A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/3169/

Ямар ч хамаагүй аргаар хайртай хүнтэйгээ амьдрах нь буруу гэж үү?

Ямар ч хамаагүй аргаар хайртай хүнтэйгээ  амьдрах нь  буруу гэж үү?
 0 сэтгэгдэл

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/3169/
Дурласан хүн ямар ч галзуу үйлдэл хийхээс буцдаггүй
Клиник сэтгэлзүйч Б.Долгорсүрэн


ZGM weekend мэргэжлийн сэтгэлзүйчийн зөвлөгөөг цувралаар хүргэсээр буй. Энэ удаа клиник сэтгэлзүйч, “Сүрэн дарь эх” ТББ-ын захирал Б.Долгорсүрэн уншигчдаас ирсэн асуултад хариулт өглөө. Хэрэв танд гэр бүл, сэтгэл зүйн тулгамдсан асуудал байвал манай сонинд хаяглан ирүүлээрэй.

Хайртынхаа өнгөрсөн амьдралыг хүлээн зөвшөөр

-Би нөхрөө хардаад байна. Учир нь надаас бүх зүйлээ нуугаад устгачихдаг. Өмнө нь хайртай байсан эмэгтэйтэйгээ хүртэл уулзах гэж байгаад баригдсан. Нөхөр маань охиноо хараад гэртээ байдаг ч шөнө халтуур хийдэг. Явах бүрт нь өөрийн эрхгүй хэрүүл хийдэг боллоо. Яах ёстой вэ?

-Сэтгэл судлалд хардалтыг хоёр төрөлд хувааж үздэг. Таны хувьд ердийн хардалт ажиглагдаж байгаа ч нөхрөө байнга хардах нь сэтгэл зүйн хувьд хүнд байдалд оруулах тул одооноос дараах арга хэмжээг авахыг зөвлөж байна. Яг энэ үед аль болох эерэг зүйл дээр анхаарч, сөрөг бодлоо өөрчлөх хэрэгтэй. Хайртынхаа өнгөрсөн амьдралыг хүлээн зөвшөөрч, хамтдаа урагшил. Асуудлаа ярилцаж, хамтдаа шийдээрэй. Өөрийгөө илүү их хайрлаж, итгэлтэй болох хэрэгтэй. Ингэхийн тулд өөрийгөө илүү таньж мэдэж, хөгжүүлж, өдөр бүр өөртэйгөө тулж ажиллах шаардлагатай байдаг. Хэн хэн нь ойлголцохгүй, яах учраа олохгүй байгаа бол мэргэжлийн сэтгэлзүйчид хандаарай.

Дурласан хүн ямар ч галзуу үйлдэл хийхээс буцдаггүй

-Би нөхрөө анхны эхнэрээс нь салгаж, охиныг нь өнчрүүлэн байж суусан. Тэр хүнтэй л суучихвал амьдрал сайхан болчих юм шиг эхнэр рүү нь өчнөөн муухай үгс шидэлж энэ амьдралаа босгосон юм. Нэг л амьдрах хорвоод ямар ч хамаагүй аргаар хайртай хүнтэйгээ нийлж амьдрах нь буруу гэж үү?

-Хүн бүрийн амьдрал алдаа, оноогоор дүүрэн. Хэн нэгэнд ухаангүй дурлаж, хүчтэй хайрлаж эхэлсэн үедээ бидний ихэнх нь ямар ч галзуу үйлдэл хийхээс буцахгүй болчихдог. Таны хувьд тухайн үед яг л тийм байдалтай байсан болов уу. Эмэгтэйчүүдийн хувьд хэн нэгэнтэй танилцах үедээ эхлээд цаад залуугаа ганц бие эсэхийг нь баттай мэдэж байж цаашлаад харилцаагаа гүнзгийрүүлэх нь өөртөө болоод бусдын амьдралд дараа болохгүй байхад тустай. Ганц л амьдрах хорвоод хүн бүрт хүссэнээрээ амьдрах эрх бий. Гэвч тэр хүссэнээрээ амьдарсан амьдрал нь таны болоод бусдын зовлонгийн шалтгаан болох ёсгүй. Гэвч нэгэнт та өөрийнхөө сонголтыг хийсэн учир хэнд ч таны амьдралыг шүүж, буруутгах эрх үгүй. Галт тэрэг нэгэнт хөдөлсөн учир нөхрөө илүү ихээр хайрлаж, харилцаандаа анхаарал тавиарай.

