аймагт хуурай сүүний үйлдвэр байгуулах үндэсний хэмжээний хөтөлбөр батлагдсан. Одоогийн байдлаар манайд сүүний үхрийн 1727, махны үхрийн 236, мах, ноосны 1511, сүүний ямааны 13 ферм ажиллаж байна. Гэвч энэ салбарын ирээдүйг зөвхөн эрчимжсэн мал аж ахуйг бүх бүс нутагт хөгжүүлэх боломжгүйг хуралд оролцогчид хэлж байлаа.

Малчид бэлчээр ашиглахдаа хоорондоо зохицох нь хамгийн зөв шийдэл

Даян дэлхийн тогтвортой мал аж ахуйн хөтөлбөрийн дарга Фритц Шнайдер “Монголын мал аж ахуйн салбар латин америкийн зарим орныхтой илүү төстэй ч хур тунадас багатай, эрс тэс уур амьсгалтай. Тиймээс өөрсдийн нөхцөл байдалд зохицсон шийдлийг олох нь чухал. Эрчимжүүлсэн мал аж ахуй нь ус их шаарддаг. Усалгаатай мал аж ахуй өртөг зардал их учраас бүгдэд нь биш зарим бүсэд л хөгжүүлэх боломжтой. Харин нүүдлийн мал аж ахуй нь илүү ирээдүйтэй” гэв. Уг нь Засгийн газрын зорилт ч үүнд чиглэж эхэлсэн. ХХААХҮ-ийн сайд Б.Батзориг “Засгийн газраас бэлчээрийн мал аж ахуй зонхилсон, тариалангийн бүс болон хот суурин газраа түшиглэж эрчимжсэн мал аж ахуй хөнгөн хүнсний үйлдвэрээ сэргээхээр зорьж байна. Мал аж ахуйн бүс нутаг нь тодорхой, гурван сая иргэнээ экологийн цэвэр хүнсээр хүртээмжтэй хангасан, экспортын чиг баримжаатай хөдөө аж ахуйг хөгжүүлэх бодлого баримталж байна” гэв. Манай улс ийнхүү бэлчээрийн мал аж ахуйг голчлон хөгжүүлэхээр зорьж байгаа ч эрх зүйн зохицуулалтгүйгээс болж, цагийн эрхээр тулгарч буй сорилт, бэрхшээлийг шийдэж чадалгүй олон жил боллоо. Бэлчээрийн тухай хууль дөрвөн УИХ дамнасан ч одоо хүртэл батлагдаагүй. Харин ирэх намрын чуулганаар хэлэлцэж, батлах болов уу гэсэн найдлага байна.


Уг хуульд малаас татвар авах замаар бэлчээрийн даацыг зохицуулах тухай заалт орсныг ХХААХҮЯ-ны төрийн нарийн бичгийн дарга Д.Энхбат мэдэгдэв. Өмнө нь хэрэгжиж байсан малын хөлийн татварыг сэргээх нь зүйтэйг малчид ч өөрсдөө хэлдэг. Гэхдээ зөвхөн татвараар бэлчээрийн даацыг зохицуулах боломжгүй. Тиймээс малчид өөр хоорондоо зохицох нь хамгийн сайн арга гэдгийг Уганда улсын төлөөлөгч хэлж байлаа. НҮБ-аас 2030 он хүртэл хэрэгжүүлэх тогтвортой хөгжлийн зорилтуудыг баталсан. Улс орнууд бүхий л салбартаа байгальд ээлтэй атлаа иргэдийн орлого, амьжиргааг сайжруулах тогтвортой бодлого хэрэгжүүлэхээр зорьж байна. Харин монголын эдийн засгийн тулгуур салбар болох мал аж ахуйд одоо хүртэл тогтвортой бодлого хэрэгжиж эхлээгүй байгаа нь харамсалтай. Цөлжилт хурдацтай явагдаж, бэлчээр жил ирэх тусам доройтож, малчдын амьдрал улам уруудсаар байхад төрийн бодлого дэндүү удаан мөлхөж байна. Хэдийгээр эрчимжсэн мал аж ахуйг сэргээх, малын эрүүл мэндийг сайжруулах, экспортыг дэмжих зэрэг олон хөтөлбөр хэрэгжүүлж буй ч хоорондоо уялдаа холбоогүйгээс үр дүн нь төдийлэн мэдрэгдэж чадахгүй өдийг хүргэлээ.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Galaxy S10 VS iPhone XS Max

 0 сэтгэгдэл


Samsung шинэ загварын гар утсаа өрсөлдөгч Apple-ийн шинэ бүтээгдэхүүнээс хэдхэн сарын дараа зах зээлд танилцуулав. Аль нь илүү вэ?

