A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/2803/

Юанийн уналт Монголын өрхүүдэд тустай ч таваарын ханшид халтай

 0 сэтгэгдэл

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/2803/

Хятад “валютын дайн” өдөөв үү Эдийн засгийнх нь амин тэжээл болдог экспортоо харсаар суугаад унагахыг урд хөршийн удирдагчид хүссэнгүй. тиймээс юанийн ханшийн уналтаараа аНу-ын өндөр тарифыг нөхөж, худалдааны саадыг аль болох хөнгөхөн давахаар зорьж байна. Улмаар гадаад зах зээлд мөнгөн тэмдэгтийн нийлүүлэлтээ нэмэгдүүлж, оффшор юанийн ханшийг хүчээр сулруулаад байна. Өнгөрсөн даваа гарагт олон улсын зах зээлд ам.доллартай харьцах юанийн ханш (оффшор) огцом унаж, сүүлийн арван жилийн ёроолд хүрээд байна.

Ийнхүү олон улсын шинжээчдийн сүүлийн нэг жилийн турш таамаглаж байсан дүр зураг бодит биелэл, юаньтай харьцах ам.долларын ханш долоон нэгж даван чангарлаа. Үүнээс үүдэн азийн зарим орны мөнгөн тэмдэгтийн ханш донсолж, БНСАУ- ын вон сүүлийн гурван жилийн доод цэгт хүртлээ уруудсан бол японы иений ханш өссөн байх юм.

АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд трамп хятадын 300 тэрбум ам.долларын бараа бүтээгдэхүүнд ирэх сарын 1-нээс шинээр 10 хувийн татвар ногдуулахаа өнгөрсөн долоо хоногт мэдэгдсэн. Мөн хятадын экспортын сүүлийн хоёр сарын дүн сайнгүй гарсан нь урд хөршийн бодлого тодорхойлогчдыг офшор юанийн ханшаа эргэлт буцалтгүй живүүлэхэд хүргэсэн гэж шинжээчид тайлбарлаж байна.

Ер нь АНУ, хятадын худал- дааны дайн хөрсөндөө бууж эхэлсэн өнгөрсөн оноос эхлэн юанийн ханш савласан. ялангуяа, худалдааны дайн ширүүссэн гуравдугаар сараас юанийн ханш огцом суларч, сүүлийн хэдэн сард олон улсын валютын зах зээл дэх хамгийн муу гүйцэтгэлтэй мөнгөн тэмдэгтээр нэрлэгдээд байсан юм. Тэгвэл манай гадаад худалдааны хамгийн том түнш болох бНхау-ын мөнгөн тэмдэгтийн уналт Юанийн уналт 2015 онд таваарын ханшийг сулруулсан Монголд хэрхэн нөлөөлөх бол. Урд хөршийн төв банк юанийн ханшаа тогтмол хянаж, байсхийгээд хөндлөнгөөс нөлөөлөх нь сүүлийн жилүүдэд санхүүгийн зах зээлд ажиглагдах болсон. Энэ нь өнгөрсөн жилүү- дэд Монгол улсад богино болон дунд хугацаанаас хамааран харилцан адилгүй нөлөөлсөн байдаг.

Хичээлийн бэлтгэлээ хямд базаах боломжийг юань олгоно

Богино хугацаанд, монгол- чуудын хийдэг их худалдан авалтын улирал болох намрыг угтсан юанийн ханшийн уналт хүүхэд, залуусыг хичээлийн бэлтгэлээ хямд базаах боломж олгоно. олон улсад офшор юань дийлэнх валютын эсрэг суларч байгаа нь Монгол улсад ч ажиглагдаж байна. Төгрөгтэй харьцах юанийн ханш тавдугаар сараас алгуур уруудаж, энэ сараас огцом уналаа. Нэг долоо хоногийн хугацаанд юанийн төгрөгтэй харьцах ханш 10 төгрөгөөр суларч, 378 нэгжид хэлбэлзэж байна.

