A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/1955/

Ээлжит чуулганаар 30, ээлжит бусаар хуралдвал дөрвөн асуудал хэлэлцэнэ

Өрсөлдөөний хууль монополь компаниудад хамаатай

Ээлжит чуулганаар 30, ээлжит бусаар хуралдвал дөрвөн асуудал хэлэлцэнэ
 0 сэтгэгдэл

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/1955/


Бусад гэсэн ангилалтайгаа нийлээд хаврын чуулганаар нийт 30 асуудал хэлэлцэхээр УИХ-ын даргын дэргэдэх зөвлөл баталжээ.

Сар шинийн өмнө завсарласан намрын чуулган эхлэхдээ 24 асуудал хэлэлцэхээр жагсаагаад ердөө зургаагийнх нь ард гарсныг харахад дээрх төлөвлөгөө хэт бадрангуй байж болох. Гэхдээ улс төрийн орчин дахь талцал, хуваагдал нэг талдаа гарсан гэж тооцвол стандарт төлөвлөгөө. Хэлэлцэхээр жагсаасан асуудлуудыг задалж харвал энэ удаагийн УИХ бүрэн эрхээ хэрэгжүүлж эхлэхдээ л төлөвлөсөн, зарим нь бүр хэд хэдэн парламент дамжин уламжлагдан ирсэн асуудлууд ч байна. Тухайлбал, үндсэн хууль, Сонгуулийн тухай хуулиуд, улс төрийн намын, Засаг захиргаа нутаг дэвсгэрийн нэгж, түүний удирдлагын тухай гэх мэт ээлжит чуулган бүрээр эчнээ танил болсон төслүүд бий. Харин Нийслэлийн эрх зүйн байдлын тухай хуулийн төсөл хэлэлцэх асуудлын жагсаалтад багтаагүй байна.

1994 онд баталсан, 25 жилийн өмнөх эрх зүйн баримт 1.3 сая хүн амтай нийслэл хотод зохицуулалтын чадвараа алдсан хэмээн үзэж нэмэлт, өөрчлөлт оруулахаар өмнөх парламентын боловсруулсан хуулийн төсөл бий ч энэ удаад хойш тавьж байгаа бололтой.

Харин үндсэн хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах асуудал цаг хугацааны хувьд тун шахуу болчихлоо. Үнэхээр гишүүд үндсэн хуулийн өөрчлөлтийг хийе гэж шийдвэл зохион байгуулах бололцоо бүрэн барагдчихаагүй. Ирэх оны сонгуулийг зургадугаар сарын хоёрдугаар хагаст болно гэж тооцвол энэ УИХ-д үндсэн хууль батлах хугацаа 2020 оны нэгдүгээр сарын 15 хүртэл байна гэсэн үг. 1992 оны шинээр баталсан үндсэн хуулийг Ардын их хурлын 430 төлөөлөгч 60 хоног хэлэлцэж, баталсан гэдэг. Тэгвэл олон жил яригдсан энэ удаагийн цөөн өөрчлөлтийг УИХ-ын 75 (ирэх зургадугаар сард хэнтийн нөхөн сонгуулийг зохион байгуулчихвал 76) гишүүнд хоёр удаагийн ээлжит чуулганы хугацаа байна гэсэн үг. Асуудлын гол нь энэ өөрчлөлтийг хийх хүсэл эрмэлзэл буй эсэхэд л байгаа юм. Харин бизнес эрхлэгчдийн дунд хүлээлт үүсгээд буй татварын багц хуулиуд болох аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татвар, хувь хүний орлогын албан татварын хуулиудад хаврын чуулганд нэмэлт, өөрчлөлт оруулна гэж төлөвлөсөн байна. Сангийн сайд Ч.Хүрэлбаатар эрх тэгш бизнесийг дэмжсэн татварын тогтолцоог бий болгохоор зорьж буй уг төсөл хууль болж гарахгүй бараг хоёр жил болж буйн буруутнаар УИХ-ыг нэрлэсэн. Тэгвэл уг багц төслийг хэлэлцэх асуудлын дарааллын дундуур эрэмбэлжээ.