Эрэгтэй хүнийг хүчээр өөрчлөх боломжгүй

-Бүтэн жил уулзаагүй найзуудтайгаа уулзаад шѳнийн 01.00 цагт гэртээ орсон юм. Гэтэл нөхөр уурлаад хоёр хоног дуугарсангүй. Дараа өдөр нь согтуу ирээд, намайг биеэ үнэлж байгаад ирсэн үү гэж элдвээр хараахаар нь би тэссэнгүй хэрэлдтэл над руу юм шидсэн. Ер нь өөрөө байнга ууж, агсам тавьдаг. Миний тэвчээр алдагдаж байна. Энэ хүнийг яаж өөрчлөх вэ?

-Асуудалгүй хосууд гэж байдаггүй. Найзуудтайгаа гарах үедээ, ер нь хаашаа ч явсан бай оройтохоор бол нөхөртөө урьдчилан хэлж ойлгуулаад гарах нь ямар нэгэн маргаан үүсэхээс сэргийлдэг. Магадгүй хэлээд ч ойлгодоггүй хүмүүс байхыг үгүйсгэхгүй. Эрэгтэй хүн өөрөө ухамсарлаж байж өөрчлөгдөнө үү гэхээс эрэгтэй хүнийг хүчээр өөрчлөх ямар ч боломжгүй. Хамгийн гол нь нөхрийн тань ухамсар, өөрийгөө удирдах чадвар, тэсвэр тэвчээрээс шалтгаална.

Хоорондоо ярилцаж ойлголцдог бол хадмын оролцоо багасна

-Хадам ээжийн асуудал гэж яг л "солонгос кино". Манай хадам гурван бэрээ нэг нэгэнд нь ээлжлээд л муулдаг. Мөнгөтэй байвал 100-200 мянган төгрөг байнга нэхээстэй. Сүүлийн үед “Эмэгтэй хүмүүст нөхөр олдохгүй зовж байна. Та нар нөхөртэйгөө үлдэхийг хүсвэл байр, хоол бүх зүйлээ өөрсдөө бэлд. Миний хүүхдүүдийг бурхан мэт тахиж, гуйж, сөгдөж амьдар” гэх боллоо. Би яах ёстой вэ?

-Монголын ихэнх залуу гэр бүлийн амьдралд хадмуудын оролцоо их байдаг. Хэтэрхий ойр дотно байдал нь олон асуудал үүсгэж, нэг нэгэндээ дургүй болох, цаашлаад хосуудын хувьд танайх, манайх гэж талцаж маргалдахад хүргэдэг. Гэвч хадам бүр адилгүй гэдгийг ойлгох нь зүйтэй. Бүх зүйлд хил хязгаар байдаг учир хувийн харилцаандаа ч мөн энэ зарчмыг баримтлах нь зүйтэй. Нөхөртэйгөө маргалдах тохиолдолд хоорондоо ярилцаж асуудлаа шийдэж байгаарай. Ингэснээр хадмын оролцоо багасна. Хадмуудынхаа яриаг сонсож, хүндлэлгүй яахав. Иймд хэлж ярьж байгаа зүйлийг нь хэт өөр дээрээ хүндээр тусгаж авалгүйгээр авах гээхийн ухаанаар хандаарай.

