A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/2711/

Үхэхийг “хүссэн” 27 мянган амь байна

Нэг иргэний амь нас гэдэг нэгж алтнаас ч үнэтэй

 0 сэтгэгдэл

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том
http://zgm.mn/post/2711/


Байгалийн жамаараа ороод өнгөрөх бороо араасаа ямагт хохирол дагуулах юм даа. Гэхдээ борооны буруу гэж юу байхав. Жил болгон давтагддаг хохирол цэвэр бидний хариуцлагаас хамаарч гарсаар л... Гэтэл яагаад энэ бүхнийг таслан зогсоочихож чадахгүй хүний амь нас эрсэдсээр байна вэ? Тухайлбал, өнгөрөгч 15-ны өдөр орсон борооны улмаас манай улс том хохирол амссан. Дөрвөн настай бяцхан охин дөчөөдхөн хоромд орсон борооны үерт үйчихлээ. Нэг иргэний амь нас гэдэг нэгж алтнаас ч үнэтэй. Гэтэл манай улсад хүний амь нас ямар ч үнэ цэнэгүй болсон байна. Одоо бүр нэг биш 27 мянган хүний амь үерийн усанд хөвөх нь ээ!

Үерийн аман дээр буусан айлын тоо 3.3 дахин нэмэгджээ

Өнөөдрөөс эхлэн Улаанбаатар хотод таван хоног үргэлжилсэн бороо орно. Нийслэлийн хэмжээнд 6696 өрх айлын 26784 хүн буюу нийслэлийн нийт хүн амын 2.23 хувь нь үерийн аман дээр амьдардаг талаар нийслэлийн Мэргэжлийн хяналтын газраас мэдээллээ. Ямар их эмгэнэл вэ. Шувуу хүртэл аюулгүй газар бат бөх гэгч үүр засдаг атал саруул ухаант хүмүүн аюулын өмнө, амь насаа үл тоон үхэл рүүгээ өөрөө явж байна.

Хатуухан хэлэхэд иргэд өөрсдөө үхлийг хүсэж үерийн аман дээр амьдарч байна

Жил бүр борооны улиралд энэхүү асуудал яригддаг. Нийслэлийн газрын албанаас тэрхүү айл өрхүүдэд жил бүр санамж, анхааруулга бичиг хүргүүлэн, заримтай нь тохиролцон нүүлгэх арга хэмжээ авч хэрэгжүүлдэг хэдий ч тус айл, өрхүүд газраа чөлөөлөхөөс татгалзаж байна.

Үүнийг зориг гэх үү, муйхарлал гэх үү! Энд нэг тоо дурдая. 2017 онтой харьцуулахад Улаанбаатарт холбогдох газраас сануулсаар байхад үерийн аман дээр очиж буусан айлын тоо 3.3 дахин нэмэгдсэн байна. Аюул болно гэдгийг мэдсээр байж тийн муйхарлагсдыг сайн дураараа амиа хорлогсод гэж хэлэхэд буруудахгүй. Үерийн аман дээр буусан айлуудын дийлэнх нь орон нутгаас шилжин ирэгсэд. Тэр хэрээр зөвшөөрөлгүй газар эзэмших явдал ихсэн, аюултай бүсэд амьдрагсад ч олширсон. Эд хөрөнгө, гэр орноо үерийн усанд урсгасан талаараа хожим нь хэвлэл мэдээлэлд ярилцлага өгөн, тусламж гуйдаг энгийн жишиг манайд тогтчихлоо. Анхнаасаа тэр бүх аюулыг бодолцон үерийн аман дээр бууж болохгүйг сэрэмжлүүлэхэд амьд явах, газар эзэмших нь бидний эрх гэх мэт том,том мэдэмхийрсэн муйхар толгойтнууд. Энд улсын буруу гэж хэлэхээ болих хэрэгтэй санагддаг.

Хатуухан хэлэхэд иргэд өөрсдөө үхлийг хүсэж үерийн аман дээр амьдарч байна шүү дээ. Хөөгөөд, туугаад явдаггүй, хөдөлдөггүй бас хаширдаггүй 27 мянган иргэн гөжиж, гажаад одоо ч үерийн аманд амьдарсаар байгаад хэн буруутай болж байна вэ, тэгээд.

Үерийн далангийн 73 хувь нь ашиглалтын хугацаа дууссан

Нийслэлийн нутаг дэвсгэр дэх үерийн хамгаалалтын далан сувгийн асуудлаар өчигдөр нийслэлийн Мэргэжлийн хяналтын газраас хэвлэлийн бага хурал хийсэн. “Энэхүү хяналт шалгалтын үр дүнд Улаанбаатар хотын нутаг дэвсгэрт нийт 33 км урт үерийн далан, 109.6 км үерийн суваг, зургаан ширхэг тосох байгууламж байдгаас үерийн далангийн 73 хувь нь ашиглалтын хугацаа дууссан” хэмээн барилгын техникийн хяналтын улсын ахлах байцаагч, үерийн далан суваг хариуцсан ажилтан л.Батбаяр хэлсэн юм.