Өн олон нийтийн анхаарал, зарим талаараа шүүмжлэл дагуулдаг Зөрчлийн тухай хууль, Захиргааны ерөнхий хуулиудыг мөн хэлэлцэх асуудлын жагсаалтад багтаажээ.

Ээлжит бус чуулган хуралдвал ЗХЖШ-ын даргыг томилно

Одоо үйлчилж буй хуулиар шударга өрсөлдөөний тухай хуулийн төслийн нэрийг өөрчилж, агуулгад нь зарим өөрчлөлт оруулахаар болсон байна. Нэрээс нь шударга гэдэг үгийг хасаж, ерөнхийд нь өрсөлдөөний тухай хууль гэж нэрлэжээ. Онолын хэллэгээр зах зээлд дангаараа ноёрхож буй аж ахуй нэгжийг монополь, хэсэг бүлгээрээ бол олигополь гэж нэрлэдэг. Монополь гэж ямар аж ахуйн нэгжийг хэлэх, түүний үйл ажиллагааг яаж зохицуулах, хэрэглэгчдийн эрх ашгийг зөрчиж хэт их ашиг олсон тохиолдолд ямар арга хэмжээ авах талаар өрсөлдөөний тухай хуулийн төсөлд илүү нарийн тусгасан аж.

Гэхдээ энэ нь цоо шинэ төсөл биш бөгөөд 2009 онд анх С.Бямбацогт нарын гишүүд санаачилж байсан юм. Засгийн газар 2019 оныг “Эх оронч худалдан авалтыг дэмжих жил” болгон зарласан. Тэгвэл Эх оронч худалдан авалтын тухай хуулийн төслийг Засгийн газар санаачилж, улмаар хаврын чуулганаар хэлэлцэхээр болж байна. Монгол Улс төсвийн хөрөнгөөр 2017, 2018 онд тус тус 1-1,2 их наяд төгрөгийн худалдан авалт хийснээс 40 гаруй хувь нь дотоодын үйлдвэрлэл эрхлэгчдэд очсон байна гэж УИХ-ын дарга Г.Занданшатар /ЗГХЭГ-ын дарга байхдаа/ хэлж, уг төслийг өөрөө экс спикер М.Энхболдод өргөн барьж байсан юм.

УИХ-ын даргын дэргэдэх зөвлөл битүүний өдөр хуралдаж, дээрх жагсаалтыг баталсан. Шинэ спикер Г.Занданшатар ээлжит бус чуулганыг товлохоор хуралдаж байгаагаа хэлсэн ч, даргын зөвлөлөөс ямар нэгэн хугацааг товлосонгүй.

Харин ээлжит бус чуулган хуралдуулах тохиолдолд ямар төслүүд хэлэлцэх шаардлагатай байгааг тэрбээр дурдсан юм. Тэрбээр хэрэв ээлжит бус чуулган хуралдвал дөрвөн асуудал хэлэлцэхээр захирамждаа тусгах бололтой.

Үүнд тендерийн буюу төрийн өмчөөр бараа, үйлчилгээ худалдан авах, татварын багц хуулийн төсөл буюу ээлжит чуулганы дараалалд мөн багтсан ААНОАТ, ХАОАТ-ын хуулиудыг нэрлэсэн юм. Түүнээс гадна өнөөдрийг хүртэл бараг дөрвөн сарын хугацаанд эзэнгүй байгаа Зэвсэгт хүчний жанжин штаб (ЗХЖШ)-ын даргын томилгоог ээлжит бус чуулганаар хэлэлцэж магадгүй байна. Сүүлийн үед цэрэг, армийн салбарт гарч буй олон асуудал олны анхаарлыг татаж буй бөгөөд, үүнийг жанжин штаб удирдлагагүй байгаатай холбох шүүмжлэл ч бас бий юм.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Шинэ арванд Монголын гадаад бодлого хааш чиглэх вэ