Samsung Galaxy S10 нь дотроо S10e (esseniial), S10, S10+, S10 5G гэсэн дөрвөн өөр загвартай. гуравдугаар сараас худалдаанд гарах эхний гурав дотроо S10+ нь шилдэг

Гурван өөр дивайсаас бүрддэг нэг бүл тренд болсон өнөө цагт S10e, S10, S10+ нь Apple-ын iPhone XR, XS, XS Max-д барьж буй Samsung-ын хариу юм. Galaxy “S ten”, iPhone “ten S” гэх мэт нэршил ижил төстэй ч хоёр үйлдвэрлэгчээс хэрэглэгчийн хэтэвчний араас хөөцөлдөх өрсөлдөөнд ноцтой зарим ялгаа бий.

Хийц дизайн, зургийн чанар

Дээд ангиллын утсанд гэрэл зургийн чанар чухал ач холбогдолтой. Samsung компани S10+ загвараа ар талын гурван камертай хийжээ. Нэг нь ойрын зайн стандарт зураг авах зориулалттай бол нөгөөх нь арай том өргөн өнцгийн зураг дарахад тохиромжтой. Харин iPhone хоёрхон арын камертай нь дутагдал юм шиг санагдаж болох. Хэрэг дээрээ камерын линз зургийн чанарыг тэр бүр тодорхойлж чаддаггүй. Тэгээд ч Apple техник үзүүлэлтэд “тооноос чанарыг эрхэмлэдэг”. Юутай ч гурван линз нь креатив нэгэнд хоёроос илүү боломж.  S10+ лут 6.4 инчийн дэлгэцтэй бол iPhone XS Max-ынх үл ялиг том 6.5 инч. Нүүрэн талын камерыг дэлгэцнээ хэрчлээс гаргаж байрлуулсан, сүүлийн үед стандарт болоод буй iPhone шийдлийг Samsung ашигласангүй. S10+ загварын нүүрэн талын камер урьд нь тохиолдож байгаагүй, “нүхлэсэн” байрлалтай. Ийм шийдэл дэлгэцийг тэгш хэмгүй болгосон ч ашигтай талбайг нь ихэсгэж өгчээ.

Apple утасныхаа дэлгэцэнд том хэрчлээс гаргасны учир нь дивайсын аюулгүй байдал, нууцлалын төлөө дотор талд царай таних дэвшилтэт төхөөрөмж суурилуулсных. Хэвийн ажиллахын тулд хэд хэдэн сенсор шаарддаг FaceID технологи нь дэлгэцийн зарим хэсгийг золигт гаргахаас аргагүй болгож байгаа юм.

Samsung аюулгүй байдлыг орхиогүй. Гэхдээ тус компанийн хурууны хээ уншигч дэлгэцийнхээ шууд ард байрладаг. Хэрэглэгчийн хурууг танихдаа хэт авиа ашигладаг ийм уншигч уламжлалт сенсороос илүү найдвартай хэмээн Samsung тайлбарлаж байна.

Учир ойлгомжтой: Хурууны хээ уншигч ашиглаж дэлгэцийн ашигтай талбайг ахиу үлдээх үү, царайгаа таниулахын төлөө хэсэг пикселийг үгүй хийх үү гэдгээ сонго.

Чадвар, хурд хүч

Galaxy S10+, iPhone XS Max аль аль нь утасгүй цэнэглэх чадвартай. Гэвч Samsung-ынх өөр бусад дивайсыг алсаас цэнэглэдэг бонустай. Онолын хувьд хэрэглэгч S10+ утсаа дээр нь байрлуулж байгаад найзынхаа iPhone-ыг цэнэглэж өгч болно гэсэн үг. Гэхдээ Samsung компани уг функцийг чихэвч, ухаалаг утас гэх мэт аксессуар цэнэглэхэд ашиглахыг зөвлөж байна.