Мөн хяналт шалгалт хийх явцад дөрвөн далан халиа үүссэн, зургаан далан хог хаягдал ихтэй, иргэд ахуйн хог, үнс нурмаа даланд хийдэг, хууль бус хашаа байшин, хайс, авто засварын зам гарган, далангийн хийц эдлэгдэхүүнийг эвдэлсэн, шороо асгаж, гүүр гарц гаргаж, инженерийн шугам сүлжээг дур зоргоороо байрлуулах зэргээр үерийн далангийн хүчин чадлыг бууруулсан 60 гаруй зөрчил, дутагдал илрүүлсэн гэж тэрбээр ярилаа.

Хэдийгээр иргэд цахилгаан, шугам сүлжээнд холбогдох хэрэгтэй ч үерийн даланг нурааж, өөрсдөө инженерийн шугам, сүлжээ байрлуулах нь тийм ч оновчтой сонголт биш. Мөн цахилгааны утас нь ил гарсан, өндөр хүчдэл бүхий шонтой ойр гэр хороололд үер болох нь дэндүү аюултай.

• Үерийн аман дээр буусан айлуудын дийлэнх нь орон нутгаас шилжин ирэгсэд. 

• Иргэд хогоо үерийн далан руу хийснээс болж далан сэтрэх эрсдэл бий болдог. 

• Аюул болно гэдгийг мэдсээр байж тийн муйхарлагсдыг сайн дураараа амиа хорлогсод гэж хэлэхэд буруудахгүй.

Өндөр хүчдэлийн хажууд буусан айл өрхүүдийг нүүлгэн шилжүүлдэг хэдий ч буцаж ирээд ахин дахин буусаар л байдаг. Уг нь үерийн далан амархан сэтрэхээр эд биш. Хогны төлбөрөөс зугатсан ухамсаргүй иргэд хог хаягдлаа үерийн далан руу хийснээс болж далан сэтрэх эрсдэл бий болдог. Энэ мэт хэнэггүй зангаас үүдэн аюул дунд амьдарсаар, олон жилийг өнгөрөөсөөр. Айлуудын нүүх шаардлагыг хорооны Засаг дарга болон төрийн байгууллагууд удаа дараа тавьдаг хэдий ч тэднийг иргэд нохой хуцсан дайд ч тоодоггүй, үр дүн муутай талаар эх сурвалжууд хэлж байна.

Дөрвөн уулаар хүрээлүүлсэн манай нийслэлд газарзүйн бүтэц, хот төлөвлөлтийн буруу механизм, төвлөрсөн бүтээн байгуулалт зэргээс үүдэн бороо, үерт ихээхэн хор хохирол амсдаг ч хүний амь нас үрэгдсээр байж таарамгүй. Яг одоогийн байдлаар 27 мянган иргэн өөрсдийн амь насаа газрын үнээр үнэлж, амьдралаас уйдсан мэт үхэлтэй зэрэгцэн амьдарч байна.

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Өвөл нийслэлээр аялах таван санаа

 0 сэтгэгдэл
  • Улаанбаатар хот өвөлдөө утаа, угаарын асуудлаас нэг хэсэгтээ л салахгүй байх. Гэсэн ч та амралтын өдрүүдээр цэвэр агаар амьсгалж, нийслэлийн ногоон бүсээр аялах боломжтой. Улаанбаатарын ойролцоо уушгиа баярлуулах хэдэн шийдэл танд санал болгоё. Цаг агаараа харж байгаад гэр бүл, найз нөхөд, хамт олноороо аялаад үзээрэй. Сонирхолтой байх болов уу. 


1. Нохойтой чарга Тэрэлжийн байгалийн цогцолборт газар нохой чарганы аялал зохион байгуулдаг газар бий. Үнийн хувьд хамгийн ойр буюу таван км-ийн аялал 40 мянган төгрөг. Бидэнд ойрын аялал нь л хангалттай. Магадгүй та сонирхвол хамгийн хол буюу 55 км-ийн аялал нь 250 мянган төгрөг байдаг. Ойрын зайд дээд тал нь 15 хүн аялах боломжтой. Нэг чаргыг 5-7 нохой чирдэг бөгөөд нэг чарганд эрэгтэй бол нэг, эмэгтэй бол хоёр хүн суудаг ажээ. 

2. Ууланд аялах Ууланд зөвхөн зун л гарна гэж бодоогүй биз. Улаанбаатар хотод өвлийн улиралд ууланд аялдаг хэд хэдэн клуб бий. Хөдөлгөөнийг эрхэмлэгч, байгальд аялах хоббитой төрөл бүрийн мэргэжлийн, нас насны хүмүүс нэгдэж аялал зохион байгуулдаг. Та ч бас найз нөхдөө уриалан Богд ууланд аялж үзээрэй. Долоо хоногийн нэг өдөр ууланд гарах нь шаардлагатай хүчилтөрөгчөө авч, стрессээ тайлж, хөдөлгөөний дутагдлаас сэргийлэхэд чухал ач холбогдолтой юм. 

3. Скай ресорт Италийн “Техно Алфин” компанийн цас хийх системийн тусламжтайгаар дэлхийн стандартын цас бүхий замыг бий болгон монголчууд, өвлийн спортын тамирчид, Монголыг зорин ирсэн жуулчдад үйлчилдгээрээ тус цанын баазын гол онцлог оршино. Улаанбаатар хотын төвөөс 12 км-ийн зайтай, Хүрхрээн аманд оршдог тус цанын бааз энэ жил өргөжиж АСЕМ-ын бүтээн байгуулалтаар Club House, Mt.Bogd гольфын клуб зэргийг бүтээжээ. Агаарт амрангаа цана, чарга, снөүбордоор хичээллээрэй. Та чадахгүй гэж санаа зовох хэрэггүй, мэргэжлийн багш нар таныг богино хугацаанд өвлийн спортын дөртэй болгоно.

