A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/1134/

Ядарсан монголчуудын задарсан зуршил

 0 сэтгэгдэл

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/1134/


Цаг барьдаггүй, хэлсэндээ хүрдэггүй гээд монгол хүний нийтлэг дүр төрх болсон муу зангаа засаж чадаагүй байхад монголчуудын задарсан зуршил нэгээр нэмэгдчихлээ. Өнгөрсөн долоо хоногт Facebook компанийн төлөөлөгч Монголд ажиллах үеэрээ бид тэдний бизнесийг хэрхэн дэмжиж буйг хараад баярласан нь гарцаагүй. Манай улсын хүн амын 81 хувь нь энэ сүлжээний хэрэглэгч. Эрэгтэй, эмэгтэй, хөгшин, залуу ялгаагүй үүгээр ажил, амьдралаа залгуулдаг болсон гэхэд хол зөрөхгүй. Хүн амын тал нь амьдардаг нийслэлд гэхэд 85 хувь нь facebook-ийг идэвхтэй хэрэглэж байна. Албан газар, автобус, зоогийн газар, гудамж, сургууль гээд хаа сайгүй facebook ухсан хүмүүс. Ярьж буй сэдэв нь ч, шуугьж буй асуудал нь facebook байх жишээтэй. татварын мөнгөөр цалинждаг атлаа ажлынхаа ихэнх цагийг facebook-ээр “зугаалж” өнгөрөөдөг төрийн албан хаагчид ч ил, цагаандаа гарсан. Нэг их нийгмийн идэвхтэй хүн болж ажлын өдрүүдээр байнга пост оруулж суухдаа өөрийгөө муухай харагдаж байгаагаа ч анзаардаггүй.

Үүн дээр ажилдаа ирмэгц ёс юм шиг facebook рүүгээ шагайдаг хувийн байгууллагын ажилчдыг нэмбэл донтогчдын бүхэл бүтэн арми бий болжээ. Монголчууд ажиллаад л байдаг, хөдөлмөрлөөд л байдаг амьдрал, ахуй дээшлэхгүй нь гэж их гомдоллодог. Гэтэл үүний шалтгаан нь ажлынхаа заваар facebook-т орох биш, facebook-ийнхээ завсраар ажлаа хийж буйд байгаа юм биш биз? Монгол улсын эдийн засгийн идэвхтэй хүн ам 1.2 сая бол Facebook компанийн “ажилчид” үүнээс хоёр дахин их буюу 2.9 сая байна шүү дээ. Нийслэлийн хэмжээнд ид сурч боловсорч, хийж бүтээх 15-37 насныхны хэрэглээ 92-97 хувь буюу хамгийн өндөр гарсан. Тэдний 23 хувь нь хоёр цаг тутамд шалгадаг гэсэн судалгаа гарчээ. Өдөрт хоёр цагт нэг удаа буюу хамгийн багадаа зургаан удаа шалгадаг гэж тооцвол залуучуудын дөрөвний нэг нь донтсон гэсэн үг. Facebook-ийг олон цагаар, тогтмол ашигласнаар хүний тархинд допамин гэдэг донтуулдаг бодис ялгардаг байна. Энэ бодис хүний сэтгэл хөдлөлд нөлөөлж, түр хугацаанд тааламжтай мэдрэмж төрүүлдэг аж.