Samsung-ын загвар дижитал контент хадгалах багтаамжаараа аваргын титмийг авлаа. S10+ загварын дотоод багтаамж нэг терабайт буюу iPhone XS Max-ын их багтаамжтай хувилбараас хоёр дахин их. Дээр нь S10+ загвар 512 гб хүртэл багтаамжтай SD карт дэмждэг тул нийт багтаамжийг нь Apple-ын манлай загварынхаас гурав дахин ихэсгэх бололцоотой.
Дөнгөж зарлаад буй Samsung-ын шинэ загварын ажиллагааны хурдыг одоогоор iPhone-той харьцуулах аргагүй. Apple-ын загвар өөрийнх нь бүтээл болох зургаан тооцоолох цөм бүхий А12 Bionic чиптэй бол Samsung-ынх найман тооцоолох цөмтэй. Гэхдээ iOS үйлдлийн системтэй нягт интеграцчилагдсан. Apple-ын тусгай хийц бүхий цахиур чип ихэнхдээ цаасан дээр сүртэй харагддаг өрсөлдөгчдийнхөө процессороос давуу ч байж болно.

Дүгнэлт

Юутай ч өрсөлдөгчдийн манлай загвар аль аль нь хэрэглэгчээс даалгах ямар ч ажлыг нугалж чадна. Алийг нь ч худалдаж авсан манай гарагийн хамгийн хүчирхэг утасны нэгийг авч буй хэрэг.


A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Бодлого тодорхойлогчид хүү өсгөх асуудлыг бүрхэг үлдээв

 0 сэтгэгдэл

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

2019 оны эдийн засгийн гол эрсдэл: валютын ханш

Алтны тушаалт хумигдахаар байгаа нь валютын ханшид эрсдэл дагуулж мэдэхээр байна

 0 сэтгэгдэл


Монголын хөрөнгийн биржид бүртгэлтэй компаниуд ногдол ашиг тараах болсноо дор бүрнээ энэ долоо хоногт мэдэгдэж, урьд өмнө байгаагүй хамгийн олон компани 2018 оны цэвэр ашгаасаа хувьцаа эзэмшигчээ баярлуулахаар шийджээ. 2017 онтой харьцуулахад компаниуд өнгөрсөн онд багагүй ашигтай ажиллаж, бизнесийн үйл ажиллагаа нь эргэн сэргэсэн гэдгийг энэхүү үйл явдал нэг талаар гэрчилнэ. Хэдий тийм боловч макро эдийн засгийн орчин бүхэлдээ сайжирсан юм алга. Төлбөрийн тэнцэл алдагдалтай хэвээр байна. Бизнесийн орчныг авч үзвэл, нөхцөл байдал дээрдсэн гэхээр зүйл ядмагхан. Дэлхийн банкны судалгаанаас харахад, манай улсын бизнесийн орчин өнгөрсөн онд 12 байраар ухарчээ.

Үндэсний статистикийн хорооноос сар тутам гаргадаг нийгэм, эдийн засгийн ээлжит тайлангаас 2018 оны дүр зураг тодхон харагдах аж. Өнгөрсөн онд манай улсын ДНБ 6.8 хувиар өсөж, Азийн хөгжлийн банк болон дэлхийн банкны таамгаас дээгүүр үзүүлэлттэй гарсан. Өсөлтийн суурь нь уул уурхайн салбар болсон. Тухайлбал, нүүрсний экспорт болон үнэ нэмэгдсэн нь эдийн засагт эерэг өсөлт авчирсан байна. Тэгвэл энэ оны эдийн засгийн төлөв байдлыг Засгийн газар мөн л нааштай төсөөлж, найман хувиар зурагласан билээ. Харин олон улсын санхүүгийн донор байгууллагууд манай улсын эдийн засгийн өсөлтийг үүнээс доогуур буюу 6-7 хувиар таамаглав. Дэлхийн банк, азийн хөгжлийн банкны зүгээс ОУВС-гийн хөтөлбөр үргэлжлэн хэрэгжиж байгаа тул өсөлтийг нэлээд өндөр таамагласнаа дурдсан юм.

2019 оны төсөв, мөнгөний бодлогын эрсдэлийг валютын ханш хэмээн эдийн засагч Ж.Дэлгэрсайхан тодорхойлсон. Гурван эдийн засагч тутмын хоёр нь валютын ханшийн өсөлтийг эрсдэлд тооцож байна. Монголбанкны зарласан албан ханшаар ам.доллар пүрэв гарагийн байдлаар 2635 төгрөгтэй тэнцлээ. Уг нь төгрөгтэй харьцах ам.долларын ханш энэ он гарснаас хойш ялимгүй суларч эхэлсэн ч манай улсын гадаад өрийн хэмжээ 23.5 тэрбум ам.доллараар хэмжигдэж байгаа нь өөдрөг төсөөллийг үгүйсгэх ээлжит тайлбар болж буй.