4. Өвлийн дугуйн аялал Монголын залуучуудын холбооны дэргэд “Залуу дугуйчин” клуб үйл ажиллагаа явуулдаг. Тус клубээс үе шаттайгаар дугуйн аялал зохион байгуулдаг билээ. Өвлийн улиралд өөрийгөө сорьсон, адал явдалтай, мөн нэлээн хүч хөдөлмөр шаардсан аялал хийхийг хүсэж байгаа бол тэдэнтэй нэгдээрэй. Унадаг дугуй нь хүнийг стрессээс ангижруулж, залуу харагдуулах шидтэй спорт юм. Та долоо хоногтоо гурван удаа 45 орчим минут дугуй жийхэд л хөдөлгөөний дутагдлаас бүрэн сэргийлэх боломжтой. Дээрх клубээс өвлийн улиралд Туул голын мөсөн дээр аялал зохион байгуулдаг. 

5. Цастай зураг авалт Экстрим аялал сонирхохгүй байгаа бол Улаанбаатарын ойр орчмын үзэсгэлэнт газраар цастай зураг авалт хийгээрэй. Найз нөхдөөрөө хотын ногоон бүсийг зорьж цэвэр агаараар амьсгалж, халуун дарс ууж өнгөрүүлбэл бас л сайхан амралт болно. Хамгийн гол нь энэ амралтаа гэрэл зургаар баталгаажуулаарай. Хамаг бүхэн шороо мэт арилахад гэрэл зураг л үлддэг шүү дээ. Сануулахад, цас орсны дараа гэдгийг мартав аа. 

A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Хар тамхины хэрэглээ ихтэй Нигерийн иргэдэд зөвшөөрөл олгохыг зогсоожээ

 0 сэтгэгдэл
  •  Д.Мөрөн: “Их засаг”-ийн хар тамхины хэрэгт холбогдсон иргэн манайхаас оршин суух зөвшөөрөл аваагүй. 
    Өнгөрсөн есдүгээр сарын дундуур “Рояал” академийн харъяа “Тэрэлж боардинг” дунд сургуульд багшлах гэж байсан, залуусын дунд Dj Steve нэрээр танигдсан Стив Фрешфилд гэгч биедээ хар тамхи авч явсан, мансуурсан үедээ ЦЕГ-ын Хар тамхитай тэмцэх газрынханд баригдсан юм. Түүнийг аяллын визээр орж ирээд хориод хонож байсан тухай мэдээлсэн билээ. Тэгвэл өчигдөр Гадаадын Иргэн Харьяатын Газар (ГИХГ)-аас хийсэн мэдээллийн үеэр уг сэжигтэн Их Британи Умард Ирландын Нэгдсэн Вант Улс (ИБУИНВУ)-аас 30 хоногийн бизнес аяллын визээр орж ирээд, тус байгууллагад бүртгүүлээгүй явсан Нигер улсын иргэн байсан талаар мэдээлэл өгсөн юм. 

ГИХГ-ын дарга Д. Мөрөн хэлэхдээ, “Гадаадын иргэн Монголд ямар зорилгоор орж ирэх гэж байгаа талаар холбогдох байгууллага нь эхэлж манайд ханддаг юм. Жишээлбэл, МУБИС-д суралцахаар ирж буй гадаадын иргэнд зөвшөөрөл олгоно уу гэж тус сургуулийн захиргаанаас ГИХГ-т ханддаг. Тухайн иргэн S ангиллын сургалтын визээр орж ирээд, долоо хоногийн дотор манай байгууллагад бүртгүүлж, 21 хоногийн дотор Монгол Улсад оршин суух зөвшөөрөл авдаг юм.Сүүлийн үед хар тамхины хэрэгт гадаадын иргэд холбогдох асуудал гарч байгаа. “Их засаг” сургуулийн хар тамхины хэрэгт холбогдогч бол Английн иргэн биш, Нигерийн иргэн шүү. ИБУИНВУ-аас олгодог 30 хоногийн бизнес жуулчлалын визээр ороод ирсэн хүн. Манайхаас ямар ч зөвшөөрөл аваагүй. Хэрэв 30 хоногоос дээш бол ГИХГ-аас заавал зөвшөөрөл авдаг, ийм хуулийн зохицуулалттай. Хар тамхины хэрэглээ нэлээд өндөр улсуудын талаар бид мэдээлэлтэй ажилладаг. Нигер иргэдэд зөвшөөрөл олгохоо бид зогсоосон” гэсэн юм. Одоогоор Стив Фрешфилдийг цагдан хориогүй, гадуур байцааж байгаа бөгөөд цагдаагийн бүрэн хяналтад байдаг аж. Тэрбээр хар тамхины хэрэгт шалгагдах явцдаа буюу есдүгээр сарын 14-нд “Гэгээнтэн энтертаймент” төвийн шөнийн клубт өөрийн нэрийн DJ Steve эвентээ зохион байгуулж байсан юм. Аяллын визээр орж ирсэн гадаадын иргэн Монгол Улсад хөдөлмөр эрхэлж, орлого олохыг хориглодог. Хэрэв ажлын санал авсан бол визний ангиллаа солиулах шаардлагатай. Энэ хуулийн дагуу “Рояал” академийнхан Стив Фрешфилдийн аяллын визийг солиулах хүсэлтээ гаргаад байсан үед хар тамхины хэрэгт холбогдсон юм. Хэрэг мөрдөн шалгах ажиллагаа үргэлжилж байгаа бөгөөд удааширч буй шалгаан нь хамсаатнууд болон хэрэглэгчдийн хүрээг нь давхар шалгаж байгаатай холбоотой байж болзошгүй.