Архинаас гарах хүсэлтэй эсэх нь чухал

-Би нөхөртэйгөө 10 жил амьдарч хоёр хүүхэдтэй болсон. Манай нөхрийн аав нь архи уудаг, ээжээс нь салсан гээд амьдрал нь тийм ч сайхан байгаагүй. Анх танилцахад үнэхээр надад хайртай, миний төлөө юуг ч хийж чадах хүн гэж бодоод суусан ч одоо арай их архи уугаад байна. Салах гэхээр хоёр хүүхдээ бодоод чадахгүй юм.

-Гэр бүлийн өссөн орчин, цаашлаад эцэг эхийн хоорондын харилцаа, хүмүүжил нь хүүхдэд төлөвшихөд чухал үүрэг гүйцэтгэдэг. Ингэлээ гээд архи уудаг аавтай хүүхэд бүр архины хамааралтай болдог гэсэн үг биш. Тухайн хүүхдийн ухамсраас шалтгаалах асуудал. Анх танилцахад эрэгтэй хүн бүр л сайн сайхан байдаг. Хүнийг хэн бэ гэдгийг нь цаг хугацаа ил тод харуулдаг. Тиймээс хүнийг тийм хурдан хугацаанд таних боломжгүй. Салах шийдвэрийг гаргахаасаа өмнө нөхөртэйгөө ярилцаж, ямар үед ямар шалтгаанаар архи хэтрүүлэн уугаад байгааг нь мэдээрэй. Магадгүй дотроо танд хэлж чаддаггүй асуудал байхыг ч үгүйсгэхгүй. Хамгийн гол нь өөрт нь архинаас гарах хүсэл байгаа эсэх нь чухал. Архинаас гарахад тухайн хүний ухамсар, шийдвэр, тууштай байдал, гэр бүлийн дэмжлэг чухал үүрэгтэй. Яг одоогийн нөхцөл байдалд өөртэйгөө сайн ярилцаж, дотоод хүнээ сонсож олон талаас нь бодсоны үндсэн дээр шийдвэр гаргах нь зүйтэй.

Эрчүүд яаж сэтгэлээ онгойлгох вэ

-Намайг бага байхаас аав, ээж минь “Эр хүн уйлж болдоггүй” гэж хүмүүжүүлсэн. Үүнээс болоод хэтэрхий дотогшоо, хаалттай нэгэн болж өссөн. Тиймээс эрэгтэй хүмүүс тэр бүр дотоод сэтгэлээ уудлаад байдаггүй байх. Сэтгэлээр унасан, бухимдсан үедээ эрчүүд яаж сэтгэлээ онгойлгох ёстой вэ?

-Сэтгэлээр унаж, бүхимдсан үедээ эрчүүд дараах аргыг хэрэглэх нь үр дүнтэй байдаг. Эхлээд стресс үүсгэгчээ, дараа нь түүнийг хэрхэн тайлах аргыг олох хэрэгтэй. Мөн стресстэй нөхцөл байдлыг харах өнцгөө өөрчил. Ямар ч нөхцөл байдалд орсон давуу талыг нь олж харж сурах нь эерэг хандлагатай болох үндэс юм. Сэтгэл санаа таагүй стресстсэн үед таныг чин сэтгэлээсээ ойлгодог хүнтэй нүүр нүүрээ харж, асуудлынхаа талаар ярилцаж сэтгэлээ онгойлгох нь стрессийн түвшинг бууруулдаг. Өөрийгөө тайвшруулж сур. Зөв зохистой хоолло, шөнөдөө дор хаяж 7-8 цаг унтаж амраарай. Кофе болон согтууруулах ундааны хэрэглээндээ хяналт тавих нь чухал.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Театрын соёл үүднээсээ эхэлдэг

 0 сэтгэгдэл

Эдгээр газрууд дэлхийн хамгийн үзэсгэлэнтэй театрт тооцогддог. 