Валютын ханшийн өсөлтийг тогтворжуулахад валютын албан нөөцийн үүрэг, оролцоо хамгийн их байдаг. Хүлээлтийг валютын нөөцөөр удирдах нь бий. Гэхдээ манайх шиг гадаад өрийн дарамт ийм өндөр улсад дан ганц валютын нөөцөөр ханшийг тогтоон барих гэж оролдох өөрөө эрсдэл гэдгийг эдийн засагч Ц.Батсүх хэлж байсан удаатай. Ийм хүнд нөхцөлд гадаадын шууд хөрөнгө оруулалтыг нэмэгдүүлж, хүлээгдэж буй мега төслүүдээ эдийн засгийн эргэлтэд оруулснаар ханшийн эрсдэлийг хаах боломжтойг тэрбээр тайлбарласан юм.

Монгол Улсад шууд орох валютын урсгалд “Оюутолгой” төслийн хоёр дахь шатны хөрөнгө оруулалтыг эс тооцвол хязгаарлагдмал байна. Эдийн засаг сэргэж буйтай холбоотойгоор өнгөрсөн онд зээл олголт 24 хувиар өссөн. Импортын хэмжээ 5.9 тэрбум ам.долларт хүрч, 2017 онтой харьцуулахад 36 хувиар нэмэгджээ. Эдийн засаг тэлэхтэй зэрэгцээд валютын эрэлт өссөн байна. Эдгээр нь валютын ханш чангарахад нөлөөлсөөр.

Бизнесийн орчин өнгөрсөн онд 12 байраар ухарчээ

ОУВС-гийн хөтөлбөр эдийн засаг эерэг байх нэг хөшүүрэг боловч уг хөтөлбөрийн хүрээнд олгохоор шийдвэрлэсэн санхүүжилтийн гүйцэтгэл 400 сая ам.доллараар дутжээ. Төв банкны зүгээс өнгөрсөн оны турш гадаад валютын дуудлага худалдаагаар нийт 1.2 тэрбум ам.долларын валютын захад нийлүүлсэн байдаг.

Төгрөгийн ханшид үзүүлэх валютын ханшийн өсөлтөөс гадна төсвийн тэлэлт мөнгөний бодлогын орон зайг энэ онд хумиж мэдэхээр байгаа. Төсвийн зарлагыг 2020 оны сонгуулийн өмнө гэдэг утгаар түүхэнд байгаагүй өндөр дүнтэй баталсан. Үүнээс болж орлогын тасалдал үүссэн нөхцөлд төсвийн алдагдал үлэмж нэмэгдэх эрсдэл байгааг эдийн засагчид сануулсаар. Алт тушаалтыг өмнөх жилүүдтэй харьцуулахад энэ онд бас л буурах эрсдэл хүлээж байна. Өнгөрсөн онд 22 тонн алт худалдан авсан төв банк энэ онд хэчнээн тонныг авах нь эргэлзээ үүсгэжээ. Улсын гадаад валютын албан нөөцийг 2014 оноос зузаатгаж эхэлсэн ашигт малтмалын нөөц ашигласны төлбөрийг 2.5 хувь бус хуучнаар нь буюу таван хувиар энэ оноос мөрдөхөөр болсон. Үүнийг төв банкны алт тушаалт эрс буурахад нөлөөлнө гэж эдийн засагч Ч.отгочулуу үзэж байна.

“Эрдэнэс Тавантолгой” компани 800 гаруй тэрбум төгрөгийн ашигтай ажиллаж, үүнийхээ 10 орчим хувийг ногдол ашиг болгон иргэдэд тараахаа урьдчилсан байдлаар зарласан. Монгол Улсын экспортын 40 хувийг дангаар бүрдүүлж буй нүүрс өмнөд хөршийн зах зээлд эрэлттэй, үнэ өндөр хэвээр байна. Эдийн засагт 2018 онтой харьцуулахад илүү өсөлт гарах боломж, нөхцөл бүрдэж байгааг нүүрсний экспорт болон Хятадын зах зээлтэй холбон эдийн засагч Л.Наранбаатар тэмдэглэсэн юм. Хэрэв төсөвт төсөөлснөөр нүүрсний экспортыг 42 сая тоннд хүргэж чадвал эдийн засаг 2018 оны амжилтаа хадгалах боломж байна. Гэхдээ тоон үзүүлэлтээс гадна “Эрдэнэс Тавантолгой” компани нэг тонн нүүрсээ 70 бус 100 ам.доллараар  экспортолж чадвал энэ нь эдийн засаг тогтвортой нэг хөшүүрэг аж.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

АНУ юанийн ханшид шахалт үзүүллээ

 0 сэтгэгдэл