Эрэлт нь нэмэгдсэнээр наадам өнгөрөв үү үгүй юу уралдаад өсчихдөг юанийн ханш ийн суларч байгаа нь илт мэдрэгдэж, хичээлийн хэрэгсэл, хувцасны үнэ харьцангуй тогтвортой байх төлөвтэй. Монголын эдийн засгийн микро түвшин буюу өрхийн төсөвт богино хугацаанд эергээр нөлөөлөхөөр байна. гэхдээ юанийн ханш ийн суларч буй нь эргээд импортыг өдөөж, валютын гадагшлах урсгалыг нэмэгдүүлэх эрсдэл бий.

Тэгвэл валютын нөөцийн дарамт бага гэж Монголбанк мэдэгдэж байна. Монголбанк хятадын ардын банктай байгуулсан 15 тэрбум юанийн своп хэлцэл үргэлжилж байгаа. хэлцлийн хүрээнд Монгол улс өнгөрсөн оны байдлаар 12 тэрбум юанийг ашиглажээ. Энэ своп хэлцэл 2020 он хүртэл үргэлжлэх учраас тэр хүртэл ямар нэгэн төлбөр хийгдэхгүй. Валютын нөөцөд дарамт учруулахгүй хэмээн Монголбанкны Нөөцийн удирдлага, санхүүгийн зах зээлийн газрын захирал А.Энх- жин мэдээлсэн юм. Монгол улс гадагш чиглэсэн худалдааны урсгал буюу импортынхоо 70 хувийг ам.доллар, 15 хувийг юаниар хийдэг байна.

Таваарын ханшийн уналтыг даллав

Гэхдээ баярлах болоогүй. Дунд хугацаанд, юанийн үнийн хямдрал таваарын ханшийн уналтыг дууддаг. одоогоос дөрвөн жилийн өмнө буюу 2015 Юанийн уналт Монголын өрхүүдэд тустай ч таваарын ханшид халтай Хятадын юанийн ханш 2015 оны наймдугаар сард голлох валютын эсрэг сүүлийн 20 жил харагдаагүй огцом унахад зэсийн ханш зургаан жилийн доод цэгт хүрсэн. 2016 оны есдүгээр сард Олон улсын валютын сангийн нөөцийн валютын сагсанд багтсан юань 2018 оны байдлаар дэлхийн валютын нөөцийн 1.8 хувийг бүрдүүлж байна. Ингэснээр олон улсын зах зээлд эзлэх нөөц болон хэрэглээ- гээрээ ам.доллар, евро, иений араас бичигдэж байгаа юм. Онд голлох түүхий эдийн ханш огцом уруудах томоохон ташуур нь юанийн ханшийн уналт байсан гэж шинжээчид үздэг. Тодруулбал, юанийн ханш 2015 оны нэгдүгээр улирлаас алгуур уруудахад араас нь олон улсын зах зээлд таваарын ханш суларч эхэлжээ. Улмаар хятадын юанийн ханш 2015 оны наймдугаар сард голлох валютын эсрэг сүүлийн 20 жил харагдаагүй огцом унахад зэсийн ханш зургаан жилийн доод цэгт хүрч, Bloomberg-ийн түүхий эдийн индекс 1999 оны зургадугаар сараас хойших доод цэгтээ тулж байжээ.

Энэ нь Монгол улсад шууд болон дам байдлаар нөлөөлсөн. 2015 онд манай экспортын орлого 1.1 тэрбум ам.доллараар буурчээ. ялангуяа, алт, нүүрс, төмрийн хүдрийн экспорт хамгийн өндөр хувиар унасан бол зэсийн экспорт биет хэмжээгээр өссөн ч орлого нь 293 сая ам.доллараар буурч байжээ. Одоогоор зэс, нүүрсний ханш харьцангуй тогтвортой байгаа. Гэхдээ ирэх саруудад буурч болзошгүй байна.