15-20 насныхны дунд facebook-ийн хэрэглээ 96 хувь байна

Дээрх судалгаанаас энгийн тооцоо хийж үзье. Өдөрт facebook-ээ хамгийн багадаа зургаан цаг шалгадаг, нэг удаад хамгийн багадаа 20 минут ашигладаг гэж тооцъё. Ингэвэл залуучууд өдөрт 120 минут, сард 3600 минут, жилд 43,200 минут буюу 720 цагийг facebook-т зарцуулдаг байх нь. Энэ нь жилд 30 өдөр буюу бүтэн нэг сарыг үр ашиггүй, хий дэмий өнгөрөөдөг гэсэн үг. Хамгийн багаар тооцоход шүү дээ. АНУ-ын интернэт сүлжээ, facebook-ийн дундаж хэрэглээтэй иргэн жилд 705 цагийг нийгмийн сүлжээнд зарцуулдаг гэсэн судалгаа бий. Америкчуудаас маш олон үзүүллэлтээр доогуур жагсдаг атлаа ийнхүү дэлгэцэнд донтох зуршлаараа л тэднийг давж буй нь тун харамсалтай. Дундаж Америк хүн минутад 200-400 үг уншдаг. Харин энгийн, уран зохиолын бус ном дунджаар 50 мянган үгтэй байдаг. Ингэж тооцвол 200 номыг 471 минутад уншина гэсэн үг. Хэрэв монголчуудын facebook хэрэглээг үүнтэй адил тооцож үзвэл facebook ухаж, цагаа үр ашиггүй өнгөрөөхийн оронд жилд 300 гаруй ном унших боломжтой. Ном уншихаа байг гэхэд энэ цагийг ядаж алхахад зориулвал дундаж наслалт эрс нэмэгдэх нь гарцаагүй. Монголчуудын нас баралтын шалтгааны нэгдүгээрт зүрх, судасны өвчин бичигдэж байгаа.


Хэрэв өдөрт хоёр цаг facebook ухаж суухаар явган алхаж хэвшвэл гэр бүл, цаашлаад улсын эдийн засагт хэчнээн тустай. Ер нь албан байгууллагад ажилчид нь facebook сүлжээнд өдөрт хэдэн цаг зарцуулдаг, ажил хийгээгүй энэ хугацаандаа хэчнээн төгрөгийн цалин зүгээр авч буйг тооцох юм бол багагүй хэмжээний хохирлыг улс амсдаг нь ойлгомжтой. Өдөрт хоёр цаг донтож байхаар ядаж үр хүүхдэдээ анхаарал тавьбал яасан юм бэ, facebook-чид ээ. Ажлаасаа ирээд утсаа ухдаг таныг дуурайн үр хүүхдүүд чинь донтож байна. Насаар нь ангилж үзвэл 15-20 насныхны дунд facebook-ийн хэрэглээ 96 хувьтай байна. Сүүлийн жилүүдэд ерөнхий боловсролын сургуулийн сурагчдын мэдлэгийн түвшин эрс доошилсон гэдгийг багш нар хэлдэг. Хичээлээ хийхийн оронд нийгмийн сүлжээнд алт шиг цагаа хий дэмий үрж байгаа эсэхийг нь хянадаг эцэг, эх үнэндээ цөөн. харин ч хүүхдүүдтэйгээ уралдаад facebook-ийнхээ ажлыг хийдэг нь олон. Ер нь манайд донтогчдод нас, хүйс, ажил, нийгмийн салбарын ялгаа бараг алга. Тэтгэврийн хөгшчүүлийн дунд хүртэл facebook хэрэглээ 70 орчим хувьтай байна гээд бод доо. Facebook компани нэг л өдөр сүлжээгээ хаахад монголчуудын амьдралын хэв маяг, ажлын бүтээмж хэрхэн өөрчлөгдөх нь сонирхол татаж байна.

Уг нь facebook бол хүн төрөлхтний техник, технологийн дэвшлийн нэг хэсэг. Бидний амьдралыг ямар нэг хэмжээгээр хөнгөлдөг. Гэвч монголчууд аливаа зүйлийг хэрэглэхдээ мөн чанарыг нь биш, хэлбэрийг нь дуурайдаг нь гачлантай. Дэлхий нийтийн нийгмийн сүлжээний хэрэглээний хандлага сүүлийн жилүүдэд өөрчлөгдөж буй. Facebook-ийг зугаа цэнгэлийн гэхээсээ илүү арилжааны талбар гэж хардаг болсон. АНУ-ын хэрэглэгчдийн гуравны нэг нь тус нийгмийн сүлжээг бараа, бүтээгдэхүүн худалдаж авах, зарах платформ болгон ашиглаж байна. Харин монголчуудын олонх нь пост оруулах, чат бичих, кино үзэх зэргээр хэлбэр төдий ашигладаг. Тийм ч учраас энэ сүлжээний бараан талыг олж хардаггүй, амархан донтдог биз. Facebook-ийг зөв ашиглаж чаддаггүйгээс цахим гэмт хэргийн золиос болох нь нэмэгдсээр. 2017 онд цахим орчноор дамжуулан хүүхдийн эрхэд халдсан зөрчил 44 удаа бүртгэдсэн бол энэ оны эхний найман сарын байдлаар 200 давсан гээд бод. Нууц үгээ төрсөн өдөр, утасны дугаараар хийдэг, бага насны хүүхдэдээ ухаалаг утас авч өгдөг хэнэггүй зангийн гай шүү дээ. хүн амын гуравны нэг нь ядуу, далд ажилгүйдэл газар авсан, боловсролын салбараас нь чанар үнэртэхээ больсон ядарсан монголчууд энэ задарсан зуршлаасаа салах цаг хэзээ юм бол. Хөгжингүй орны иргэдэд атаархаж суухаар өөрсдийнхөө толгой дээрх өвсийг хар. Бусдад буруугаа чихэн гомдоллож байхаар гаднын технологийн компанийн “боол” болчихсон байгаагаа ухаараач.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Б.Зангад: Хийх бүтээх урам өгсөнд баярлалаа