A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Цайны дэг соёлоороо алдартай Аньхуй...

 0 сэтгэгдэл


- Би ч тэдний нэгэн адил Шанхайд бараг л намрыг мартах шахжээ. Үүл сүвлэсэн өндөр байшингуудын нэгдэл энд үгүй. Шанхайтай харьцуулахад нам гүм. Гудамж талбай нь үлэмж даруу. Манайхаар бол Улаанбаатараас гарч давхиад Дарханд ирсэн мэт санагдах тийм хөдөөрхүү.

“Цонхоо чи өмнө зүгт дэлгэлээ. Тэр зүгт уулс буй, далай буй, шувуудын жиргээн, цэцэгсийн анхилам цөм буй...” гэж БНХАУ-ын Аньхуй аймгаас гаралтай, эх газрын яруу найрагч Ян Ли-Еэ “Урагш дэлгэсэн цонх” бүтээлдээ шүлэглэсэн байдаг. Үүнийг энд өгүүлэх болсны учир гэвэл Шанхай хотоос урьд орой нь хөдөлсөн унтлагын гал тэрэг дохиогоо хангинуулсаар Аньхуйн Хэфэй хотод өглөөний нартай уралдан ирлээ. Энэ хот саяхныг болтол гаднын жуулчдын анхаарлын төвөөс хол байлаа. Харин сүүлийн хэдэн жилд улс дотроо алдаршиж, төд удалгүй тивийн хэмжээнд нэр алдар нь түгж эхэлсэн байна.Өчигдөр бороо энд сүрхий орсон тул манан будан хөшилдөөд, холын юмс цайрна. Бороо орохоор эрс хүйтэрчихдэг гэнэ. Гэхдээ хэд хоногоос эргээд дулаарчихна гэж нутгийн улс ярих нь нэн таатай. Зунаараа яваа хүмүүс дулаан хувцасны эрэлд гарч, дор бүрнээ ачаа юугаа ухан ноосон зузаан цамцаа углаж харагдана. Галт тэрэгний буудал түмний хөлд дарагдаж, ирэх, буцах хүмүүсийн цуваа тасралтгүй үргэлжилнэ. Хүн амынх нь тоо 10 сая дөхсөн, төв нийслэлээсээ даруй 1200 гаруй км алс зайтай Хэфэй хотод намрын улирал гоо үзэмжээ эс алдан байна аа. Өмнө зүгийн онцлог энэ. Урт удаан намар болдог билээ. Модноосоо тасарч ойчсон навчис салхины эрхээр... Харин навчсаас өөр нүдэнд торох хог, новш үл хөглөрнө. Цэвэрхэн, цэгцтэй хот юм байна. Хот дотроо метротой, метрогоор хүмүүс нь ажилдаа явчихна. Түгжрэх, бөглөрөх юм алга. Ийм болохоор зам дээр өрнөдөг уур бухимдал, стресс гэж байхгүй. Манай улс 2017 он гэхэд метротой болчихно гэж яриад өнөөдөр тэр бүхэн ор тас замхарчээ. Замын түгжрэл гэж тамтаггүй ихээр нэмэгдсээр. Харин энд метро нь ашиглалтад ороод гурван жил гаруй болжээ. Хот доторх дэд бүтцээ шийдсэнээр хүмүүсийнх амьжиргаанд хүртэл энэхүү бүтээн байгуулалт сайнаар нөлөөлжээ. Цаг хугацаа хэмнэнэ гэдэг мөнгөө гамнана гэсэн үг, хөгжил ойртох нэр. Манайх шиг хамаг цагаа зам дээр үрэх гачлан энэ хотод үгүй. Хотын гүнд нь дэлхийн брэндүүд цөм “үүрлэжээ”. Хүний хэрэгцээг энэ болгон нь хангаж хүчрэх учраас дэлгүүр хэсэх гэж Бээжин, Шанхай руу эндхийн хүмүүс явахгүй. Хэрэглээ нь энгийн. Харин ч дээрх хоёр хоттой харьцуулахад өртөг хамаагүй бага тул амар жимэр болоод байх. Худалдааны төвүүд бараа бараагаа харан байрлана. Тийм болохоор нэгээс нөгөө рүү гараад орох боломжтой.Хятадууд үргэлж ногоон цай эсвэл усны савтай явна. Эр, эм, хөгшин залуугүй ийм. Үүнийг зөв дадал хэвшил гэж болно. Мөн хэзээ ч хоолны цагаа хойшлуулахгүй, наашлуулахгүй. Өдрийн гурван хоолыг алгасах дургүй хүмүүс юм байна. Ямар ч ажилтай байсан өл залгах хоол ундтай тогтсон цагт “шадарлана”. Цайны цагаараа дасгал хөдөлгөөн хийж байгаа нь шамдангуй. Хийн дасгал хийхийг нийтээр нь хорьчихсон тул бүжиглэхээс гадна сүүлийн үед гудамж талбайдаа ил задгай дуулах болжээ. Манайхан хатуу “юм” уугаад дуулж, сэтгэл дотор хургасан зүйлээ сая гаргадаг бол хятадууд хэнээс ч ичиж эмээх зүйлгүй, зөв, солгой гэхгүй дуулж гарна. Дуулахын тулд заавал нэг “сэргээш” хэрэглэх гэж оролдохгүй. Сэтгэлээ ч ингэж хүчлэх нь үгүй. Дуулах нь тэдний хувьд урт наслах нэг арга болжээ. Харин чихэр, шоколад гэж ер дурлаад байхгүй. Хятадын 70 жилийн ой Хэфэйд  очих үеэр тохиож таарсан тул улс даяараа амарч, худалдаа, үйлчилгээний төвүүд нь хөл ихтэй байв. Бараа, бүтээгдэхүүний үнэ харж л явлаа. Монголтой ойролцоо ч нь байна. Хүмүүсийнх аж байдал сүүлийн хэдэн жилд дээшилж,  амьжиргааны түвшин төрөл арилжсан гэж болно. Тийм учраас өмнөд хөршийн эдийн засгийн гол хөдөлгөгч хүч нь өөрсдийнх иргэд болж, тэд худалдан авалт, хэрэглээгээрээ улсаа тэжээн, тэтгэх хэмжээнд нэгэнт иржээ. Сонирхуулахад, 1991 онд Хятадын нэг хүнд ногдох ДНБ 330 ам.доллар байсан бол 2011 онд энэ дүн 5430 ам.доллар болж өссөн байна. Харин өнгөрсөн онд 13 мянган ам.