Ам.доллартай харьцах юанийн ханш долоон нэгжийг давсан нь хятадаас гадагшлах мөнгөний урсгалыг нэмэгдүүлж, мөнгөн тэмдэгтийн ханшдаа итгэх итгэлийг бууруулахыг шинжээчид сануулж байна. Ингэснээр хятадын тансаг хэрэглээний зах зээл хумигдаж, юанийн ханшийн уналт нь ам.доллараар их хэмжээний зээл авсан бНхау-ын компаниудын өрийн дарамтыг нэмэгдүүлэхээр байна.

Хятадын төв банкны бодлого ирэх саруудад хааш чиглэх нь одоогоор тодорхойгүй. хэрэв юанийн ханш цаашид ч суларвал турк, аргентин болон азийн зарим хөгжиж буй орнуудын мөнгөн тэмдэгтийг араасаа дагуулж магадгүй байгаа. “Ази тивийн хөгжиж буй улсуудын эрсдэлд эмзэг зарим валют хохирч болзошгүй. бүс нутгийн зарим валют цаашид муудах болов уу” хэмээн Сингапур дахь Scotiabank-ны валютын стратегич Чи гао таамагласныг Bloomberg уламжилсан байна.

Дэлхийн төв банкууд юаниар валютын нөөцөө нэмэгдүүлэх болсныг олон улсын валютын сангийн тайланд дурдсан. хэдийгээр худалдааны дайнаас үүдэн юанийн ханш тодорхойгүй байгаа ч дэлхийн төв банкууд юанийн урт хугацааны төлөвийг эергээр харж байна гэж DBS банкны бНхау, хонконг дахь эдийн засагч Chris Leung үзэж байна.

Эцэст нь энэ долоо хоногийн эхээр олон улсын зах зээлийг доргиосон юанийн ханш тойрсон олон таамаглал хөвөрч байна. Мөн зарим шинжээчид валютын дайнд бэлтгэж эхлэхийг сануулж байгаа. Хамгийн гол нь энэ өөрчлөлт, үйл явц Монгол улсад дам болон шууд байдлаар, хэд хэдэн чиглэлээр нөлөөлөхөөр байна. Иймд БНХАУ-аас олон талаар хамааралтай Монгол улс түүхий эд болон валютын ханшийн савлагаанд бэлэн байх нь чухал ажээ.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Хэт хэрэглээнээс татгалзах Шведийн Лагом хандлага

 0 сэтгэгдэл

  • Лагом гэх үгийг швед хэлнээс орчуулбал “хангалттай”, “яг таарсан” гэсэн утга илэрхийлдэг
  • Лагом хандлага нь эд материал төдийгүй хүн хоорондын харилцаанд ч нөлөөлдөг гэнэ. Швед хүмүүс ажил амралт, жаргал зовлон гэх мэт эсрэг тэсрэг зүйлсийн тунг маш энгийнээр тохируулдаг онцлогтой