Орос, Санкт-Петербург хот, Мариинскийн театр

Хятад, Харбин дуурийн театр 

Герман, Байройт хот, Марграве дуурийн театр 

Франц, Парис хот, Гарнье театр

Сонгодог урлагаар дамжуулан оюуны таашаал, гоо зүйн өндөр мэдрэмж, урлагийн боловсрол авах боломжтой. Тиймээс театрын соёлын талаар “Хувь хүний хөгжил” буландаа онцолж байна. Тайзан дээр тоглох үзүүлбэрээс эхлээд бүх л зүйл нь дээд зэргийн таашаал, соёлыг мэдрүүлдэг энэ урлагийг үзэж сонирхоход ч өөрийн гэсэн дүрэм бий. Үзвэрийн үед дуу чимээ гаргах, чанга ярих, хоцорч орох, хоол хүнс хэрэглэх, сандал өшиглөх зэрэг үзэгдэл огт байж болохгүйг энд дурдах нь илүүц биз ээ.

Хэрхэн үүссэн бэ:

Хамгийн анхны дуурь Дафна

Сонгодог урлагийг XVI зууны сүүл үеэс эхтэй гэж үздэг бөгөөд ихэс дээдсийн хүрээнд үүссэн байна. Италийн хөгжмийн зохиолч Якоб Перигийн "Дафна" дуурийг анхдагч хэмээн тооцдог бөгөөд 1637 онд Венец хотод анхны театрыг байгуулжээ. Харин Монголын уран бүтээлчид 1942 онд Д.Нацагдоржийн зохиолоос сэдэвлэн Б.Дамдинсүрэн, Б.Смирнов нарын "Учиртай гурван толгой" дуурийг тайзнаа амилуулж байв.

Хэрхэн сонгох вэ: 

Дуурь үзэхийн өмнө тухайн бүтээлийн талаар мэдлэгтэй болоорой 

Хэрэв та анх удаа дуурь үзэх гэж байгаа бол үзвэрээ сонгохдоо хамгийн алдартай бүтээлүүдээс эхлэх нь зүйтэй. “Кармен”, “Севилийн үсчин”, “Богема” зэрэг алдартай дууриудыг санал болгоё. Мөн үзэж буй бүтээлийнхээ талаар судалж, товч танилцуулгыг нь /хөгжмийн зохиол, цомнолыг хэн, хэзээ бичсэн, гол дүрд хэн тоглох/ унших хэрэгтэй. Үзвэрийн танхимд орохын өмнө уг бүтээлийн ерөнхий агуулгыг үзэгдлээр нь салгаж товчлон бичсэн хөтөлбөрийг /либретто/ худалдаалдаг. Шийдвэрээ гаргасан бол тоглолт эхлэхээс 15 минутын өмнө ирэх нь соёлтойд тооцогдоно.

Хэнтэй үзэх вэ: 

Бага насны хүүхдэд дуурь үзүүлэх нь төдийлөн зохимжтой бус

Дуурь, балет үзэхдээ хэнтэй хамт явах нь таны хувийн сонголт боловч тогтвортой суух, анхаарал төвлөрөх чадвар нь бүрэн хөгжөөгүй бага насны хүүхэдтэй үзэх нь зохимжгүй юм. Бага насны хүүхдэд балет үзүүлэх нь илүү тохиромжтой бөгөөд зохиол болон өгүүлэмжийн хувьд тэдний насны онцлогт нийцдэг байна.

Хэрхэн хувцаслах вэ: 

Том цүнх үүрэх нь зохисгүйд тооцогдоно

Дуурийн театрт очихдоо энэхүү гайхамшигт урлагийг хүндэтгэн ёслолын хувцас өмсдөг. Гэхдээ өнөө цагт энгийн хэрнээ эрхэмсэг хувцаслахыг илүүд үздэг болжээ. Үзвэр бүр өөрийн гэсэн өнгө аястай бөгөөд хувцаслахдаа тухайн үзвэрийн онцлогийг харгалзах ёстой юм. Бээлий, хүзүүний зүүлт, ээмэг, гоёлын гар цүнх нь дуурь үзэж буй бүсгүйчүүдийн анхаарах ёстой хэрэглэл. Ялангуяа цүнхэндээ онцгойлон анхаарч, гоёлын гар цүнх зайлшгүй барина. Харин эрчүүд хоёр ширхэг нусны алчуураас гадна хүзүүний алчуурыг биедээ авч явах хэрэгтэй. Нусны алчуурыг баруун болон зүүн халаасандаа авч явах бөгөөд баруун халаасанд байгаагаа өөрөө хэрэглэх бол зүүн халаасанд байгаагаа хэн нэгэнд хэрэглүүлэх боломжтой. Хүзүүний алчуурыг өмссөн хувцсандаа тохируулан дэгжин ороох хэрэгтэй. Нэмэлт: Хэрэв боломжтой бол жижиг дуран, дуурийн шил авч ирээрэй.