 0 сэтгэгдэл
  • ШХАБ-д элсэх асуудал ирэх арванд олны анхаарлыг татсан хэвээр байх болно
  • Хүйтэн дайн дууссаны дараа АНУ цорын ганц хэт супер гүрэн болсон бол одоо АНУ бүгдийг мэддэг үе өнгөрч, олон туйлт харилцаанд шилжиж байна. Улсын гадаад бодлого ч үүнийг дагаад мэдрэмжтэй байх нь зүй
  • Бидэнд мөнхийн хоёр хөрш бий. Энэ бол манай гадаад бодлогын тэргүүлэх чиглэл ямагт байх болно

2020 он гарахтай зэрэгцэн улс орон бүр ирэх аравны төлөвөө тодорхойлж, таамаг юугаа уралдуулж байна. Тэгвэл айсуй арванд манай улсын гадаад бодлогод ямар өөрчлөлт орж, ямар өнгө аяс давамгайлах бол. Өнгөрсөн жилүүдэд улс орны бүхий л салбарт явуулж ирсэн бодлогод ололт амжилтаасаа илүү алдаа нь давамгайлсан гээд дүгнэчихэд буруудсан болохгүй. Гэхдээ хаа очиж Монгол Улсын гадаад бодлого маш зөв явж ирсэн гэдэгтэй судлаачид санал нэгддэг. Манай улс 1990-ээд оноос өмнө социализмын үзэл суртал нэвт шингэсэн гадаад бодлого баримталдаг байлаа. Харин нийгэм өөрчлөгдсөний дараа буюу 1994 онд гадаад бодлогын үзэл баримтлалд цоо шинэ зүйл орж ирсэн юм. Өөрөөр хэлбэл, улсын гадаад бодлогын зорилго нь “Монгол Улсад хүмүүнлэг, иргэний ардчилсан нийгэм байгуулах гадаад таатай нөхцөл бүрдүүлэх” хэмээн өөрчлөгдсөн бол чиглэлээ “Хоёр хөрштэйгөө тэнцвэртэй харьцах” хэмээн тодорхойлжээ. Мөн өрнө, дорнын өндөр хөгжилтэй орнуудтай бүх талаар хамтын ажиллагаагаа хөгжүүлж, гуравдагч хөршийн бодлого хэрэгжүүлнэ гэх зэрэг гадаад бодлогын хамгийн чухал суурь зарчмуудаа энэ үед тодорхойлсон юм. “Гадаад бодлогын гол тулгуур багана нь АНУ байна” хэмээн эрх барьж байсан нам мөрийн хөтөлбөртөө тусгасан үетэй харьцуулбал хоёр хөрштэйгөө эв найрамдалтай зэрэгцэн оршихгүйгээр юунд ч хүрэхгүй гэдгийг ойлгосон нь том дэвшил байлаа. Хэдийгээр ололт, амжилт их байсан ч улсын эрх ашигт харшилсан, гадаад бодлогын нэгдмэл, залгамж чанарыг үгүйсгэсэн санаачилга гарч байсныг Хүмүүнлэгийн ухааны их сургуулийн Олон улсын харилцаа, нийгэм судлалын сургуулийн захирал, судлаач Д.Уламбаяр сануулсан юм. “2015 онд Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдорж Монгол Улс байнга төвийг сахих санаачилга гаргасан бөгөөд үүнийгээ НҮБ-ын индэр дээрээс мэдэгдсэн. Энэ бол гадаад бодлогод гарсан маш ноцтой үзэгдэл. Байнга төвийг сахина гэдэг маш идэвхгүй гадаад бодлого явуулна гэсэн үг. Мөн батлан хамгаалах болон эдийн засгийн чадавхаа бие дааж шийднэ. Үүнээс гадна аль нэг улстай түншлэлийн харилцаа тогтоож болохгүй. Энэ нь бусад улстай байгуулсан стратегийн түншлэлийн гэрээнд харшилна. НҮБ-ын энхийг сахиулах ажиллагаанд ч цэрэг оруулж болохгүй. Аль нэг улс