 0 сэтгэгдэл


Нийслэлийн хөгжилд онцгой хувь нэмэр оруулсан, салбартаа олон жил үр бүтээлтэй ажилласан Монголын Урлагийн ажилтны холбооны нарийн бичгийн дарга, МУАЖ Б.Зангад, СТӨ-ний дэргэдэх Эртний сайхан чуулгын гоцлол дуучин, МУАЖ А.Долгор, Монголын DJ, аялагч, олон улс судлаач Ж.Золбаяр нарыг өнөөдөр нийслэлийн дээд шагнал “Хангарди” одонгоор шагнав.

Шагналыг НИТХ-ын дарга С.Амарсайхан, нийслэлийн Засаг дарга бөгөөд Улаанбаатар хотын Захирагчийн үүргийг түр орлон гүйцэтгэгч Ж.Батбаясгалан, нийслэлийн Засаг даргын орлогч Ш.Анхмаа, НЗДТГ-ын дарга М.Отгонбаяр нар гардуулан өглөө.

Монголын Урлагийн ажилтны холбооны нарийн бичгийн дарга Б.Зангад “Нийслэлийн иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурал, нийслэлийн Засаг даргын Тамгын газраас нийслэлийн дээд шагнал Хангарди одонгоор шагнасанд нийт уран бүтээлчдийнхээ өмнөөс болон хувиасаа талархал илэрхийлье. СТӨ-ний 30 жилийн ойн арга хэмжээ саяхан болсон. Энэ ойгоор нийслэлийн удирдлагууд СТӨ-г сэргээн засварлах, үйл ажиллагааг өргөжүүлэн тэлэхэд зориулж 1.5 тэрбум төгрөгийн хөрөнгө оруулалт хийж байгаад Монголын нийт уран бүтээлчид асар их баярлаж байгаа. Бидэнд хийж бүтээх онгод хийморь, урам хайрласанд баярлалаа” хэмээв.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Онцгойгийнхны зэрэг дэв ахиж, урамшуулал авна

 0 сэтгэгдэл


Засгийн газрын 2018 оны 12 дугаар сарын 12-ны өдрийн хуралдаанаар “Онцгой байдлын байгууллагын алба хаагчид мэргэшлийн зэрэг, зэргийн нэмэгдэл олгох журам” батлагдлаа.

Журамд алба хаагчдаас жил бүр ерөнхий мэдлэг, бие бялдрын бэлтгэлжилтийн түвшин, сэтгэл зүй, тусгай бэлтгэлийн шалгалт авч, зэрэг олгож байхаар тусгажээ. Мэргэшлийн зэргийг офицер, ахлагчийн гэж ангилах бөгөөд мэргэшлийн III зэргийн шалгалтад Онцгой байдлын байгууллагад таваас доошгүй жил ажилласан, II зэргийн шалгалтад III зэргийг аваад хоёроос доошгүй жил эсвэл Онцгой байдлын байгууллагад наймаас доошгүй жил ажилласан, I зэргийн шалгалтад II зэргийг аваад гурваас доошгүй жил, эсвэл Онцгой байдлын байгууллагад 10-аас доошгүй жил ажилласан алба хаагч орох эрхтэй хэмээн заасан байна.