долларт хүрч, энэ тоо баримтын цаана хэдэн зуун сая хүний амьжиргааны түвшин сайжирч, эцэг эхэд нь мөрөөдөл төдий байсан орчин цагийн тав тухтай амьдрал шинэ мянганы хятадуудад онцгой содон байхаа больжээ. Цайны соёлоороо Аньхуй нутаг Хятадад зэгсэн алдартай. Дотоодын аялал жуулчлал энэ орон хотод хөгжиж, улс дотроо улам алдартай болоход өнө эртний хатуу дэг уламжлалтай цайны соёл гаргууд үүрэг гүйцэтгэсэн байна. Ерөөсөө цай уух гэж, цайны соёл гэгч чухам юу болохыг өрнийн улс амьтан бие сэтгэлээрээ амтлан мэдрэх гэж, таалан соёрхох гэж энд ирдэг аж. Аньхуйгаас гаралтай эсвэл энд төрж өссөн хүүхнүүд цай сайтай гэж хадамдаа шагшигдах нь энүүхэнд. Манайхан баруун таван аймгийнхан цай сайхантай гэж ярьдагтай энэ нь агаар нэг юм. Баруун таван аймаг дотроо Увс илүү гэлцдэг. Түүнтэй адилхан Аньхуй нутаг ийм буюу.Аньхуй мужийн Хэфэй хотод Монгол Улсаас 20 гаруй оюутан өдгөө сурч байна. Тэдний дийлэнх нь хөдөө аж ахуйн чиглэлээр дагнажээ. Зарим нь ирэх жил төгсөх гээд толгой өндийх завгүй байна. Монголоос авчирсан ганц чихэр хүртэл энд амттай бас ховроос ховор эрдэнэ болно. Хотын төвд том газар нутаг эзлэн орших Аньхуй мужийн Хөдөө аж ахуйн их сургуулиар зочиллоо. Номын сан нь манай Засгийн газрын ордноос хэдэнтэй сүрлэг байх агаад сургуулийн хүрээ нь явж барагдахгүй цэлгэр юм аа. Улс нийтээр амарсан ч номын сан нь суудал үгүй, цөм эзэнтэй. Тэд дор бүрнээ бусдад саад болохгүйг хичээн өмнөх хичээл, номоо чухам уйгагүй давтана. Ялаа дүнгэнэх чимээ танхимд сонсогдохоор анир чимээгүй. Тэнгэр чичсэн өндөр уулсын өвөр бэлд төрж өссөн үеэл маань Аньхуй аймгийн Хөдөө аж ахуйн их сургуулийн  оюутан. Түүний хэлснээр хятад оюутнууд их уйгагүй, үргэлж л хичээл номоо давтаж байдаг гэв. Улс доторх өрсөлдөөн ширүүн учраас ингэж хичээлээ давтахаас өөр сонголт тэдэнд олддоггүй байна. Сургуулийн хичээлийн болон оюутны байр хоорондоо холгүй, хотхон дотроо. Тиймээс автобус, метро гэж явахгүй. Оюутны амьдрах орчин нөхцөл энэ болгоныг нэг дор шийдсэн нь суралцмаар. Заавал тив алгасах бус хажууханд буй хөрш “айл”-аас авах, гээх, туршлага судлах зүйл их байна. Нүдээ чилтэл номын санд суусан оюутнууд чөлөөт цагаа өнгөрүүлэх спортын талбай төрөл төрлөөрөө эгнэн байрших нь цагаан атаархал төрүүлнэ. Улаанбаатарт “улаан ном”-д орох нь холгүй хэдхэн спорт талбай  бий. Жилээс жилд энэ талбайн хэмжээ, тоо нь говийн мазаалай шиг хорогдох болсон. Харин оронд нь автомашины зогсоолгүй, ногоон байгууламжгүй шил толь болсон байшин сав ярайтал гэнэтхэн сүндэрлэх нь жаахан урамгүй. Ногоон байгууламж нь Хэфэй хот гоё сайхан харагдах нэг нууц гэлтэй. Энэхүү хотоос зах хязгаар нь саравчлаад ч харагдахгүй далай тэнгист хүрэхэд хамгийн дөхөм гэнэ. Энд хүрсэн хүн далай явна гэж зүтгэдэг нь бас учиртай. Ойрхон гэж сонссон болохоор хүсэх нь бас аргагүй ч юм уу даа. Тус хотоос Хятадын төв нийслэл Бээжин хүртэл хурдны галт тэргээр цагт 300  км-ын хурдтай таван цаг эх газрыг туулна. Ингэж явахад нэг хүний 400 орчим юань. Энэ нь төгрөгөөр 150 гаруй мянга болж байсан. Өмнөд хөршид цагийг нь тулгасан болгон нэг л бүтэл муутай эсвэл илүү өндөр үнэ төлөх хэрэг гардаг. Тиймээс явдлын хүмүүс эртнээс юм болгоноо урьдчилж захиалж байж сая амар явна. Эрт төлөвлөж байж бид илүү хэмнэнэ. Хятадууд ч өөрсдөө ийм. Манайхан өмнөд хөрш рүү 2010 оноос хойш аялах нь эрс нэмэгджээ. Гэр бүлээрээ болон найз нөхөд, хамт олноороо явах нь олширсон бөгөөд зарим нь Эрээн яваа мэт ямар ч төлөвлөгөөгүй, юу үзэхээ, хаагуур явахаа тодорхойлж мэдэлгүй ирдэг байна. Төгрөгөө юань болгосныг эс тооцвол аяллын бэлтгэл сул задгай. Хот хооронд явах тасалбараа хүртэл урьдчилж авахаас гадна үзэж харах үзвэрээ мөн ингэж албажуулах хэрэгтэй. Тэрбум хол давсан хүн амтай энэ улсад хүн ажил, амьдралаа залгуулна гэдэг бэрх. Тиймээс хүн болгон өмнөх ажлаа сэтгэлээсээ хийнэ. Ажлыг тэд голохгүй. Ажлаа бас хуурахгүй. Харин ажилтай байгаа нь аз жаргал болно. Хүн зоных нь амьдрал харилцан адилгүй. Хэдий тийм боловч дэлхийн тэргүүлэх гүрэн мөдхөн болно гэсэн итгэл үнэмшил иргэн болгоных нь хүсэл мөрөөдлийн нэг хэсэг мэт. Өмнөд хөршийн иргэд төрийн далбаагаа уламжлалт баяр, тэмдэглэлт ойгоороо бахдал дүүрэн намируулж явах юм. Ялангуяа хүүхдүүд нь гар гартаа далбаа атгасаар, аав ээжээ тойрон гүйнэ. Хүүхдэд багаас нь эх оронч үзэл санааг магадгүй ингэж суулгадаг байж болох юм. Хүдэн татсан хүний нутаг ард үлдлээ. Цайны дэг соёлоороо алдартай Аньхуй нутагт ахин ирэх ерөөл тавья.

