бүс нутгийн энх тайван, аюулгүй байдалд заналхийлбэл чимээгүй л байна гэсэн үг. Үндсэн хуульд Монгол Улсын гадаад бодлогын үндсийг УИХ тогтооно гэж заасан. Гэтэл УИХ-аар шийдэлгүй, ҮАБ-ын зөвлөмж гаргаад НҮБ-ын индэр дээр зарлана гэдэг байж болшгүй зүйл” хэмээн тэрбээр хэлсэн. Өнгөрсөн 30 жилд бид гадаад бодлого дээрээ ийнхүү алдаж, онож иржээ. Тэгвэл айсуй арванд Монгол Улс гадаад бодлогодоо юунд анхаарах ёстой бол. Олон улсын харилцаа асар хурдтай өөрчлөгдөж байна. Хүйтэн дайн дууссаны дараа АНУ цорын ганц хэт супер гүрэн болсон бол одоо АНУ бүгдийг мэддэг үе өнгөрч, олон туйлт харилцаанд шилжиж байна. Улсын гадаад бодлого ч үүнийг дагаад мэдрэмжтэй байх нь зүй. Гэхдээ гадаад бодлогын үндсэн зарчим ойрын ирээдүйд өөрчлөгдөхгүй байх. Бидэнд мөнхийн хоёр хөрш бий. Энэ бол манай гадаад бодлогын тэргүүлэх чиглэл ямагт байх болно. Дээр нь гуравдагч хөршийн бодлогоо ч явуулах учиртай. Хамгийн гол нь үүний тэнцвэрийг зөв барих нь чухал. Түүнчлэн бид дипломат албандаа мэргэшсэн хүмүүс томилохын чухлыг судлаачид байнга сануулдаг. Дипломат албанд энэ зарчим алдагдсанаар Монголын диломатчид ёс бус зүйлд удаа дараа холбогдож, улсын нэр хүндийг унагасаар буйд анхаарах цаг болжээ. Эцсийн эцэст гадаад бодлого, гадаад харилцаа гэдэг хувь хүнээс ч хамааралтай байдгийг бодолцоход илүүдэхгүй байх. Түүнчлэн ирэх арванд ШХАБ-д элсэх асуудал олны анхаарлыг татсан хэвээр байх болно. Байнга маргаан дагуулдаг энэ сэдвийн талаар Д.Уламбаяр доктор “Бид Шанхай гэдэг нэрнээс л айгаад байна. Хэрэв Иркутскийн хамтын ажиллагааны байгууллага гэдэг нэртэй байсан бол монголчууд ингэж болгоомжлохгүй л болов уу. ШХАБ-д элсчихээр л Хятадын колони болчих юм шиг ойлголтоосоо салах цаг болсон. Тиймээс ирээдүйд ШХАБ-д элсэх чиглэл барих хэрэгтэй” хэмээн үзэл бодлоо илэрхийлж байлаа. Харин МУИС-ийн Олон улсын харилцаа, нийтийн удирдлагын сургуулийн дэд профессор, доктор Ж.Баттөр “ШХАБ-аас зохион байгуулаад хийчихсэн дэд бүтцийн томоохон төсөл байдаггүй. ШХАБ бол хамгийн гол нь аюулгүй байдал, цэргийн болон терроризмын эсрэг үйл ажиллагаа явуулдаг л байгууллага. ШХАБ-д элсэхгүй байснаар томоохон төслүүдээс хоцорно гэдэг өрөөсгөл. Монгол Улс ямар ч амлалт, ойлголцол хийгээгүй байхад зүгээр элсэж орчихоод үүрэг хүлээж, татвар төлөх юм бол элсэх шаардлага байна уу. Бид хөршүүдтэйгээ төвийг сахих бодлого баримтлаад, ажиглагчийн байр суурьтай явахад, өөрөөр хэлбэл ШХАБ-д элсэхгүй байсан ч алдах зүйл байхгүй” хэмээн байр сууриа илэрхийлсэн юм. Тиймээс ойрын 10 жилд ШХАБ-д элсэх, эсэх асуудал манай гадаад бодлогын гол сэдэв байх нь гарцаагүй. 