Хэрхэн үйлчлүүлэх вэ: 

Хувцсаа өлгүүлэхдээ энгэрийг нь баруун тийш харуулаарай

Театрын соёл үүднээсээ эхэлдэг. Бүсгүйчүүдэд хаалга нээж өгөн оруулах нь зүй ёсны соёл. Хэрэв эрэгтэй, эмэгтэй хүн хамт дуурь үзэж байгаа бол тасалбараа эрэгтэй нь биедээ авч явах хэрэгтэй. Учир нь энэ нөхцөлд эмэгтэй хүнээс тасалбар шаарддаггүй. Хувцасны өлгүүрт гадуур хувцсаа өлгүүлэхдээ юуны өмнө бүсгүйнхээ хувцсыг тайлахад туслах бөгөөд өлгүүргүй хувцастай очих нь бүдүүлэг үйлдэл. Мөн хувцасаа өлгүүлэхдээ энгэрийг нь баруун тал руу нь харуулж өгөх ёстой. Хэрэв толинд харахыг хүсвэл өлгүүрийн дэргэдэх толь болон ариун цэврийн өрөөний толийг ашиглаж болно. Хэт удаан харах, олон дахин харах нь мөн л бүдүүлэг үйлдэл.

Хэрхэн үзэх вэ:

Үзвэрийн үед тод гэрэл гаргадаг эд зүйл хэрэглэдэггүй

Үзвэрийн үед аль болох тод гэрэл гаргадаг эд зүйл хэрэглэхгүй байх ёстой. Анхаарлаа төвлөрүүлэн бүжиглэх үед гэнэт гэрэл гялс хийх нь бүжигчинг сандраах, алдаа гаргахад нөлөөлөх цаашилбал гэмтээх эрсдэлтэй. Балетын үед хосоороо бүжиглэсэн хэсгийн дараа эсвэл гоцлол бүжгийн дараа алга ташдаг. Мөн бүжигчин онцгой хүнд хөдөлгөөн хийх үед алга таших нь бий. Харин дуурийн үеэр тэр бүр алга ташдаггүй бөгөөд зөвхөн гайхалтай дуулалтын дараа л алга ташдаг. Тоглолт дууссаны дараа танхимаас гарах гэж яарах хэрэггүй. Удирдаач болон жүжигчид тайзан дээр гарч ирж ёслохыг хүлээж, тэдэнд хүндэтгэл үзүүлэх нь хамгийн том соёл. Эхлээд туслах дүрүүд, дараа нь гол дүрүүд, хамгийн сүүлд удирдаач ёсолдог.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Шинэ машин унаж, эсвэл аяга латте ууснаараа хэн ч баяжихгүй

 0 сэтгэгдэл

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Ном уншдаг хүн зөнөх өвчин тусах магадлал 32 хувиар бага байдаг

 0 сэтгэгдэл

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Гуч гараад анхны хүүхдээ гаргах нь карьерт эерэг нөлөөтэй