Швед улсад сүү­лийн жилүүдэд лагом гэх шинэ чиг хандлага төлөвшжээ. Улмаар тус улсыг Lagomlandet буюу Лагом улс гэж нэрлэх нь бий. Энэхүү хэв маягийн гол философи нь бүх зүйлийн тунг нь тааруулж, алтан дунджийг олон, тэнцвэртэй амьдрах юм. Өөрөөр хэлбэл, тус улсын иргэд эерэг мэдрэмжийг эд зүйл бус нийгэмд оруулж буй хувь нэмэр өгдөг гэж үздэг. Швед хүмүүс өдөр тутамдаа зөвхөн нэн шаардлагатай зүйлийг хэрэглэж, хэт их эд материа­лаар өөрийгөө хүрээлүүлэн, амьдралаа ачаалуулахаас татгалздаг. Энэ хандлага нь зөвхөн эд материал төдийгүй хүн хоорондын харилцаанд ч нөлөөлдөг гэнэ. Тухайлбал, швед хүмүүс ажил амралт, жаргал, зовлон гэх мэт эсрэг тэсрэг зүйлсийн тунг маш энгийнээр тохируулдаг онцлогтой. Лагом гэх үгийг Швед хэлнээс орчуулбал “хангалттай”, “яг таарсан” гэсэн утгыг илэр­хийлдэг. Тус ойлголт нь хоол, дизайн, байгаль орчин гэх мэт амьдралын бүх салбарт хэрэгждэг. Гэхдээ эл хандлага загварын салбарт хүчтэй ноёрхдог ба Шведийн ихэнх дизайнер бүтээлүүдээ лагом хэв маягаар бүтээдэг байна. Жишээ нь Acne Studios, Filippa K гэх зэрэг брэнд хувцас урлахдаа илүү деталь, хэт их чимэглэл хэзээ ч ашигладаггүй. Үүний оронд тэд өдөр тутам болон онцгой тохиолдолд ч өмсөхөд тохиромжтой биед эвтэйхэн, минималист хувцас зохион бүтээдэг. Энэ хандлагын бас нэг гол зорилго нь хэрэглэгчдийг хүрээлэн буй орчинтойгоо зохицож амьдрахад уриалах юм. Дэлхий даашгүй их материал цуглуулах нь экологийн тэнцвэрт байдлыг алдагдуулж, байгаль орчинд хор хөнөөл учруулдаг. Тиймээс хэрэглээнээс таашаал авах үзлийг улс нийтээрээ үгүйсгэж буй нь сайшаалтай. Лагом хэв маягийг төлөвшүүлж буйтай холбогдуулан IKEA брэнд Live Lagom хэмээх төсөл хэрэгжүүлж байжээ. Төслийн гол зорилго нь нийгэмд экологийн боловсрол олгож, байгальд ээлтэй бүтээгдэхүүн хэрэглэж хэвшихийг уриалах юм. Тэд аяныхаа хүрээнд эрчим хүчинд хэмнэлттэй чийдэн, зай гэх зэрэг байгаль орчинд ээлтэй гэр ахуйн эд зүйлс худалдаалах болсон. Дэлхий дээр зөвхөн хүн л амьдардаггүйг тунхаглаж буй лагом хандлага нь хүний шуналын эсрэг хэрэгжүүлж буй энгийн, хэрэгцээт арга юм.Улс бүрд өөрийн гэсэн амьдралын хэв маяг бий. Түүнчлэн зарим улсын амьдралын философи бусад оронд нөлөөлөх тохиолдол ч олон. Тухайлбал, Япон улсаас гаралтай минималист хандлага өдгөө дэлхий нийтэд хэт хэрэглээнээс татгалзаж, эко, эрүүл амьдрахыг уриалаад буй. Швед улсын лагом хэв маяг ч мөн ижил утга санаатай. Гэхдээ амьдралын бүх элементэд нөлөөлдөг болохоороо онцлог юм.


















A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Цахилгаан машиныг дэмжих бодлогоо татвараар баллах нь зөв үү

 0 сэтгэгдэл

  • Манай улс шатахуунаар явдаг автомашины импортыг хязгаарлах бодлого хэрэгжүүлж байгаа


Монгол дахь Америкийн худалдааны  танхимаас “МАДА” буюу Монголын автомашины Дистрибьюторуудын Ассоциаци, Зам тээврийн хөгжлийн яам болон НЗДТГ-тай хамтран байгаль  орчинд ээлтэй автомашиныг Монголд нэвтрүүлэх талаар хэлэлцлээ.  