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Халдашгүй байдлын дэд хороо хууль зөрчив

 0 сэтгэгдэл
  • Б.Жаргалсайхан: Мөрдөн байцаалтын материал, бичлэг яагаад задарсныг шалгана 
  • Ерөнхий прокурорын хүсэлтийг дэд хороо дэмжвэл энэ долоо хоногт чуулганаар шийдвэрлэнэ


УИХ-ын гишүүн Н.Номтойбаярын бүрэн эрхийг түдгэлзүүлэх тухай Ерөнхий прокурорын хүсэлтийг парламент энэ долоо хоногт шийдвэрлэнэ. УИХ-ын гишүүний халдашгүй байдлын дэд хороо ерөнхий прокурорын хүсэлтийг дэмжвэл Төрийн байгуулалтын болон Хууль зүйн байнгын хороогоор хэлэлцэж, нэгдсэн чуулганд оролцсон гишүүдийн нууц санал хураалтаар эцэслэх юм. Өнгөрсөн баасан гарагт ерөнхий прокурор Б.Жаргалсайхан хүсэлт хүргүүлсэнтэй холбогдуулан УИХ-ын гишүүний Халдашгүй байдлын дэд хороо хаалттай хуралдан мэдээлэл сонссон. Гэвч шийдвэр гаргах боломжгүй гэж үзэн хурлыг хойшлуулсан юм. Тус хорооны гишүүн Д.Лүндээжанцан, Ч.Улаан нар гадаадад албан томилолтоор ажиллаж байгаа учир асуудлыг бүрэн бүрэлдэхүүнээрээ хэлэлцэх нь зүйтэй хэмээн үзсэн талаар Ц.Нямдорж мэдээлэв. Тэрбээр “Н.Номтойбаяр гишүүний бүрэн эрхийг түдгэлзүүлэх саналыг Халдашгүй байдлын дэд хороо гурван гишүүнтэйгээр хэлэлцэж бүрэн бүрэлдэхүүнээрээ шийдвэр гаргах нь зөв гэж үзэн хойшлууллаа. Д.Лүндээжанцан гишүүн Ерөнхий прокурорын санал ирэхээс өмнө, Ч.Улаан гишүүн дараа нь гадаад явсан учраас тэр хоёр хуралд оролцоогүй. Д.Лүндээжанцан энэ сарын 19-нд ирнэ,Ч.Улааныг дуудуулна, мөн хуралд Н.Номтойбаярыг оролцуулж тайлбар авна” гэв. Харин түүнээс УИХ-ын гишүүнийг түдгэлзүүлэх санал тавьснаас хойш ажлын хоёр хоногт шийдвэрлэх хуулийн заалт зөрчигдөх талаар тодруулахад “Хоёр гишүүнийг томилолтоор явсан үеэр хүсэлт ирүүлснээс болж хууль зөрчих нөхцөл байдалд хүргэлээ” гэсэн юм. Ерөнхий прокурорын хүсэлтийг өнгөрсөн пүрэв гарагт УИХ хүлээн авсан гэж тооцвол ажлын хоёр өдөр нь өнгөрсөн долоо хоногт дууссан байна. Гэвч Н.Номтойбаяр гишүүний эрхийг түдгэлзүүлэх асуудлыг Халдашгүй байдлын дэд хороо өнөөдрөөс эхлэн хэлэлцэнэ. Улмаар тус дэд хорооны шийдвэрийг үндэслэн Төрийн байгуулалтын болон Хууль зүйн байнгын хороогоор хэлэлцэж нэгдсэн чуулганд оролцсон гишүүдийн нууц санал хураалтаар эцэслэх юм. Н.Номтойбаяр гишүүнийг ямар хэрэгт холбогдуулан шалгаж, бүрэн эрхийг нь түдгэлзүүлэх болсныг ерөнхий прокурор, дэд хорооны гишүүд нууцын зэрэглэлтэй учраас мэдээлэх боломжгүй гэсэн. Харин ерөнхий прокурор Б.Жаргалсайхан сэтгүүлчдийн асуултад хариулах үеэрээ “Номтойбаяр гишүүний зодоон хийсэн хэрэгт хэрэг бүртгэлт, мөрдөн байцаалтын ажиллагаа явуулж байгаа. Харин мөрдөн байцаалтын явцад хэргийн нууцлалтайгаар бичиж авсан нотлох баримт яагаад задарсан бэ гэдгийг шалгана” хэмээсэн нь УИХ-ын гишүүний бүрэн эрхийг түдгэлзүүлэх нэг үндэслэл болж байгааг илэрхийлсэн. Мөн УИХ-ын гишүүн Н.Номтойбаярыг ХНХ-ын сайдаар ажиллаж байхдаа Хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих сангийн хөрөнгийг зүй бусаар зарцуулсан гэж АТГ-аас шалгаж буй. Энэ хэрэгтэй холбогдуулан эгүүлэн татах бас нэг үндэслэл гарсан байх талтай. 