A

Жижиг

A

Дунд

A

Том

Илэн далангүй байна гэдэг хосуудын харилцаанд байдаггүй зүйл

 0 сэтгэгдэл
  • ЗГМ weekend мэргэжлийн сэтгэлзүйчидтэй хамтран зөвлөгөө өгч байна. Энэ удаагийн дугаарт “Урамтай гэр бүл” хөтөлбөрийн удирдагч сэтгэлзүйч Ч.Одончимэг уншигчдаас ирсэн асуултад дараах хариулт өглөө. Хэрэв танд гэр бүл болон сэтгэл зүйн тулгамдсан асуудал байвал манай сонинд хаяглан ирүүлээрэй.

    ГЭР БҮЛД НЬ АСУУДАЛ ГАРВАЛ ХҮҮХЭД “НАДААС БОЛЛОО” ГЭЖ ӨӨРИЙГӨӨ БУРУУТГАДАГ 

-Би 30 настай, хүү маань дөрөв хүрсэн. Нөхөр бид хоёр сүүлийн жилүүдэд үргэлж үл ойлголцож, хэрүүл салахаа болилоо. Тиймээс салахаар шийдээд байсан боловч би саяхан жирэмсэн болсноо мэдсэн, мэдээж нөхрийн минь хүүхэд. Гэхдээ энэ тухай нөхөртөө хэлээгүй төдийгүй хүүхдээ төрүүлэх бодолгүй байна. Би яасан нь дээр вэ?