 0 сэтгэгдэл

Ээж болсноор эмэгтэй хүний амьдралд олон өөрчлөлт гардаг. Түүнчлэн жирэмсэн байх хугацаандаа болон хүүхдээ өсгөх 1-2 жил ажил, карьераа хойш тавих шаардлагатай нүүр тулдаг. Тиймээс Европын орны эмэгтэйчүүд 35 наснаас хойш хүүхэд төрүүлэх хандлагатай байдаг аж. Учир нь ажил, мөнгө, карьераа цэгцэлж, аялал, зугаалгад цаг зарцуулан, өөрийгөө бүрэн таньсан үедээ ээж болох хэрэгтэй гэж үздэг байна. Харин манай улсад байдал эсэргээрээ. 25 нас хүрмэгц аав, ээж, ах дүүс нь “Нөхөр хүүхэдтэй болохгүй бол нас чинь явлаа, ач, зээгээ хармаар байна” гэх зэргээр хүүхэд “нэхэж эхэлдэг”. Тэгвэл ээж болоход хамгийн тохиромжтой насыг судалгаагаар тогтоожээ. Тодруулбал, Техасын их сургуулийн доктор Жон Мироуски дээрх сэдвээр судалгаа хийж, эмэгтэй хүн 34 настайдаа хүүхэд төрүүлэхэд хамгийн тохиромжтой болохыг онцолсон байна. Учир нь жирэмслэлт ба төрөлтийн үед эмэгтэй хүний бие их хэмжээний даавар ялгаруулдаг. Уг даавар нь 34-35 насны эмэгтэйчүүдийг залуужуулах эерэг нөлөөтэй бол 20 гаруй насны бүсгүйчүүдийн эрүүл мэндийн тэнцвэрт байдлыг алдагдуулах магадлалтай гэнэ. Түүнчлэн нас тогтсон бүсгүйчүүдийн ихэнх нь төлөвлөж жирэмсэлдэг тул хүүхдээ эрүүл тээж төрүүлэх тал дээр илүү анхаарал хандуулдаг байна. Мөн ажил, амьдрал, санхүүгийн байдал нь тогтвортой болсон байдаг тул хожуу төрөлт карьерт нь сөрөг нөлөө үзүүлдэггүй болохыг судалгааны багийн ахлагч онцолжээ. Жон Мироускигийн гаргасан энэхүү онолтой сэтгэл зүйчид ч мөн санал нэг байна. Учир нь 30 гарсан эмэгтэйчүүд сэтгэл зүйн хувьд тогтвортой болсон байдаг тул гэр бүлийн бат бөх байдал бий болгоод зогсохгүй, хүүхдээ эрүүл тээж, төрүүлэх тал дээр илүү анхаарал хандуулдаг байна. Өөр нэг судалгаа дурдвал, ээжийнхээ 30-39 насанд төрсөн хүүхэд илүү ухаантай, хүмүүжил, төлөвшил сайтай, эрүүл байдаг аж. Уг судалгааг Лондонгийн эдийн засаг, улс төрийн шинжлэх ухааны сургуулийн эрдэмтэд хийсэн төдийгүй 20 болон 40-өөд насанд төрсөн хүүхдээс 30 гаруй насанд төрсөн хүүхэд бие сэтгэхүйн чадвар сайтай байдгийг тодорхойлсон байна. Хүүхдийн хүмүүжил төлөвшилд зөвхөн ээж чухал үүрэг гүйцэтгэдэггүй. Аав ч мөн үр хүүхдээ зөв хүн болгоход чухал байр суурь эзэлдэг. Тиймээс хариуцлагатай аав байхад хамгийн тохиромжтой үе бол 30 нас аж. Гуч гарсан эр хүн хариуцлага үүрэх бүрэн чадвартай болсон байдаг төдийгүй, үр хүүхдэдээ сайн аав, гэр бүлдээ халамжит хань байж чаддаг байна. Олон улсын болон манай орны гэр бүл судлаачид гэр бүл салалтын үндсэн шалтгааныг эрт төрөлт, төлөвлөгөөгүй гэр бүл зохиохтой холбож тайлбарладаг. Тиймээс өөрийгөө бэлтгэж, бүрэн боловсруулсан цагтаа үр хүүхэдтэй болох нь өөрийнхөө болон үрийнхээ ирээдүйг гэрэлтүүлэхэд чухал нөлөөтэй юм.