A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

АНУ, Хятад худалдааны анхан шатны эвлэрлийг үзэглэв

 0 сэтгэгдэл
  • Гэрээг үзэглэсэн өдөр АНУ-ын конгрессын төлөөлөгчдын танхим Трампт үл итгэх асуудлыг сенатад оруулах шийдвэр гарсан

АНУ, Хятад хоёр өргөн хэмжээний худалдааны гэрээний эхний үе шат хэмээн нэрлэсэн баримт бичигт гарын үсэг зурлаа. Гэвч Бээжинтэй эдийн засгийн харилцааны хуудсыг шинээр бичих Ерөнхийлөгч Трампын оролдлого үүнээс цааш хэр хол явах нь тодорхойгүй байна. Саяын тохиролцоогоор Хятадын тал Америкийн технологи ба компанийн нууцыг хулгайлах явдлыг даран зогсоох, валютын арга механизм ашиглан давуу байдал олж авахаас татгалзах үүрэг хүлээв. Түүнчлэн АНУ-тай хийж буй худалдааг тэнцвэржүүлэх зорилгоор 200 тэрбум ам.долларын бараа худалдан авахаар болсон байна. Талууд амлалтыг хэрхэн хэрэгжүүлж байгааг хянах систем бий болгох асуудлыг гэрээнд тусгажээ. Цагаан ордны зүүн танхимд болсон ёслол хоёр их гүрний дунд сүүлийн хэдэн жил үзэгдээгүй нөхөрсөг байдалд болов. Гурван жил үргэлжилсэн худалдааны хэрүүл маргаан дэлхийд тэргүүлэх хоёр эдийн засгийн өсөлт, хөрөнгө оруулалтад сөргөөр нөлөөлсөн. Ноён Трамп гэрээг үнэлж “Энэ бол маш чухал, тэмдэглүүштэй үйл явдал. Магадгүй миний Ерөнхийлөгчид өрсөлдсөний гол шалтгаан. Бид хамтдаа хуучны буруу зүйлсийг зөв болгоно” гэжээ. Ёслолын үеэр Хятадын Ерөнхийлөгч Ши Жиньпиний илгээлтийг АНУ-ын талд уншиж сонсгов. Энд дурдсанаар хоёр тал санал зөрөлдөөнөө шийдэхэд хамтран ажиллаж чадахыг онцлоод гарын үсэг зурсан тохиролцоог “Хятад хийгээд АНУ, бүх дэлхийн хувьд сайн зүйл” хэмээн үнэллээ. Энэ мэдээний дараа S&P 500 индекс өдрийн арилжааны бүх цаг үеийн рекордыг эвдэхэд тун ойртсон хэмжээгээр өссөн байна. Гэрээг үзэглэсэн өдөр АНУ- ын конгрессын төлөөлөгч дийн танхим Трампт үл итгэх асуудлыг сенатад оруулах шийдвэр гаргасан бөгөөд худалдааны дайныг эвлэрлээр өндөрлөх найдвар төрүүлэв. Цагаан ордон өмнөх захиргааны үед эхлүүлсэн зарим хэлэлцээрийг сэргээхээ мэдэгдээд буй. Гэвч шинэ тохиролцоонд тусгагдаагүй зүйлсийг шүүмжлээд эхэлжээ. Тухайлбал, Хятадын төрийн дэмжлэгтэйгээр Америкийн компаниуд болон Засгийн газрын байгууллагуудыг хакердсан гэх сэжиглэл, капитализмыг бий болгож, компаниудаа олон улсад гаргахын тулд ихээхэн татаас олгож буй явдал зэргийг онцолж байна. Трампын захиргаа эдгээр асуудлыг хэлэлцээрийн дараагийн шатанд тусгана гэсэн авч тэр нь хэзээ эхлэх, аль хэр удах зэрэг нь тодорхойгүй. Үүний сацуу АНУ Хятадаас ирдэг импортод ногдуулсан тарифынхаа гуравны хоёрыг хэвээр хадгалж үлдэв. Энэ нь дараагийн хэлэлцээнд хөшүүрэг болно гэж Трамп мэдэгджээ. Ямартай ч бизнесийн бүлгүүд шинэ тохиролцоог баяртайгаар хүлээн авав. АНУ-ын Худалдааны танхим хоёр улс дараагийн шатны хэлэлцээг “аль болох түргэн эхлэх нь чухал” хэмээн мэдэгдсэн байна. 