Хоёулаа хамтран ярилцаж шийдвэрээ гаргасан хэдий ч дахин нэг бодож үзэхийг зөвлөе. Гэрлэлтээ цуцлуулснаар нийгэмд хүлээсэн үүргээ хэрхэн орхигдуулах болон хүүхдэд тань хэрхэн нөлөөлж болох талаар бодож үзэх хэрэгтэй. Бага насны хүүхдүүд эцэг эхээсээ эрэгтэй эмэгтэй хүмүүсийн ялгаатай төсөөллийг тусгаж авахын зэрэгцээ, хэрхэн дотносдог, хэрхэн сайн харилцаатай байдаг, асуудлыг шийдвэрлэхэд хэн нь ямар байр суурьтай байгаа, ямар зан үйл илэрч буйг харж суралцаж байдаг юм. Мөн гэр бүлд нь ямар нэгэн асуудал гарвал “надаас болсон” гэж ойлгох нь бий. Бага насны хүүхдийн суурь хэрэгцээ хангагдаагүй тохиолдолд насанд хүрсэн үедээ бэлгийн харилцааны алдаатай төсөөлөл, хандлага бий болох, бусадтай ойлголцох харилцааны ур чадвар сулрах, уур бухимдлаа байнгын зөрчлөөр илэрхийлэх, өөрийгөө хянах хэм хэмжээ алдагдах, өөрийн болон бусдын өмнө хүлээсэн үүрэг хариуцлагаа ухамсарлахгүй байх гэх мэт сөрөг үр дагавар гарч болзошгүй тул хамтдаа дахин ярилцаж зөв шийдвэрт хүрэх нь чухал. Жирэмсэн болсноо хэлэхгүй байна гэдэг буруу. Хүүхэд хоёр талын оролцоотойгоор үүсэн бий болдог тул үүрэг хариуцлагаа ижил тэгш оролцоотойгоор үүрэх нь зөв. 


ДОНТОГЧ ХҮН ДОНТСОНОО МЭДДЭГГҮЙ

-Би 17 настай, арваннэгдүгээр ангид сурдаг. Хичээл эхлэхэд багш утас хурааж,тарахад өгдөг болохоор хичээлдээ анхаарч чадахгүй байна. Учир нь утсанд юу ирж байгаа бол гэж байнга боддог бөгөөд зарим мэдэхгүй зүйлээ интернэтээс харах зэрэг хэрэг болдог. Үүнийг томчуудад яаж ойлгуулах вэ?


-Монгол Улсын Үндсэн хуульд зааснаар хүн бүр суурь боловсролыг үнэ төлбөргүй эзэмших эрхтэй шигээ заавал сурч боловсрох үүрэгтэй байдаг. Тиймээс өөрийн эрх үүргийн хүрээнд аливаа нэгэн албан байгууллага, сургуулийн дотоод дүрэм журмыг дагаж мөрдөх нь зүй ёсны хэрэг. Нийгмийн хэм хэмжээнд захирагдаж амьдрах нь ирээдүйд хэрэгтэй. Мөн донтолт гэдэг бол хүн ямар нэгэн зүйлээс нас, хүйс, боловсрол хамаарахгүйгээр хараат байдалд орохыг хэлээд байгаа юм. Тухайн эд зүйлс таны хувьд амьдралын чухал зүйл болсон мэт санагдаж байвал донтолт аль хэдийн эхэлсэн байна гэсэн үг. Хамгийн харамсалтай нь, донтогч өөрөө үүнийгээ үл мэддэгт гол учир нь байгаа юм. Тиймээс сэтгэлзүйчээс зөвлөгөө авахыг зөвлөе. 


МАНАЙХ, ТАНАЙХ ГЭСЭН ТАЛЦЛЫГ ЭРТХЭН ЦЭГЦЭЛ

-Нөхөр бид хоёр гэр бүл болоод удаагүй бөгөөд бидэнд ямар нэг үл ойлголцол гардаггүй байлаа. Гэтэл хадмууд хэт их оролцож, үл ойлголцол бий болгоод байна. Нөхөр үүнийг ойлгохгүй, намайг зэмлэж, “тэвчихээс аргагүй” хэмээж байгаа нь цөхрөлд хүргээд байна. Яаж хадмуудаа хол байлгах вэ? 


- Эрэгтэй, эмэгтэй хүмүүс өөр хоорондоо ойлголцохдоо үргэлж асуудалтай тулгардаг нь тэдний сэтгэл зүйтэй холбоотой. Эрэгтэй хүмүүс өөртөө итгэлтэй, түрэмгий, аз туршсан, бие даасан байхыг илүүд үздэг. Тиймээс эр нөхөртөө өрх гэрийнхээ хариуцах ёстой үүрэг хариуцлагыг нь бүрэн үүрүүл. Эр хүн өөрийн үүрэг хариуцлагаа ухамсарлаад эхлэхээр амьдралд илүү хариуцлагатай, гэр бүлдээ халамжтай болж, анхаарал хандуулж эхэлдэг. Хадмуудтай ойр, хол байх нь та хоёрын хамтын шийдвэр. Тухайн хүний гэр бүлийг хүндэлснээр буцаад тэр хүн таны гэр бүлийг илүү хүндлэх болно. Тиймээс эхлээд аль болох дасах гээд оролдоод үзэх хэрэгтэй. Манайх, танайх гэсэн талцлыг эртхэн цэгцлэхийг зөвлөж байна. Өөрийнхөө гэр бүлийг адилхан нөхөртөө мэдрүүлж болох юм. Ингэснээр нөхөр тань “надад хэцүү байхад эхнэрт минь ямар хэцүү байсан бол” гэж бодох болно.