Мэргэшлийн зэрэг нь дөрвөн жилийн хугацаатай байх бөгөөд зэргийн нэмэгдлийг тухайн албан тушаалын сарын үндсэн цалингийн 5-15 хувиар тооцож олгох юм. 

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Сургуулиудад “Хүүхдийн автобус”-ны шинэ чиглэл туршихаар судалж байна

 0 сэтгэгдэл


Нийслэлийн нийгмийн хөгжлийн асуудал хариуцсан төслүүдийн удирдагч, засаг даргын орлогч Ш.Анхмаагийн санаачилгаар өчигдөр Нийслэлийн ерөнхий боловсролын сургуулиудыг хоёр ээлжинд бүрэн шилжүүлэх, ерөнхий боловсролын зарим сургуулиудад “хүүхдийн автобус”-ны шинэ чиглэл турших талаар хэлэлцүүлэг зохион байгууллаа. 

Авто замын хөдөлгөөнд гол ачаалал үүсгэдэг ерөнхий боловсролын зарим сургуулийн сурагчдыг гэр сургуулийн хооронд аюулгүй, ая тухтай зорчих боломжийг судлах зорилгоор “Хүүхдийн автобус”-ны шинэ чиглэлийг турших санал боловсруулах талаар хөндлөө. Мөн ЕБС-уудыг хоёр ээлжинд бүрэн шилжүүлэх зорилгоор барилгыг өргөтгөх буюу шинээр барих ажлыг эрчимжүүлэх талаар судлах юм байна. Уг хэлэлцүүлгээс зөвлөмж гаргаж, холбогдох газруудад хүргүүлэхээр боллоо.


A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Чингис, Жамухын сүүлчийн уулзалтын зургийг 10 жилийн турш бодсон

“Би хөгжим ойлгодоггүй, сонсдоггүй” гэж байгаа зураачаас олигтой бүтээл гарахгүй

 0 сэтгэгдэл


Урчуудын эвлэлийн шагналт зураач Н.Орхоныг хөрөг зургийн ур чадвараараа Монголдоо шилдэг нь гэж үнэлэх хүн олон. Төрийн ордонд байрлах Ерөнхий сайдуудын хөргөөс авахуулаад олон алдартай хүний төрхийг тэрбээр амилуулсан. Түүнийг сониныхоо зочноор урьж ярилцсанаа хүргэе.


-Та одоо ямар уран бүтээл дээр ажиллаж байна вэ?

-Нэлээд олон ажил зэрэг амжуулах гээд л явж байна. Гол нь монголчуудын амьдрал, үйл явдал, монгол эрэгтэй, эмэгтэйчүүдийн дүр он цагийн уртад хэрхэн өөрчлөгдөж байсныг харуулах үүднээс уран бүтээлээ хийдэг. Жишээ нь, “Цогт тайж” кинонд жинхэнэ монгол хүний дүр төрх түгээмэл гардаг даа. Харин одоо яг тийм царайтай хүн бараг алга. Цаг үе, амьдралын уртад хүний дүр төрх ингэж өөрчлөгддөг юм байна. Ах нь зургаа ярихгүй, өөр юм яриад явчихав уу?

-Зүгээр ээ, таны яриа харин ч сонирхолтой санагдлаа

-Зураг, урлаг, хөгжим гэдэг хоорондоо холбоотой, нэг цогц юм шүү дээ. 100 жилийн өмнөх Монголын язгууртнууд ямар царай төрхтэй, юу эдэлж хэрэглэдэг байсан юм. Энэ бүхнийг судалж харуулахын тулд түүхтэй холбогдохоос аргагүй. Гэтэл өнөөдөр бид түүхээ мартах хэмжээнд хүрчихэж. Миний түүхэн уран бүтээл хийдэг нэг шалтгаан нь энэ юм.

-Монгол хүний үндсэн дүр төрхийг илтгэсэн хүнтэй таарвал зурах юмсан гэсэн хүсэл шууд төрдөг үү? 