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Өнчин ишиг хулгайлсан ч өршөөлгүй хорих ялаар шийтгэнэ

 0 сэтгэгдэл
  • Б.Пүрэвдорж: Малын хулгайтай тэмцэхийн тулд шоронжсон хууль батлахаас аргагүйд хүрлээ 
  • Галт зэвсэг, тусгайлан бэлтгэсэн тоног хэрэгсэл ашиглан мал хулгайлсан этгээдийн ялыг хүндрүүлэх саналыг дэмжсэнгүй


Мал хулгайлсан этгээдийг нийтэд тустай хөдөлмөр эрхлүүлдэг байсан бол өнөөдрөөс эхлэн Эрүүгийн хуулиар хорих ял оноохоор болов. Мөн найман бог, хоёр бодоос дээш тооны мал хулгайлсан бол хүндрүүлэх нөхцөлтэй найман жилийн ялаар шийтгэхээр хуульчиллаа. УИХ-ын чуулганаар малын хулгайн гэмт хэрэгтэй тэмцэх зорилгоор Эрүүгийн хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулах хууль болон хамт өргөн мэдүүлсэн Зөрчлийн тухай хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулах хуулийн төслүүдийг батлав. 2015 онд Эрүүгийн хуулийг батлахдаа хорин дөрвөн бог, найман бод хулгайлсан бол эрүүгийн хэрэг үүсгэн 2-8 жилийн ял оноох, хулгайлсан мал нь дээрх тоонд хүрээгүй бол хохирлыг барагдуулж, нийтэд тустай хөдөлмөр эрхлүүлэх заалт оруулсан нь малын хулгайн гэмт хэрэг өсөхөд нөлөөлжээ. Тухайлбал, Мал хулгайлах гэмт хэргийн гаралт 2016 оныг хүртэл тогтмол буурч байсан ч 2017 оноос огцом нэмэгдэж жилд 89.2 хувиар өсжээ. Тиймээс УИХ-ын 24 гишүүн хамтран Эрүүгийн хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах хуулийн төсөл санаачилсан юм. Олон тооны мал хулгайлсан, бусадтай бүлэглэсэн, машин механизм ашиглан үйлдсэн, улсын хилээр нэвтрүүлсэн, гойд ашиг шимт мал хулгайлсан болон онц ноцтой хохирол учруулан үйлдсэн бол хүндрүүлэх нөхцөлтэй гэж ялыг нэмэхээр боллоо. Онц ноцтой хохирол гэдэгт малчдын амин зуулга болсон малыг хулгайлсан бол хүндрүүлэх нөхцөл гэж тооцохоор болсон. Түүнчлэн гойд ашиг шимт мал гэж үүлдэр, омгийн мал сүргээс үржил, ашиг шимийн нэг буюу хэд хэдэн чанараар онцлог давуу болох нь баталгаажсан малыг тооцох юм. Харин хуулийн төсөлд мал хулгайлахдаа галт зэвсэг, тусгайлан бэлтгэсэн тоног хэрэгсэл ашигласан бол хүндрүүлэх нөхцөлд хамааруулахаар өмнөх хэлэлцүүлгээр тохирсон байсан ч байнгын хороогоор хэлэлцэх үед эл зарчмын зөрүүтэй саналыг гаргах гишүүн олдоогүй тул төсөлд тусгаж чадаагүй аж.