 Агаарын бохирдолд автсан манай улс цахилгаан машины хэрэглээг нэмэгдүүлэх нь чухал хэдий ч нэлээдгүй бэрхшээл буй аж. Шатахуун хэрэглээт автомашинтай харьцуулахад цэнэглэх хугацаа их шаарддаг төдийгүй туулах зам богино, батарей үнэтэй, засвар үйлчилгээ нь нэвтрээгүй гэх мэт олон шалтгаан байна гэж холбогдох албаныхан онцоллоо. Иймээс манай улс энэ төрлийн тээврийн хэрэгслийг ойрын жилүүдэд ашиглах боломжгүй гэж байна. Хэдийгээр цөөн тооны цахилгаан машин манайд бий ч цэнэглэх төвийн тоог ч олшруулж чадахгүй байгаа нь импортоор оруулж ирэхэд бэрхшээл үүсгэж байна. Гэхдээ ЗТХЯ цахилгаан автомашины хэрэглээг дэмжих  бодлого баримталж буй. Тус яамны мэргэжилтэн Ц.Нэргүйбаатар “автомашины яндангаас гарах хорт утаа Улаанбаатар хотын агаарын бохирдлын 10 хувийг эзэлдэг. Тиймээс байгаль орчинд сөрөг   нөлөөтэй автомашины импортыг бууруулах, эдийн засгийн хэмнэлттэй машины хэрэглээг нэмэгдүүлэх бодлого баримтлан ажиллаж байгаа” хэмээв. Гэтэл яндангүй машины зах зээлийг урд хөрш тэргүүлж байгаа. Тус улс агаарын бохирдлыг бууруулахын тулд шатахуун хэрэглэдэг машины тоог багасгахын зорилт тавьж, цахилгаан машин худалдаж авбал 60 мянган юань буюу ойролцоогоор 9000 ам.доллараар урамшуулдаг юм байна. Мөн Япон улсад ч ийм тохиолдолд  3000-7700 ам.доллараар урамшуулдаг аж. Манай улс дээрх орнууд шиг дэмжих зохицуулалт, эрх зүйн орчин үүсгэхээр зорьж буй ч нэлээдгүй цаг хугацаа шаардлагтай байна. Одоогоор зуун хувь цахилгаан хөдөдлгүүртэйгээс хос хөдөлгүүртэй машинтай адил 50 хувийн онцгой татвар авч буй. Тухайлбал, манайд орж ирээд буй Nissan Leaf-ээс 800 мянган төгрөгийн татвар авч байна. Мөн цахилгаан машинаас байгаль орчин бохирдуулсны төлбөр авч байгаа нь зорьсон бодлогоо баллаж буйтай адил. Тиймээс татварыг багасгаж, бусад улс оронтой адил эрх зүйн таатай орчин бүрдүүлэх төдийгүй болдог бол урамшууллын арга хэмжээ хэрэгжүүлж эхэлбэл  иргэдийн худалдан авах сонирхол нэмэгдэх нь гарцаагүй.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Дарханы замд автомашинаа эвдсэн иргэд хуулийн байгууллагад хандаж болно

 0 сэтгэгдэл

Ирэх жил Улаанбаатар-Дархан чиглэлийн автозамыг хэсэгчлэн хааж хатуу хучилтыг хийнэ
Ер нь амжуулах гэж л үзнэ дээ. Бид энэ өвөл хүн, хүч, техник тоног төхөөрөмжөө нэмэх талаар сайн бэлтгэж, өдөр бүрийн нарийвчилсан график гаргаж ажиллана гэж төлөвлөж байна.

Улаанбаатар- Дархан чиглэлийн автозам хугацаандаа ашиглалтад ороогүйгээс тус замаар зорчдог аймгийн иргэд бухимдалтай байгаа. Мөн Дархан-Уул, Орхон, Сэлэнгэ аймгаас сонгогдсон УИХ-ын зарим гишүүн Дарханы зам хугацаандаа ашиглалтад ороогүй шалтгааныг тодруулахаар ЗТХ-ийн сайдад асуулга тавиад буй юм. Асуулгатай холбогдуулан сайд Б.Энх-Амгалангаас зарим зүйлийг тодрууллаа.


-Дарханы зам хугацаандаа ашиглалтад ороогүй асуудлаар УИХ-ын гишүүд асуулга тавьж байгаа. Энэ талаар юу хэлэх вэ?