-Намайг бага залуу байхад тийм хүн харагддаг байсан юм.  Одоо бол байхгүй дээ. Хятад мотоцикль уначихаад адуугаа хурааж байгаа дүр зураг л харагдах болж. Монгол адууны соёлыг энэ хэдэн уяачид муухай болгоод хаячихсан. Өвөл зунгүй, жилийн дөрвөн улиралд морь уралдуулж, үндсэн язгуур утгыг нь алдагдуулж байна шүү дээ.  Уулын мухарт, гэрийнхээ хойморт дүнхийтэл сууж байгаа өвгөчүүд бараг байхгүй болсон. Тэр өвгөчүүдийг байх үед залуучууд нь дэг журамтай, үгийг нь сонсож, хүндэлдэг байж. Монголчууд яагаад устаж алга болоогүй юм бэ. Яагаад гэвэл нүүдлийн соёл иргэншил биднийг өдий хүртэл авч ирсэн юм. Гэвч энэ соёл маань алдагдахад хүрээд байгаа нь харамсалтай.


-Та яагаад хөрөг зургаар дагнахаар шийдсэн юм бэ?

-Ерөөсөө зураач хүн хөрөг л зурах ёстой байхгүй юу. Дэлхийн ямар ч урлаг дандаа хүний тухай байдаг биз дээ. Хэрэв зураач бүр хүн зурж чаддаг бол бүгдээрээ л зурна. Гэтэл хөрөг зурна гэдэг чинь сургуулиар олддог зүйл биш. Ийм авьяас цаанаасаа заяадаг юм. Жишээ нь, “Уяхан замбуу тивийн наран” гэдэг дуу Монголд төрж. Тэгвэл үүнийг жинхэнэ утгаар нь дуулж чаддаг хүнийг Монгол Улс төрүүлсэн л байхгүй юу. Н.Норовбанзад гэдэг энэ агуу дуучин гадаадад хөгжмийн сургууль төгсөөгүй. Гэтэл бид гадаадад сургууль дүүргэж, диплом авсан хүнийг л уран бүтээлч гэж үзээд байдаг. Энэ хүн цаанаасаа төрмөл авьяастай юм байна гэдгийг хүлээн зөвшөөрөхдөө яагаад хойрго байдаг юм бэ.  Үүнтэй адилхан зурах авьяас цаанаасаа заяадаг юм. Харин үүнийгээ хөгжүүлж чадсан уу гэвэл өөр асуудал. Миний хувьд авьяасаа хөгжүүлж яваа л зураач. Түүнээс туйлдаа хүрчихсэн мундаг хүн биш. угаасаа туйл гэж байхгүй, цаашаа улам явна. Хөрөг зураг бол урлагт байр сууриа тод томруун эзэлсэн нэг төрөл. Дэлхийн урлагт бол хөрөг зургийг дүрслэх урлагийн хамгийн хүнд төрөл гэж үздэг. Хөрөг зургаар нь зураач хүний чадварыг дэнсэлдэг байх нь. Хөрөг зургийг зурахдаа хүний сэтгэл рүү нь орно гэдэг их чухал. Тэгээд хөдөлгөөн, зан төрх, амьд чанарыг харуулна гэдэг амар зүйл биш. дэлхийн шилдэг зураачид бүгдээрээ л хүн зурдаг биз дээ.

-Хөрөг зурагт монгол маягийн школ гэж байдаг уу?

-Бид мэдээж гаднын соёлтой танилцана. үнэхээр сайн бүтээлийг хүндэтгэн хайрлаж, гоё сайхныг нь биширдэг. Тухайн бүтээлд надад байхгүй давуу тал шингэсэн байвал өөрийн зурагтаа тусгана. Гэхдээ шууд хуулах биш, өөрийн болгож, нутагшуулж авах ёстой. Монголд олон угсаатан бий. Угсаатан бүр өөрийн хөгжмийн хэмнэл, дүрслэх урлагийн соёлтой, бусдын юмыг дуурайдаггүй. Оюун санаа болон бусад талаараа хэний ч хараат байхыг хүсдэггүй тэр угсаатнуудын бие даасан чанарууд Монголын нэг бахархал юм. Энэ бүгд уран зурагт ч тусгалаа олсон байдаг. Бид Орос болон Европын орнуудад хөгжмийн боловсрол эзэмшиж, уран зургийн арга барилд суралцдаг. Гэхдээ хийсэн бүтээлүүдэд монгол ахуй нэвт шингэсэн байдаг. Жишээ нь, Л.Мөрдорж гуай Орост их сургууль төгссөн хүн. Гэхдээ тэр хүний хөгжим, аялгуу жинхэнэ монгол. Хүн төрөлхтний сонсоогүй хөгжмийг “Алтан өргөө” кинонд хийсэн байдаг. Хөгжим, зураг, бүжиг гээд урлагийн төрөл бүр хоорондоо хамаатай, цогц ойлголт учраас л би энэ бүгдийг яриад байгаа юм шүү. “Би хөгжим ойлгодоггүй, сонсдоггүй” гэж байгаа зураачаас олигтой бүтээл гарахгүй.