ЭЦЭГ, ЭХТЭЙГЭЭ УДААН АМЬДАРВАЛ БЭЛЭНЧЛЭХ СЭТГЭЛГЭЭТЭЙ БОЛНО 

- Би 30 нас хүртлээ эцэг, эхтэйгээ хамт амьдарсан. Энэ нь эрчүүдийн сэтгэл зүйд муугаар нөлөөлдөг гэх юм.

- Эцэг, эхтэйгээ хамт удаан хугацаанд амьдарсан гээд тухайн хүний сэтгэл зүйд ямар нэгэн өөрчлөлт гарахгүй. Гэхдээ 20-30 насны хүмүүс эцэг эхтэйгээ хамт удаан амьдарвал бие даах чадвар сулрах, бусдын өмнө хүлээх үүрэг хариуцлагаа ухамсарлах нь багасах, аливаа зүйлийг бэлэнчлэх гэх мэт сөрөг талтай болдог. Тиймээс аав, ээжээсээ тусдаа амьдарч өөрийгөө чадавхжуулах хэрэгтэй. Эрэгтэй хүн өрх толгойлж, гэр бүлтэй болсон үедээ эр хүн болж төлөвшиж өөрийн үүрэг, хариуцлагаа илүү ухамсарлаж ойлгодог. Монголчууд хүүхдүүдээ ганцааранг нь амьдруулахгүй, гэр бүл болтол нь хамт байдаг нь гэр бүл салалт, биеэ авч явах чадваргүй болох зэрэгт нөлөөлж байна. 

ХОТОД АЖИЛЛУУЛАХГҮЙ ГЭСЭН ШАЛТГААНЫГ ТОДРУУЛАХ ХЭРЭГТЭЙ

-Би саяхан сувилагч мэргэжил эзэмшиж, сургуулиа төгссөн юм. Аав, ээж минь хөдөө байдаг болохоор хөдөө ирж ажилд ор, хотод байлгахгүй гэсэн. Би хотод ажиллахыг хүсдэг бөгөөд ажлын байраа ч олчихсон. Хэчнээн учирлаж, гуйгаад ч намайг ойлгохгүй юм. Гэрийнхэндээ өөрийгөө яаж ойлгуулах вэ?

- Энэ бол мэдээж бие хүний онцлогтой холбоотой асуудал. Бие хүн болон төлөвшихөд эцэг эхийн асрамж халамжаас чөлөөлөгдөхийг хүсэж, найз нөхөд, үе тэнгийнхэнтэйгээ илүү ойр дотно байхыг хүсэж эхэлдэг. Энэ нь мэдээж нийгмийн өмнө хүлээсэн үүрэг хариуцлагыг нэмэгдүүлэхээс гадна өөрийгөө илүү таньж мэдэхэд тустай. Гэвч эцэг, эх тань ямар учир шалтгааны улмаас хөдөө ажиллахыг илүүд үзэж буйг асууж ойлголцсон нь дээр. Орон нутгаа хөгжүүлэн цэцэглүүлж, чадвартай мэргэжилтэн болж улс орныхоо хөгжил цэцэглэлтэд хувь нэмрээ оруулж болох тухай бас бодож үзэж болно. Мөн хот суурин газар сууршин амьдрах нь ямар давуу талтай, хэрхэн өсөж хөгжих бололцоотой вэ гэдгийг эерэг хандлагаар хэлж ойлгуулсан нь дээр гэж зөвлөх байна.


ИЛЭН ДАЛАНГҮЙ БАЙНА ГЭДЭГ ГЭР БҮЛИЙН ХОСУУДЫН ХАРИЛЦААНД БАЙДАГГҮЙ ЗҮЙЛ

-Эхнэр, нөхөр бие биедээ илэн далангүй, нэг нэгнээ ойлгож ярилцдаг байсан бол гэр бүлээс гадуурх харилцаа хэзээ ч бий болохгүй гэх юм. Энэ үнэн үү? 

-Гэр бүлээс гадуурх харилцаа зөвхөн ярилцах, илэн далангүй байхаас хамаардаггүй. Илэн далангүй байна гэдэг гэр бүлийн хосуудын харилцаанд байдаггүй зүйл. Илүү их ярилцаж байгаа тул гэр бүлээс гадуурх харилцаа байхгүй байна гэж ойлгож болохгүй. Хүн бүрт өөрийн гэсэн орон зай, үнэт зүйл, нууц, дагаж мөрддөг хэм хэмжээ байдгийг ойлгож ухаарах хэрэгтэй. Аливаа хувь хүн өөрийн цогцлоон буй гэр бүлийнхээ үүрэг хариуцлага, үнэт зүйлсээ ойлгож ухамсарласан үед гэр бүлээс гадуур харилцаанд орохгүй байх магадлал өндөр байдаг. Эхний гурван жилд хосуудын харилцаа илэн далангүй, илүү ойлголцож чаддаг. Түүнээс цааших хугацаанд хэлсэн хэлээгүй ойлгоно гэсэн хандлагатай болж эхэлдэг. Тиймээс аль болох шийдвэр гаргах түвшинд ярилцах хэрэгтэй.