-Тийм. Дарханы замын тухайд УИХ­-ын гишүүдийн тавьсан асуулгад хариулт өгөхөөр бэлтгэж байна. Хариулт нь маш тодорхой байгаа. Дарханы замыг барьж ашиглалтад оруулах үндсэн гэрээ нь 2020 оны зургаадугаар сард дуусна. Гэрээний эхний үе шат энэ сард дуусах байсан. Түүгээр хөдөлгөөнийг нээхдээ бүрэн хатуу хучилттай байдлаар эхний ээлжинд ашиглалтад оруулахаар гэрээнд тусгаж, компаниуд ч зөвшөөрсөн бай сан юм. Гэвч дөрвөн шалтгаанаас төлөвлөсөн ажлаа хийж амжсангүй. Зарим компа­нийн гэрээг наадам өнгөрөөж байгуулсан, цаг уурын тааламжгүй байдлаас болж ажил зогссон, есөн хар цэг, олон суваг шуудуу гүүрний ажил давхцсан зэргээс шалтгаалсан. Хамгийн гол нь гэрээний үүргээ биелүүлэхгүй байсан компаниудын гэрээг цуцлах гэхээр төслийн төсвийг бүхэлд нь татчих гээд байсан учраас хойшилсон зүйл бий. Яамны зүгээс Азийн хөгжлийн банк болон төслийг хянаж байгаа Энэтхэгийн экспертүүдтэй уулзаж ажил цалгардуулсан компанийн гэрээг цуцлах, ирэх онд хугацаандаа ашиглалтад оруулах талаар ярилцаж байна. Энэ талаар гишүүдийн асуулгын үеэр нарийн мэдээлэл өгнө.

-Өнгөрсөн зун Дарханы замд олон осол гарч иргэд амь нас, эрүүл мэнд, эд хөрөнгөөрөө хохирсон. Одоо энэ байдал засагдсан гэж үзэж болох уу?­

-Зун бороо их орсны улмаас түр замаар зорчиход хүндрэл гарсан нь үнэн. Одоо бол замын ихэнх хэсэгт нэгдүгээр үеийн цементэн хучилтаа хийчихсэн учраас автомашин эвдрэх зүйл гарахгүй болов уу. Харин асфальтан хучилт хийгээгүй хэсгүүдэд мэдээж ашиглалтад орсон хатуу хучилттай зам шиг толигор байхгүй нь ойлгомжтой. Гэхдээ замын хөдөлгөөний аюулгүй байдалд нөлөөлөхгүй. 

-Автомашинаа эвдсэн, эд хөрөнгө, эрүүл мэндээрээ хохир сон иргэдийн хохирлыг яах вэ?­

-Дарханы замаас болоод автомашинаа эвдсэн, хохирсон гэж үзэж байгаа бол хуулийн байгууллагад хандах эрх нь нээлттэй байгаа.

-Замын ажлын гүйцэтгэл хэдэн хувьтай байгаа юм вэ. Яг хэдэн км замд хатуу хучилт хийсэн бэ?­

-Бүрэн хатуу хучилтаа хийсэн зам 13 км л байгаа. Хүйтэрсэн учраас хатуу хучилт хийх боломжгүй болсон. Гүйцэтгэл 8­-35 хувьтай байгаа. Гүүр, далангийн ажлын ихэнхийг нугалчихсан учраас гуравдугаар үеэ тавиад хучилтаа хийх боломжтой.

-Гэрээндээ амжина гэдэгт та хэр итгэлтэй байгаа вэ?­

-Ер нь амжуулах гэж л үзнэ дээ. Бид энэ өвөл хүн, хүч, техник тоног төхөөрөмжөө нэмэх талаар сайн бэлтгэж, өдөр бүрийн нарийвчилсан график гаргаж ажиллана гэж төлөвлөж байна.

-Ирэх хавар энэ замыг бас хаах уу?­

-Хатуу хучилт асфальт хийх үеэрээ хэсэгчлэн хааж, ажил гүйцэтгэнэ. Бүрэн хаахгүй гэсэн төлөвлөгөө гаргахаар ярилцаж байна.






A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Өнөөдөр Улаанбаатар хотод -3 хэмийн хүйтэн байна

 0 сэтгэгдэл

Өнөөдөр Улаанбаатар хотод -3 хэмийн хүйтэн, салхины хурд 7 м/с, багавтар үүлтэй байна. Ойрын өдрүүдэд нийслэлд хур тунадас орохгүй. Хотуудын цаг агаарыг http://tsag-agaar.mn/-с үзнэ үү.