Толстой, Чайковский, Достоевский үгүй бол Орос орон юу ч биш болно

Улс гүрнийг бий болгодог зүйл бол улстөрчдөөс гадна соёл нь байгаа юм. Толстой, Чайковский, Достоевский үгүй бол орос орон юу юм бэ. Юу ч биш болох л байхгүй юу.

-Нас явах тусам хүний бодол санаа, ертөнцийг үзэх үзэл өөрчлөгддөг. Энэ хэрээр таны уран бүтээлд өөрчлөлт ордог уу. Магадгүй 20 жилийн өмнөх зургийг одоогийнхтой харьцуулбал хэр их ялгаа харагдах бол?

-Би залуудаа одоогийнхоос өөр техникээр зурдаг байлаа. Анх 22 настайдаа “Ээж ээ, хар даа” гэдэг зургаараа Монголын дүрслэх урлагийн бүх зураачдын хэмжээнд гарч ирж чадсан. Энэ зургаараа нэлээд шуугиан тарьж, олон улсын наадмаас ч шагнал авах шахсан удаатай. Энэ үеэс хойш ороо бусгаа явлаа. Гадаадад сургууль төгсөөгүй, дээд сургуулийн дипломгүй гэдгээрээ гадуурхагдах үе байсан. Тэр үетэй харьцуулахад танин мэдэхүйн цар хүрээ улам өссөн нь мэдээж. тэр хэрээр хийж буй уран бүтээлд өөрчлөлт гарна л даа.

-Таныг хамгийн их зовоосон уран бүтээл юу байв?

-Би “Ээж ээ, хар даа” зургийг гурван сар зурсан. дотор бодогдсон юм цаасан дээр бууж өгөхгүй зовоогоод байсан юм. Ер нь зовоосон зураг олон бий. Болохгүй бол цааш нь тавьчихаад өөр юм оролдоно. Тэгээд дараа нь дахиж оролдсоор байгаад заавал дуусгаж байж санаа амардаг. Жишээлбэл, Чингис хаан, Жамух хоёрын хамгийн сүүлчийн уулзалтын зургийг би 10 жилийн турш бодсон. Хар зураг нь бэлэн болчихсон. Одоо өнгөөр ялгах гэж байгаа. Жамух “Намайг цаазал” гээд бүсээ өгч байгаа юм. Чингис хааны дүр ямар байх нь сайн тодроогүй байна. Гэхдээ Жамухаас арай бүдэг харагдах ёстой. Иймэрхүү маягаар удаан бодож байж зурах тохиолдол цөөнгүй. Ер нь би яаравчлаад, хурдхан шиг дуусгасан болж чаддаггүй хүн. өөрийнхөө хувьд “боллоо” гэж үзсэн үедээ л зургаа дуусгана даа. Би нэг удаа яруу найрагч Б.Лхагвасүрэнг зурсан юм. Өөрт нь үзүүлсэн чинь “Гар нь сонин болчихож” гээд голох маягтай байна. Тэгэхээр нь өгөлгүй буцаагаад аваад явчихсан. Сүүлд нөгөө зургаа авмаар байна гэхээр нь “Би Лхагвасүрэнд шүлэг бичихийг заана гэдэг утгагүй. Үүнтэй адилхан Лхагвасүрэн надад зураг зурахыг заах ёсгүй” гээд хэлчихсэн.

-Таньд ойр дотны, гэр бүлийнхээ хүмүүсийг зуруулах захиалга хэр ирдэг вэ?

-Ирэлгүй яахав. Иймэрхүү захиалгаар л амьдарна шүү дээ.