Үүнийг шүүмжилж Ц.Даваасүрэн гишүүн “Сүүлийн үед мал хулгайлах гэмт хэргийн дийлэнх нь бэлчээр дээр нь буудаад маш богино хугацаанд үйлдэж байгаа. Энэ бол хүндрүүлж үзэж нөхцөл байсан ч хуулийн өөрчлөлтөөр хийж чадсангүй. Бид дутуу хууль гаргалаа. Дараа дахин үүнийг хуульчлах бас нэг ажил үлдэж байна” хэмээв. УИХ-ын гишүүдийн хөндсөн бас сэдэв нь хулгайчдын арга нарийсч, хуулийн цоорхойг ашиглан ял завшиж байгаа тухай байв. Тухайлбал, таван хүн бүлэглэн малын хулгайн гэмт хэрэг үйлдээд хэргийг шалгах явцад хасагдсаар ганц нь ял авч хүндрүүлэх нөхцөлөөс бултдаг аргад шилжсэнийг шүүмжилсэн. Үүнийг засах зохицуулалт ч дутуу үлдэж байгаа юм. Харин гишүүд малын хулгайчид олон тооны мал хулгайлаагүй зүйл ангиар ял завшиж байна гэдэгт санал нэгдэж Эрүүгийн хуульд заасан малын хулгайтай холбоотой нийтэд тустай хөдөлмөр эрхлэх шийтгэлийг хаслаа. Энэ заалтын оронд мал хулгайлсан л бол зургаан сараас таван жилийн ял оноох зохицуулалт хийж буй юм. Өөрөөр хэлбэл өнчин ишиг хулгайлсан ч хорих ялаар шийтгүүлэх хуулийн зохицуулалтай болов. УИХ-ын гишүүн Б.Пүрэвдорж энэ талаар тайлбарлахдаа “Хүний хөрөнгийг хулгайлсан этгээд нийтэд тустай хөдөлмөр нэрээр аймгийн төвд хэд хоног гудамж шүүрдэж байгаад суллагддаг. Үүнээс болж малаа алдсан иргэд маш их бухимдаж байгаа. Хөрөнгийг нь хулгайлсан этгээд хэд хэн хоногийн дараа чөлөөтэй болчихсон явж байгааг харахад бухимдахаас аргагүй. Тиймээс энэ заалтыг хасах нь хамгийн оновчтой хувилбар. Шоронжсон хууль баталлаа гэсэн яриа гарч байна. Малын хулгайтай ингэж л тэмцэхээс өөр арга үлдсэнгүй гэдгийг олон нийт ойлгох байх” гэсэн юм. Харин Зөрчлийн тухай хуульд гарал үүслийн гэрчилгээгүй мал, махыг худалдсан этгээдэд хариуцлага тооцох зохицуулалтыг оруулсан юм. Тус хуульд мал, мах бэлтгэлийн зориулалтаар гарал үүслийн гэрчилгээгүй мал тууварласан, эсхүл мал, мах тээвэрлэсэн бол хүнийг нэг зуун тавин нэгжтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгөөр, хуулийн этгээдийг нэг мянга таван зуун нэгжтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгөөр торгох заалт бий. Түүн дээр нэмээд мал, мах бэлтгэх газарт хулгайн мал худалдсан бол зөрчилд тооцож 1.5 сая төгрөгөөр торгох шийтгэл оногдуулах юм.