-Энгийн нэг хөрөг зурахад үнэ өртөг ямар байдаг бол?

-Янз янз даа. Зарим хүн мөнгөндөө их харам байдаг бол зарим нь мөнгөний хэмжээг огт тоохгүй. Ер нь үнэ хөлсний яриа ханцуйн дотор л явагддаг юм.

-Гаднын баячууд сайн уран зурагт үнэ хайрлахгүй төлдөг. Харин Монголд урлагийн бүтээлийг ойлгож, үнэлж чаддаг хүн хэр олон бол?

-Урлагийн бүтээлийг ойлгож, үнэлнэ гэдэг хүмүүжил байхгүй юу. Бид сүүлийн 30 жил юм бүгдийг ашгийн нүдээр харж ирсэн. Яавал үүнийг хямдхан авах вэ гэсэн бодол давамгайлна. Нөгөөтэйгүүр сайн уран бүтээлчийг үнэлж, дүгнэж чадахгүй байна. Жишээ нь, Г.Ариунбаатар гэж дуучныг бид өөрсдөө тодруулсан юм уу. Гадаадын том тэмцээнээс шагнал авангуут нь “Энэ чинь манай хүн шүү дээ” гээд л хошуурсан биз дээ. Чингиз Айтматовыг Оросууд өөрсдөө тодруулсан юм уу. “Гульсары минь баяртай” гэдэг номыг Францын утга зохиол судлаач санамсаргүй байдлаар авч л дээ. Тэгээд буудалдаа очиж уншиж байгаад огло харайгаад босоод ирсэн гэдэг. Ингээд Айтматовын талаар Францын хэвлэлээр шуугиж эхэлсэн. Гэтэл Оросууд “Энэ чинь манай нутгийн хүн” гээд мань хүнийг мандуулчихсан. Бид ч иймэрхүү л байдалтай байна. Урлагийн авьяастнуудаа өөрсдөө тодорхойлж чаддаггүй. Харин “Цогт тайж” киног хийж байх үед урлагийг үнэлж чаддаг байж. Тухайн үед төрийн шагнал авсан хүн санаанд багтамгүй мөнгөн шагнал авч байсан гэдэг. Урлагийг ингэж үнэлдэг хүн өнөөдөр байхгүй.

-Та одоо ямар уран бүтээл туурвихыг хүсч байна вэ?

-Би хэнийг ч зурахыг хүсддэггүй. Харин хэнийг зурахыг дотроос хэлж өгдөг юм. Хүнд чинь зөн совин гэж байна шүү дээ. Явж байхад гэнэт нэг бодол орж ирнэ. Түүнийгээ л зурагт буулгадаг юм. Гэхдээ зурахыг хүсдэг дүр мэдээж бий. Монголын сайхан хатан, язгууртан эмэгтэйн төрх гаргахыг хүсдэг. Гэхдээ Чингис хааныг зуръя гэсэн бодол надад ерөөсөө орж ирдэггүй юм.

-Сүүлийн үеийн уран бүтээлээсээ аль зурганд нь сэтгэл хангалуун байна вэ?

-Ц.Элбэгдоржийн ээжийн хөрөг байна даа. Энэ зургаа овоо дориун болчихсон гэж тоогоод байгаа.

-Та ээж, аавыгаа зурж байв уу?

-Аавыгаа зурж байсан. Ээжийгээ зурах гээд дотроо бодоод л явна. Гэхдээ өөртэйгөө хамт байгаагаар зурах юм. “Ногоон торгон дээлээрээ хэчнээн жил гоёлоо доо” гэсэн дуу байдаг даа. Энэ бол монгол ахуй, монгол амьдрал. Ээжид маань үүн шиг үйтэн хуар дээл байсан юм. Ээж маань тэр дээлээ өмсчихсөн, дөрөв, таван настай намайг хөтөлчихсөн явж байгаа дүр зураг санаанд буугаад байгаа юм. Одоогоор эхэлж амжаагүй л байна. Уран бүтээлч бид чинь хүнээс захиалга авч амьдардаг хүмүүс. Захиалгын зурагныхаа хажуугаар уран бүтээлээ хийдэг учраас олон жил болчихоод байдаг юм.